장음표시 사용
361쪽
gargari satione , seu otis collutione, cum aqua lavendulae sine negotio curari promittit . Frequentia haec esse iis addit , qui Cinnabarim parant, Mercurium per descensum praeparant, Metalla separant , aliisque Metallorum artificibus , &c. U. stiones porro ab aquis salinarum sontium , aluminis , & vitrioli , quocunque tandem modo eς fiant, periculosissimas dicit , nisi enim accuratὰ empyleuma , id est , calor , extrahatur , gravissima subsequi mala saepius observavit. Hoc in casu , Author certissimum remedium sub unguenti forma Promittit. Olei Nucum Sevi cervini L i.
Utatur quotidie bis , mane , de vesperi, donec nihil doloris, phlegmones , ac caloris supersit. Denique si istis non pland cedat , Balsamo , Unguento , vel pulvere traumatico cicatricem facit
Adustionis differcntias cum varias constituat Author, hinc etiam ejus curandi rationes diversas proponit. Nam quemadmodum medicamenta ad Solem cocta alias vires adipiscuntur , quam ad ignem Parata , alias ad flammam , alias in prunis cocta , utique alia est sulphuris , alia aquae vitae , alia Ia-ὶtis , alia mellis flamma in praeparandis remediis : sic adustiones a flamma simplici, lacte, aqua , pulvere tormentario, sulphure , fulmine , fulgure, &c. aliae sunt ab iis, quae a vapore , metalli fusionibus , aqua salis Vitrioli , Aluminis , &c. fiunt , hinc etiam in his distinctam proponit curam . Et flamine simplicis lignariae curatio ad mentem ipsius talis est. Primum
omnium calorem ad exteriora attrahendum vult, quidem hoc modo : Recipe Butyri recentis quantum sum cit, calefati calidissimum aquae frigidae infundatur , ac agitetur , donec nivis instar albescat , post abiecta aqua seruetur ad usum Tomur II. in forma unguenti , qtrod valere dicit ad omnem Adustionem sm-phcem'a ligno , laete , oleo , buturo, resina , dcc. factam . Utendum esse ait bis , ter , quaterve aut pluries locum affectum eo perinungendo , & studet semper pinguem ex butyro, servare partem a Lsectam , nec unquam exsiccari patitur, donec plane percurata sit, hociunguento quemvis maximum calorem extrahit . Quin ubi Adustio tanta fuerit, ut Ulcera fiant, ipsum sum cere ait , si emplastro stetico
inungantur , nec opus esse aliis in. sudare remediis inquirendis , hoc unico tanquam certissimo contentus est . Observat tamen in Adustione per pingues res , ut oleum , butyrum , &c. facta , majorem paulo
Emplastri stietici usum requiri .
Adustionem pulveris purii, salis nitri , sulphuris prater Coelestem
periculosissimam dicit , quemadmodum & eam , quae a vehementibus Chemicorum aquis , ut Mercuriali, Gradatoria , Regali , dcc. excitatur e hanc tamen magis ob Corrosionem , quae a venenorum acrimonia excitatur, quam alia de causa gravem esse pronunciat . Itaque ut primum quis a pulvere to mentario ustus fuerit , utile fore ait hoc unguento locum passum
Sevi eervis. aa. Σg. AEDdtili. Tauri quartam Liquefacta ac fervida infundantur in aquam Nympheae ter quaterve ogitentur probe di stat unguentum , quo ungatur aeger , ubi incaluerit, renovare convenit , donec dolor quieverit , ac denique ut vulnus simplex curat.
Sin a Chemicis aquis ustio facta
sit , praeter hoc oleis traumaticis , vel si ictico Emplastro corrodentem vim stangere nititur, tandem
In Ambustis a fulmine & fulgure
curam fere nullam superesse ait , Medicinam vero quae in hoc malo
362쪽
, s 8 ENCYCLOP. CHIRURG. R ATIONAL, LIB.VI.
sit , eam dicit , ut antequam em Pyreuma extrahatur, vehementissime refrigeret I nam nisi ea adhibeatur , urendi nullus finis est , quemadmodum hoc ipsum tu pulvere tormentorio sepissime expertus est . Restinctorii illius medicamenti formulam talem proponit :N. Spermat. ranar.
