장음표시 사용
391쪽
dem quantumvis in morbo, esse debere: disserre namque pro natura regionum genera Medicinae, scri-DJ Dprρση ι psitI J Celsus, ut aliud opussit Romae, aliud in Alypto, aliud in Gallia r me tamen non latet, eum optimum esse Medicum , qui a certis , atque exploratis' signis sua cuique praesidia petit, eaque ad singulos aegros sapienter accommodat. Multum enim interest, ut Hippocrates primus fassus est, inter corpus Oeorpus, inter naturam ct naturam .
XXX. In primis autem Nauclerus Medicus, ut Hippocratica phrasi utamur, hujus tam procellosae vim febris deflexurus ad aegroti lectum , tanquam ad clavum sine pyxide certe sederet, nisi animo praeciperet quid sibi secundum veras indicationes agendum esset. Indicationes vero generatim sumptae non sunt eaedem, neque in omni aegro, neque i Pt Ine Ipio febris omni aegrotationis tempore r etenim principio hu- abstergςnd ςst .uste febris id propositum eme videtur, quam citissiis Muta' '''''' me, primo scilicet die, si fieri potest, vel saltem secundo , suaviter abstergendi ab hypochondriis partem aerii inquinamenti, quod tam in vasa traduci, quam mora ipsa urget enim vermium seminarium multiplicari, ac deterius fieri solet; cavendo semper ab acribus . Mox vero quidquid reliquum est
morbidi fermenti, quod tum a chylo, & lympha in
sanguinem , tum per recensitas cranii vias in cerebrum , ac per pulmonum , & galaxiae semitas exceptum fuit, partim corrigendi, solvendi, ac volati- Iizandi, partim etiam alio derivandi ad loca tamen minoris usus , ne in membra majoris lethaliter de
Si morbus in sta. XXXI. Quod si autem aecidat, ut Medicus non ν , . , ' hum, i nisi in statu morbi aegrum suum possit invisere; tunc bus a partibus certE prudenter se geret, si, cicuratis , quantum inse Disiligoo by
392쪽
Lig. II. ERDrM. IV. CAP. VI. 337se fuerit, symptomatibus, ac revulsis a partibus majoris usus pravis humoribus , ipsi naturae cardiacis,& specificis subveniat. XXXII. Celebre est monitum Hippocratis,quod in utrumque, opportunum scilicet, vel serum visitationis tempus ad amussim quadrare videtur. Aseros, sJ inquit, considerare oportetsatim in consitutionis morborum principio , qua re opus babeant, ct quales sint, ut pharmaco purgentur, aut ut aliud quid, quo cunque tandem volueris, exhibeas. Si vero omisso prin-eipio , ad em jam vergente morbo exhibueris , in δε- sperato jam corpore forte quiddam praebere veritus, periculam es, nὸ magis delinquas, quam fuccessum consequaris XXXIII. Itaque si primo , vel secundo die ad aegros accersamur, tunc quidem, quum turgens pravorum humorum colluvies occurrat in primis viis raro autem non occurrit nec dum late fermentata sint ipsius aeris purgamenta , vermium qu semina subsideant, profecto juvabit blandum emeticum , aut Iaxativum a emeticum cert8, si aegrotus a coena gravis, & facilis ad vomitum surrexerit. Hoc in robustioribus ex Τartaro etiam, vel vino emetico parari poterit: securius tamen in debilioribus concinnabitur ex olei amygdal. dulcium recenter tracti unc. q. , & aquae theriacalis unc. a. cum jure pingui tepido . Quod si aegrotus miniis ad vomendum sit proclivis, tunc simplex laxativum ex drach. elect. lenit. quod non video, cur blandum alioqui medicamentum, insignis quidam Author criminetur cum drach. 3. pulp. tamarind. nec
non pulv. corallinae, semin. fanto n. & oculorum cancrorum ana scrup. I. ad omnem denique cautionem malaxata mixtura cum ol. amygd. rec. Tem-
nratoris usus ear diaca , & speeisi. ea adhibenda. Hippoeratis seu tentia in eam reo
393쪽
