장음표시 사용
281쪽
solvens medicamen , veluti in incremento subia acida-nitrata proficere non raro deprehendebam tur ι iisdem tamen acidis, nonnisi magna cautione utendum erat: nam sanguis subsidente fervore , facillimὸ per metastasim , ut ajunt , in capite remorabatur . Contra vero diaphoretica hanc ob causam apertissime habebantur suspecta , quod nimio certEillato fluidis motu, recrementa per carotides in cerebrum , mox ibidem cohibenda , urgere solebant; ac propterea cucurbitulae tantum , & vesicantia tutissime adhiberi poterant. Quaenam ex VI. Ex iisdem autem febribus , quae insolitam in-:i periςu osiores quietem, eordis oppressionem , sitim inexplebilem ,
deliria , atque artuum dolores modo certos , modo incertos, tandemque horrificam nervorum convulsionem,uel soporem afferebant,ad exitium prae carte. ris properabant; tametsi illas comitarentur quoniam omnino symptomaticae ) biliosae dejectiones ;urinae vero nunc clarae, nunc turbidae; pulsus nunquam non debilis, & inaequalis a sudores saepe far- pius frigidi, & grave olentes; immo vero livida exanthemata , & vibices , nec secus parotides, quia bus aegri jugulabantur, erumpebant. Haec interim symptomatum syndrome una eademque methodo tractari non poterat. Illud solum cunctis aegrotan tibus utilissimum novimus , exhibuisse scilicet blandum sub initia dejectorium , ac victum pro tempore moderatum, additis juribus ex soncho, & C.Cer vi; Confectionibus Hyacinthi, & Alchermes; Dia- scordio Fracastorii, & similibus , quae ad maligni fermenti mitigationem, expulsionemque plurimum conducere existimantur.
282쪽
Lu. II. EPIDEM. II. CAP. IV. 267
C A P. IV. AEtiologia hujusmodi febrium breliter
expenditur. SI quis in hae attingenda .Htiologia omnis ambiguitatis caliginem vitare cupiat, animadvertat primum oportet, humana corpora modo in hypo chondriis , aliisque per viscera artusque dispositis glandulis, modo in universa sanguinis massa talem, tantamque morbidorum humorum copiam ex longo collectam retinere posse, ut procul etiam quavis epidemia identidem vel continua , vel intermittente, immo etiam maligna, & pestifera febri corripiantur r deinde autem animo perpendat, apud faJHippocratem morbos in iis corporis partibus statui, atque firmari, quae antea plus miniis laboraverint. Cum igitur in epidemia aegrotantes lic Et ab una eademque externa causa, scilicet ab effluviis potissimum cannabinis, non una tamen, eademque febridi vexarentur, id sane diversae corporum temperationi , aut humorum copiae, aut praecedentibus viscerum affectionibus tribuendum. Nam nonnulli in imo sollim ventre, reliqui vero etiam in sanguine, atque in cerebro morbida recrementa collecta retinebant. Idcirco iis , quibus hypochondria pridem erant affecta, palustria miasmata tertianas primum perniciosas excitabant i secus vero illos, qui certo aliquo sanguinis vitio, ac praesertim plein thora, & ob quancunque causam a capite prius laborabant , acuta statim, continuaque febris occupabat , cui subinde graviora nervorum sympto Ii a mala νQuaenam sit se bitum causa. bJ . Aphor. 3 7. Norbos assectis partibus haerer .
283쪽
1 8 DE Noxiis PALUDUM EppLUHIsmata , scilicet vigiliae , convulsiones, vel gravissimus sopor adjungebantur: perpetuo tamen comitibus lumbricis, quia inter effluvia ex palustri solo sursum elata , organicae etiam insectorum partes , Ovula nimirum vagabantur, cibisque , & potibus admixta vel nativum lumbricorum seminarium in aegrotis saginabant, vel de integro producebant. II. Neque autem hic locus esse videtur in omnia utriusque febrium generis symptomata sedulo inquirendi, tum quia de re jam praeterita, & procul a nostris oculis posita judicaremus; tum vel maxime quia superfluum putamus ejusmodi laborem , ac studium iterare , quod alibi forsitan operosius, ac praesertim ubi de Romana Epidemia praestitimus . Quare humanissimos Lectores a supervacanea nunc molestia liberamus , in spem erecti pergratum iis fore, si, quae ab optimo Principe , ut labis hujus causae ab
Urbevetanis Civibus amoverentur, fuerint perin
284쪽
Ad avertendam Epidemicam luem Urbe Veteri saevientem.
