장음표시 사용
411쪽
re , de inconsiderate seripsit. Historica narratio febrium Pi
3 7 6 DE Noxns PALUDUM EppLUVIIS sum , quod Vir eruditus, utinam etiam ingenuus, atque integer suo quodam scripto , quod Tibi
etiam mitto , veluti quodam classico nostrae curandi methodo bellum .acerrimum indixit, quo adco accolarum animos commovit, ut praestantissimum hoc remedium non modo aspernentur; verum etiam tau. quam a praesenti veneno abhorreant ; ac plerique etiam eiusdem ope curati,panico timore acti,ac pene lymphati, residuum medicamenti virus adhuc visceribus inhaerere , imminentemque vitae perniciem infixam medullis serere conquerantur . Quamobrem in majus discrimen cives nostrae curae commissos conjici dolemus, ob hanc animorum pestem fraudulenter ab erudito viro disseminatam , quam ob aeris virulenta mi asmata : Siquidem arma nobis e manibus eripi videmus, quibus febres huc usque desaevientes confecimus. II. Illud autem mirandum,sapientem hunc prudentemque scriptorem , qui tam diligenter aliis consulere studeat, tam male sibi, ac suae famae consuluisse , utpote qui nec morbi causa, ac natura perspectis, nihilque de remediJs, quae adhibuimus, cognoscendis solicitus, tanquam vates divinitus, atque inopinato exortus ex tripode de ignotis rebus divinando potius , quam ratiocinando respondeat, ac decernat. Quod Tu, Vir Doctissime, facile noveris , si ejus dissertationem humaniter conferre digneris cum morbi historia , quam describere aggredior rIII. Anno I7o9. epide mica febris iisdem signis ac symptomatibus,quibus anno IIo 8. invasit,quemadmodum ad Τe alia dissertatione perscripsi: saevire iterum coepit paulo post aestiuum solstitium uiaque ad medium Septembrem ei quo tempore penitus
412쪽
Lia. II. ERDEM. IV. CAP. VIII. 377
fuit extincta, neque unquam in chronicos morbos, ut verebamur, desiit; salubri itaque autumno, atque hyeme prorsus usi sumus, exceptis nonnullis, qui post Autumnale aequinoctium eadem febri leviter correpti facillime convaluerunt. Ast circa initia Februarii IIIo. numerosissimae quaedam , benignae tamen, eaeque si inplices tertianae debacchari coepe runt, quae per totum usque Martium paulo post vernum aequinoctium perduraverunt, & sane absque ulla patientium caede situm expleverunt cursum I proprium ut plurimum circulum post quintum vel septimum , & quae longiores erant, post nonum paroxysmum vel simplicilliino , vel nullo argumen. to medico, excepta diaeta , compulsae perficiebant.
IV. Propterea totum opus naturae relinqueba- Curandi meth
mus. Verum spem nostram fallebant saepe saepius 4μδ repetitae patientum recidivae, forte quia iidem imbellem negligentes hostem, gulae postmodum ni mium indulgebant: familiare enim prim lim est hoe
in sex rebus non naturalibus, praesertim apud vulgares homines peccatum, quod nullis usque nunc cohortationibus tolli potest; & licet recidivis blandae purgationes, & mitiorum antisebrilium usus subministrarentur, tamen ad corticem Peruvianum rhais barbaro copulatum , tanquam ad sacram ancoram , cui decoctiones, vulgo aperientes, superbibebantur, recurrendum erat, quo propterea auxilio aegri pristinae securius valetudini restituebantur . U. Hoc tempore erucarum per civitatis moenia, Iugens vis eruc aediumque parietes perreptantium, atque intima , rum per id tem- quoque domorum penetralia pervadentium ingens pyy ς pyx vis observata fuit. Non enim remotae fuerunt causae quemadmodum Tu quamdiligentissimε faciendum docuisti hunc aerem inquinantes ; quare ut
413쪽
insectorum o vula, abunde a phalangibus volantium animalculorum anni ITo9. aestate, & autumno sinhiae tura relicta a subsequenti non admodum rigida bruma coercita fuerunt, non extincta; quae tandem blandiusculo ineuntis veris calore fota , foetus ediderunt ; ita pariter ab iisdem aeris motoribus noxia effluvia, quae apud Pisaurenses Iatitabant, novum admotum convocata occasionem descriptis insurgentibus vernis febribus contumaciter praebuerunt.
