장음표시 사용
191쪽
I 8 De Ratiocinatione. inter se pugnare , neq ue Con- Venire mutuo ; cum neri possit, ut uterque V. gr. seCUn dum eandem partem pugnet. Cum medio, &, de cetero ipsa inter se conveniant, Vel mutuo in ceteris repugnent; inde manifestum ex pravis negati vis nihilsequi. Sunt casus sane, ubi ex negativis consequi videtur Conclusio; verum ibi altera propositio est virtualiter, ut loquuntur, sive sensu assirmans. Criterium hoc est Si Medius, Terminus non excludatur, sedeon imagatur cum EXtremorum altero. Ita eX. gr. Non credentes non' salvantur;
Pharisaei non credunt; Ergo, Pharisaei non salvantur; Minor est assirmans, quoniam Medius, non credere, tribuitur Subjecto.
ΕX. gr. Nullus discipulus est doctor; Nullus Pro tar est discipulus; Εrgo nullus Prosestar est doctor.
192쪽
3. In Θdogismo/ a malivo ne- eqsse est, duas praemissas esse a malivas. In Syllogismo. affirmativo quaeritur: an Praedicatum insit Subjecto p Non potest id intelligi ex eo, si medius alteri extremo repugnet,& in altero includatur, vel idem includat. Non potest igitur Syllogismus affirmativus constare praemissa negativa ; igitur utraque erit ac . firmati Va.
. Ubicunque igitur est praemissa
negativa, etiam negativa es etclusio. Syllogismus negativus alteram praemissam negativam habet, 'alteram a malivam. Non utramque negatiVam, Vi N.2. sed nec utramque assirmati, vam. Ex eo enim, quod utrumque extremum & medius mutuo se includunt vel includ indiar, sequi non potest , extrema se excludere. Igitur necesse est, alteram esse M a assi
193쪽
affirmativam, alteram negativam.
6. Tantum si in Conclusone, quantum fuerat in praemiisses.
Respicit haec regula quantitatem , Terminorum. In Syl
logismo quidquid fit, per Medium fieri debet. Quodsi jam Medius in praemissis cum
Extremorum aliquo, particulariter semio, Iuisset comparatus, illud ipsum Extremum etiam in conclusione particulariter sumi deberet, quoniam plus in praemissis
Cum medio.comparatum noni est. Qui enim fieri posset, ut Medius decideret in conclusione de eo, quod in praemissis cum illo comparatum non est p. LX.gr. Quidam homines simi vere pii; omnis Vere pius est Christianus; Ergo omnes homines sunt Chri stiani. Terminus, homo, in praemissis particulariter cum Medio Comparatus, in conclusione apparet universaliter sumtus. ' Ex.
194쪽
. Ex M. . & 6. intelligitur verum esse, quod Conclusio semper sequatur partem debiliorem. Pars autem debilis. 'est ratione Qualitatis tio, ratione Quantitatis au- 'tem particularitas. Quidquid ergo debilitatis inest praemissis, id etiam conci noni inesse debet. . EX. gr. Omnis avarus Dest est exosus; Quidam homines non sunt avari; Ergo Quidam homines Deo non sunt exosi.
Quoniam Medius cum Extremis diversimode potest disponi, exinde natae sunt quatuor Syllogismorum Figurae. Figura ergo
syllogismi nihil aliud est, quam Dispositio Medii eum Extremis. Cum jam Medius in utraque prae missa esse debeat, sequentes Medii eum Extremis dispositiones sunt possibiles, ut I. Medius in Majore Subjectum, in Minore praedicatum;
195쪽
a. Et in Majore & in Minore praedicatum; 3. Et in Majore & in Minore Subjectum; denique . In Majore praedicatum & in, Minore subjectum sit. . Ergo etiam quatuor dantiu Figurae. EXemplum primae Figurae: Nemo inutilia docens fidelis dola ov
Omnes Pedaniae inutilia docent sErgQ Nullus Pedanta est fidelis doctor. Exemplum secundae Figurae: Nullus fidelis doctor inutilia docet; omnes pedantae inutilia docent sErgo Nullus pedanta est fidelis doctor.
i Omnes inutilia docentes sunt peridaniae; Quidam inutilia docentes sunt doctoreS Quidam doctores sunt pedantae.
Quidam doctores inutilia docent; omnes inutilia docentes sunt pe- . daniae; Ergo Quidam pedantae sunt doctores.