Vlarioli modicum. Mixta omnia imponantur membro affecto , donec calor remittat, quo restincto , unguentis praescriptis ad ustiones , curationem perficit. Sin eousque malum saeviit , ut jam omnia instar Carbonum usta sint, sequenti emplastro utitur, tum pars emortua a sana abscedet, ac decidet . . Colophon. Ti.
Malaxetur,& Fiat Emplastrum,quod impolitum, vivum a mortuo separat, dein Emplastro Stictico curam absolvit. EmI'yreuma a glandibus tormentariis factum , sive ustionem hanc periculosam esse censet, quia ejus calor dioturnus est , dc metallicam
quandam venenositatem comitem habet , tum ex violento Ictu , ad
mentem ipsius , dissicultatis quid
contrahit. His curandis malis primum omnium ad refrigerandum glandem restinguente Medicamento utitur , ut sunt Acetum rosa-ceum , succi solani, Nympheae , Semper vivi , de c. Succus Astacorum , tum sperniole , si per Syringam injiciantur septiis , donec
calor resederit, quo facto, unguentis , balsimis, dic. vulneratis tanquam puncturam simplicem curat. Refrigerantium magnam ubique adesse copiam dicit , ut Lima cum , Ranarum , A sta corum , intestinorum terrae , succus Sperneolarum,
α similia . Succi tamen herbarum Nypheae, Solani semper vivi potiores ab ipso habentur , neque contemnit etiam atramentum sutorium. Omnium vero praestantissimum p rat medicamentum ex aceto rosa.ceo & succo Astacorum invicem mixtis r horum vero non hic saltem , sed & in pulveris tormentali ustionibus utitur . Accidete non raro ait vulncratos perterrefactos aquae se immergere totos , vel frigida vulnus fovere , quod ubi factum fuerit, unguento ad Ambusta su perius dicto curationem perficere Iu bet . Notat denique hane Ustionis speciem interim lethalem fieri , si calor interiora , ac principalia membra , ut cerebrum , dic. petat , quo in casu salutem nullam sperandam amplius esse praedicit . Sin lethale adhuc malum non est , intrinsecus per potiones datas calorem restinguore annititur . Potiones autem i psius in totum refrigeratoriae sunt aqua , lac , Zythum , succus pomorum , pracipue vero commendat aquam prunorum Cypricorum minorum Potam , a vino autem omnino arcendos este aegros
AE. IS. Helmont ur in Ambustis praeter interna diaphoretica , pauca .el nulla habet Medicamenta externa , sed reliqua cum Ilaracelso ain probat Jam dicta. f. I 6. VViuisius si quaedam in hoc assectu interna adhibenda sunt auxilia , ex diaphoreticorum classe illa depromit : quod ad topica vero specl.it, si cuticula integra adhuc subsistat , partem combui iam fovet spiritu vini simplici aut c amphorato , vel estentia rotismarini , aut , Iuxta Parai praeceptum , capa S cru das contusas cum pauco sale admixto illa applicat , vel succo alii eam illinit; clim autem adsunt ru- me , ipsae statim aperiendae veniunt , de linimento ex partibus aequalibus ung. rosarum de populeon. sunt inungendae e tum vero lini mento cum oleo communi de vino laeto utitur , & deinceps nutritum calcis ex aqua calcis & oleo rosat. re pauca cerussa admixta paratum adhibui .Hιωδtii
363쪽
hibet . Nec sequens unguentum moveatur , idem ei accidere profi-
contemnit. tentur , quod vitro calefacto subi- R. Ol. commvn. eum aq.font. ad in- to aeri frigido exposito , aut aqua tegram aqu. Paporat. Ibi. vel manu aut digito Digidis atta- Cori. median. ambue. gii. cto , cum occlusis poris ex fibru-
bilis. Vinereis M. it. lis a stigore rigefactis materia sub -- M. F. Ungu. s. a. servandum. tilis in easdem pertinacius et o Idem praestare ait decoctum hederae sistentes vehementius commove murariae, di cortic. median. Ulmi; tur , easque inflexiles dirumpat :quando crusta inusta fuit, illius ca- Haud absimili ratione spiritum via sus cito est promovendus linimento ni loco materiae istius ignitae pro- ex butyro recenti in mortario plum- ficuum existere pronunciant, siqui-beoagitato , cum decocto malvae pa- dem subtilissime primi eIementi par. rato & soliis brassicae tepidis a li- ticulae in eo contentae priorem princato . Si tale medicamentum non stent effectum , & partem combu-
