Elementa philosophiae rationalis, sive Compendium logicae. In usum publicum Scholarum Wirtembergicarum adornatum

251쪽

α ciri tudine. vel essentiales vel accidentales. g. Ioa. Ad ideas claras atque distinctas requiruntur notae essentiales, per quas res ab omnibus aliis rebus discerni potest. g. 68. 8O. Qitare quando per experientiam claras & distinctas acquirere volo ideas, notas essentiales ab accidentalibus distinguere debeo. Hae si distinguantur, observandum est, Utrum praedicata in Subjeuo pereXPerientiam cognita semper Suh-jecto insint, atque ita comparata sint , ut illi semper inesse debeant.

Id autem fit 1. Quando Subjectum sub alias

redigo circumstantiaS, atque attendo, Utrum priora praedicata adhuc in ipso deprehemdantur. EX. gr. Maevius in templo valde d Votus est , praecatur, cantatque ditieenter una cum aliis. Quodsi vero idem Maevius hominibus imterest hilaritati sese dantibus, i ' merario modo per omne quod sa-Crum est, iurare, debacchari &ludicra agere non Veretur. Pi

tas. igitur ipsius talis non est, ut

ipsi

252쪽

m ortisudine. a37 ipsi necessiurio insit. Lapis sornaci impositus est calidus f si in alium

transfertur locum , post breve itempus redditur frigidus. Calor ergo ipsi necessirio non inest, est ergo nota accidentalis.

a. Interdum penes me non est ,

ut Subjectum aliis subjicere

circumstantiis queam, sed e pectandum est, dum id ipsum aliis sese immittit circumstam 'tiis ; tum attendendum est, utrum eadem ipsius maneant

praedicata. Ex. gr. Sol oriens ovalem quando que habere figuram videtur. Sod si ad istum meridiano tem pore attendo , non ovalem, sed persecte rotundum illum esse deprehendo. Ovalis ergo figura est accidentalis nota selis.

3. Attendo etiam, utrum in ipsa natura & proprietatibus Sti jecti , aut in aliis rebus Subjectum circumstantibus aliquid deprehendatur, propter quod praedicatum ipsi semper inest.

ΣΥ. gr. Rosa perpetuo odorem eX- .

balat. Quodsi jam ipsius naturam

253쪽

a 38 De Certitudine.& compositionis modum Considero, illam ubique ex tubulis Compositam esse reperio, qui in eXtre- . mis partibus patent. In ipsa igiatur rosa rationem deprehendo, propter quam particulae odoris Continuo e tubulis patentibus exire queant. Hanc igitur notam oportet esse essentiatim.

Si per experientiam tot essentiales notas inveni, quot sussiciunt ad rem ab omnibus aliis discernendam: ideam illius rei habeo claramg. 68. Possum autem etiam notas istas mihi sepaHatim repraesentare in mente, habeo itaque etiam de notis claras ideas. Idea igitur totalis istius rei est distincta. g. 8o. MO-dus ergo formandi ideas, g. I I.

traditus ita confirmatur. EX. gr. Quodsi hoc modo essentiales Adulatoris notae per experientiam essent indagandae, & ex illis

formanda adulatoris idea et assumerem aliquot adulatorum eXempla. Curtius recenset, quod Poeta Agis AleXandro M. Carruen' scripserit, quo illum novum apsellaVerit Deum , atque Hercu em & Patrem Liberum & cum Polluce

254쪽

Certitudine. 239 Polluce Castorem novo Numini cessuros jactaverit. Resblvatur iam haecce recensio an tot judicia separata, in quot resblvi potest: I. Agis scripsit carmen. a. Agis carmen Alexandro M. tradidit. ἰ3. Agis Alexandrum M. appellavist novum Deum. 4. Agis jactavit Herculem reo liquosque Deos, novo Deo ces

ideam Adulatoris mihi iam quaesi

turo necesse est essentiales indagare notas, eaque separatim po

nere.

I. Poeta Agis.

3. Alexander. '

s. Hercules. nil ni si notae accidentales sunt, non semper&necessario in adulatore inveniendae. Adhuc ergo alium assumo Adulatorem , & a tendo , quid Agis cum illo qua adulatore commune habeat. Haec enim praedicata , utrique Communia propria ea sunt, quae illis prop- , ter adulationem competunt.

Docti

255쪽

a o De Certitiaine. Docti quidam, ad alium quendam Virum , eruditione sua celebrem, scripserunt , neglectis omnibus praelectionibus Academicis in id potissimum incumberet, ut inchoata sua opera philosephica perficiat', & ad finem perducat; quOniam non deceat, illum esse doctorem unius Academiae, quem providentia divina voluerit esse doctorem totius generis humani.

Hanc)ecensionem, si pariter in judicia si1a partialia resiavo, sequemtia deprehendor 1. Quidam rim seripserunt ad album quendam virum, doctrina cel

brem

a. Quidam Miseripserint, ut alius

quidam vi' doctis atque celebris proslectiones Academicas negligat. 3. Id tantummodo agat, ut opera sua

philosophica perficiat.

