장음표시 사용
451쪽
res, qui theses illas proscripserunt,
eXcommunicationes comminati sunt,
idcirco non debent inde homines r trahi a sequenda ea doctrina, quam dicunt esse Augustini . t ex Euangelio luculenter constat , in Ecclesia
bonos simu in malos , electos ,
reprobos contineri Ea quippe Matthaei as comparatur ovili, quod ves simul, & cedos continet, nempe electos, reprobos matth I3. comparatur agente missa in mare, quae bonos simul, malos pisces congregat, nempe justos, ct peccatores. Matth. . comparatur Arear quaestiiticum simul continet', paleas: mde Augusti tr. 6. in Jo habet Fat mur in Gelasia Catholis o bonos, malos esse , sed anqμam grana, Sisa leas. Quod si peccatores ad Ecclesiam
non pertinerent, Sacramentiam Poenitentiae non esset Sacramentuna mortuoruin quippe quod non polletiem caloribus fidelibus conferri, sicut non potest conferri Infidelibus , nec Ex 'communicatis aliis, qui ab EGelesia sunt ejecti , dicente Apostolox Cor. s. uuid enim mibi de iis, qui foris sunt, Duις et Et hac de cauta , qui post correptionem fraternam non
emendantur, non deberent accusari
ECclosiae, quae non judicat de iis, qui foris unci, tamen Matth. 18 Christias D. dicit: Si non autem eos, dic
Ex quibus fit primo erroneum esse, quod dicitur in thesi quod sculicet peccator non licens vitam diis
Anam membro Christi sit membrum abscissum,ut proinde non habeat Christum pro capite quamvis enim sit
membrum mortuum, non est tamen abscissum , ut est excommunicatus. Fit secundo, erroneum similiter esse,
quod dicitur in thesi 78 quod eodem
modo separetur a populo electoria ein-pe ab Ecclesia peccator , qui non vivit secundum Euangelium ' infidelis, qui Euangelio non credit Insideles enim ad Ecclesiam non pertinent, quippe quae est coetus Vocato. rum ad fidem , seu coetus fidelitim unde August. lib. de unitate Ecclesiae
cap. 4 habet sui non credunt Cisi tum in carne venisse e Virgine Maria ex semine David, aut in corpore ipse resi mea xisse, in qu reiicifixus i sepultus cs Mn alique sunt de Ecclesia is peccatores pertinent ad Ecclesam , ut mstendimus, & ex hoc ipso fit perspicuum, quod populus Judaicus a Deo
electus in veteri tellamento , qui mrat figura Ecclesiae, malos simul, bonos complectebatur, eosque indiscriminatim admittebat in iis, quae ad culum religiosum pertinebant. Nonnulli , vel quia decipiuntur , vel potius ut decipiant, in hisce thesibus Que ellum excusant dicendo, quod solum asserat justos, di electos ad Ecclesiam spectare , qui cxcludat peccatores, reprobos, sed ab iis praescindat: Praesertim quia alibi expresse docuit, in Ecclesia bonos simul, malos contineri videlicet in
Cap. I 3. atth. V. Λ7. ubi habet: mgena, ct naυis Ecclesiae praesentis indissicriminatim accipiunt pisces bonos, remalos, eros Cbristianos, cti pocritas , Iectos, ex reprobos.
Verum in sole caecutit, qui non advertit, Quesnellum in hisce thesibus velle, quod peccatores nullatenus ad Ecclesiam spectent, non secus acera communicati in infideles , etenim id verbis non obscuris asseriturintlimsi expresse autem habetur in thesi 8 ubi dicitur, codem modo ab Ecclesim separari peccatorem, qui non vivit secundum Euangelium , a I .