sufficiat , vel ejus effectus exspecta- stam spiritui huic immersim placiri nequeat, serro separanda este ha- dillimo assich sensu , non aliter , ra . Ulcus autem ut recens aliud ac si frigido quodam rore munde- Ulcus deinceps est curandum , de tur. Hac etiam de causa filici cum solitis in iis c alibus remediis ad in- successu nonnulli cretam in spiri-tegram con lidationem est dedu- tu vini dissolvunt , & lini menticendum. instar adhibent , de D n. D. Voreia 3 3. 17. Sνlυtae cum V Misi jam oditur ipsam calcem vivam in 1pi-aicta Combustionis cura sere coem ritu vini dissolvit ad tenuis linI- sentit, interna Diaphoretica & Sa- menti Hrmam , de parti ambustae , I -'lia Volatilia maxime extollit, lini- etiam ii ipsa cutis laesa fuerit , illimenta quoque varia praseribit lau- nit , cuius ope dolor cito cessat , datque aa. calcis vivae, spiritum Vi. empyreuma separatur, de excitatumni Camphoratum , ast linat quoque ulcus unguento albo camphorato in hoc casu nutritum ex lithargvro , brevi sanatur . Laudant quoque OLO rotarum de aqua vitae factum . eandem ob causam lini mentum ex Carasa - Ι 8. Carte nι in principio si calce viva in spiritu vini soluta , norum ra- t i in ipsius factae Combustionis non de oleo hyperici invicem agitatistia cura ι modo approbant , sed etiam tan- compositum , & spiritum vini cam-Ambufo quam salutare rem dium commen- phoratiun in ipso principio adhi-ue . dant partis ambustae ad rem illam bitum singulari habent in pretio . ignitam , qua combustio peracta Ad escharam separandam remedia est , propiorem admotionem , hac imponunt particulis constantia aenim ratione non inodo poros par- subtili materia facile moveri e& agitis lata a particu Iis materiae subtilis tari valentibu , , ut motu in carne e re ignita egredientibus apertos re emortua suscitato , fibrae Mus a sa- servari dicunt , ut intus in parie l*- nis placide abrumpantur , uti sunt se contentae particulae gladiolatae ira cepae coctae , de saponi , Veneto
Drratae promtiorem reperiam exi- commixtae , Mercurius praecipitatus tum , sed easdem ipsas in motu ruber axungiae porcinae commix- quodam ulterius teneri vario , abs- tus , succus ceparum , Oleum ra-
quo jam amueto Grulae non lae- parum cum creta & camphora , dantur , sed motu illo pedetentim l rdum accensum euim lia lautice Tinte , 5e materra sumili imao- stillatum , donec Glia ista vertan-ri in re igritia externa contenta- tur in cineres, quae pinguedo posi-rum particuIarum homogenearum modum is initur . in profundiore se sociante acervo remancant inte- combustione esse naram scarificari Arae a contra enim si contigat , de permittunt , post hec Unguentum pars ambustat aut in aere conti- ei admovent ex suliginc , terebin-
364쪽
vitellis ovorum , vel quod sequens exhibet sormula . . Cori. sambuc. M. ii. Ol. plantet.
Illud etiam non contemnunt lini mentum , quod ex stercore gallina. rum albo , soliis plantaginis de sal viae in butyro non salito astatis de
per linteum tralectis Componitur , cum felix curatio eo sepius sit impetrata. Eschara separata curam ut in aliis ulceribus continuant, ad
hibito unguento aureo , vel basilico , vel emplastro de gratia Dei . Vulgare quidem , sed non contem. nendum remedium existere promittunt , si farina avenacea in butyro aliquantum assetur , dc lini menti instar illi natur , nihilque ulterius superimponatur , & illinitio haec tamdiu cominuetur , semper relictis prioribus lini menti reliquiis , donec crusta collecta spondet decidat , & pars ipsa conspiciatur sana . Eodem modo linimentum adhibent.' erui ex oleo olivarum de album ine ovi , invicem ad spumantem albedinem agitatis compositum , cui si sacchari Saturni quidpiarn addatur, adhuc magis illud aestimant proficuum . Interna diaphoretica ex tinctura Maoardi ca , spiritu vini camphorato . theriaca de dia scordio , aqua florum tiliae de sambuci summopere depraedicant , de consolidationi sequens
a I. rosae. is. album ovi Num. I. M. F. Vnguentum .