196쪽
Ex his exemplis facile conspiritur, quod Syllogismi secundae, tertiae & quartae Figurae aliquantum obtorti sint, cum oculus imtellestus , ut ita loquar, quasi in obliquum torqueri debeat, ut aliquid ad latus positum perspicere queat. Figura prima eam Ob Camsam honsolum perfectissma dicitur,' quia & universaliter & particulariter, & affirmatiVe & ne- gative concludit, adeoque OmneSc0ncludendi modos habet; sed& maxime natur iis, quia faciliores sunt ipsius Syllogismi & ea-pr0pter etiam frequentioreS. Hinc factum est, ut de S logismis reliquarum Figurarum tranSDrinandis in Syllogismos primae Figurae cogitarint Losici; & istud , transformandi Artinctum adpellarunt Artificium Reductionis. L 2 6. Ut Syllogismus primae Figurae legitimus sit, sequentes regulae)peciales primae figurae sunt Ob
197쪽
I. Major debet esse uniCersalis.
Ex gr. Omnes fideles aeternam nari- Ciscuntur vitam. Nullus infidelis aeternam nanciscitur Vitam. Ratio est in Dicto de omnL-r 3Na. Minor si a mans.
Indicat enim, vi Dicti de omni Mnullo, quod hoc vel istud Su lectum subsit illi Generi, quoclin majore propositione fuerat positum. Εx. gr. Omnes qui se Vere Convertunt i fiunt fideles. Judas erat infidelis. Ergo
rae legitimus sit , sequentes observandae sunt regulae speciales: I. In secunda Figura Major debet esse universalis.' Cum enim in ea Medius bis praedicetur, praedicatum conclusionis in majore si particulariter sumeretur, in con-- Clusione, ut negativa semper, siami deberet universaliater; esset igitur Terminus . in conclusione universalior, quam fuerat in praemissis contra S . ao . N. 6. Ergo major semper debet esse universalis.
198쪽
I 8 ra. Esse autem in secunda Figura conclusionem semper ne- gativam, patet hoc modo: Pone praemissas AA; i. e. pO; ne Medium inesse omni praedicato , inesse etiam Omni Subjecto, an eX eo tutus
esse possum, quod nihil praeterea in alterutro contineatur, quod repugnet alteri pminime t ergo assirmative nihil concludi potest. M. gr. Omne Triangulum est lineis inclusum ; Omne quadratum est lineis inclusula; an ergo inferrre positim, vel omne, vel quoddam quadratum esse Triangulum Z VLdes , quod in reliquis deo. terminationibus Subjecti atque praedicati aliquid conatineatur, quod repugnet, numerus scilicet linearum quaternarius & ternarius. ud' cum de universalibus Verum sit, necessario etiam de particularibus A I. vel IA. Ve-
199쪽
186 De Ratiocinatione. rum est, quoniam universale semper continet particUlare. Prohibemur etiam in seCUnda figura affirmative conciu-dere ea regula, qua Medius bis particulariter sumi vetatur. S. 2Oa. N. 2.3. His autem positis, necesse est in secunda Figura , Ut praeminarum aliqua sit neganS. Cum enim conclusio semper debeat esse negativa; vi N. a.
eX puris affirmativis autem conclusio negativa elici nequeat , altera praemissarum
utique negans esse debet. Ut Syllogismus Tertiae Figurae legitimus sit, sequentes observandae sunt regulae speciales: ia. In Tertia Figura Minor debet esse affirmans. Pone praemissas A E, ita praedicatum dicitur inesse omni Medio, Subjectum repugnare omni Medio.
200쪽
De Ratiocinatione. 18 eo nondum intelligitur, utrumi Subjectum Medio repugnet eo, quod praedicatum in se contineat, vel alia sui parte.
cato nihil consequitur. Si autem ex Α Ε nihil consequitur, etiam nihil consequitur ex A O, quoniam universale comtinet particulare. Ex eadem ratione etiam nihil consequitur ex IE, dc nihil ex IO; plura non dantur. Ergo m-nor debet esse assimans. a. Si in Tertia Figura Minor asfirmans est, Conclusio debet esse particularis. In Μinore enim, us inirmativa, Terminus Μinor, tanquam illius praedicatum, particulariter est intelligendus. Ut enim assim mare liceat, necesse est totam comprehensionem pretedicati contineri in comprehensione Subjecti; quod autem in altero continetur, minus esse debet , quam continen&- Αω