장음표시 사용
101쪽
tegant. iri Debent in - & extrinsecus esse politae , & Polis AB. seu Planis Magnetis undique perfecte congruentes. V. Debent cingulo aeneo CC. constringi , ut Magnetit tanto arctius ex
omni parte applicentur. Siis militer VI. imisonnenda est sit. lia la-mIna Benea, quae armaturam in Dri conrineat , cum annulo in
librio luipemum teneat. Denique additur adhuc alia pars chalybea EE. proportionatae magnitudinis ac formae, ut in Figura videre est, cui inferius inserirur uncus libere mobilis , pro appendendis ac sustinendis ponderibus: haec autem pars chalybea debet pariter esse bene polita secundum lineam rectam, Uζpedunculi armaturae tanto exactius illi insi- itere possit L. Quoad armaturaMagnetis Sphaerici fiant ex chalybe duo concava Iustae densitaris,conve- acitati Hagneris, ejusque Polis perfecte coi gi
102쪽
liqua dabit Figura, dc fiunt sicut in alijs
Versoria vero animantur hoc modo. Linis gula seu acus magnetica ad Polum Magneistis contrarium eamen, hoc est, Austrinum ,
si illa pars aciis Boream respicere deber ab
ejus medio versus extremirarem ter vel qua. teri leniter ac lentἡ adfricatur; alij vero idipsum faciunt unico non iterato tractu , Min fine continuant atractum acus cumMagnem te per unum & alterum horae minutum, ut per hanc moram virtus Magnetica tanto perisectilis imbibatur. Cavendum ramen, ne reducatur versorium 1 cuspide versus medium, alias enim vinus imbibita denuo de struetur. Caeterum qub longius est vers rium , eb magnes deber esse robustior, ac
major eju dem Sphaera activiratis 3 quan
103쪽
rumvis ramen Magnes sit robustus, vibratio Versori majoris lemper erit minor , quam vibratio Veriori minoris. Quod si versorium tractu temporis debile inveniatur, no' que affrictione opus sit, igne prius Purgandum , sicque omni sua virtute privandum, ac tum primum de novo affricandum eriζ.
Potest etiam Magnes confici per artem asi enim fiant laminae chalybeae aequalis ponitus magnitudinis, numero viginti vel misginta , longitudinis circiter Ita digitorum , latitudinis vere, unius digiti , ac densitatis octavae partis unius digiti ad summum, hae, inquam, ad validum Magnetem adfrictis , si sibi invicem secundum eosdem Polos imis positae , ita ut rectangulum parallelopipedoneificiant, quatuor cingulis aeneis in HHHin arcte constringantur, ipsisqua shalybea ase
104쪽
matura convenientis magnitudinis, ut supra, applicetur, cujus pedunculi duos circiter digitos lati inveniantur , ac reliquis iuperius ac interius armati Magnetis partibus instrv. antur , eandem cum Magnete naturali emaaciam in ordine ad varia experimenta oste dent. EX innumeris autem, quae per Ma
gnetes exhiberi possunt, aliqua solum in medium proferamus. I. Si frustula minuta tenuioris fili serra
imponantur chartae, vel tabulae Virreae,aeneae aut ligneae, ac unus Polorum Magnetis subriths ipsis obvertatur, Ocyus erigentur, si v ro alter Polus ipsis ostendatur, rotaliter i versae altera sui extremitate tabulae insistent ,
s vero aequatorem, seu latus Magnetis a Pinplices , mox prostratae jacebunt. Similiter possunt II. effigiari parvuli militas ejusα modi frustulis fili ferrei, vel acus instructi , ae duobus Magnetibus diversmode applicaatis effici. ut una eorum acies invadat ali
ram , ista fugiat, aItera insequatur , illa stet, illa cadat &c. ii I. Eodem attificio formari possunt pisciculi, anates, cygni Sesmilia aquatilia, cumque ipsis in pelvi vel
105쪽
limbo horario occulte validus magnes ii clum
di , ad quem proinde pisciculus in aqua haomo chalybeo instructus accurres , Vel co
