장음표시 사용
311쪽
De Invenienda Veritate. iquoad animam, & quoad corpus infelicem se reddat. Nr. 16. I. rost. Nr. 19. Dolor oritur ex sensiatione imfelicitatis. Hanc definitionem rea- lem. si Consero cum theoremate antecedente , sequentia corollaria e
inde elicior I. Qui malam habet conscientiam, habet dolorem.
a. Quo distinctius quis infelicitatem suam ejusque magnitudinem perspicit, eo majorem ha- , bet dolorem. Theor. Nr. ao. Ex his facile elicitur novum Theorema: Ex actionibus malis oritur dolor. Actiones enim malae gig- . nunt Conscientiam malam. Nr. s.' Ax. Conscientia mala gignit dolorem. Nr. I9. I. Ergo ex actionubus malis oritur dolor. Curoll. M. a I. Ex his fluunt corollaria: I. Qui dolore carere Vult, Coeat ab actionibus maliS.
a. Quo pejor est actio, eo major est dolor. riere. Nr. aa. Quoniam tristitia est major' gradus doloris; possum hanc definutionem atque antecedentes propositiones inter se conferre, nOVumque elicere Theorema: Conscientia mala affert tristitiam. De monstr. Malas actiones sequitur mala conscientia;
312쪽
De Inuenienda Veritate. 297Νr. s. ΑX. 3. Quo pejor actio, eo
major est dolor. N r. a I. a. maior doloris gradus est tristitia; Ergo conscientia mala affert tristitiam. 'Ur. 23. Quis est jam, cui non sponte in mentem illabantur sequentia CO-rollaria: li. Qui tristitia carere vult, Ca at 1ibi a conscientia mala. a. Qui vere laeto hilarique est animo, Conscientiam malam
3. Qui conscientiam malam non habet tristis esse non debet. Νr. 24. Hac occasione facile in memo- .riam revocabuntur sequentia: Hilaris animus quotidiana est voluptaS ProV. XV. I s. Conscia mens recti famae mendacia ridet. Et HiC muxus aheneus esto:
Nil conscire sibi nulla pallescere culin
Nr. as. Magnus dolor e perpetratione malarum actionum ortus, appellatur Morsias conscientiae. Ex hac defu
nitione fluunt Axiomata I I. Actiones malae asserunt morsus conscientiae. a. Morsius m conscientiae asserunt tristitiam. Nr. 22.
313쪽
De Inoenienda Veritate. - Setit. Nr. 26. Quis est, cui exempla Catilinae, Jugurthae, supra allegata non in memoriam reducantur Z Accipe lectori . descriptionem Tiberii e Tacito. Hicce tanti imperii imperator, desiperabundus plane, sequentes Ro-' mam misit litteras: Quid 1cribam vobis, P. C. aut quomodo scribam, aut quid omnino non scribam hoc tempore, dii me deaeque pesus perdant, quam quotidie me perire sentio, si scio. Attende quaesol lectori
ad ea, quae Tacitus utut ethnicus adisiungit. Adeo facinora atque flagitia sua ipsi quoque in iupplicium
Verterant. Neque Dustra praestantissimus sapientiae firmare solitus est, si recludantur tyrannorum mentes,' posse aspici laniatus & ictus: quando ut Corpora Verberibus, ita fovitia, libidine, malis consultis, animus dilaceretur. Quippe Tiberium non fortuna, non solitudines protege- hant, quin tormenta pςctoris fias' que ipse poenas fateretur. Tac. Annal. l. VI. 6. Nur. Nr. a . Gi e disciplina Morali didi-- cit, quod istud malum, Cujus ratio, cur nobis obtingat, in nostris actionibus dehrehendatur, poena natura lis appelletur: ille facili negotio novum inveniet theoremar Morsus conscientiae
314쪽
constientiae sunt poenae naturales malarum nostrarum actionum. De monstr. Nam ratio Morsuum conscientiae in actionibus malis deprehenditur. Nr. Morsius autem conscientiae, sunt malum quoddam, quia sunt dolor. Nr. 19. Ergo Mo sus conscientiae sunt poenae naturales rhalarum nostrarum actionum. . a8. Jam meditatio eo esset dirigenda, ut etiam adstrueretur, qua ratione homines ab acceptis conscientiae morsibus sese liberare queant. Quoniam autem morsias conscientiae sunt poenae naturales malarum actionum nostrarum, sequitur quod ille, qui unquam malas patraVit actiqnes, necessario morsus conscientiae paci debeat, simul ac actiones suas m las esse perspicit. Quoniam ergo facere non potest, ut iniones malae, iam 1am perpetratae, non sint malae,
facere etiam non potest, ut morsus
conscientiae cessent. Quamdiu quiadem de malis suis actionibus non coingitat, tamdiu fieri potest, ut mo ius conscientiae non sentiat. Verum istos plane amovere ut VaIeat, ratio' sibi relicta nec consilium novit hec auxilium. Facile esset, hanc medidationem continuare, & ab Experiagntiis , quod omnes homines malas patrent.
315쪽
Probi. Invenire ope meditarionis disso si nemo
, 3 oo De Invenienda Veritate.
patrent actiones , adeoque moris. Conscientiae habeant, dc in continua tristitia esse debeant, conserendo ea, quae de amore Dei erga res Creatas Omnes , praecipue homines , nobis cognita sunt, si1mma cum probabilitate concludere, quod necessario clivina revelatio in mundo esse debeat, quae nobis monstret, quomodo nos a conscientiae moesibus liberare debeamus, quoniam ratio sibi selirelicta nobis id monstrare non potest.