diem aegrotus in visatur nos nisi elylteribus erit locus a
318 DE Noxns PALUDUM EFrLUUIIs pestiva enim alvinarum sordium subductio hisee in
casibus saluberrima est, non solum quia partem detrahit maligni fermenti cum aere, cibo, ac potu nuper ingesti ; quod si statim , non removeatur , evadit deterius, atque in vasa transductum, longε magis est nociturum; verum etiam quia praecavere pOtest lethalem diarrhoeam ex commixtione earundem sordium cum vermibus, ac multiplicibus masta sanguineae particulis oriri consuetam ; quae sanguinis partes circa febris augmentum symptomatice solis vi, fundique solent. Unde providentissime Pet. aftJ Castro suos per haec verba discipuIos admonebat : Obsate principiis fecundum exigentiam, ante quartam evacuate: sic quanquam in progressu morbi evenian Implomata, mitiora erunt , a veratu fa- euiora a XXXIV. Seeus autem si post quartam diem ad aegrotum accesseris, solis clysteribus utendum tibi esse suadebit adaucta jam in humoribus fermentatio, per quam liquida secundaria copiositis comptu guntur, & abscedunt a sanguine, ac plerunquiper intestina symptomatico motu funduntur; quem fanε motum tantum abest, ut promovere Oporteat, ut potius impetu reflexo per diaphoretica, paregorica, ac subadstringentia a centro ad circumferentiam plerumque temperare conducat, atque compescere. XXXV. Dubitatio est, ac non levis inter Medicos controversia utrum vena sub initium hujus morbi scindenda sit. Equidem cum hic agamus de pestilentibus febribus ab extrinseco aereo principio conceptis, raro sanguinem, ac non sine magna cum praemeditatione phlebotomia movendum esse arbitror; quia scilicet causa introrsum magis , at- que Diqitirco by Corale
394쪽
Li B. II. EpDt M. IU. CAP. VI. 339que ad praecordia ducitur et propterea experimentis edoctus scripsit fuJ Fracastorius, plerosque, quibus sua aetate in ejusmodi febribus detractus fuit sanguis , paulo post aut obiisse, aut in deterius lapsos . Quid vero progressu morbi, aut de cucurbitulis scarificatis, aut de jugularium venarum secti ne statuendum sit, proximh dicemus . XXXVI. Utique solers Clinicus, tam scilicet initio morbi, quam in augmento advocatus ad se brifuga diaphoretica, & vermicidia novo sit verbo venia animum statim convertere debebit. Haec
autem apte conflantur ex drach. a. chin .ch. gut. 6.ol. matth. & gr. I. camphorae, bis etiam in die re
petendis r illud siquidem Medici perpetuo spectare
debent, cuique morbo , praesertim populariter vaganti , applicare specafica ; quae, cum simplicia non semper narura, vel usu occurrant , suo Marte diuturna, sedulaque praxi subactus compinget, &con-- glutinabit. In febribus verba malignis paludum ef-suviis, ac potissim sim in iis, quae tertianae perniciosae typum, modumque servant servant vero pleru que ) nihil certius , aptiusque aIexipharmacum , post blandam primarum viarum lenitionem, a nobis Romae inventum, deprehensumque est, praefatam istione corticis chinae, atque olei Matthioli, quae,
dum caetera medicamenta pravorum humorum copiam diminuunt, aut quaquaversum expeIlunt, ipsa deleteriam, ac veneficam vim corrigit, fxJ vermesque potissimum enecat. XXXVII.Et quoniam aeris inquinamenta praecipiti motu etiam propter copiam saepe saepius feruntur in partes majoris usus, ibique irritatione,& concretione firmius haerent,idcirco quam Ocyssim E adhibenda sunt vesicantia tum cruribus, & brachiis, tum etiam Z E a cervia
chinam ad vermes necandos expertur
etiam fuit Ra- matvivus In suis constitutionibus
Deinde ad vesicatui a proare diendum. Eorum effeacitas.