Eaium sebilum VI, Ab ineunte igitur Iulio IIIo. per totum qualitas anno subsequentem Augustum febris haec, licet pernicio- si ingenii, felicis tamen exitus fuit; in paucorum enim necem finiebat, & tantlim nonnullorum , vel qui principio mitiorem ejusdem morem negligentes , antifebrilia retardari posse arbitrabantur; quae proinde, aucto morbo, incassiun postea catharticis , phlebotomiis , absorbentibus , blande oleo sis, alexipharmacis, diaphoreticis, &, si quae sunt hujus census,aliis praemissis usu veniebant. Ast epide mica haec febris paulo ante autumnale aequinoctium,
quo tempore anno I To9. penitus edomita apparuit, immanius usque ad totum Decembrem saeviit tam pernicie symptomatum , quam aegrorum numero ἔita ut Accolarum nec tertia quidem pars ab eadem immunis fuerit. Toto hoc luctuoso tempore , quanquam pene omnes aegrotantes non minores numero
sex millium usque ad orci fauces perducti fuissent,
. tamen vix ducenti extincti fuerunt, remedium ab Curandi metho- antisebrilibus , & quidem potissimum a cortice Pe-dR ruviano postulantes, praemissis, vel etiam praetermissis pro aegrotantium temperie , habitu, Caco Chlna ehῖna ini- chymia, vel plethora , nec non pro urgentiorum
414쪽
Chinae usu , amplissime Vir , consilium experientia millies firmatum. Nec sane nimia celeritate patientium curationes praecipitavimus, nos imperiti, inconsulti, caecique Artifices ab Anonymo nunc u pati . Nam cum felix aegritudinum exitus nostram methodum salthm repentinas patientium neces praepedientem plerunque robdraverit, negligebamus
quicquid multi opinione propria lyncei ac sapientes, contra praematuram hujus corticis exhibitionem oblatrabant.
VII. Et quanquam nonnullis contigissent reci- Febrium deesI- divae per totum, & ultra Octobrem periculosissimae; n tio hyς meap quod, ut scriptum est, superioribus annis, non eve- ρ' ς' ''niebat; mitiores tamen factae sunt, minusque crebrae ineunte Novembre, & multo benigniores appropinquante hyemali solstitio. Tunc enim temporis multi singulis octonis diebus vel majori, vel minori adhuc interposito spatio, a tribus vel quinque ad summum harum Febrium , jam mitissimarum redditarum Paroxysmis infestabantur, quae exacta duntaxat observata vivendi norma sponte finiebant . VIII. Suspicabantur nonnulli opera Antifebrilium suspensas tantum, non edomitas febres, coer- Aliquorum opI- citis videlicet turgentibus succis intra primos ca- nio suspeias eius. nates; donec excurso Antifebrilium fraeno, vomi- ns ii sit, 'tu, & per secessum egererentur recenter illaqueata edomitas fluida ; quorum cum vitia superata non essent, denuo recurrebant febres: Dixi antifebrilium , non
solius corticis Peruviani usu suspensis febribus ;Namque ex his adhibebantur vel salesAnti febriles, vel decoctiones amarae a Sydhenam propositae, vel
concreta, sive tincturae ex eodem cortice extractae ἔaut Mortoniana, aut essentialis Dolei a sagacissimo Censore hac in constitutione laudata. IX. Su-
415쪽
38o DE Noxiis PALUDUM EFFLUvIIS D. de Blagnis IX. Suspicionem videbatur augere de Blegnis stoxςmN-ςψς in suo opusculo Quinquinae usui dicato , loquens
de Febribus, in quibus cruditatum Ingens copia
stabulatur : Pituitos , inquit, sordes in Ventriculo sabulantes corticis particulas obliniunt, O quasi visco implicant, eaque de causa plurimum obtunditur, O
impeditur , O quandoqu gravisfimae , ct insuperabiles
massae efformantur , qua eundem opprimentes, Febrientibus vitam eripiunt: Verum nostram in Epidemiam non quadrat monitum de BIegnis r ex hujus corticis enim usu, nec febris , nec symptomata urgentiora eandem concomitantia intendebantur; immo eadem una cum Febre penitus edomabantur ; Ita ut nemo repentino fato ea in aegritudine, quae cortice oppugnabatur , peremptus fuerit. Edomita febre , X. Sed quoniam post Febres Anti febrilibus de- hypochondriora letas hypochondriorum tensio aliquos detinebat,