SI quid nobis, Sanctissime Pater, in hac vita
caeteris praeoptandum, atque ardentissime laetarit expetendum , primo sanε loco diuturnam incolumitatem , ac prosperam valetudinem censeo numerandas . Enimvero cum a Deo hominum generi vita tanquam praestantissimum munus tributa
sit, eam ipsam jam indε ab initio insita quaedam in
animis nostris vivendi cupiditas consecuta est rita ut omnes natura ipsa, sinδ Doctore, Migistra, summo studio appetamus ea, quae nobis salutis conis secutionem allatura confidimus 3 & E contrario a nobis illa, quam maxime possumus , repellamus, quae doloris, aut interitus successionem efficer
II. Quamobrem, quemadmodum homines forintunas suas , atque adeo vitam ipsam in Principum fidem, potestatemque permiserunt, ita suae incolumi-
Nihil bona valetudine praestabilius. Incolumitatῖs subiectorum cura Principibus se renda .
285쪽
χso DE Noxiis PALUDUM EFFLUVIIs lumitatis curam, providentiamque eorum sapientiae, atque consilio non commisisse modo, verum etiam commendasse videntur. Nullum ergo, SANCTissiME PATER. , singularis tuae in subjectos Tiat populos benignitatis , humanitatisque praeclarius Faeus, Cleme, Rrgumentum praebueris, quam clim creditae Tihili xi. poni Mik eorum saluti studiosissim ε prospiciendo, ab omni
antiquillima est. non solum periculo praestas immunes a verum metu quoque, ac suspicione Iiberos, & solutos. Et
sanε, c timeam in rem ita curas Oinnes, cogitationesque intentas habeas I ut, inter maximas molestiarum moles, atque operosissima negotia , quibus perpetuo distineris , id unum profecto agere videaris , hanc mihi provinciam demandasti, ut quanta maxima possem diligentia grassantium Urbe Veteri
morborum naturam , & causas investigarem , eosque praesentibus actutum remediis coercerem. Nihil enim Tisi erat antiquius , quam ut primo quoque tempore Civitatem illam, ad quam Ecclesiasticae Praefecturae curriculum ingressus sapientissime veneras, E summo Apostolicae dignitatis fastigio benigne respiceres t meaque qualicunque opera uti
non es dedignatus , ut & a filictam erigeres, ac prope perditam recreares . Id igitur ego, ut SANcTiTAin vis Tun jussis , qua par est, celeritate, ac reverentia obtemperarem, sedulo , ae fideliter sum executus . Itaque epidemiae causis, ac signis sedul5 perspectis , me diu quidem, multumque cogitantem ratio ipsa in eam adduxit sententiam , ut febrium illarum , quibus Urbis Ueteris incolae aliquot abis hinc annis per aestatem, ac magnam autumni partem Febrium Vrbe- conflictari coeperunt, quaeque vulgo verminoia dieriminuis I Sti: cuntur , causam , atque Originem communem om- ei, ibus . nibus esse judicarem r quippe quod illae in omnes pla-
286쪽
Lia. II. FpIDEM. II. CAP. V. 2 Iplan E Cives humiliorem Urbis regionem incolentes saeviant. Quae sanh causa, nisi funditus , & quam citissim8 fieri potest, amoveatur, periculum impendere video, n8 incolae caeteri, atque adeo vicina oppida, & pagi quo versus certi cujuspiam venti cursu bona pars aeris illius ob crudescentem luem magis, magisque in dies contaminandi, possit impelli ejusmodi contagio polluantur. Neque id me hercules insolens , atque inusitatum videri debet ; quandoquidem saepe Romae finitimos Marii montis incolas sub saluberrimo alioquin coelo in perniciales morbos incidisse comperimus , quod
ventorum impetu ex oriente nascentium , morbidorum effluviorum pars aliqua ad Neroniana prata, ac
fossas Arcis S. Angeli collecta, &quiescens illuc delata fuerit, & monticolarum corpora vitiaverit. III. Harum igitur febrium Urbe Veteri latissim εPervagantium communis omnibus causa in aeris illius , qui humiliori Urbis regioni circumfunditur, vitio, & contagione posita esse videtur. Hujuscemodi autem Iuem ex humentibus , aestuosis , corruptisque corpusculis conflari existimamus a quae quidem corpuscula ex lino praesertim, cannabeque putrescentibus quippe quod haec in stagnis , ac lamis , quas indigenae Vorgas appellant, in inferiori
regionis parte macerentur) tum etiam ex graveolentibus vicorum sordibus afferantur. Huc acce-
saepe vento in Vlium locum im pulsi morbos similes creant, ut in Marii montis incolis experti sumus. Uerminosarum febrium causa svrbevetani eoelivitio tribuitur , quod coelum primo sta*norum cannabis vicinitate, secundo vi- eorum sordibus , tertio laniena, tum laeditate i quinari solet .
