Hortorum libri IV, et cultura hortensis

발행: 1780년

분량: 402페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

101쪽

Namque comae aeternum servans felicis honorem , Tendit inaequales ramos , cristamque comantem , AIS Et longum foliis viret immortalibus aevum et

Immites etiam fortis contemnere ventOS:

Et plus laudis habet ventis agitata Cupressus. Tum folio nitidam semper, semperque Virentem, Tortilibus ferri nodis , aut vimine lento , 4ROPhillyream late Hortorum praetende sub ipsis Parietibus , virides per se namque illa tapetas Textu imitata suo , & magnarum aulaea domorum , Prospectu late campum oblectabit amoeno. Et sic per muros errare licentius omnes q*IPhillyream patiare, suis quos texere ramis Gaudeat, & viridem passim praetendere scenam. Atque suo tenues non ille paraverit Horto Delicias , mollis qui tendere norit odoros Ad murum , plexis scite per mutua ramis , 43OGelsi mini textus , priscis apiaria saeclis. At nisi per cratem doceas haerere salignam Parietibus , per se trunco male fultus iniquo Vix constare frutex poterit, qui more tenacis Lascivaeque hederae , multa ambitione , per Omnes 437 Intendit sese muros , & crati hus haeret , Lento errore sequax , & ligno ductilis arbor. Adde quod , & faciles , & centum nexibus aptos , Et dociles fundi, longa propagine , ramOS Explicet , & ramis flores bene olentibus addat: 442 Unde volent sese molles ornare puellae ,

Atque ipsae matres aras, ac templa coronent.

Ipsa peregrini tibi ne quoque copia desit

102쪽

3ή HORTORUM

Gel simini, seu quod per valles floret Iberas , 44J Seu Lusitani quod pallet sidere caeli,

Sive quod extremis per pontum affertur ab Indis. Omnibus his species sua certa, suique colores. Sed non Vos, quamquam Zephyris spirantibus aurae , Optatique sinant redeuntia tempora Veris , 4 Io Mollis non ego , vos , Hortorum gloria , flores Gel simini, properare velim : temeraria Bellis , Quam mala laedit hiems, sat numquam extrema timenter Frigora, testis erit quantum differre juvabit. Praefestinatis male floribus invidet ater 4 II Saepe Aquilo ; prosint alienae exempla ruinae :Vos , invisa igitur ne frigoris aura relicti, Vestras perdat opes , justo servate calori. Non tamen ulla magiς fontes ornabit, & Hortos Arbor, Atlantaei quam quae viret arbore mali :46o Illi est aeternus folii decor , inter opacum

Albescunt nitidi flores nemus , aurea ramis Poma micant, fulvoque ardent radiata metallo. Si nemus auricomum , silvaeque arbusta virentis

Cordibus in quernis , felici induxeris Horto : 6s Semper flore novo, semper dilabere pomis. Unde suum accedet decus Hortis , & sua ruri Gratia. Nam pariter fructuque , & flore superba

Implebit teretes arbor spe divite ramos. Ne vero, cum flos, argento concolor albo , o Auriferi nemoris ramis crebrescere coepit,

Ne prohibe effusas carpendo a flore puellas :Ad praedam conjuX , omnisque domestica pubes Accedant, & flore domus laetetur odoro.

103쪽

serta legant omnes , & inumbrent ora coronis.

Nam nocet ipsa sibi, viresque profundit inanis 47ν Luxuries , cupidis illam permitte puellis , Scilicet hos pro se flores in serta puellae

Nectere amant, fructuque sinus implere recenti.

Illius infelix Atalanta cupidine pomi Jam vinci se posse suo monstravit amanti: 48o

Quamvis ipsa viros currendo vicerat omne S. Numquam autem vel odore novo,vel ditibus umbris Arboris auricomae felix laetabitur Hortus :Quin procul avertas inimicae incommoda hrumae.

Tuque adeo , rapidis violenti flatibus Euri 48 1Ne noceant, occurre prior , munimine firmo Praetentorum operum , ductive crepidine muri.