Us Σὸ i. in curationum progressu epicraticas per alvum seadem oppugna- egestiones blandis Catharticis qualibet hebdo- . made excitabamus ex decoctionibus rad. aperientium cum antistbrilibus, stomachicis, ac roborantibus , paratis ; quibus etiam Rhabarbari, ope Taristari , tincturas eliciebamus. Itaque non unico Cortice Peruviano enarratas Febrium causas edomar
tentabamus, quod modestissimum Censorem latet, cujus amarae in Pisaurenses Medicos objurgationi
obsequium meum pacata mente devoveo . Sciat tamen velim anno nuper elapso novas pensitatas Antistbriles Tincturas , volatilibus aculeatas, cujus cxemplum sequens sit, qliae maximum Pisaurensibus contulit beneficium t scilicet spatio 2 q. hora-Chinae thinae ae rum Pulverem Chinae Chinarum , & Radicis Gen-
gentianae tinctii 'tianae vase vitreo arenae calore diaerebamus spi
ritibus vim & Salis Ammoniaci; affuso hinc vino rubro Disiligod by Cooule
416쪽
LIR. II. EpiDEM. IU. CAp. VIII. 38 1 rubro generoso , producta similiter infusione ad quinque vel sex dies phialam fe pius agitando :Mox per chartam empore licam liquor percolatus his in die AEgris exibebatur ad aliquot uncias ; Nec obstat quod ait D. Monginoi in suo tractatu de Fchrium curatione per usum quinquinae: Cavendum scilicet esse, ne quid in quinquinae praeparatione accersatur, a quo vel imminuatur , vel quod moram injiciat illius actioni: Cui adstipulatur Thomas Syd-henam epist. respons. ad Robertum Bradii scribens: Cum sane, qui aliquid Cortici adjiciunt, prater Ue-biculum eidem in ventriculum transmittendo nec ,rium , aut ignorantia peccant , ut mihi videtur, aut dolo malo, is quo vir probus ex animo abhorrebit : Nam volatilia, ut spiritus vini, & salis Ammoniaci energiam onti febrilem Corticis potius
augent, quam minuunt ; unde clarissimus Ioan- it 'I: ..iti:
nes Rajus autumat Antistbrile Americanum vola- fui iuuors tilibus armatum febrem sine recidivae metu delere ;& in Bibliotheca Pharmaceutica Mangeti, ubi do Antiis brilibus agitur, haec ejusdem Raji verba leguntur: Verum sane asserere possum, me in millenis
aegris exhibitionem corticis nunquam fatis tutam observasse , omnique prorsus recidiva antevertendae aptam , ni volatilia etiam in largissima dosi admiscuerim r Hanc veritatem hic quoque Pisauri experientia constantissime firmat. IX. At enim vero non vulgi solum , sed non etIam viri nullorum quoque sapientum redargutionibus culis China chinae in- Dabatur tanquam descriptorum symptomatum po sim'i- 'ftillima causa, Americanum Anti febrile , praecipitClius colorem re- quia educta fluida per vomitum, & per secessum, serrent. colore illum, ipsiusque tincturas aemulabantur, &eos, qui novarum redeuntium Febrium immanitate De Nox. Palud. ef Lib. 2. Ccc Cne- Diqitigod by Corale
417쪽
enecabantur, China chinae, tanquam veneno sumpto, interfectos fuisse afferebatur. Superioribus quoque annis I7o8., & I7o9. Symploma expositum, licet non tanta feritate, corripiebat Patientes , de quo secunda mea differtatione, ruditer scripsi. Nec forte vitium Peruviano Cortici tribuendum est, sed potius miasmatibus aegrε fortassis Anno ITIO. in tantum hostem, laudatissimum istud. i. at Antistbrile vim suam alexi pharmacam exerebat,
i es telii Chiha quod morbus effet vehementior ob majorem perni-chinae vis anno Ciosorum effluviorum copiam , vel etiam quia sic-
7 Q cissimis hujusce Anni Te in pestatibus aestiva, & autumnali Pluviae enim quatuor,& ultra mensium spatio desideratae fuerunt eadem effluvia udis vaporibus non lenirentur.