dii teterrima foedissimorum corporum colluvies circum lanienas collecta, ubi tergora pecudibus detrahuntur a propterea quod haud quaquam nunc cloaca illa pateat, in quam antea confluebant . Itaque lanienaru situs in Urbis meditullio si prioribus causis addatur, haud parum conferre videbitur ad hanc pestem importandam, cum eorum quoque
287쪽
2sa. DE NOXIIs PALUDUM EppLUVIIscalamitate, atque pernicie, qui superiorem, fie-quentioremque Urbis regionem tenent. Dum autem haec conjunictim mecum reputo, facile adducor, ut credam illic per aestatem ejus generis putorem renasci, quem Scriptores nostri Verminosum dixere tunde aestivi solis ardore pestiferum quoddam fermentum tenuissimis vermiculorum ovis refertum attollatur; quae deinde ut primum se se in Civium corpora insinuarint, febres illas verminosas , popularesque progignant, aliquando, nisi mature obviam eatur, pestilentiam allaturas. Enim verbex literis quibusdam accepimus , ne suburbanos quidem pagos hoc anno , tametsi saluberrimo coelo fruantur, a communi clade incoIumes evasisse. QuartoCulpsstiir IU. Neque hercle silentio praetermittendum Gilern rum s. ' censeo , h puteis, ac cisternis, propter sordes in imo fundo desidentes,insalubres aquas hauriri. .
eibaria parum D. V In carnes quoque parum bonae notae, qua lubria. illic apud Ianios prostant, caeteraque cibaria, quorum summa illic vilitas , culpa confertur .
MEdie Esi tu,' Postremo , quod praesentissim uin hisce ma Iis remedium foret, praestantissimo scilicet Medico Cives destituti sunt, ex quo constituta jam olim
honoraria merces imminuta est. VII. Quoniam veroo SANCrissiME PATER , aequEmagnum atque praeclarum ad immortalitatis memoriam , aeque opportunum, ac salutare est hominibus Urbem aliquam a fundamentis excitare , ac posi- ἰἡ; ii es' tam demum , & frequentatam a fati faucibus eripeia quam eonstitu re , atque servare; tuum sane videtur quae tua estere, ac pericli- prolixa, beneficaque natura prospicere summo xδnxς 'ς νδ ς ' studio , ae praecavere, ut ne vetustissima ista, ac fidelissima Ecclesiasticae Ditionis Civitas ad internecionem usque deleatur . Quod si propria adductus
288쪽
L13. II EpIDEM. II. CAp. U. 2 3benignitate praestiteris, & divino illam affeceris
beneficio , & aeternam ipse gloriam consequere Quapropter cum gravissimo, certissimoque morbo,& quotannis pertinacissim h recurrenti obviam eundum sit, nequaquam incerta, ac levia, sed certi O- M. b; ra, ac praesentiora remedia quaerenda esse judico , eibu, 'phaes h ; Gnh postmodum non sine magno cum miserandae ilia sima remedia ad. lius Civitatis , tum Ecclesiastici aerarii detrimento, h hς043 sunt. si usus postulet, utraque adhibere cogamur; uti fermὰ assolet fieri, ubi neque morbi gravitas, neque causae ab initio satis recta ratione , atque conis silio fuerint explorata . VIII. Primo itaque longius ab Urbe, aut sal- Suadetur primo tEm ultra flumen Palliam stagnorum , cannabisque Cannabis
sordes arbitror removendas ; quando enim Civium tr. t V μ'
incolumitas Iongi majoris momenti, quam caetera, habenda est , de eorum lucri deminutione, aut sumis plus accessione , parum sane laborandum . At vero
etiamsi edicto stagna saepissime purgari jubeatur, uti
non nemo faciendum censet, id sane vix, ac ne vix quidem ea qua par est accuratione , ac diligentia perfici potest: quod, ut commodὰ fieri posse concedam , haud tamen omnis sublata est dubitatio , satisne ex animi sententia civium saluti ea ratione consultum sit; praesertim cum quitam admoneant ejusmo
di stagna identidem purgari, ac pura haberi non pos