452쪽
fidelem , qui Euangelio non credit. Verum quidem est, quod in aliis thesibus praescindat a peccatoribus, reprobis Sed quis non videat in materia dogmatica propositionem praecisivam, di multo magis rei definitivam de se aequivalere exclusiva ut advertimus in thesi α. praesertim posmquam dissensio aliqua in ea re fuit imter Catholicos, maeretico, Sicut enim si quis diceret Ecclesiam constitui a baptizatis adultis, quamvis prae. scindat a baptigatis infantibus , cenissetur tamen illos excludere juxta ha resim damnatam a Tridentino sessi
7. an. 13. , ita qui asserit, ac multoties repetit, Ecclesiam constitui a iustis,in electis, censetur excludere malos , ac reprobos juxta haeresimVvighlephi, Lutheri Calvini, aliorum apud Bella inum. Neque obstat, quod alibi Quesnellus dixerit, sagenam, navim E clesiae accipere pisces nos, & -- Ios. Nam aliquando hic Auctor callide utitur verbis ambiguis ad fallem dum, ut advertimus in thesi decima, ubi diximus , quod cum non semel docuerit disertis verbis nullam voluntatem resistere gratiae interiori juxta haeresim Iansenti, usus est aliquando verbis ambiguis , dicendo hominem
gratiae resistere cum tamen nusquam
diseri docuerit, quod resistat gratiae interiori propterea ubi dixit, quod gratiae resistat , solum voluit, quod
resistat gratiae exteriori, prout lo itur in thesi quinta . Ita in casu nostro aperte inesnellus in his thesibus negat peccatores in Ecclesia contineri, cum dicat, eodem modo ab illa separaret peccatorem , ac Infidelem propterea ubi verbis ambiguis ad fallendum dixit Ecclesiam acci. Pere bono i malos cuia nusquam
docuerit, malos, honos Ecclesiari constituere , intelligendus est , quod ibi voluerit, vel bonos,in malos acincipi ab Ecclesia in sensu Melanc thois nis , qui dicebat, bonos malos admisceri in Ecclesia, quin tamen, ram Ecclesiam conflent oes juxta mentem Brentii dicentis bonos , malos esse solum in Ecclesia verisna, quatenus tam mali , quam boni conveniunt in doctrina fidei ,
usu Sacramentorum ouamvis soli j
sti spectent ad veram Ecclesiam pra ditam privilegiis , quae narrantur in Scripturis, quae non est visibilis, niis oculis fides. Praeter amqtio sic ut excommunicati qui proculdubio ad Ecclesiam non pertinent te ab ea dimissi nec non haereturi, ri a congregatione Fidelium egres- sunt, dici possunt esse in Ecclesa secundum quid , non simpliciter, ut advertit Bellum. lib. . de Ecci cap. 4 videlicet qtua etiam ipsi quaedam Sacramenta valide administrant , ita peccatores . Denique dici possunt esse in Ecclesia largo vulgari modo sumpta, prout complectitur omnes Christianos ut notat D. Ambrosius apud eundem Bellam. in Mesensu dicere potuit Quesnellus, quod sagena Ecclesiae pisces bonos, malos accipiat cum diserte non semel
docuerit , peccatores ad veram Ecclesiam press sumptam fmpliciter
thos 77. asserens, peccatorem non
habere Deum pro Patre, nec Christum pro capite, possit rite intestigi, explicari, quod non habeat Deisum pro Patre per gratiam , in qua clamamus, Abba, ater, ut dicitur Rom. r. nec habeat Christum pro
capite, qui influat in membra viva,
453쪽
Scriptura lectio Ommibus necessaria b Ais
Teut vitis in palmites . Sed inaniter adlaborant. Nam primo in germano obvio verborum sensu thesis in eo. ronea excludit quippo omnem rationem Patris in Deo. cc capitis in Christo relate ad peccatores s cum negatio sit malignantis naturae . Deinde thesis, quae potest tam in vero, Quam in errone sensu usurpari ex aujumctis ad hunc potius sensum, quam ad illum determinatur, ut explicavimus in thesi si Cum autem thesiis haec absolute doceatur, postquam Heterodori contenderint, peccatores ad E
clesiam non spectare, & doceatur in Codice, in quo aliis in locis praese tim in thesi 8. hoc diserte expriamitur, ex his adjunctis iit , quod in sensu erroneo accipienda sit i/ ideo tum in proprio verborum sensu, tum in sensu ab Auctore intento prostriabenda fuit.
PROPOSIΤIO XXIX. Utile, ac necessarium est omni
tempore, omni loco ,- mni personarum generiis de re, cognoscere spiritum, pietatem, mysteria Sacrae Scripturae uueis. I. Cor. Iq. I sedit. 6793 9 Io 99.