395쪽
propinandae, ne sales exotici cum sanguinis sulphure concrescant.
occurrendum sit in statu morbi.
3 6o DE Noxiis PALUDUM EppLUvIIs cervici, praesertim si aegri sopore graventur . Dicient in vix potest, quanta sit hisce in casibus utilitas , quae fluit ab hujus fonte remedii, quod agit tui
quia nervorum , ac membranarum retia stimulat, unde pressiones liquidorum augentur, indeque e rundem contactus non raro mutantur in melius; tum vel maxime quod cantharidum fermentum, quo tempore intra vasa cohaerentes lymphae particulas solvit, ac per urinae vias deturbat; si in ut etiam per loca emissariorum, quae incute aperuit, extra corpus derivat.
XXXVIII. Enim vero dum haec aguntur , providendum maxime erit, nε sales exotici, deficiente potissimum aqueo fluido, propter exiccantem febris vim aestate praesertim, cum nativo sanguinis sulphure concrescant; ideo frequenter in die propinari debebunt Iargae potiones nunc ex aquis stillatitiis sonchi, card. sancti, rutae caprar. scorZOnerae, ac similium cum pulver. cardiacis ; nunc ex jure pullae gallinaceae junioris incoctis rad. contrayervae, scor- Eonerae, sem. r d. sanct. & fol. sonch. contusis; nunc etiam, si urgeant vigiliae, & summa linguae asperitas, ex mulsis sem. mel. amygd. dulc. & card. sanct. cum praedictis aquis, vel Nuceriana, quibus sane aliquid semper ex Diascord. Fracast. & confect. de Hyacint. cum C.C. phil. Lapid. Bezoar. stibio diaph. , & nitro fixo, in formam conditi praeparatum praemittere , vel admiscere conveniet. XXXIX. Sed cum nunquam ejusmodi aegris mamgis metuendum sit, quam clan in statu morbi vel translatio humoris in caput, vel ejusdem copiosa per sedem colli quatio , vel tandem immodica , de citra ullum levamen sudoris eruptio fieri contingat:
Igitur singulis hisce casibus prospicere quam dili
gentissime oportebit XL. Ete- Di siligod by Corale
396쪽
L.iR. II. FHDEM. IV. CAP. VI. 3 6 IXL. Etenim si primum accidat, nulli dubium
est , quin malum omen portendat aegris I quoniam id plerunque fit propter furentem humoris motum ex emergentibus , solutisque quibusdam in sanguine particulis specie levioribus, quae caeteras alis quasi suis per arterias carotides evehendo, cerebrum, ac nervos ita irritant, atque implent, ut non modo dolores, ac delirium, sed convulsiones quoque, soporem , ac denique apoplexiae speciem gignant. In hoc autem casu unica fere spes est, si,duin per vesicantis ad occiput emissarium noxiae particulae paulatim abscedant, superstites in sanguine , & nervis mitescant, ac cicurentur Be Eoartico potissim tim Joviali, vel Auro diaphoretico cum Diascordio Fracastorii. In celebri nostro S. Spiritus No comici etiam sectio venarum jugularium hisce AEgris gravi sopore detentis aliquando mirabiliter profuit, praesertim si pulsus validus fuerit, & artus calidi. Similiter in spem aliquam erigi potest Medicus , cum propter inductam vividiorem circum- pressionem in AEgrotantis me ningibus totoque genere villorum, qui illius caput, & collum constituunt, repente viderit extrusos, ac veluti sequestropositos eosdein pravos humores circa loca paroti-
dum. Sed hic adeo fallax, & periculi plenus est abscessus , ut saepe inde mortis discrimen impendeat, unde salus aegris sperabatur . Quare in eam sententiam tecum descendo quanquam id Romae usu venire u on viderimus ut quam citissime illius humoris motus ac transpiratio promoveatur, quod nulla expectata , quae. raro in pestilentibus constitutionibus opportune accidit, coctione st tim, si vires ferant, promovebitur ex Riverit Con
silio per sectionem saphenae, aut salvatellae ; sin mi-
in eaput trans inratur vesicantia oeeipiti admovenda . Venarum iugula. tium sectio uti iis a
Parotides falla ces , N periculo.