f. IQ, Jam pergendum est ad ipsam Curationem ex folite nostro C,Uirurgico ac Pharmaceutico depromptam . Methodus vero medendi nostra aliquo modo pro causae ambustionis varietate variat. Prςservatoria indicatio est, Proeut ab igne : apud Veteres ratione fulminis se muniverunt uci lauro quam in capite gestarunt , qualem cor nam ex lauro concinnatam turpissimus Imperatoium , Tiberius Nero
ob id gestasse dicitur , teste 3 Detonio in eius etita e. 69 Sed fabulosum nuto . Alii pavidi vituli marini pellem super caput ponunt , alii aquilam ob Jovis armigerum servant catasque Iapidem , sed omniatibulosa , superstitiosa , imo irrita esse adversus altitonantis Dei Iram credimus , justa Psalmistam Psalm. I 39. v. T. quo ibo a Spiritu tuo, de quo a facie tua fugiam ρ Si ascendero in coelum , ibi es , & si str
tum iecero in inferno , ecce tu ades, si assumam alas aurorς , & habitem in novissimo maris, etiam illuc manus tua deducet , de apprehendet
Mi se a quoque facimus istorum
Impostorum ignem devorantium arcana atque experimenta , quibus se muniunt , ut sine damno possint tractare ac devorare ignem , utut mo dum nobis tradat Plin. I. 29. c. D
Madoris vero momenti est indicatio curatoria, quς consistit in hoc, ut fibrae alteque partes combuste ac dilacerate non in tantas cincinnationes transeant , de statim applica
sequens Epithema , cum subtili de duplicato lineo loco ambusto , sic
que vesicule impedientur. D. M. eale. v . v.
365쪽
Sunt alii, qui ad vesiculas impediendas apponunt liquorem salsum in dolio lis butyri saliti reperibilem, ut & aquain marinam vel salsam , alii saponem nigrum , mel butyrum , decoctum raparum , muriam Harengorum, aut muri mbrassicae , praeprimis si conquassentur cum oleo lini vel raparum , vulgus applicat atramentum, rustici niste in locis loco combusto stercus vacinum parum tostum cum oleo lini vel raparum applicant . Alii albumen civi taliquam volatile , constans ex animalibus partibus volatilibus ambustis applicatum pro arcano venditant. AClarissimo Dii. Muys laudatur Creta cum spiritu vini camph. imposita cum arcta ligatura. Linimentum sequens ad Ambusta optimum estectum nobis praestitit , imprimis si combustio a
Ol. rapar. M.f. l. a. unguentum.
Hoc tamen fateri debemus, liquida, ut decoct. calc. vel ejus aqua cum Spiritu vini Camph. vel Matri cal. plus nobis praestit iste, quam un-uenta ac linimenta r Mixturis enimis continuo calide partes combustae laventur de iis made tacta lintea
Si tantum cutis externa fuerit ambusta , mulieres nostrates pr propriam inungunt salivam salevolatili constantem, aliae cepas cum sapone in forma cataplasmatis parant imponuntque. Plures pro ex-Perto exclamant remedio calcem vivam cum oleo raparum commiX-
tam , de calide ambustis partibus ampositam , Alii utuntur Olco ra Parum cum creta. Rustici stercusgalinae cum butyro de fuligine , aditis herbis Salv. cori. sambuc. mise. de ad formam unguen i coquunt applicantque non absque levamine.
Aliquando ad generosiora transeundum est, ubi enim desinit anicula , ibi saepe incipit Medicus in curandis scilicet morbis , in ambustis ergo prosundioribus sequentia eligere i 'emus. D. HVu. Basili. J i. ol. Iuniperi S iii. T eruiatdimen. g i
Quo etiam referri potest unguentum ad Ambusta seq. . Corι. med. mbue. I ii. infund. cis e q. in olei raparis
Lique tactis insperge continuo agitando pulv. cerusi.
O, si partim refrixerint immMGCamphorae tritae A ii.