Lectio Sacrae Scripturae est pro omnibus clusa M. 8. 28. editione ros. Ἀσυ.
Obscuritas sancta verbi Dei non est laicis ratio dispensandi seipsos ab ejus lectione o Un. q. . r. editione IOroa o
Dies Dominicus a Christianis debet sanctificari lectionibus pietatis, duper omnia famctarum Scripturarum. Damn
PROPOSITIO XXXIII. Est illusio sibi persuadere, quod
notitia musteriorum Religionis non debeat communicari seminis lectione sacrorum librorum . Non ex semin, rum simplicitate, sed ex superba virorum scientia, omtus est Scripturarum abusiis, natae sunt haerese S. si vim
Abripere e Christianorum mussibus Oovum Testamentum, ina
454쪽
stia eis illud clausum tenere, auferendo eis modum illud
intelligendi est illis Christi
Interdicere Christianis Iectio
sertim Euangelii est interdicere usum luminis filiis lu
cis .facere, ut patiantur speciem quandam excommunicationis uvesneli Luc. II. 3 3 edit. I S.
PROPOSITIO LXXXVI Eripere simplici populo hoc
latium iungendi vocem suam voci totius Ecclesia , est usus contrarius praxi Apostolicae, Mintentioni Des. μ.
escisae eram haberest, ct maximam Aeliam pars esset in statu damnarioms. II. Anti ne aereses bis ex citantu r. II Sacrorum Bibliorum lectionem Iingua materna non risei pro iscue demmisIendam, nec adbibendam esse in usu publico ostenditur ex usu ApostoIorum;
rum etiam veteri Iegis, ac Ecclesiaeu-
riversalis. IV. Ad Ecclegia usitatem
spectat , quia publicus usus Scriptur νum sit lingua communissima. U. Indocti factu arriperex a am errandi , si
vernacula lingua Scripturas legerent.
. Primarius finis Disinoram in elorum est Dei cultus , non consolario, o instruditi populi , quae per conciones frequenter laberi debet VII Non fru-sra est publica Ecclesiae oratio, quam-υis ejus sensus non inteIligatur a popκ-IO. VIII Praedicatio debet esse vernaeula lingua , quia ea contine explicati nem secus vero Biblia Sacra. IX. postolus , et Patres huic doctrinae non roragantur . . In quonam sensu Seripturae dicuntur esse perspicuae , cum a
me pluribus de nos Anco, curae, Sprofundissimae I. A D enormitatem e richaiso in thesium primo intulis tu conspiciendam satis erit advertere, quod bene magna, immo maxima delium pars esset in statu a mnationis, si illae subsisterent; sciuiadem pauci admodum sacrorum et quiorum, ac mysteriorum studio v cant omni empore , ac omni loco; quod in prima harum hesum dicitur omni personarum generi neces sarium esse ad salutem Erraret praeterea Ecclesia , dum non permittit passim emaculam sacrorum Bibli rum editionem , ut possent omnes etiam rudes, ac stminae , ea continenter legere , dum dicitur in his thesibus lectio sacrae Scripturae esse pro omnibus , tu obscuritas sancta verbi Dei si ratio sufficiens, ut laici seipsos ab hac lectione dispensent Erraret etiam Ecclesia univer sa , dum vetat , ne indiscriminatim omnibus Iectio sacrarum Scripturarum vulgari lingua concedatur , si rerum este , quod dies Dominicus a Christianis hac Iemono debeat sa Diqiligo b c Orale
455쪽
Rificario quod damnosum sit Christifideles ab ea retrahere , perinde quasi plerisque obesiet potius, quam prodesIeici unde solum adhortandi
sint, ut explicationi sacrarum Scri-Pturarum, quae per Parochos , Comcionatores alios Prose res in Ecclesiis fieri debet singulis festis
interesse non praetermittant. Videtur
autem haec omnia Qtiesnellus deglutire, dum addit, illusionem, ac de-Ceptionem pati Ecclesam , dum s-bi persuadet, mysteria nostrae Religionis non esse communicanda foe- ininis accidiotis lectione, sed solum plicatione sacrarum Scripturarum, perinde quasi etiam ex foeminarum simplicitate , non ex sola superba virorum scientia Scripturarum abusus, atque haereses ortae sint. Post has contumelias adverius Ecclesiam per summam injuriam into eas , deicendit ad commendandam
lectionem Novi Testamenti, quod ipse tot observationibus ansentana lue insectis explicavit, tot editionibus in vulgus dispersi, ut sub specie docendi incautos doctrinam sacram , suos errores subdole edoc
ret. Hinc dicit, verba Christi Domini sola lectione novi Testamenti a nobis audiri , ita ut alius non surpetat modus ea intelligendi i unae interdicere hanc lectionem fidelibus idem sit, ac usum luminis interdic
re filiis lucis, belle illos citidam
communicationi esse obnoxios. Et
concludit, quod eripere populo hoc selatium conjungendi vocem suam, ci totius Ecclesiae , vornacula lingua audiendo Divina officia, ita ut possit eorum sensus percipere,in cum Ecclesia orare , adversetur praxi Apin stolicae, ac intentioni Divinae.