se, nisi uni, aut alteri Lictori ea cura delegetur: quod quidem genus hominum , uti nunc tenuioribus cannabis manipulos aliquot extorquere solet, ita paulatim quoddam quasi stipendium, ac vectigal imponeret . Atque id plane, ut mea fert sententia , novos sumptus tenuioris fortunae hominibus impendendos ad stagna Iongitis ab Urbe aedificanda, quod certo publicis foret rationibus utilissimum, exaequaret. De No x. Palud. eo. Lib. a. Κ k IX. Illud Disiti sed by GOrale
289쪽
num probe exse- studiosissimi , nimirum interdicto cavere , ne ante canda priusquam in Urbem importetur cannabis, quam probε fue-
hintui. rit exsiccata: quandoquidem narratum nob)s est,
Constantinopoli perniciosas febres frequentius in populum grassari, quod linum , & cannabis pene Linum, & ean- madida Cairo advecta publicis horreis inferantur. heoli vis this , quibus cum per aestatem effervescant, aeivem ei in '' deinde distrahendi gratia exponantur, pestem illam
X. Nec porro satis est putorem istum , ac sordes in posterum amovisse , nisi illae utique quibus
nunc vicinia omnis obducta est, funditus ejiciantur. Quocirca per hanc hyemem coenum Omne, atque odoris foeditatem ex inferioris ripae fossis au. ferenda censeo. Vibi, vῖeos pue- XI. Praeterea vicos Urbis verrere, ac purgaregare utilissimum. opus est , putidasque illinc quisquilias, ac faecem idquo Romης - Ianuario , ac Februario mensibus removere , urat. prehen uni est. tera ista morbidorum vaporum causa tollaturi neque enim prorsus immemor sum quanta cum Romanorum Civium utilitate Urbis Leoninae, Ursi , ac Longariae regiones incolentium cloacar, vinariaeque cellae tuo jussu , PATER SANCTissi ΜΕ, fuerint perpurgatae .XII. Nec dubium quidquam mihi est, quin eo- E cisternis ae pu-dem tempore putei omnes, ac cisternae, e quibus it..is 'μ public E aquantur , extergendi sint, cum iis quoque communis morbi causa possit attribui. Resinosa IIgna In XIII. Caeterum hisce remediis haud planε con- si agnis vereri tentus Hippocratis consilium capessendum existima.di , soni bbi rim , utpote non mediocri adjumcnto Civibus Ω- abstergendam. turum; videlicet in veteribus stagnis , & qua insalubrius est coelum, resinosa ligna, nempe Iuuip
290쪽
Lig. II. FP1DEM. II. CAP. V. 23 rum, Pinum , Malum Medicam, atque id genus
arbores esse concremandas , ut non modo exitialia
morbi primordia , quae, ut superitis dictum est , nil aliud esse putaverim, quam tenuissima vermium semina , in cineres redacta ad terram affligantur, verum etiam cum aikalicis cineribus caput mortuum
supersit, quod ad profundi illius soli perniciem, ac
labem eluendam plurimum valet. XIV. Consilium autem transferendae extra Uria Laniectae extr.
bem lanienae, ut toto saltem anni venientis spatio tisau, coria pecudibus novo in loco detrahantur, mihi be eloaca vetus summopere probatur; ut quam celerrime fieri possit xςi indipnda. ejusmodi remedia felicem habeant exitum , atque insanabilis pestilentiae finis tandem , ac modus inveniatur . Tunc enim temporis vetus illa cloaca reis eludi, & ad sordes excipiendas accommodari posset. Cum autem sua coelo salubritas fuerit restituta, si h re visum fuerit, necessariam tamen cautionem , ac diligentiam adhibendo in pristinum locum
lanioniae tabernae transferentur.
XU. Praeterea id summa ope curandum erit; 2' : 'i.'P I' ut carnes , ac cibaria minim8 sint insalubriai eum ' * gςRVa. eam ob causam in hominum corporibus morbidi humores colligantur ; unde illa facilius coeli vitio contaminentur . Idcirco Veteres, inquit Vitruvius 3 Veterum In eon. Oppida , ct sativa Cafra condituri inspiciebant dendi, oppidisiecinora pecorum, qua pascebantur in his locis, qua fl institutum .l ida , ct vitiosa deprehendebant, solum vertebant, alio commigrantes. Quod si tanta cura, atque industria Veteres coeli temperationem, noxia nE, an salubris esset animantibus, explorabant; quanto accuratius & carnes, & caetera alimenta sunt delige da , quibus nempe potissimum ali corpora, aut pol-Iui consueverunt Κ k a XVI. Ue-- Digitigod by Corale