Elementa philosophiae rationalis, sive Compendium logicae. In usum publicum Scholarum Wirtembergicarum adornatum

331쪽

dicanda γ HO. Verit. Hujusmodi descriptio utilis est

a. Ad acquirendam cognitionem v ritatum ob aliis inventarum ;a. Ut ita liberemur si projudieiis, e quidem ex aliorum damno comitis atque perspectis. 3. Ut f inde ex aliorum exemplis in invenienda veritate melius Iapere discamus.

g. 298. Historia Miscedanea est narratio variarum rerum factorumque, notatu dignorum, quae in vitis hominum privatis contigisse novimus. Hujusmodi narrationes appellari solent Memoires, Diaria,y0urnaux. Hae narrationes ita confici debent, Ut Occasio, causa, modus, ratio cur

dc quomodo huic vel illi hoc vel illud contigerit, distincte perspici queat. Praestant deinde hunc usum, ut homines in omni vita sua faciant

cautiores. f. 299.

Quaeritur jam, quomodo dijudicandi sint libri Historici Resol.

I. Ante omnia attendatur cuinam

Speciei librorum Historicorum praesens liber dijudicandus, sit annum-

332쪽

merandus. Potest id cognosci ex insicriptione libri & ex praefatione Auctoris, si quidem in ea scopum

suum deteXerit. a. Inquiratur generatim, utrum Veritas, ordo & completa narratio, juxta S. 29O. in eo deprehendatur. . Inquiratur, utrum adsint requisita

suae speciei debita, juxta s. as I. sq. tum judicari poterit, utrum liber

Historicus titulo ac scopo filo convenienter sit consectus, necne

q. Legatur sepius & quidem adhibita

attentione debita.

Ita enim pervenitur ad ideas distimctas. S. 83- Non multa, sed multum.

Libri Dogmatici continent veri- isties generales de principiis rerum earumque qualitatibus. Si tantummodo aliorum dogmata eorUmque 'demonstrationes enarrant, Histori-cο- Dogvlatici appellantur, & pertinent ad Historiam Litterariam. 3. 28 a. Si vero res ipsas explicant, de definiunt suasque propositiones demonstrant, appellantur se s hcο- Dogviaticὶ; de quibus jam ser- Moest. f. 3OI.

333쪽

318 De Pudicanda γ disi. Verit.

pleta Exposito. Demonstr.

I. Libri Systematico-Dogmatici explicant & definiunt res. 3OO. Definitiones autem Careant obscuritate.

i4s. Libris ergo Systematico-D0gmaticis inesse debet per Ficuitas. . . Qui non Vult intelligi, non debet legi. Id erat primum. a. Libri Systematico - Dogmatici a serta sua demonstrent. 3 Oo. Erg0 non nisi certa & indubitata principia ipsis inesse debent. g. aa . Principia certa fiant experientiae, definitiones & propositiones indemonstrabiles. 24s. 247. 248. Liber autem dicitur solide scriptus , in quo, praeter propositiones in demo strabiles, nihil sine demonstratione admittitur. Libris ergo Systematico - Dogmaticis inhsse debet Sol, ditas. Id erat secundum. 3. Libri Systematico - Dogmatici debent esse peripicui. Nr. I. Ergo sequentia ex antecedentibus debent explicari posse & intelligi. Id autem adpellatur ordo in libris. Libris ergo Systematico - Dogmaticis inesse debet ordo. Id erat tertrum.

q. Libri

334쪽

. Libri Systematico - Dogmatici explicant & definiunt res, & demo strant propositiones. S. 3OO. Ne- cesse igitur est omnes illas istis inesse veritates, quae ad rem illam , de qua auctor agit, pertinent. Huiusmodi libris autem Explicatio completa inessse dicitur. Ergo Libris Systematico - Dogmaticis inesse debet Explicatio Completa. Id

erat quartum.

Ex his iam patet contrarium. Libri Systematico- Dogmatici

Non ni obscuria. Nec superficiarii; Illi autem ducuntur superficiarii, qui solide seripti non iant. 3. Nec confusi; i. e. nihil in sequentibus occurrat, quod non intelligi possit ex antecedentibus. Distingui etiam selet ordo in ordianem Scholis & ordinem Naturae. Secundum illum omnia, quae ad materiam aliquam pertinent, se- 'paratim congeruntur. ΕX. gr. Anatomici , quidquid de oss1hus cor poris humani norunt, in uno Capite , quod Oveolo am inscribunt, Proponere solent. Secundum hunc autem omnia ita proponuntur, uti

335쪽

uti semper unum ex altero intelligi potest & explicari. Cum jam ' merito Ordo Sobola sequatur Ordinem Natura , ut i imago sequatur Arebet 'pum: patet ordinem Scholi non tam Libris Systematico- Dogmafieis, quam Historicis esse

accommodatum.