II. Theses illae captiosae , quae I
dentur pietatona redolere, dum lectio nem sacrae Scripturae omnibus Commendant, sucata fraude non solum
Ecclesiae consuetudini, iraeceptis, praesertim Tridetini, impie cetrahunt, sed etiam antiquas haereses exsuscitant, ad ebibendum an senianum virus ex lectione Novi Testamenti a Quesnello suis erroribus passim vafre inlpersi , incitant, suadent ac alibciunt. Sciendum itaque Calvinum lib. et InIhi cap. ao. gr. 33., emnitium, Arentium , aliosque Hetereticos apud Bellarm. lib. a. de Verbo Dei cap. Is . docuisses, quod in hisce thesibus it rum Quesnellus reponit; videlicet si
cram Scripturam omnibus vernace
la unius cujusque lingua tradendam eaque publice utendum in Divinis officiis , ut populus vocem suam voci totius Ecclesiae conjungat cum Christus Dominus lingua vernacula eis ritates Euangelicas edocuerit,in Α-postoli die Pentecostes variis linguis loquuti sint magnalia Dei, ita ut uinnusquisque lingua sua illos audiret,
ut habetur Act a Catholici tamen ex opposito docent , non esse passim sne discrimine concedendam fmgulis lectionem sacrorum Bibliorum lingua materna , nec eadem legenis da, aut canenda esse in publico,&communi usu Ecclesiae, quamvis non prohibeantur universim vulgares tra lationes, ut somniat emnitius; SL
quidem in Regula quarta Indicis librorum prohibitorum a Pio IV ediisti haec habenturis Cum experimento maiaxifestum sit, si sacra Biblia iugari in sua passim sine discrimine permistamur,
plus isde ob hominum emeritatem detrumenti, quam usiliratis oriri bae in pariate judicio Episcopi, aut Inquisitoris Mistur, in cum consilio Paracbi , e Cori
456쪽
ribus versorum Ieritonem vulgari ingua eis concedere possim , quos intellexerint ex hujusmodi ectione non damnum, sed fidei , atque pietatis augmentum capere posse. Et quamvis ridentinum .sess.
etet, qui dixerit Missam vulgari lingua debere celebrari praecipit tamen
omnibus curam habentibus animanni , ne Pamuli petant panem,
non sit, qui rangat eis, ut frequenter, praesertim diebus Dominicis,infestis ex iis, quae in isi leguntur, vel per se, vel per alios aliquid ex-Ponant. Et sessione s. cap. . iiDvim inuram animarum gerentibus Histricte pariter mandat , ut saltem
diebus Dominicis . in festis bl mnibus plebes sibi commissas pro
sua, earum capacitate pascant alutaribus verbis , docendo ea Milae scire omnibus necessarium est ad salutem . Solum permittuntii in
manibus in in usu publico Divino-xum cstidiorum adhibentur Biblia
sacra tribus illis linguis, utpote universalioribus , Hebraea , Graeca , Latina , quas Christus Dominus ti- ulo sua Crucis honoravita praeserrim quia iis linguis sacrae literae ab Auctoribus suis conscript sue vel certe per has solas Christi Euangelium in praecipuis orbis terrae partihus promulgarum suit De iis enim haec habet Hilarius in Praefatione ad Psalmos: His maxime tribus livius sm
amentum volummis Dei, ct beati re
gri expetiatio praedicatura ex quo illud Filai fasit, ut bis tribus linguis Regem Iudaeorum Dominum Iesum Chri m esse perscriberet. III ostenditur autem, cur non dein heat omnibus indiscriminatim perinanitti lectio sacrae Scriptura lingua materna, nec debeant ista trans
tiones deservire in usu publico Divinorum ossiciorum. Primo quidem ex usu Apostolorum , qui quamvis ubique Gentium Euangelium praedicarint lingua uniuscujusque regionis, cum praediti fuissent dono linguarum; quamvis ubique Gentium Ecclesias sundarint ex Irenae lib. I. cap.