X. Quae cum ita se habeant, causasque praesentis epidemiae , quas ego rudi stylo sum persecutus, tuque,Vir consultissime, doctissima tua differtatione eleganter ac disert E exposueris, nimis injusse redarguitur Chinae chinarum usus , sine quo profecto pene dimidia Pisaurensium pars desideraretur. Quus arat China XI. Hae e quidem Antidotus non suspendit feeitidi, sebi bu,' bres quatenus coercet, vel potius illaqueat tantum- modo causam ; Verum etiam quia illas quanquam perniciosissimas absque recidivae metu profligat, AEgrosque pristinae valetudini restituit, & eb celeiarius , quo citius ad ejusdem usum, nobis suadentibus AEgri recurrunt, dummodo castigatissima vivendi norma praesidium hoc minime enervent. Lichi autem interdum aegrotos perfecte non restituerit, a morte saltem impendenti liberavit. Quod autem anno I7Io. recidivae suis radicibus pejores successerint, hoc peculiari, ac peregrinae causae tribuendum fuit. Nam attenta observatione in nostra hac
418쪽
hae Epidemia compertum habuimus Recidivarum a causarum Americanum Corticem esse non potuisse. cum recidivas passi sint & quidem frequentiores, ac pejores, qui Chinam non sumpserunt. XII. Pensitata enim re in plurium graviter febrientium curationibus nec Iaudatu Corticem , nec aliud anti febrile ego , pariterque doctissimus Consultissimusque in Arte Medica sodalis meus Diius Christophorus Cervasius exhibebamus; periculum scilicet
facturi, an tot recidivarum, & diuturnarum molestarum aegrotationum causa fuisset Quinquina. Uerum abunde docti sumus illas aliunde ortum traxisse. Respirant enim Accolae multis ab hinc annis Aerem alienis fordibus inquinatum , nondum emendatis putrid rum effluviorum fomitibus , quos alia mea dissertatione exposui. Insuper jam tribus ad hinc annis repetunt descriptae febres , quarum ob annuum recursum, cum ipsae non possint non magna ex parte eosdem lacessere Patientes licet elapso anno IIIo. plurimos , qui non prius epide micas nostras febres experti fuerunt, corripuerit ideo jure suspicandum pertinaces factas esse in glandulis imi ventris salinas aggestiones , ac tenacissimos lentores, qui simul ac quiescunt, in secretiori illarum partium
penu , naturalis oeconomiae functiones saltem insensibiliter laedunt ; certis autem anni temporibus, potissimum aestivo,& autumnali, ab aeris particulis celerilis agitatis cientur, ac propterea fermentescentes felleum , ac lymphaticum humorem inquinant, unde, ut opinor, novarum febrium pa-roxysmi excitantur. Igitur immerito Cortex Peruvianus , tanquam enunciatorum Recidivorum, infeliciumque, & contumacium valetudinum auctor
redarguitur. Potissimum quia absque ipsius usu di DC c c a ficil-
China chinae non est causa febrium
Quae sit eausa ejusmodi recursus s
419쪽