3. Nec nimis prolixi, me juso breviores. Scopus Auctoris e titulo Libri& praefatione cognoscendus , est quasi mensura, ad quam exigi debet liber, utrum Completam habeat narrationem, nec ne t

liseos Θμ- sol. 'μος - a. Ante omnia sollicitus esse debes de scopo auctoris, ex inscriptione libri &praefatione cognoscendo, ut adeo scire queas, quid scribere sibi

proposuerit. i

x Deinde distinguas di dividas omnes illius assertiones in suas classes vel , species, nimirum Definitiones, Axiomata, Theoremata, Problemata &c.' ut unamquamvis ex suis testimare, & examinare queas reguliS. 3. Attendas, utrum Auctor definitioncs terminorum suorum tradiderit,

336쪽

nec ne. Si istas hon tradidit, in- . quiras in illius ideas juxta s. 138. & in significatione Terminorum sta

istas tradidit, examina istas, juxta. f. t q6. utrum recte se habeant.

- q. Porro examines, istius Axiomata & Postulata utrum e definitionibus le-- - gitime sequaistur. S. I 8 J. Quoad Syllogismos Videas, utrum, isti legitime sint concatenati Z utrum Conclusiones ex praemillisi non nisi

indemonstrabilibus elicitae sint, idque Vel Synthetice, vel Analytice. s. a 9. seq.6. Attensas, utrum notae definitionum ex antecedentibus intelligi queant& explicari ξ utrum adeo ordo sit servatus in libro 7. InquiraS, utrum Circulus in demonstrando alicubi deprehendi queat 8. Denique examines , utrum liber omnia ista contineat, quae pro scopo auctoris in isto contenta sint tTali modo invenies, utrum perspicuitas, soliditas, ordo & completa tractatio libro insit, necne 'tali ergo modo istum etiam dijudicare poteris. 6.

337쪽

Partis Secundae

Caput uuartum. De Veritate cum aliis

communicanda.

Sectio Prima. De aliis docendis atque

convincendiS.

On nobis met ipsis solum, sedeonυineare & aliis nati sumus hominibus. Tenemur ergo ea, quam acquisi vimus, Veritatis cognitione aliis quoque inservire hominibus. Qiu conatur efficere, ut alter Veritates ipsi adhuc incognitas, intelligat, & de veritate earunt certus nat, alterum Docere dicitur. Alterum autem eo adigere , ut de veritate vel falsitate propositionis alicujus, ob allatam demonstrationem, certus fiat, est alterum

338쪽

De aliis docendis atque oonvine. 3 23 Convincere. In docendo igitur &convincendo eadem sunt obsecvanda. Docturus N convicturus alium definitiones rerum terminorum semper praemittere debet. Vult enim efficere , ut alius fiat certus. S. so . hecesse igitur est, ut naturam & indolem rerum intelligat.

8 23 a. Id autem fieri non potest, nisi distinctae & completae ipsi si1p

peditentur rerum ideae. , Ergo' docturus & convicturus alium definitiones rerum ' & terminorum semper praemittere debet. S. 139.

Ex his sequentia fluunt corolla

ria: - . I. Nemo alium docere potest dcco Vincere , qui ipsis distinctas rerum docendarum ideas clon habet. . . a. mi alium docere cupit & co Vincere, terminos obicurOS, V gos & indeterminatos ac improprios penitus fugiat.

X a 3. Qui

Corall.

339쪽

324 docendis algi is convinci 3. Qui alium docere cupit & convi cere, definitiones suas ex ipsi e perientia depromat, G. 2 s. nisii alter ipse: jam distinctas habuerit ideas. Quoniam Vero experientiae objecta sunt individuar necesse est, ut a rebus individuis , quae concreta appellari solent, incipiat, &ab iis pergat ad abstracta, f. 3O7.

. Docturus & comicturus alibs, propositionem suam Vel per eXperientiam, i. e. a posteriori, vel per

demonstrationem , i. e. . a priori pr0bare tenetur. , Conatur enimessicere, ut alii fiant certi. g. 3O . ad certitudinem autem perVenitur vel per eXperientiam, Vel per demonstrationem. g. 233. Ergo propositionem sitam Vel per eXPerientiam , vel per demonstratio

Ex his ergό patet, quod

. 1. Docturus & convicturus alios habitu demonstrandi gaudeat; ia. Docturus & convicturus alioS praeditus sit seliditate; i. e. habitu as

340쪽

De aliis docendis atque contuine. 3 asserta sua per principia certa & indubitata, ratiociniis legitimo ordine sese insequentibus , CObnectendi. 3. Et quoniam demonstratio est vel directa vel indirecta, g. 2sq. pote- rit etiam utrumque genuS demon- strationis, pro renata, adhiberi.

g. 3O9. Docendus & convincendus ad alterius definitiones & demonstrationes debitam afferre tenetur a tentionem. Demonstr. Qui convincatur, illi res & termini debent definiri. g. 3 os . Definitiones autem stini distinctae & completae ideae. g. I 39. ad ideas distinctas

autem pervenimuS Ope attentionis. 6.83. ConvincenduS ergo ad alterius definitiones debitam afferre tenetur attentionem. Id erat primum.

Qui convincatur , illi proposi- tiones debent demonstrari, S. 3or. Si propositiones illi demonstrari debent, non solum de principiis, sed & de ratiociniis, quod omnia