Illa proinde Citro sedes , nemorique beato Optanda in primis , quae nulli obnoxia vento. Nam praeter rapidi quam vastant omnia venti . 49o Ipsa etiam patriam Assyriam , Medosque calores Solis amans numquam Obliviscitur aurea Malus. Nec ratione alia , glacialem ad Strymonis undam Languet, ubi Hesperios exultat laeta per Hortos. Idcirco mollem laedant ne frigora plantam , 49 Cum Boreas florum semper saevissimus hostis , Torquet agens violentam hiemem, vel nubila differt, Est tibi porticibus longum retinenda sub altis , Et contra duros hiemis servanda rigores , Donec agat Zephyros annus, solemque reducat. 1 oo Sic tibi florebit nemus admirabile luxu Perpetuo , semperque noVos halahit odores.

104쪽

3 6 HORTORUM

Arbor habet : tendit Citrus se gibber in orbem os oblongum , spissoque suum sub cortice succum Includit : tristes gustus , acidique sapores

Sunt interdum aliis, quos ora offensa recusent, Quamquam cor fovet is, qui linguam torquet amaror.

Sunt alii gustu mites : Limonia qualem IIO Gens habet, Hetrusco quae laudatissima rure , Et Lusitanis malum quod venit ab oris. Est etiam pomum , cui primum Aurantia nometa Urbs antiqua dedit, sub Dircaeo Aracyntho. Ipsa quidem Citris sunt longe Aurantia mala 3 13 Pelle magis molli, & magis ubere rorida succo eQueis sola diversos faciunt diversa sapores.

At super aurifero memorant quae plurima pomo , Carminibus Graii vates , ne quaerere cura :Ut quondam Hesperidum fuerit cultura Sororum ,1 ao Ad magnum Atlantem , Mauri sub littore ponti: Ut ferus in telis , & caesi pelle leonis ,

Alcides per vim dites irruperit Hortos ;Pomaque sopito male custodita draconi Primus Aventino Victor plantarit in agro , faue Ruraque Citrigenis repleverit Itala ramis :Nam sunt multa & adhuc , quorum te cura requirat: Ut teneras myrtos , & purpuream Rhododaphnea, Auricomo nemori, ac pomis flaventibus adeas , Et suus est illis etiam decor, & sua forma :13o Ipsi autem in primis , divum de munere , Myrto. Et quondam , ut fama est, cum primas aurea Myrtos Plantaret Venus umbrosis in Vallibus Idae , Festa cohors illas circum ludebat Amorum ,

105쪽

Lucentem ad Lunam , purae per tempora noctis. Quippe Venus Myrtum , plantis ex omnibus, unam S 3 SIpsa sibi optavit quondam , propriamque dicavit, Non aliam ob causam, sua velant simplice Myrto

Tempora nuptae omnes ad solemnes hymenaeos.

Ipsa deum regina , toris praefecta maritis , Taedi feras adhibet, sacra ad mysteria , Myrtos. J4OHinc etiam Elysiis in vallibus , omnis amantum Turba suas & habet Myrtos , & Myrtea circum Silva tegit , quotquot nec amor post fata reliquit , Phaedramque,tristemqueProcrin,maestamqueEriphylen . Is non unus honos Myrto , sibi victor ovantem I 4 Illa nectebat quondam de fronde coronam Tubertus , victisque prior de more Sabinis , Imposuit capiti Myrtum , inseruitque triumphis. Ipsa arbos trunco est humili, nec vertice celso , Mollibus & foliis , & ramo crebra comanti: I IOIllius & blando nymphae tanguntur odore Frondis , & eximiae mirantur praemia formae. Si calor inclemens fuerit, vel frigus iniquum , Utraque vis Myrto namque est metuenda . calores Tu nimios, nimiumque caVe , pro tempore, frigus. Unde iuvet plantam quadrato includere ligno , Ut cum saevit hiems , illam sub tecta reponas , Aut fundas gelidos fontes , dum perfurit aestus. Et si qua est pietas, ab acutae vulnere falcis , Et pecoris morsu ramos delande recentes. Est quoque, qui nemori Citrio , Myrtoque virenti, Grandibus impositam Rhododaphnen misceat urnis. Nam plantae alterius niveo , alteriusque rubenti