397쪽
361 DE Noxiis PALUDUM EFFLUVIIsnus saerificatis ad scapulas, & respondentem humerum , ac brachium cucurbitulis , admotaque unctione cum oleo cheirino, chamaemelino , & Matthioli, vel eonsimili demulcente, ac dissolvente topico. DIarrhaea non XLI. Si vero urgeat diarrhoea , haec quidem ra- minus Pςriculo hisce in casibus a vitae discrimine abesse solet, non sollim quia universam sanguinis massam fluidioribus partibus privat; quare eadem ad concrescendum paratior est; sed etiam quia interdum in malignam dysenteriam convertitur, vermium scili licet morsu, & acrium fluidorum interceptione apud in-Quid In hoe ea. testina coeuntibus. In hoc quidem casu, etiamsi tu agendum sit. valida adstringentia usurpari non debeant, utpote quae venenum , nondum cicuratum sanguini remiscerent; attamen adhibenda veniunt, ac redinem
demulcentia, & quae ab imo ventre ad peripheriam divertunt, cujusmodi sunt mitissima optata diaphoreticis ac testaceis permixta. Itaque clysteres sint
ii vervecis, & guttis aliquot ol. Matth. vel drach. r. Dia scordii, ac consimilibus. Per os itidem subaci da , ubi immanis fervor urget, alexipharmacis sunt Aliorum medi- admiscenda ex succo vel granatorum , & citri , vel c minum D mu nchi in jure eum gran. salis absinth. Conferunt similiter gelat in . C. C.& mixtura Iapid. pretiosorum, qui cum crystallo duriores sint, fragiles prae se ero dentium salium angulos comminuunt, atque confringunt: quo fit, ut in venenis corrosivis tantopere commendentur. Iuvat quoque memoratum Dia-syJ De eontat. scordium, quod a celeberrimo frJ Fracastorio admorb.lib.3.cap.7. coercenda seminaria pestilentium febrium inventum fuit; caeteraque diaphoretica utilia sunt, quippe quae symptomaticum fermenti motum a centro ad circumferentiam divertunt, simulque deleteriam, indo- iuitigod by Cooste
398쪽
indolem mulcent. Sunt qui, quoties urget dysen 'GFrt teria , ad o I. amygd., cui guttul. Ol. Matth. ipse adrisermae ed fisco dmiscere soleo , etiam per superiora exhibendum , Matthaeo Gιο - κJ confugiunt, & magni faciunt, tanquam expertum dysenteriarum antidotum - de usu ossam p. XLII. Sudores tandem colliquativi, ac synco- u. pag. r6o.ptici, praesertim si pulsus parvos, atque inaequales comites habeant, lethales esse consueverunt; indi- eoptiel 'lethalescant enim sanguinis massam a sua crasi jactatam in copiosum serum facessere, quod ex universis venarum finibus partim convulsis, nec reducere fanguinem potentibus , partim nimium Iaxatis exprimitur , atque excidit; cui sane symptomati nullum tutius obsistit remedium, quam quod aerium miaiama, tam diri mali aut horem , imbibit, cicurat, &coercet. Hoc autem pro viribus facit indicata china ch. cum o I. Matthio I. & terra sigill. Potiones similiter aquarum destillatarum, gelat. C. C. parata cum a qu. papav. rhoe ad. atque hujus generis aliarpraesertim vero vinum cum Theriaca , quam veluti
specificum pharmacum in Pisaurensibus Febribus
inter alia proposuit celeberrimus Hercules fi J S - Ui. 2-- o.