In gradu secundo, ubi cntis nimis fuerit contracta, ad fortiora transeundum est , de sequens casside apponi potest. N. Spir. matrical. g ii. Tinrigalban. s. aq. aae ambust. vel east. J i g.
ass. Reg. mT. Si β.bal vervin. iis T castor. aa. S g. M. Urgente etiam necessitate superponi potest ad calorem stariis conservandum sequens cataplasi
366쪽
3σ1 ENCYCLOP. CHIRURG R ATIONAL. LIB.
cum muls. & uri n. foetid. c. s. f. adiecta farina fabarum Cataplasma. Si vero Gangraena ac Sphacelus parti combustae immineat, confugiendum est ad sequens Cataplasma calide applicandum, quamvis hoc in
Casu etiam conducat aqua calta cum Spiritu vini amph. I e. Herb.DIV
Et, si malum fuerit intensius , ut cutis plane fuerit contracta Cataplasmati praedicto addi potest, Unguentum Easilis. Styrae. liquid. aa. S v.
externe illitum egregiam saepe navat Operam, ut & Omnia salia volatilia, quae liberum ac convenientem succis motum restituere, meatus obstructos reserare , di acredinem illius obtundere valent , hic adhibenda sunt. Omnia enim hactenus recensita remedia ex particulis volatilibus constant, quae a materia subtili facili marte commoventur ac agitantur, hinc similem motum communicant carni combustae ac emortuae . In graviori Ambusione seces cere visi a cum pane a plicatae optimum praesteterunt effectum, ut & allium , lentes palus res, Empl. diasaturni MFns Mucilog. sem. cydon. cum aqua speri ranar. extrach. additis camphoraiti saccharo saturni , quod elegans cst remedium tepide applica
Momordica in oleo lini infusi& ei addit. ol. saturni citra inflammationem Ambustiones sanat, oleum apum cum pauco olei ovorum vel scorpionum saepe H-
ne commendant oleum Nucum cuiri. ovorum luteis mixtum.
Si combustio per pradicta remedia sublata. fuerit ad cutem deleniendam & dolores sedandos sequenti uterer N. Ol. lini J s. m. dest. P g. ungu. Basil. i. Gum m. hiemigalban. aa. S ii. Camphor. η, j. q. RC. Hungar. S ii. . Croci bl.
Omni enim ope a combustione Gangraena arcenda est , hinc varia Cataplasmata ceu 3am dicta ex volatilibus & spirituosis paranda & calide applicanda sunt. spirituosa enim obstructiones tollunt, tenacem mucum resolvunt, imprimis si Camphorata fuerint simul mixta, hinc saepe sufficit Spir. vini,
vin. Tinet. Galba n. quae Omniae: compactas particulas valde resolvunt , & fluidiores reddunt sici etiam salia volatilia oleon adhuc sunt fortiora, quia eorum particulae metuis penetrant solidiores ac firmiores iunt, & omnia optime resolvunt. Hic chirurgos moneo , ut omnia medicamenta In. combustione calide applicent, quia actualis calor ipsam saepe sanat combustionem , succi enim coe-ς -
367쪽
l l CAP. IV. DE COMBUSTIONE. 363
gulati per externum frigus a calore iterum re Iuuntur ac attenuanetur . Opae etiam locis ambustis applicatae magnum asserunt solamen, quoniam in se continent sil volatile , cuius Ope visciditates resolvuntur , hinc , ceu diximus , omnia salia volatilia , tum interne tum externe in combustionibus conveniunt.
Sapo Venetus est in combustione egregium remedium, Quia constat ex penetranti sale volatili , dc acri, cujus ope visciditatis iaci Iere solvuntur, item ex oleosis particulis, per quas cutis fibrae demulcentur , & acida salsaeque particulae
Aqua forti si quis combustus sit,
non inconvenienserit imponi externum Epitema ex aq. sper. ran .cum butyro latur.Munderertis in Med. I tar. curavit Chymistam ab aqua sorti combustum solo oleo lini atque cremore laetis . Sic etiam em- pyreuma vulgo dictum evocatur .
Si in levi combustione membrum admoveamus igni, particulae antea impulsae , dc continuum solventes ab iliis ingredientibus retropelluntur, atque simul empyreuma . M a. Ie faciunt qui admovent combustis Partibus caustica quia magis discindunt fibras . cavendum quoque , ne applicentur frigida , quae
malum potius augent , quam Imminuunt , Omnia etiam tepide applicentur.