Jam si hujusmodi veritates satis
multae Ope meditationis sunt in- Ventae, ac si inventae istae veritates etiam aliis proponantur: necesse est, ut cogitationes nostras eo dirigamus, ut inveniatur ordo, secundum quem inventae Ueritates
moponi queant. Id appellatur Dispositio. Distinguimus materiam,
quae proponatur,r & modum proponendi. Dispositio necessario partim pro natura materiae partim pro
'nodo proponendi debet institui. Si propositio nostra sit aliqua Philosophis consueta tractatio , quae DF-Jertatio dici solet, adhiberi potest, Methodus
316쪽
De Inoenienda Veritate. 3OIMethodus Synthetica. g. asI. Si , vero sit aliqua oratoribus consueta tractatio , Ser 'no aut talioquium :
apta fieri debet diviso, juxta g. I s I.
Ex. gr. Si perorandum esset de con- , , scientia mala, possem agere I. De causis malae conficientiae ;a. De emessibus dc consequentiis malae conscientiae. ,
praeter haec scopus sermonis, qui , in persuasione ponitur, postulat,
I. Ut omnia distincte definiantur; a. Solide demonstrentur ;3. Legitime ac convenienter illu- strentur.
Haec qui observabit, ille non solum bonam Dispositionem, sed Sc
aptam Elaborationem conficiet, si modo linguam istam, qua Utitur, bene calleat.
Tironibus in scholis interdum Probuetiam integrae pro possitiones suppeditari solent, ut Chrias & alias
huius generis elaborationeS Oratorias conficiant. Jam Uero impol' lustrare,
sibile est absque apta & legitima an D re. meditatione aptum quid,hominUmque
317쪽
3oa De Invenienda Veritate. quoe auribus dignum elaborare.
laeritur ergo, qua ratione instituenda sit meditatio de propositione aliqua suppeditata φ
ΕX. gr. Praetermissa frustra revocantur. Resolutio:
I. Quaere definitiones Subiecti &Praedicati. Quid itini praetermissa ξ Praetermissa dicuntur omnes illae occasiones, quas habuimus, inserviendi nostris usibus, sed quas negleximus. , Quid est revocare ξ Optare, ut aliquid , quod elapsum est, re
a. Inquire in castis singulares, sib generalibus Definitionis notis Conin
Id adpellant meκτμον L distributionem. Quae stant istae utiles &aptae occasiones in bello, in pace; pro litterarum studiosis, opificibus , agricolis &c. Qua ratione istae a quovis hominum genere ne gliguntur 3. Quaere in ipsis Subiecti notis rationem , propter quam praedicatum ipsi adscribatur. Hac ratione selidam invenies demonstrationem.
. Animum huc atque illuc versia, ut in
318쪽
in mentem revocentur similia,& quaevis alia ηd propositionem tuam vel explicandam, vel illustrandam facientia. E propositione explicata & demonstrata varias elice consequentiaS.Τali modo propositionem istam ad praesentes reS, personaS, Circumstantias facile poteris applicare ; &hoc modo Logica verum fit adminiculum ad consequendam Iblidam Eloquentiam.
g. 386. iIMpossibile est, ut unus idemque viseere se homo propria eXperientia Om
vires ipsius aliaeque circumstantiae suffi-
319쪽
sufficiunt, ad id, ut omneS reS propria meditatione eXplicare,omneS-que Veritates propria meditatione demonstrare queat. Curare igitur debet, ut & istas res, quas alii sunt eXperti, ac veritates ab aliis explicatas & demonstratas distincte sibi repraesentare Valeat. Id vocamus Discere; quemadmodum id vocamus Di judicare , quando experientias aliorum, definitiones ab aliis datas, eorumque demonstrationes cum regulis EXperientiarum , , definitionum & demonstrationum contendimUS, atque eXaminamuS , utrum ad earum normam consectae sint, necne pM. yob. Mart. Gladenius hanc partem Logicae peculiari tractatione edidit, quam inscripsit riung 3ur richtigen Auslegiingvexnunstiger Neben und
g. 287. Scripta, quae ea continent, quae alii sunt aut experti, aut e lica runt aut demonstrarunt, adpellantur
320쪽
De Iudieanda γ disi. Verit. 3 stantur Libri. Si continent Experientias factorum, dicuntur Limmytorici. Si generales continent veritates de Essentia, principio, qualitatibusque rerum, adpellam tur Libri Dygmatici. f. 288. Alterius libros dijudicaturus easdem cum terminis jungere debet ideas, quas Auctor cum iis junxit. Qui aliorum libros dijudicare cupit, ille experientias , eXplicatio nes , definitiones demonstrationeS eorum, cum rebus ipsis contendere cupit. La 86. Ante Omnia
igitur ista debet intelligere. Intelligere autem ista non potest , nisi
gat ideas, quas ipsi cum illis jun-
XCrunt. S. I Ι 8. Ergo alterius libros dijudicaturus easdem cum termi
nis jungat ideas, quas Auctor cum iis junXit.
Praecipua haec est regula, in omni le-- , ctione Auctorum Classicorum observanda, & continuo distipulis inculcanda, ne falsum & alienum Auctoribus assingant sensium . sicisu mentem