Elementa philosophiae rationalis, sive Compendium logicae. In usum publicum Scholarum Wirtembergicarum adornatum

231쪽

De Veritate θ' Errore.

adulter est ex Voluntate Dei. , ' Utraque praemissa est vera, nihilominus ratiocinium est falsium ;falsitas autem illius est occultior. aeratur ergo causia Conclusionis iuxta Ios. Cur adulter eX Vinluntate Dei esse dicitur Z quoniam Davidi quoad adulterivin simi similes. Quomodo jam reductam ratiocinium se hahere deberet tmi Davidi in adulterio simuest , ille est vir ex voluntate Dei; jam vero omnis adulter Davidi in adulterio similis est; Ergo rQuis non videt, Majorem esse falsam 8 Maior ita se habere debet rQui Davidi in eo similis, ut se ex toto corde ad Deum convertat, ille est ir ex voluntate Dei. Pedi. gatur in Ratiociniu , & apparebit salsitas. Hujusmodi Sophismata etiam Fallacias adpellare selent easque dividunt in fallacias in dictione dc extra dictionem; illarum . quinque, harum vero septem --

Ex. gr. Fallaciae in dictione sunt seque tefr I. Faneia Simplicis dictionis , si mrma vox decipit nos, ut vel verum illius sensum non assequamur, Vel

o i sig4ificatio illius in ratiocinando nobis

232쪽

nobis insciis mutata producat se mam illegitimam a nobis non animadversam. ΕΚ. gr. Cancer habet pedes ; Cancer est morbus; Ergo morbus habet pedeS. a. Palileia Amphibolia est, quae per ambiguitatem orationis pluresideas sub specie unius Venditat, atque se vel per phrasin, Vel per constructionem seu Syntaxin ambiguam insinuat. Ex. gr. Qui disputat in cathedra theologica hodie didicit alphabetum & litteras. Doctor Theologiae disputat in cathedra theologica; Ergo doctor theologiae hodie didicit alpha-hetum & litteras. 3. Fallacia Compositionis est, si ea

male conjunguntur in consoque te argumentationis, quae in ante-

Cedente erant disjunctim intelligenda. EX. gr. Nec dexter oculus est necessarius ad videndum, neo sinister oculus est necessarius ad videndum; ergo nullus oculus necessarius est ad videndum.

4. Fallacia Divi onis est, si ea male

dividuntur in consequente argumentationis , quae in antecedente erant conjunctim intelligenda. Ex.gr. Unum, duo & tria emciunt sex; hic adest unum omm , ad-

233쪽

a 18 Veritate D'Errere. sunt duo atque tria ; Ergo hic adsunt sex ova. Omnes sapientes Graeciae sunt septem ; Thales est sapiens Graeciae; ergo Thales est

septem.

s. Fallacis Figurin Dictionis est, cum

vox si possitionem mutat; item quantitatem aut qualitatem debutam revera non habet, mentitur tamen. EX. gr. Homo est species; Socrates est homo; Ergo Socrates est Species. Amat est verbum adtivum; Pamphilus amat; Ergo Pamphilus est verbum actiVum. Fallaciae extra dictionem sunt siequentes: ' . I. Fallacia Accidentis, cum id, quod per se tale est , cum eo, quod per accidens tale cst, Confunditur.

EX. gr. Quod reddit homines fviriosos est malum; Vinum reddit homines furiosos; Ergo vinum est

malum.

a. Fallacia a dicto Ampliciter nd di ctum fecundum quid es , quando aliquid simpliciter quidem dictum, sed secundum quid intelligendum, habetur pro simpliciter posito &intelligendo, atque inde insertur conclusito. Ex; gr. Quisquis acceperit gladium, gladio interibit, Math. XXVI. , Magistratus homicidiam puniens accipit gladium; Ergo

234쪽

De Veritate γ Errore. 219 Ergo Magistratus homicidam puniens interibit gladio. 3. Fallaeis a dicto secundum quid addi stam pliciter est, si a propositione, quae cum adjectione aliqua est vera, ad eandem sine ia-jectione veram concluditur. EX.gr. Christus reliquit mundum ; Ergo Christus plane non est praesenS amplius in mundo.

. Fallacia ni Medii est, . si ratio

probans videtur talis, sed non est. ΕX. gr. Paulus jubet caVere, ne

decipiamur per philosephiam ; Ε go Philosephia est mala.

s. qnorantia Henui est, quando aliud probatur, quam quod probandum proponebatur. EX. gr. Si probare velles, Papam esse Caput Ecclesiae , atque sequentem formares Syllogismum: Cui com- misit Christus oves suas , ille est Princeps Apostolorum Petro commisit Christus oves suas; Ergo Petrus est Princeps Apostolorum. 6. Fallacia Consequentis est, cum ex

antecedente ob crypsin consequi Videtur, quod revera non conse- quitur. ΕX-gr. Pallet, ergo studet. . . Fallacia causa non causa , est, quando aliquid, quod speciem cam' sae mediitur, reVera autem non

est,

235쪽

De FHritate γ. Errore. est, pro Vera cauia allegatur; a que inde conclusio insertur. Ε .gr. Si Deus omnia possibilia ad actum deducit: omnia, quae actum non Consequuntur , sunt impossibilia; atqui Deus omnia polubilia adi actum deducit; Ergo omnia, quae

actum non consequuntur, runt

impossibilia. 6. 227.