Crusta vel eschara si adsit , illa
incidenda ac leniter separanda est , si non potest scri in tota parte , fiat diversis in locis, ut iIa Ichor, devorans fibrillas, subtus contentus queat e fluere. Si vero ad nervos usque pertingat , summa cautione opus est in removenda eschara , & prius applicanda sunt neruina & demulcentia. Si in oculo est ambustio , ratio prasertim habenda est doloris, in
quem finem conducet lac muliebre saepissis tamen mutatum, quOviam facile accscit, reliqua etiam ophthalmica , aqua nempe rosar. mucilag. sem. cydon. fCen I graec. croc. Mu. euphras hic vero apprime convenit arcanum Timaei a Gtilden lee seq.
M.& applicetur calide. Si combustio in juncturis circa tendines , & ligamenta observetur , statim ad laudata Epithemata de cataplasmata confugiendum est . Conducet etiam in hac com. bustione ol. septem norum 'niscum album. ovi & mucilag. lim. cydon. Quando ossa simul sunt ambusta eximantur frustula forcipe, si vero
tota pars fuerit adusta , ense recidenda est. Cum a pulvere pyrio Pars quaedam corporis fuerit combusta, dc grana remaneant cuti infixa , non statim ea acu vel alio instrumento
eximenda sunt , sed potius suppurationi relinquenda , quae dein inconspectum veniunt, si enim grana pulueris pyrii in frustula fregeris , tantum se magis cuti implicant , & difficilius aut nunquam
Quando vero pralaudata appIicaueris medicamenta , grana illa pulueris e cute ab cffervescente lympha facili marte propelluntur, quod etiam confirmat Clari . Mor dicens in ridalis o suo redia
mentarii relicta in facie quidam
ope acus chalybeae et uere conantur, sed superuacaneum est, quandoquidem fibrillas per emollientia in tantum flexiles reddere possumus ut grana sponte prolabantur . Ut etiam paucis interna remedia in combustione proficua attingamus, sciendum est, si cacochymia conjuncta est , & succus nutritius nimis acris sit , ut consolidari nequeat Ambustio , conveniunt Omnia ea interna , quae sequenti
368쪽
capite de Vulncribus praescribimus, imprimis hic commcndamus dia-phoretica ex Antimonio & Mer- CAPUT V. curio dulci parata , Anti hect.
Poterit . oculos cancri , sacch. . PSaturni , item sulphurata , camphorata , m rrhata, de semper in . terponenda sunt volatilia, quae visciditates resolvunt, in quem finem etiam Chirurgi cum commodo uti solent decocto lignorum cum Thea; cum sarcosis ex agglutinatio partium dependeat a ch Io , & neutiquam a vulgo dietis sarcoticis cin plastris, alii,que Chirurgorum medicamentis, hoc Chirurgis porro notandum est, ut fugiant in combustione adstringentia , de poros obstruentia medica
menta , tum interna tum externa ,
quia his combustio magis exasperatur , visciditates cumulantur , &particulae inclusae de infixae marcent partibus combustis.
Si Combustio abeat in fistulam,& Medicus nimis sero advocatus fuerit , sunt , qui in hunc finem commendant buturum Antimonii rubr. vel lini destillat. ex capit. More. Vitrioli , sed nos commendamus potius balsamum nostrum divinum , raro in Fistulis fallens
In quibuscunque Ambussionibus Agricola ex collit sequcias:
M. F. lini mentum , quo locus ambustus calide inungendus est . Oleum Hvperici n. d. ctiam c3regium est saepius applicatum : imo sexcenta alia possunt proferri, sed si hae non satisfaciunt , alia certe etiam vix praestabunt: meliora enim de approbata Junioribus communicamus Medicis ac Chirurgis , quibus in praxi consummati non opus habent. De vulneribur. f. I.