a. nihilominus Euangelia, rapuitolas non scripserunt linguis earum Gontium , quibus praedicabant , sed
solum Hebraice, aut Graece, tu ta nonnullorum sententiam etiam Laistine , creditur enim Marci Euangelium fuisse prius Romae Latine scriptum, ac deinde ab eodem in Graγcam linguam fuisse translatum , ut videre est apud Damasum in vita B. Petri Quod autem aliis linguis non scripserint, constat , tum quia nullum de sis vestigium extat; tum mtiam, quia Petrus, Hac as nonnisi Graece scripserunt ludaeis pera
tum rhem dispersi, , ouamvisus nec lingua Graeca, nec Henrara esset materna , sed solum lingua ejus regi nis , in qua degebant ut patet ex verbis illis Act. a. Nonne isti, H loisqnumm Galilai sunt mecce nos audiavimus illos liquentes nostris inguis. Sumiliter Joannes Apostolus Graece scipsit primam suam Epistolam Parthis,
quibus tamen Graeca lingua non eis rat materna, ut notat Augustinus I.
a. quaest Euangel qu. 29. postolus etiam Graece scripsit Romanis, quibus non Graeca, sed Latina lingua
Constat secundo ex usu veteris Ieis gis ex usu Ecclesiae universalis: Etenim in veteri lege post septuagi ta illos annos Babylonica captivit iis Hebrae linguam propriam obliti, Chaldaicam , seu Syriacam habu
runt matemam id tamen solum II
457쪽
braice sacra Biblia in templollegebantur, aut canebantur, ut conitate lib. 2. Esdrae cap. 8. ubi dicitur, quod cum legeretur universo popul
Esdras , necnon Levitae illum interpretabantur, eo quod aliter illum non
perciperent, propterea facta est laetitia magna nimis a Populo, quia intellexerant verba Legis, adhibita EL drae Sacerdotis in Scribae interpre
Jod vero attinet ad usum Ecclesiae universalis , Aug. lib. a. de doctrina Christiana cap. II habet, Π cessariam esse ad intelligentiam Scripturarum peritiam trium dumtaxat linguarum, Hebraicae, Graecae, Latinae, quia iis dumtaxat linguis Sacra Biblia legebantur nec ullus ex antiquis Auctoribus alterius translationis meminit Unde sequitur ex Apostolica traditione descendere hoc, quod in universa Ecclesia ab immemorabili factitatum est ex regula Λugust. lib. . contra Donatistas caD. 24. & Leonis serm. a. de Huni Pentecostes dicentium, curus universarenet Ecclesia, si non possit initium a signari, de Apostolica traditione descendere credendum est. Quod autem hac in re usque ad Augustini tem para ubique consueverat Ecclesia faceres, id hactenus ubique Gentium fecit , ut fuse ostendit Bellarm. Dco laudato, ut proinde emero quis inquireret, re- ei ne an secus id fiat cum Augustinus epist. Ii 8. doceat, insolentissimae insaniae esse contra id, quod universalis Ecclesia facit, disputare. IV. Ratio autem cur in divinis ΟLficiis non siint permittendae tranStati ne vulgares Sacrorum Bibliorum,elt, quia ad Ecclesiae unitatem spinat,
ut publicus usus Scripturarum si in
lingua communissima aliter tollere. tur Ecclesiarum communicatio , neque possent Concilia Oecumonica celebrari, cum non habeant Patres omnes donum linguarum. Hac de causa Apostoli fere omnia Graece scripsertint, quia tunc temporis Graeca lingua erat communiis ma, teste M. Tullio in orat pro Archia poeta, ubi habet . Graeca leguntur in omnibus fere
Gentibus illisa suis finibus exigi is sane continentur Quia vero pol amolitudinci Imperii Romani latina lingua cepit est communi istina , ideo Scripturae in latinam linguam converissae sunt hujusmodi translatione Ecclesia nunc utitur , praesertim ira toto occidente. Et ratio ulterior est, uia si vulgari lingua apud omnes inivinis iliciis Scripturae legerentur, earum tran Stationes deberent fere singulis aetatibus variari , cum passim magna ex parte singulis saeculis linguae vulgares varientur. In tanta autem varietate translationum non pauci facili negptio errores committere
tur, qui non possent facile corrigi .