106쪽

Consusus de flore decor venit additus Hori s. 6J Vallibus irriguis , & fontes propter Zmoenos , Floret odoratis laurus pulcherrima haccis , Nobilis aeternae cui gloria frondis obumbrat. Nec quis , dotibus his , natam de stirpe pudenda Esse putet : ripa e Peneide , maxima quondam Toorta fuit virgo, summi nurus esse tonantis Quae poterat, si forte Deo contenta marito , Audisset primos Phoehi victoris amore S. Ille humeros pharetra insignis , spolioque superbus Pythonis , meritoque suo , quaerebat amari. 371 Felix virgo, Dei thalamos si forte rogantis, Solis equis caeloque omni dotanda, tulisset. Quamquam caelestis sprevit dum vota mariti Grande tulit pretium , servatum nympha pudorem , Et quos laurus habet Phoebi de munere honores ,

8o Quod templis toties , quod sit celebrata theatris , Tarpeiique Jovis postes figenda sub alios ,

Summa suis late Capitolia frondibus ornet. Τu sacros Phoebi tripodas , tu sidera sentis, Et casus aperis rerum praesaga futuros. 181 Te juvat armorum strepitus , clangorque tubarum e Perque acies medias , saevique pericula belli, Accendis bellantum animos : te Cynthius ipse , Te Musae, Vatesque sacri optavere coronam. Est etiam arborea florens de gente Ligustrum 19o Persarum, Volucres peregrino ex alite cristas Caeruleo quod flore refert, ramoque comanti, Et floret, primi frondent cum tempora Veris , Atque suo virides Hortos incendit odore

107쪽

Quid memorem quanto se Punica malus honore Efferat, ut virides ramis fruticantibus Hortos 97 Ornet, & ardenti ramos convestiat ostro. Nam neque se quisquam florum de gente, neque ipso De genere arhoreo, simili se iactet honore , Fronde super viridi multo flos aureus igne , Et formae insignis , varioque volumine crispus 6OD Lucet, & egregio per agros splendore superhit. Postquam autem flori sua denique forma recessit, Purpureo pro flore , suum se fructus in orbem

Informat, tenditque novo super orbe corondm.

Intus quae Tyrio sunt perlita grana rubore , 6e 3 mille latent, digesta suos , eX Ordine certo , Per loculos , ceu cum moliri cerea regna Coepit apis , mellique suas distendere sedes , Ordine multifido , & crates fundare favorum. Nam sua cuique acino cella est angusta , suusque si roordo , quem tenui septo membrana coercet Durior , & reliquae ponit fundamina moli , Granaque sunt ori per sese dulcia tantum ,

Quantum acida,& miXtum referunt ab utroque saporem. Unde corona autem, seu purpura mixta coronae , 6s IVenerit huic pomo , non est eX ponere longum

Naura fuit prisco Nomadum de sanguine virgo , Et quantum color ille tulit, formosa : sed isti Non par respondit fati indulgentia formae. Nam patrios Vates , atque ipsa oracula divum , 62DDum se virgo super , nimis ambitiosa rogaret: Responso vatum ambiguo sibi regna putabat Portendi, quando spondebant fata coronam.

108쪽

Demens , quae vatum potuit, confidere dictis loa I Namque triumphatis dum se referebat ab Indis , Illam connubii specioso nomine cepit Vitisator Bacchus t mulier frustrata, coronam Erepti retulit pretium dotale pudoris :Postquam facta virens , de corpore virginis , arbos , 63 PFormaque successit formae diversa priori. Nec decus Hortorum non juverit, horridus ille Sit licet , & folio rigeat Paliurus acuto , Et Rhamnus , spinae nomen cui contigit albae , Frondiferumque Caprifolium, & silvestris Acanthus, 63 I Alceaque , Idaeusque rubus , Ruscique , Halimique. Et quas mille modis ad normam ponere norit Villicus arhuteo fruticosas de grege stirpes. Nam neque multiplices dicendo exponere formas Est tempus , nec jam species fas ire per omneS. 6 o Ipsa Horto egressis se silvis scena coruscis Explicet, atque omnes divortia longa viarum Differat in partes , & partibus omnibus idem Angulus , & spatio respondeat unus ab omni . Quamquam alias alii describunt saepe figuras , 64ue Qui nemori obliquos tendunt involvere flexus , Ordine ab adverso : postquam via limite recto