lumba Architae filo sulpensa advolabit, si que horam, aut locum Solis designabit. Pari modo potest centro horologij, cujus lim-hus horarius circumrotetur, imponi vers rium Magneticum, in stellae v. g. aut Co metae caudati , vel quamcunque aliam sim Suram efformatum , ac aequilibratum s& horologium ira siluari , ut veriori-xim linea vel cauda sua horae verae exactεtongruat, sic enim stum suum constantes: serVans ,eam perpetuo monstrabit. v. variae historiae eadem arte exhiberi possunt , v. g. Christus super aquas incedens, & P tro periclitanti suppetias serens ue Ionas a piasce absorptus, Saul Davidem lances petens sed aberrans &e. VI. Denὲque valde curio sum est, 4 Magnetis sphaerici alterutri Polo deorsum versa applices rotulam aeneam te vissimam, stylo chalybeo perpendiculari in structam , eamque circumagas, pendebit haec a Magnete , s Sique per dimidiam h
ram, Vel horae quadrantem continuo gyr4bitur, cum tamen super plano vix horae minuto circumagatur , quia nimirum cuipide styli suspensa a Magnete, nullum inmoui contrarium, quod impetum instingar, . - G a sinc
106쪽
reo De Centro Mundi, 'si ut tamen super plano , suomet pondere versiis latera nutar. Imo si validus est lapis, poterit secunda rorula suspendi a prima , M tertia a secunda , siaque partes adversas fu- eundissimo spectaculo gyrari. Plura habet Κircherus in sua Arte Magnetica, suum cuique suggeret ingenium. Jam ad Polos mundi in tituIo proposito, redeundo, licet ex dictis jam aliqualiter in
notescere possint, de his tamen obirer noto sequentia. I. Polos, circa quos tota mundi machina circumvolvitur, Latinis proptere Vertices seu Cardines dici, quorum unus a no-
his eo pieuus a proximo Ursae Sidere Ameticus, alter vero oppositus , & infra haemi sphaerium nostrum latens , Antarcticas appellatur. II. Polus Arcticus vocatur etiam Borealis, & Aquilonaris a Borea sive Aquilone vento , qui ab illa plaga spirat, atque etiam Septentrionalis a septem Stellis ursae praefatae constellationem efformantibus. III. PO- Ius Antarcticus communiter etiam dicitur
Meridionalis, 1 plaga Mundi sibi corresponis
dente, vel etiam Australis, a vento inde flante. IV. Poli tamen isti non sunt puncta vis bilia; nihilominus stella extrema in cauda Ursae minoris nominatur Belia Polaris, quia
107쪽
axe, o Polis. Torstat; unde etiam minimum circulum circa Polum describit , libero oculo vix discerni bilem. v. PolumAntarcticum nautis detem, gunt quatuor Stellae eidem propinquae, in modum crucis siluatae. VI. Quamvis singuli cujuscunque sphaerae circuli duos intelliis gantur habere Polos s de quibus postea inci-denter mentionem faciemus Polorum tamen nomine absolute& antonomastice veniunt soli duo poli praediisti , iutpote si quos immobi liter comistentes quaecunqu Sphaerae et . horarum spatio raptu Primi Mo
ci in Terra, utpote immobili, licet:hujusqmodi Vertices seu maegines non dentur , sicut tamen, ut ex dictis constat, Axe suo ac re. liquis Circulis imaginarijs Axi mundi ac Mirculis Caelestibus perfecte respondet, i puncta Axim Terrestrem imaginarium utrin. que terminantia , ae Polis Caelestibus sub flantia, Poli Terrestres intelligendxierunt stinde etiam Terrae illis confines Sti olares diis cuntur, quae spatio semestridiem comin um, sicut & noctem subsequentem. aequa. ;lem habent; cum enim aequator ejsdem perfecte intermediet , eisque Horizontis loco serviat, Solem sex Signa supra, ac totidem: infra Horizontem percurrere necesse est. Creduntur tameninhabitabilea , ta mari bac
108쪽
fretis undique cingi, circa quas illud mem rabile, quod ex Atlante Novo refert Tahram lua Oeeonomia mundi mirabili Ton . a,
scruε. q. disquis. I. e. z. s. q. eX unanimi nam
ratione Nautarum ad Spizenbergam piscamoni balenarum vaeantium habari , nullam videlicet uavim Boream versus ubra 8
Latitudinis gradum progressam redide, linineresque i aurius per di s districtus divaga..