cum nequeant. Pontifices , aut Concilia de tot lingui dijudicare. Neque obstat, quod si materna linis m. Scripturae legerentur in Divinis Oificiis, populus voci totius Ecclesiae conjungeret suam, quod ellet solatio, utilitati: Namispulus Prophetas, Psalmas, V alia, quae in divinis onficiis habentur, non intelligeret, etiamsi vernacula lingua legerentur; si ut ea non intelligunt de facto plurimi, qui linguam latinam callent, niis si Interpretibus studeant minc jure
merito Tridentinum damnat eos, qui cum Quemello contendunt, elata voce recitandum elle Canonem Mi iste; sicut etiam alta voce proserenda elie verba Consecrationis , ac Minam ven
458쪽
nacula tantum lingua esse celebrandam , ut possit populus voci totius Ecclesiae suam vocem conjungere perinde quasi Ecclesiae ritus hac in re intentioni, institutioni Christi adversentur: Haec sunt verba Concilii
sest χχ. can. q. Si quis dixerit Ecclesie Romanae risum , is submis voce pars Canonas , ct erba Consecrationis proferuntur, damnandum esse, aut lingua tantum vulgari Missam celebrari deberes, aut aquam non miscendam esse ino in caliee os ferendo, eo quodsi contra Chrsi institurionem , anathema sit V. Ratio demum cur non omnibus permitti debeat lectio Scripturarum lingua emacula, est, quia in lincti facile ansam inde arriperent emrandi in materia fidei morum Etenim , ut Hilarius advertit libro ultimo de Synodis, haereses omnes ex non intelligentia Scripturarum omeae sunt i a Petrus epist. 2. cap. 3.
loquens de Epistoris Apostoli, dieit:
δε quibus sunt quaedam difficilia intelle- diu, Pae indocti, ct instabiles depravant, sicut et aeteras Seripturas, ad suam Lmorumperditionem facilius autem Scripturas depravant indocti, quippe qui ex naperitia ipsa facilius evadunt in tabiles; adeo praestat iis explicationem Scripturarum a Doctis audire, ctiam illas legere lingua populari Certe si rudes audirent proprio idio-nrate illud oseae Vade , ct De Uif-lios fornicationum aut illud ex Canticis: Osculetur me osculo oris sui; Iaeυaejus ab capite meo, ct dextera illius amplexabisur me vel incestum Thamar,ue Davidis adulterium, aut mendacia Judith: intra Sara , Lia, R ches dederint ancillas suas a concubinas, Sesalia hujusmodi, quae exinstinctu Spiritus Sancti in sacris Literis stoma cum laude narrantur fA
cile aut Sanctos illos Patriarchas con 'temnerent, aut ad eadem perpetranda incitarentur. Praeterquamquod legendo nonnulla, quae videntur inter se pugnare, quin possint de facili ea concisare , in discrimine essent , ut nihil omnino crederent . Pro erea Basilius , mieronymus aegre serebant, quod populus de Scripturis disceptaret, quamvis id temporis non faciles ab iis quaestionibus audiendis,
ac tractandis possent homines universiim averti, cum g ca, datina lingua , ciuibus Scripturae egebantur, nonnullis populis esset vulgaris Quibus adde, Quod si passim sine facultate, ac delectu permitteretur omnibus lectio Bibliorum sacrorum lingua vernaculi, illud praesertim incomm dein sequeretur, quod Quesnellus contendit, dum Scripturam in Gallicim linguam transtulit; vid licet quod pluribus in locis fraudulenter adulterar tur, ut facile posset rudibus desindoctis virus propinari , non secus ac expaulo ante edita versione Montensi immensa malorum seges per totam Galliam pullulavit, dum promiscue ea legeretur . Nec alio potissimum medio Protestantium Ministri utun-
vir, ut populi pertinacissime sumerroribus adhaerescant.