384 DL Noxiis PALUDUM DFFLUVIII ficillime convalescunt aegri, quin potius vel in autumnales contumacissimas quartanas, quarum anno IIIo. & currenti IIII. non exiguus est numerus, vel in Cachecticas Leucophlegmaticasque asse chiones Hydropi insuperabili affines incidunt. Accedit quod cum non defuerint Lumbricorum in intestinis , & ventriculo enormes tumultus , ob hanc etiam causam Chinae chivae usus fuit summopere necessarius. Quare praeter- XIII. Venio nunc ad id, quod solertissimus censor nimis sim Catu/r 'praetermissa purgatione, ante Chinam china obje-usirin: scilieet ad ctat , quod quidem non inconsulto, Vir doctissime , praecavedum G- a nobis factu in agnosces . Considerare enim debue-lςrςm interitum, rat peritus ille magister, febres in hac Epidemia ab initio ferocissima faciem detegere, & miseros aegros enecare solitas; ut idcirco temporis spatium non permisissent purgandis praeparandisque corporibus. Quare experientia compertum habemus, quam plurimos non adhibito statim febri fugo interiisse , plerosque propinata e vestigio China convaluisse, quos inter nonnulli hujusce Civitatis Nobilissimi Patritii sine ulla penitus sub initiu instituta purgatione convaluerunt; & nunc prospera valetudine fruuntur . Sunt fateor pauperculi quidam, qui ob inopiam, extremamque egestatem gregaria in posterum vivendi norma abutentes tandem non propter exhibitam Chinam, sed omnium rerum inopia oppressi, ac millenis postmodum voluti in sex non naturalibus erratis occidunt non culpa remedii, cujus ope diutius vixerunt, sed propria, ut passen etiam , ubi nulla grasse tu Lepidemia, solet contingere. Hisce Quum febris non profecto de causis cerdo ille, de quo doctissimus
ad celerem in- consor adeo exclamat, apoplecticus interiit. teratum Vergit , Cum vero castrenses febres non adeo ce-
420쪽
Lib. II. Fpin M. IU. CAp. VIII. 38 s
leriter ad necandum ipsae moventur, atque ubi primarum viarum urget plenitudo , tunc quidem , ut, Tu Vir expertissime , nos docuisti, blandis lenientibus, ac Clysteribus iter Chinae chinae sternimus; Hippocratis etiam monitum prae oculis habentes , qui agens de tertianis lib. de Affectionibus num. I 8. Tertiana, inquit, febris, cum apprebenderit quidem Hippocratis prae
videbitur tibi non purgatus esse , quarta die pharma- cplytum. d. ς cum dato : si vero pharmaco non videbItur opus Babere , medicamenta in potu exhibeto, quibus febris aut transmutetur, aut deficiat. Vide sis, Doctissime Lancisi, ut divinus Cous Chinae inventioni praelusit. Immerito proinde censor noster ea verba nec prudens certe nec sciens excussit; nos scilicet nullos dio , nullaque Chrisiani hominis charitate cito nimis Peruvianum corticem febre correptis exhibere . Nemo autem non novit, quam dissicile sit de aliorum operibus , cum absumus, judicium ferre . Neque vero ita nos Deus amet unquam hic periculosum experimentum tentavimus. In eo utique attentos fuisse oportuit, ne praecipitem occasionem perderemus, quam quando censor longe a Pisauro habitans cernere, ac expendere potuerit non video; cumque omnia purgantia , ut ait Elt mullerus Thes. II. habeant infe venenum excepto Rhabarbaro , ct Aloe, ideo nostris aegris ad tollenda capita mortua, ut ita
inquam, febrilis ignis Te quoque suadente Rha-
barbarum cum China interdum propinabamus. XU. Caeterum tacere non possum experimen- Exper Imentum
tum in Pisaurensi epidemia adamussim respondisse animadversionibus cjusdem Et tmulieri. Nam hic ita n . Auctor de maligna febri scriptum reliquit : Nil exitialius es , ct hominem febri maligna correptum cerintius ad interitum, O citius trahi, quam quaecunque in