Nostri Character & quasi lapis Lydius Veritatis Logicae, quo & idearum

ηveniem ritas cognosci potest , est conve- Ε .. nsentia cum re ip1a. Demonstri I. Ideae nostrae sunt verae, quam do repraesentationes cum rebus ipsis conveniunt. S. aa . Veritas igitur earum per hanc convenientiam cognosci po- test. Id erat primum. a. Propositiones nostrae sunt verae, quando praedicatum cum Subjecto consentit. g. 225 Praedicatum autem cum Subjecto consentire nequit, nisi

Subjectum ita sit comparatum, ut praedicatum de eo Vel

236쪽

D. Veritate , Errore.

vel assi ari vel negari queat. Praedicatum ergo cum quasi late Subjecti , i. e. cum re ipsa consentire debet. Veritas igitur propositionum ex illo com sensu cum re ipsa cognosci so- 'test. Id erat Iecundum. 3. Ratiocinia sunt vera , quando eorum praemissis sunt verae,& conclusio ex illis legitime deducitur. 6. 226. Quoniam

itaque praemissae sunt verae, earum Veritas e consensit cum ' re ipsa cognosci debet. NO. a. . Conclusio autem tum legitime infertur, quando Medius teria 'minus, vel causa cunclusionis ita comparata est, ut duo reliqui termini in ultima Propositione . conjungi queant. g. ΣΟΙ. NO. 3. Veritas igitur consequentiae pendet a qualitate Medii, adeoque cum hac re consentire debet. Ergo Veritas Ratiociniorum e consensu propositionum suarum, dcconsequentiae cum re ipsa cognosci potest. Id erat tertium. Theo

237쪽

αχa De Veritate γ Errore.

Theorema hocce etiam sequenti modo posset exprimi: Ille veritatem & idearum & judiciorum &ratiociniorum habet, qui naturae rei convenienter & ideas suas & judicia & ratiocinia instituit.

ebrie. Falsitas igitur Idearum, iudicio

iI ' judicia & ratiocinia esse dicuntur. Vid. exempla falsarum idearum, judiciorum &ratiocinorum. g. 22 22 S. 226. tradita. S aa9. DU. Assensus, qui falsae ideae vel salsae propositioni praebetur , Error aspellatur.' Εx. gr. Quando Christus Sadducaeis

resurrectionem mortuorum negantibus dicit: Erratis ; idem est, ac si diceret: vos falsae propositioni r nulla datur mortuorum restrinrectio , assensiam Vestrum praebetis. Errores itaque oriuntur e falis

sis propositioiabus.

238쪽

Certae quaedam propositiones salia, e quibus homines falsa ratiocinia eliciunt, adpellari consueverunt Praejudicia.

Nimirum assensis noster oritur, si raria ρυ- propositionem aliquam habemus pro Vera. Quodsi adsentiamus pxopositioni cuidam, quam non- dum satis habemus exploratam,

per principitantiam judieandi id, accidisse dicitur. Haec praecipitantia in assentiendo adpellatur prinjudicium spradiudicata opinio. Possumus praecipitari in assensia dato vel verae Vel falsae propos

tioni ; illud adpellatur Praejudiciaum innoxium , hoC autem sum ; ut adeo praejudicium ex modo assentiendi praecipiti, non autem ex Veritate vel falsitate testimandum sit. Si ratio praecipitantiae desiimia est a persenis , Perfo- nale; si a rebus , Reale P judi- 'citis adpellari 2let. Praejudicii personalis ratio aut ab ipse judi- , cante desiimia est, aut ab aliis; si prius: aut in nimia judicantis con- dentia de suis perfectionibus, aut in nimia di dentia de sitis impersectionibus fundata est; illud ad- peli

239쪽

pellatur Prasjudicium nimia con- dentia , hoc autem nimia di dentia; si pollerius: iterum aut in nimia de aliorum persectionibus confidentia , aut in nimia dissidentia de aliorum imperfectionibus fundatur ; illud e rejudicium

Auctorrtatis , hoc Singulari ni nunCupatur. Et quae sunt alia hene multa. Ex. gr. Praejudicium norantia : quod ego nescio vel non intelligo, id etiam Verum non est. Praejudiciumphinuatur quod

ego facile intelligo, id etiam facile est intellectu. Praejudicium M tilitatis: Quod mihi dissicile est , id etiam in se dissicile est &c.

Educatio , conietudo , aliorum exempla &c. faciunt, ut hujusmodi pr6positiones in errores seis ducant; ipsae enim si considerantur, earum falsitas cuivis ratione praedito statim est manifesta. Attendat igitur quilibet ad se metipsiam , & inquirat in rationem, propter quam assensiam tum alicui propositioni praebeat, sic sibi facile cavebit ab erroribus e praeiudiciis oriundis.

Sectio

240쪽

Sectio Secunda.

Certitudine.

Dea, propositio& ratiocinium, si ζ'fVera sunt, etiam vera manent, o

utut nec ego, nec alius quispiam illorum veritatem perspiciat. Impossibile enim est, ut idem simul verum & falsum sit. Veritas ergo propositionis alicujus a cognitione nostra non pendet. Quodsi vero propositio aliqua, ex. gr. Aer est gravis; etiam nobis vera sit, necesse 'est: omnino, ut plene perspiciamus conUenientiam nujus propositionis cum aere ejusque qualitate , ita quidem ut nulla adsit formido op positi. Certitudo ergo est plena perspicientia convenientiae idearum, propositionum ratiociniorum cum rebus ipsis, absque ulla formidine oppositi. Haec Certitudo adpellatur Phuica & Mathema- .lica, ut discernatur a ivloralii tudine, de qua Secto. 3. S. 2S6. age