4. Eum non decere , Soctorem esse Academicum. r. Divinum providentiam illum Γο-ctorem totius generis lammi consiluisse. ' In hoc exemplo pariter I. Docti. α. Celebris Doctus. 3. Neglecitio praelectionum Academ, ωΥ-. q. Cura

256쪽

α CPrtitudine. a IA. Cura de eontinuatione operum philosophieorum &c. nihil aliud, simi, quam notae accidentales adulationis. Nihil ergo faciunt ad ideam adulatoris. s. sed in utroque exemplo

1. Nonnusii aliquid alteri tribuunt. ca. Tribuunt illi praerogati s erperfectiones. 3. I ribuunt illiprre rogativas em festiones, quas in isto non deprehendunt.

q. In faciem Mas ipse tribuunt.

Hae notae adulatori sunt essentiales; hae igitur simul sumite ideam adulatoris sistunt. Adulator ergo est talis homo, qui alteri praerogati- , vas & persectiones in faciem tribuit, quas in illo non deprehendit. g. a 6. per experientiam acquiro tan- PNM.

sitiones Universeses, inquiro juria

S.I8Ι. in rationem, Propter quampnedicatum Subjecto tribuitur. Quodsi ratio illa in ipsa natura dcessentia Subjecti reperiatur: Praedicatum de Subj ccto semper dc universaliter est enunciandum. s

257쪽

Certitudine.

st 'Theor.

Propositioinnes experia,

entia duce formata sunt certa.

Εx. gr. Video hominem tranquillo gaudentem animo, atque hilari. Ratio,cur tranquillo hilarique gau- deat animo, in eo reperitur, quia verus est Christianus, qui de re conciliatione si1a cum Deo,per stan guinem Christi facta, certus est. Exinde ergo universaliter Conci do : Omnes veri Chrisiani tranquillo hilarique gaudent animo. Quod ille homo tranquillo hilaruque gaudeat animo, per experientiam vovi. od ratio hujus praedicati reperiatur in certitudine ipsius de reconciliatione cum Deo, itidem per experientiam noVi. Eringo per experientiantipoervenire poS- siimus ad cognitionem propositionum universalium.

g. 247- Omnes propositiones, quas per

experientiam legitim' modo cognovi, mihi certae sunt. Propositiones, quas per eXperientiam novi, sunt sensationes. g. 23 . Jam vero sensationes mihi sunt certae. g. 2 o. Ergo propositiones, quas per eXperientiam legitimo modo acquiro, etiam mihi certae esse de bent. . 2 8.

258쪽

De Certitudine. a43 5.2 8. Ex his fluit: ' I. Quod etiam ideae & definiti neS, quas eXperientia duce formaVi, s. a S. mihi certae esse

debeant.

a. Qiiod etiam propositiones imdemonstrabiles, Axiomata &Postulata, esse debeant certae. Pendent enim a definitionibus terminorum. g. i83. jam si illae

certae sitnt, NO. I. etiam has oportet esse certas.

q. a 9. Altera ad certitudinem perveniendi via est per demonstrationem. Ad hanc requiruntur juxta S. 2IO. I. Indemonstrabiles atquae certae praemissae. Id adpellatur teriale Demonstrationis. a. Legitima concatenatio Ratiociniorum. Id adpellatur Rr- male Demonstrationis. InVenturus ergo propositionem certam per demonstrationem, debeta. Experientias, Definitiones & propositiones indemonstrabiles habere. Hae

nem certam

per demon strationem.

259쪽

Def.

it demonstrare a prioripseriori r emplum

α De Certitudine.

te enim sunt praemisi e certae.

& ratiocinia legitimo modo conca- . tenare. Hoc enim modo perspicit, cur e duabus propositionibus eliciatur tertha, adeoque fit certus. s. a 33. In demonstrando non committere debet circulum. Nam per circulum in demonstrando nihil demonstratur. I. aai . Si quis in una alteraveharum trium regularum deficit,propositio ipsius manet incerta. 8. 232.

Incipere a propositione aliqua demonstranda , ab eaque retrogredi ad propositiones usque indemonstrabiles , est Demonstrare aposteriori , analyllae. Incipere autem a propositionibus indemonstrabilibus, ab iisqtae pergere ratiocinando usque ad propositionem aliquam demonstrandam, est

Demonstrare is priori j 3nthetice.

Ex. gr. Si analytice demonstranda e set haec propositio: Deus caret affectibus ς ita ratiocinando esset retrogrediendum: 1. Gi nullos sensitivos appetitus & aversiationes habet, ille caret asse-letibus. . Atqui

260쪽

De Certitudine. agrAtqui Deus nullos habet appetitus sensitivos 5c aversiationes IErgo Deus caret affectibus. Propositio Major est Axioma, quodo definitione affectus patet. Propositio Minor autem probetur. a. Qui non habet repraesentationes. confusas, ille nec siensitivos appeti- tus dc aversationes habet. Atqui Deus nullas habet repraesenta tiones confusas; Ergo Deus nullos sensitivos appetitus habet & aversiationeS. Propositio Major patet e definitione appetitus sensitivi & aversationis sensitivae. Minor autem probetur. Qui omnia sibi distinctissime repraesentat, ille nullas habet repraese

lationes ConfusaS.

Atqui Deus omnia sibi distinctissime

repraesentat; Ergo Deus nullas habet repraese

. tationes Confusias.

Μajor hujus Syllogismi est Axioma 'Minor autem probetur.

4, Qui persectissimo gaudet intellemi, ille omnia distinctissime' sibi repraesentat; Atqui Deus persectissimo gaudet imtellectu; in Ergo Deus omnia sibi dis imissime repraesentat. 3 Ma-