VI opponitur ad haec primo ex Brentio , quod finis divi oriim om-ciorum , ac lectionis sacra Scripturae est pnpuli instructio, solatium, laedificatio ex lingua autem peregrin L& ignota haec haberi nonpositini ergo divina ossicia, ac lectiones sacra materna lingua haberi debent minjor patet ex Apostolo ad Rom. Is rUt per patientiam , ct consolationem Scinpti rarum spem habeamur . Et I ad Cor 14. 'si quinqur ecta in sessu meo Ioqui, σκα alios instruam, quam Aece n
459쪽
Sacrae Scripturae lectio omnibus necessaria. 3r
millia vertarum in lingua Et infra: Cum convenitis, uetusquisque vestrum PDJ-mum habet, doctrinam babet, Apocal)nim habet, linguam habet , inter et ιionem babet: omnia ad aedificationem fiant.
Confirmatur primo ex Calvino quia si non percipiatur sensus verbo- vocem propriam voci totius Eccleis
Respondeo, sine praecipuum diis vinorum ossiciorum esse Deccultimi; consolationem vero populi, instructionem, taedificationem esse finem secundarium I Instructio autem, rum, dum publice, aut privatim o consolatio ab iis , qui latinam linis
ratur, oratio est prorsus inutilis ideo Matth. Is ex Isai as dicitur : Populus bis labiis me honorai cor autem eorum Det Hira me. Et I ad Cor. I
Siorem lingua, spiritus meus orat, mens
Iem sine fructu est ergo vulgaris limgua ad divina ossicia canenda, ad
privaras orationes adhibenda est. Confirmatur secundo ex Kemnitio,
quia Christus D sermones suos habebat lingua vernaculi; apostoli non tum populi, quam longissimum ser-guam callent, habetur aliqualiter hsensu verborum I at imperiti non sunt idonei, qui a sensu verborum instruantur, quamvis vulgari lingua divina officia peragerentur unde pro iis conciones frequentissime haberi debent in Ecclesiis. Porro in textu laudato Apostoli I. ad Cor. I 4. sensus est , utiliore re esse corvortationem quae quinque verbis habetur ad solum die Pentecostes locuti sunt variis linguis magnalia Dei , ita ut uis nusquisque audiret lingua sua illos loquentes, sed etiam quando per totum orbem dispersi Euangelium praedicabant , utebantur lingua propria uniuscujusque regionis; nec est credi. bile, quod iis populis Scripturas sacras relinquerent, nisi translatas eorum linmonem, qui ab auditoribus non intelligatur Ad id, quod additur, numine Psalmi significatur donum gratis datum psallendi , se , ut exponit Chrysbstomus , donum componendi cantica spiritualia , ac ea in Ecclesia modeste canendi , nomine Doctrinae venit donum docendi alios, quae ad fidem is mores spe-gua , ut possent eas legere ad alios Vtant nomine Apocalypsis intelligi
instruendos. Praeterqtiam quod si verbum divinum audiri potest lingua
vulgari, quidni pariter Megi 'Confirmatur tertio ex Brentio, quia in cap. Cum I siue tit de divinis ossiciis Innocentius III. mandat, ut ubi reperiuntur non pauci homines diversarum linguarum, Episcopus hatur donum revelationis, quatenus non raro Deus orantibus in Ecclesia mvelat sua mysteria nomine Linguae significatur donum linguarum ac deismum nomine Interpretationis venit donum ex nendi Scripturas Et se sus laudati textus est , quod omnia haec exerceantur in utilitatem , 4rbeat ministros idoneos , ut diversi dificationem, non vero in Ostes tamqnguis divina ossicia celebrent, aes tionem, cinanem gloriam Sacramenta administrent. Quare contra praxim Apostolicam contra intentionem divinam populo denegatur consolati quae ubertim ex