fluidis constans, quam fragilis existat , ex eo patet , quod Medicina excogitari debuerit ei suppetias serendo , imo ea propter Medicina ac Chirurgia apud Ethnicos de die in diem excrevit , ex eritndi enim occasionem dedit ἰecessitas . Nam quum homines laederentur a bestiis mordacibus ,
artem hanc excudcre coepere, quae eo magis necessaria fuit , quo saeptiis homo homini lupus febat ,& bestia quavis pejor , iuxta illud
Iuvenalis Satyr. I s.vers. I6a . Serpentum maior concordiae parcit
Cenatis maculis similis fera: quando Leoni Forthr eripuis vitam Leot quo no
Indiea T 'Vis Vis rabida cum Tigride pacem Perpetuam ; Saevir ἰnter se eonu
Ut timiai ferrum lethale incude nefanda Pro Ysse parum est, eum rasractr Larcula tantum Assueti coquere Gin matris ac vomore logi,
Nesieriat primi gladios excudere fabri. Nunc ergo ad ipsi transeamus Vulnera, vel ab hominibus vel bestiis v Moire inficta, quae sunt ita simplicia . ut definitione seu descriptione non opus habeant. Vulgo vero in foro Medico defer hiatur Vulniu, quod sit continui solutio in parte quadam molli , de carnosa cur non aque in dura a
fibrosa, caro enim discindi nequie absque
369쪽
ubsque laesione cutis & fibrarum λ
ab instrumento aliquo secante vel pungente violenter facta. Animum ergo Veteres intendunt duntaxat ad partes solidas , atque ad magis sensibiles t sed quis nescit corpus nostrum ex solidis & fluidis componi partibus Neque illas dividi aut rumpi POD
se ,'ut non fluidarum ordo &mixtio turbetur , quo divortio semel admisso novae statim fiunt
combinationes , concreta , variae oriuntur excrescentiae , Coagul
tiones , stagnationes , quaeque fabri existunt omnium ilIorum graviorum symptomatum , quae vulnera comitari solent . Corpus
enim nostrum nihil aliud est ,
quam congeries indefinitorum canaliculorum , tubulorum Ec vasculorum fluida varii generis Corpuscula transmittens . Hinc Chi. rurgi aeque fluidarum quam solidarum partium habeant rationem necesse est. Diferan- Vulnerum Disserenιυ quod attitia lηε- net , nunc vulnera sunt majorum. ra , nunc minora , atque calim
vel punctim inflicta , nec ad can dem illata mensi iram , sed mille modis variantur . Hinc Variae ab Auctoribus recensentur disserentiae , quas vulgo in Essentiales & Accidentales dividere solent , illas desumunt a vulneris essentia , partis vulneratae conditione de causa , has veroa fiendi modo , situ & tempore .
Meliori vero jure dividi possunt
vulnera in vulnera Scio torui' , contusi , puncta di morti . Item in Vulnera Capitis, Thoracis, Ab dominis , Hepatis , Lienis alio-- Tumque viscerum , & externorum Artuum , qualem nos in Chim gia hac nostra ordinem observare voIuimus. 66 as f. a. Pars assecta Uulnerum non tantum sunt canaliculi vel partes fibrosae aliique tubuli totius corporis , sed & ipsi succi in iis con- η tenti , itaque si turbae his in partibus producantur , & harmonia illa stupenda a legitima Pororum
dispositione , & particularum ordine dependens , auferatur , cadem contingent infausta emersentia ribi enim corrosivum senties acidum : hic varia habebis salia ;illic tetridum restagnabit liqua-men , alibi purulentam conspicies amurcam i hic intumescen tiam , ibi inflammationem , alibi excrescentiam de dolores reperies atroces, qui Cuncta non tam ex continui solutione , quam ex fluidorum perverso ordine , statu & mixtione natales suos habent. Partes ergo aeque internae ac eX- ternae , quia ex iisdem constant
tubulis, a causa violenta Iadi posi
f. 3. Quoniam ipsa vulnera quo- Dinnom. ad externam praesertim faciem insensus incurrunt , inanem lud rem operam , si recensendis SMgnis Diagnoscis diutius immorari vellem : quod enim interiorem concernit constitutionem , situm ci magnitudinem , ea nonnisi sagaci con)ectura , & accurato Medici audicio sciri poterunt, siquidem haut semper facile judicatu sit , quae partes internae vul neratae sint , & quousque vulnera penetraverint , cum tale Scru
tinium Scientia anatomica , S diligenti partium , actionum laesa