XLIII. Sed hare ad te rerum istarum scien' dsut.de vesca . tissimum verbosiora forte videri posscnt, nisi mςa inisu p. m. meaque tam benevole exciperes . Pauca nunc su- 3sq. persunt de curatione chronicarum affectionum, quae autumni fine, & decursu hyemis apud palustrium locorum incolas , vel aegre revalescentes , vel len- ah decumbentes observari solent. X L IV. Sunt vero mala haec secundum varia
corporum temperamenta, in aliis tertianae nothae, in aliis quartanae, in nonnullis contumaces dysen- primo de tertia-xςriae . Si de tertianis , quartanisve sermo sit, usu Π ,N qu xxRni
De curat One chronicorum morborum . ac
399쪽
3 6 4 DE NoxIII PALUDUM LppLUVIII compertum habemus has facilh cedere primit
emetico antimoniali, mox vero decoctionibus amaris , praesertimque flor. hyperici, aut salviae, vel pulv. myrrhae electae, aut etiam ch. ch. cum intermixto rhabarbaro . De eurationeis X L V. Ad diuturnas tandem dysenterias dysentςΠη optimam experti sumus radicem Ipec acuantiae , cujus nomen, ac vires ex occidentali India mirabilisaiah nostratum etiam commodo primus in Europam tbba Imp. ad . . inveXit Guliel. DbbJ Piso . Neque certe ullum tam lib. q. cap. 33. facile invenire est praestantius remedium adversus plurimos morbos, ex longa obstructione ortos, atque in primis ad ventris fluxus , qui a veneficis causis dependent, eurandos i est autem benignum vomitivum, ac suave sub astringens ; unde, &abaLfectis intestinis revellit, & laxis partibus tonum largitur. Coeli mutatio XLVI. Caeterum, si coelum , etsi clemens suadςtur . ubi morbum fecit, saluberrimo Celsi consilio, mutandum est, praesentissimum certe remedium erit hoc ipsum in morbis longis mutare, cum suapte natura morbidum fuerit, atque insalubre .XL VII. Tu interim da operam , ut quam citius in publicum commodum, atque in amicorum, praecipue vero mei solatium convalescas. Quanis Platoni vale u qu enim socJ Platoni valetudinarius Medie uadinarius Medi- non improbetur ; Dd J Hipocratis tamen meminisseeus non impro- magis debemus, qui censet Medicorum incol M p .e ' mitatem argumentum in illis esse scientiae . aeseeJVid D. Ge. felicitatis , quo facilius alii se iisdem permittant. g. . t i i PD--. Iterum .m; M. Ma Roma Idib. Septembris Mnccix.
400쪽
ARGUMENTUM.D. Tartholomaeus TraversariuS gratias agit T , . tiri '' ctori pro accepta epistolari ejusdem Dissertatio- Auctorem epi- ζ, quam summopere laudat: significat epide ' '' miam in summo aestu propter aquam canali restitutam remississe: Pollicetur ad illius opinionis confirmationem duas observationes a se factas, de consimilibus epidemicis febribus. ILLUSTRISS. ET REUERENDIS S. DOM.
Intimo Cubiculario, necnon Sapienti mo
Archiatro. HORATIUS BARTHOLOMAEUS TRA RsARIUS OBSEQUENTIS IMUS S. P. D. Doctissimam tuam epistolarem dissertationem Illustrissime, & Clarissime Vir, Pisaurensis epidemiae Annorum Mnccviii. nuper elapsi , & verrentis MDCCix. abditam originem , atque indolem , De Nox. Palud. V ID. a. A a a sapien-Disit iroo by Cc oste