divinis ossiciis, Me lectione Scri-VII Ad primam confirma tonen salsum est , quod ex publiea Ecc'ie
siae oratione nullus fructur, pere a
non intelligit cum ' rcipiatur frupturarum percipitur , conjungendo Mus , etiamsi illa D audiatur qui
460쪽
dem cum oratio Ecclesii non fiat populo , sed Deoi unde satis est, Ouod Deus illam intelligat Sicuti siquis latine oret Regem pro populo , qui nec intelligat , nec audiat eam ceprecationem, poterit populus fructum ex illa recipere. Deinde iis psa oratio, quae auditur, etiamsi non intelligatur, adhuc est fructuos, ut docet Origenes homil ao in Iosue
dicens : o quando ides legi Scripturam in auribus tuis, quam non intelligis, interim hane primae scias te suscepi1sextilitatem, quod auditu , elat precatio
ne vadam, noxiarum vinxtum, quae te
pefident, virus depelletur Et Chrysb-1tomus homil et de Lararo habet: ni id si non intelligamus, quae continenis iis in sacris Literis p maxime quidem, etiamsi non intelligas illi recondita, mnio ex ipsa lectione multa nascisu sanctimoniaci Sic, ut notat Augustinus lib.
g. de doctrina Christiana, multi ex Iudaeis non frustra Deum colebant inguris caeremoniis , quarum significationem non percipiebant cum satis sit , quod eo animo actu illa
externa ponatur, ut cultus Deo praestetur. Si autem necesse esset intelligere, quae in divinis Orficiis canui, tur, pauci admodum fructum ex iis perciperentu cum pauci Psalmos Propnetias Apostolorum sententias intelligant . Hinc D. Antonius illam orationem commendabat , in qua ita mens de Deo cogitat, Ἀ-nimus in Deum ita rapitur, ut non intelligat verba sua. Neque obstant adducti tenus Scripturarum . Nam ubi dicitur , quod populus labiis dumtaxat Deum mnoret, sensus est, ut ponit Augustinus lib. χχ. contra Faustum Cap.
s s. quod dum poeulus ille labiis Deum hoporata illum laudando,
sactis Deum inhonorabat precando vel sensus est, quod dum Deus honoratur verbali oratione, animus vagatur ad terrena negotia. Ubi vero Apostolus ait, quod dum lingua oratur, mens est sine fructu; sensus est , quod si non percipiatur oratio , quae roseriur, mens non eruditur sensu ii
orum Verborum, quamvis animus ex
ea fructum reportet; ut accidit quando rustici Psalmos cum affectu , ac devote recitant, quin illos intelligant. Hinc Apostolus ibidem addit: Nam ιν bene gratias agis, indicans metuosam esse gratiarum actionem, quamvis fiat verbis, quorum significatio i
VIII. Ad secundam, potest quidem, ac debet lingua vernacula praedicari Euangelium , quia praedicatio ipsa
explicationem continetu ex hoc autem non sequitur, quod possint vernacula lingua ab omnibus Scripturae legi, cum ex tali lectione interpretavitionis vacua possint indocti in err rem, ac in haereses induci. Sic e g. potest pueris a matre dari panis in frusta disiectus ad comedendum, quin tamen dari possit integer, ac solidus. iatio autem Apostoli nulli bi reliquerint Scripturas nativo uniuscujus ii regionis idiomate translatas, jamupra ostendimus satis ii erat reis linquere Catechismum vulgari lingua compositum, ut nunc fit ex lege Trident sess. a . cap. 7. qua Episcopis iniungitur, ut Catechisin in vulgarem linguam fideliter verti, atquo Parochis omnibus populo exponi m-
Ad ultimam, Innocentius III. Ium ibi loquitur de lingua Graeca,
Latina , cum enim tunc temporisca
pium fuisset a Latinis Byzantium, S ibi cum Latino Imperatore, ac Patriarcha Digilias by Orale