Us nunquam amplius eomparuisse; ma etiam ex monte proruens omnia secum rape
ra , manifesto satis iudicio, esse sub Polo svel in ejusdem vicinia voraginem immerios m, per quam aqua aquam trahans una cum navibus innatantibus irresistibili vehemen. ria absorbeatur , quaeque per subterraneo. deinde meatus proe rena tandem in altera Parte suppolari opposta regurgitetur. Pro Ixere, extam Idem ibidemn. 3. ex Henera Naist. Americae Australis,refert, Classem main strielmam Regio Consilio ad detegendas Missiones Australes expeditam versus lumA 1arcticum ultra LXX. Latidudinis gradum Procedere non potuisse , ob aquarum nisi-1um , aere etiam penitus tranquillo , ipsis perpetuo obviam irruentium rapiditatem squam ipsam invincibilem aquarum resiste eiam experri etiam sene Hollandi Bataviae
109쪽
rho semper conatu , prosequi minime v
In Plani sphaerio Poli sunt puncta extrema Axis, seu rectae per centrum mundi ductae , & Pirallelos , signorum ad angulos rectos .secastris. Ubi pro faciliore dicendorum in- . miliἶentia notandum, Circulos in Planispha Ilo ostro plerumque meris lineis rςstis r praesentari . quales v. g. appgrent annuli vel irmillae, si eas recta alpiciamus, de qu ruta singulis nune brevitqr agendum.
DIviduntur I. ratione quantitatis in Mai res , qui idem cum mundo centrum habent , Sphaeramque secant in duas partes aeq ales, ut aEquator, zodiacus, HorizonNeidianus, & duo Coluri; ac Minores, qu Dberam dividunt in partes inaequales, ut ambo Tropici ει Polares cum reliquis P talisis. II. Di viduntur ratione situs in Re- βο , qui cum AEquatore faciunt angulos rectos, ut duo Coluri , Meridianus, & Horizon retus; item in Obliquos, qui aequaromaseeant ad angulos obliquos, ut Zodiacus, NHorizin obliquus; ac denique in Parallelos. seu aequiter inter se distantes,uti sunt&qua.
110쪽
tor , Tropici, & Polares. III. Rationem otiis alli dicuntur mobiles seu intrinseci , qui in ipsa Sphaera sunt descripti, & in Plania sphaerio una cum Sphaera gyrari intelliguntur, ut AEquator , Zodiacus, Coturi, Tr pici , & Polares 3 ali immobiles seu extrδfeci, qui mota Sphaerii, manent immori, ut Horizon & Meridianus. De singulis jam sp aiatim agemus. fLAtine Finitor dicἰtur, qui parrem mund; eonspectam finie , seu hemisphaelium superius dirimit ab inferiore inconspicto. Horizon alius dicitur Rationalis, qui soli intelligentia percipitur pertingere usqie ad Firmamentum, & dividit Sphaeram induas
Parres aequales, nimirum in 1 uperioren conspicuam, & inferiorem latentem. Aliua Vero vocatur Sen sibilis seu Visualis, qui sensia Visus percipitur ae terminatur, qui Icer respectu oculi in supersicie Terrae constituti sit diversus a Rationali , respectu Caeli ramen Terra cum tora sua superficie punct ratio nem habet, uri superius jam infimavimus. Sic si Terra ponatur esse A. Primuri Mobile seu Firmamentum BGCH. Horizon Ratio