ne nitatur , verbi gratia r in Vulnere Thoracis sanguis cum resti si rejicitur ι & aer c Vulnere toras egreditur , certiores reddimur instrumentum in thoracis cavitatem 'penetrasse , ipsosque pulmoncs cum vasis sanguiferis perfodisse . Ex anatomia ergo sciendum est , quis partis cujusvis situs , quis usus , sumptoniata finiui consideranda sunt , ex quibus apparet succorum corporis indoles & dispositio , hinc & eorum quae Per vulnera ejiciuntur , conditio no
Propria cujusque Partis accidemtia contemplari animus non est , cum vulnerum particularium in propriis Capitibus mentionem jam injecimus , quo Lectorem remi
370쪽
timus , sed earum partium tum internarum , tum externarum , quarum
nondum mentio facta est , considerabimus: EX. g F. Coide vulncrato vel percusso vebtransfosso , sanguis multus eiquit, ac praesertim si dexter ventriculus vulneretur, unde etiam niger exibit sanguis ae servens r Si vasa lymphatica fuerint si mu i discissa , magna lymphae copia in thoracis
cavitate reperitur , nam ex sinistro cordis Ventricuro saepe favus emanat Iiquor, in his Vulneribus arteriae languescunt di albescunt, vires. coitibuntur , sudores.fiigidi eum colore faciei pallida Timo crumpunt tandem omnia ςxterna frigent, quod frigus sepe excipit mors atrox. Septo. transverso percusso & vulnerato , praecordia sursum quasi at, trahuntur, spina dolet , spiritus rarus existit, anxietates praecordiorum cum sanguine spumante ejecto tam observantur , magna a dest spiratio cum gemitu δe dolore per totam humeri partium compagem .
Medulla pereum quae in spina est
si vulneretur , nervi resolvuntur veI distenduntur . Sensus intercidit interposito tempore aliquo , inviti per inferiores partes vel semen, vel
urinam , vel stercus excernere cinguntur aegri .
Icta aspera arteria exiguum san-uinem cindit, ad dorsu in plurimus olor, sauces paulatim sanguine re. Plentur, vox rauca de linguae acidi. has percipiuntur.
Ubi Vulnera venenata sint , seul venenatis telis aliisque instrumentis inflicta fuerint , ea Vulnera reperiuntur statim sicca , de circumcirca pallida , sublivida δέ quasi cadaverosa apparente simul adsunt deliquium animi, de cordis palpitatio , caput obfuscatur
convulsiones artuum, aliaque symptomata observari solent , tandem accedit Gangrana ac Sphaeelus , quem excipit ut plurimium
Mors Nota enim est historia de Balneatore , qui lanceita sitae necavit scarabaeos , aliaque plura insecta , unde Vulnera ,. quae instrumento hoc instituit in V. S. aliisque Operationibus L in curabilia e
Orta sunt ias. q. Nunc ad Causas mulneru- AGiologi accedamus , dc primo de iis V . undum Drum Galanicorum judicium audia- G senicos mus , qui Causas Vulvirum' dicunt omnia illae , quae extrinsecus advenientiae , continuum solvere valenti Vulnera enim partibus montibus induci fatentur'ab externis instrumentis tundentibus, scinde libus , contundentibus , di dilacerantibus , vel annuo hostili , vehex incuria de imprudentia adhibitis , item vel a lapsu, vel ictu bonabardae , aliusque rei externae continuum violantcr dissolventis. Symptomatum quoque in Vulneribus
obvenientium. rationem reddamus
ex ipsorum sententia ia Dolorem , tristem illam sensationem deducunt vel a puris quantitate niamia , vel qualitate , vel a calida vel, nimis frigida intemperie, doloris enim causa est continui solutio vel intemperies , non sensitri . sed consertim facta , continui autem solutionem fieri a junt vel ab humorum influxu ,. vel 1 corpore praeter naturam infixo , vcl Lqualibet aliae re distendente , comprimente N aggravante ..irasam malic=um Vulneri supervenientcna a sanguinis de hilis influxu nimi deducunt, Grima vero eidem acciden ς ex debilitate caloris nativi Malimentum non concoquentis, stain pituitam tantum verrentis fieri
Prurisum Vulnera saepe comitantem ab humore salta , mordaee, de amaro. contingere haud dubitant Livorem vero. Vulnerumifieri a junt vel ob caloris. nativi exstinctioi em, vel ob frigidam intemperiem , vel ob nigdum in parte comtentum humorem, vel ob os subtus
f. s. Paraeelsus inter plurima Iuxr a P quae Chirurgum nosse decet , Pri- rarae Min. mum ac praecipuum illud esse dicit, C- ut Vulner-