In varios tractus se longe effusa tetendit. At tibi seu recto spatiorum linea versu , Seu forte obliquo se proferat, ornet arena diueo Pulvis iter , vel gramen humum de cespite pingat. Si vobis Horti, nemora aut spatiosa terantur, Non desint, quae Vos portent carpenta , puellae, Et matres , ne sorte pedes via longa fatiget:

109쪽

Quamquam praevalidas labor is quoque sorte iuvabit. At de Phillyrea tonsas seu ducere sepes 6 Is

Contingat, nemoris virides seu tendere teXtus Carpinei, lenti seu flexile vimen Acanthi, In testudineum moliris flectere dorsum , Forcipibus crebris ramos compesce fluentes.

Nam nisi praesectis reprimas hastilia virgis , 66o

Iam sua tonsili hus tolletur gratia textis :Si quid sepem ultra versu turgebit iniquo. Et quoniam semper spatiis injusta virebunt Gramina , semper erit tellus purganda , neque ullis Sordibus , aut ullis tractus glaber horreat herbis , 663 Hunc autem in primis , hunc villicus ipse laboremEXPeriatur , eas partes agat, ipse feraces Figat humo plantas , & campum flori lius ornet. Vosque , o solerti , famulantum turba , magistro Ferte simul vestramque operam , vestrosque labores 67o Ferte alacres , istique manus impendite curae. Pars habiles terras , spatia ad fundanda , cylindro Prosubigat , glebasque soli perscindat inertes :Pars Horto inducat fontes , rivoque sequenti Et foveat plantas, & temperet arva fluentis r 6 sΤonsilibus pars lenta paret retinacula teXtis: Pars nemus omne levet foliis , & ruris opaci Luxuriem tollat nimiam : pars rasile buxum Tondeat : hic serro solers rimetur acuto , Quae caeci fodiunt sinuosa cubilia talpae, 68o Sub terram , reparetque solum , ferat ille serendos Areolis flores, opere omnis serveat Hortus.

Praesertim villae , certis si forte diebus ,

110쪽

61 HORTORUM

Exspectetur herus , rauca qui fessus ab urbe , 68; Dulcia secreti quaerat solatia ruris. Felix ille , gravi rerum quem pondere pressum , Semotum longe a strepitu , & popularibus undis , Interdum molli patrium rus accipit umbra zLiber ubi penitus curarum , animique solutus 69o Tantisper respiret, & aspera diluat urbis

Taedia , civiles permutanS rure tumultus , Nam medio seu forte calor decedere Soli Admoneat, caelo invitet ceu Vesper Eperto Laetari, summosque super se tollere montes ,

691 Ut se prospectu camporum oblectet amoeno et

Blanda fatigatam mulcebunt gaudia mentem. Ipse autem lucum seu fors errare per altum

Cum mZtutinae rumpunt nemus Omne Volucres ,

Mugitusque boum de valle audire reducta , oo Cum pastae sese referunt ad tecta iuvencae :Seu fores lustrare, suos seu visere fontes , Seu villam curas malit differre per omnem e Nescio qua laetam captus dulcedine mentem , Insanos jam non aulae , non urbis honores oue Respiciet. Nam plus silum, rivique placebunt, Et quae pura Venit, puro de rure, Voluptas, Gramineusque torus , vel simplice somnus in herba, Quam foribus domus alta , pavimentoque superbae Porticus , aut variis pictum laqueare figuris , Io Aut exquisitae per tecta opulenta columnae , Rupibus excisae Alauris , Indove elephanto Atque illusae auro , Belgisque tapetibus aedes. Hunc ego , Saturno quondam reSnante , putarim

SEARCH

MENU NAVIGATION