Caesar in Gaul, with introduction, review of first-year syntax, notes, grammar, prose composition, and vocabularies

251쪽

A irression omes Gaul an Germans is an uno

11. Quoniam ad hunc locum perventum est, non alienum esse videtur de Galliae Germaniaeque moribus et quo differant hae nationes inter SeSe Proponere. e solitica oetanisation V Me auis

In Gallia non solum in omnibus civitatibus atque in omnibus pagis partibusque, sed paene etiam in singulis

domibus facti6nes sunt earumque factionum principes Sunt qui summam auctoritatem eorum iudicio habere existimantur, quorum ad arbitrium iudiciumque Summa omnium rerum consiliorumque redeat. Idque eius rei causa antiquitu institutum Videtur, ne qui ex plebe Contra potentiorem auxili oegeret suos enim quisque opprimi et circumveniri non patitur, neque aliter Si faciat, ullam inter suos habeat auctoritatem. Haec eadem ratio est in summa totius Galliae; namque omnes civitates divisae sunt in dua partes. The factiona stru ferae meen Me Haedui and Sequani 12. Cum Caesar in Galliam venit, alterius factionis prin 1 uecipes erant Haedui, alteriu Sequani. Hi, cum per Seminus valerent quod summa auctoritas antiquitus erat in Haeduis magnaeque e6rum erant clientelae), Germanos atque Ariovistum sibi adiunxerant, eosque ad se magnis iacturis pollicitationibusque perduxerant. Proelii vero compluribus zofactis secundis atque omni nobilitate Haeduorum interfecta, tantum potentia antecesserant ut magnam partem clientium

ab Haeduis ad se traducerent obsidesque ab his principum filios acciperent, et publice iurare cogerent nihil se contra Sequanos consili inituros, et partem finitimi agri per vim as

252쪽

occupatam possiderent, Galliaeque totius principatum obtin rent. Qua necessitate adductus, Diviciacus auxili petendi causa Romam ad senatum profectus infecta re redierat. e favor o Caesar oves Me Haedui the suprema

Adventu Caesaris facta commutatione rerum, obsidibus Haeduis redditis, veteribus clientelis restitutis, novis per CaeSarem comparatis, quod ei, qui se ad eorum amicitiam adgregaverant, meliore condicione atque aequiore imperiose uti videbant, reliquis rebus eorum gratia dignitateque amplificata, Sequani principatum dimiSerant. e Remi holithe secon placeio In eorum locum Remi successerant; quos quod ada quare apud Caesarem gratia intellegebatur, ei qui propter veteres inimicitias nullo mod cum Haeduis coniungi poterant se Remis in clientelam dicabant. os illi diligenter

tuebantur: ita et novam et repente conlectam auctorita- is tem tenebant. Eo tamen statu res erat ut longe principe haberentur Haedui, secundum locum dignitatis Remi obtinerent. The Galli nobilis and Me common feos 13. In omni Gallia eorum hominum qui aliquo sunt numero atque honore genera sunt duo. am plebes paene a servorum habetur loco, quae nihil audet per se, nulli adhibetur consilio. Plerique, cum aut aere alieno aut magnitudine tributorum aut iniuria potentiorum premuntur, SeSe in

servitutem dicant nobilibus quibus in Js eadem omnia sunt iura quae dominis in servos Sed de his duobus a generibus alterum est druidum, alterum equitum.

253쪽

Haemiis holithe relirious anae judiciat merΠl rebus divinis intersunt, sacrificia publica ac privata

Procurant, religiones interpretantur. Ad eos magnus adules- Centium numerus disciplinae causa concurrit, magnoque hi sunt apud eos honore. Nam fere de omnibus controversiis publicis privatisque constituunt; et, si quod est admissum facinus, si caedes facta, si de hereditate, de finibus controversia est, idem decernunt, praemia poenasque constituunt; si qui aut privatus aut populus eorum decreto non Stetit, sacrificiis interdicunt. Haec poena apud eos StirmiSSima. Quibus ita est interdictum, hi numero impiorum ac Scelerat&rorum habentur, his omnes decedunt, aditum eorum Sermonemque defugiunt, ne quid ex contagione incommodi accipiant, neque eis petentibus ius redditur neque honos ullus communicatur. Their omanisation and thei meetino

His autem omnibus druidibus praeest unus, qui Summam is inter eos habet auctoritatem. Hoc mortuo, aut si qui ex reliquis excellit dignitate, succedit, aut, Si Sunt Plure PareS, suffragi druidum, non numquam etiam armis, de principatu Contendunt. Hi certo anni tempore in finibus Carnutum, quae regio totius Galliae media habetur, considunt in loco ac ConSecrato. Huc Omnes undique, qui controversias habent, Conveniunt eorumque decretis iudiciisque parent. Disciplina in Britannia reperta atque inde in Galliam translata

existimatur; et nunc, qui diligentius eam rem cogn6Scere volunt, plerumque illo discendi Causa proficiscuntur. 3 eis prerogatives an suem os education14. Druides a bello abesse consuerunt neque tributa una Cum reliquis tendunt antis excitati praemiis et sua

254쪽

Sponte multi in disciplinam conveniunt et a parentibus propinquisque mittuntur. Μagnum ibi numerum versuum ediscere dicuntur. Itaque annos non nulli vicendii disciplina permanent. Ἀeque fas esse existimant ea litteris mandare, cum in reliquis fere rebus, publicis privatisque rati6nibus, Graecis litteris utantur. clmihi duabus de causis instituisse videntum quod neque in Volgus disciplinam efferri velint neque eos qui discunt litteris confisos minus memoriae studere - quod fere plerisque accidit uti praesidio litterarum diligentiam in perdiscendo ac memoriam

remittant. eis belles In primis hoc volunt persuadere, non interire anImas, sed ab aliis post mortem transire ad alios atque maxime ad virtutem excitari putant metu morti neglecto is ulta praeterea de sideribus atque Urum motu, de mundi ac terrarum magnitudine, de rerum natura, de deorum immortalium vi ac potestate disputant et iuventuti tradunt.

The nigriis do the Agisting15 Alterum genus est equitum. Hi, cum est USUS atqu2

aliquod bellum incidit quod fere ante Caesaris adventum

et quotannis accidere Solebat, uti aut ipsi iniurias inferrent aut inlatas propulsarenti, omnes in bello versantur; atque eorum ut quisque est genere copiisque amplissimus, ita plurimos circum se ambactos clientesque habet. Hanc unam

gratiam potentiamque noVemni. e Gauis me superstitious an osse human sacri esa 16. atio est omnis Gallorum admodum dedita religionibus atque ob eam causam qui sunt adiecti gravioribus morbis quique in proeliis periculisque Versantur, aut Pro

255쪽

A DRUID SACRIFICE

257쪽

victimis homines immolant aut se immolaturo VoVent, administrisque ad ea sacrificia druidibus utuntur; quod, pro vita hominis nisi hominis vita reddatur, Jn posse deorum immortalium numen placari arbitrantum publiceque eiusdem generis habent instituta sacrificia. Alii immani magnitudine

Simulacra habent, quorum contexta viminibus membra vivis hominibus complent; quibus succensis circumventi flamma exanimantur homines. Supplicia eorum qui in furto aut latrocini aut alia noxia sint comprehensi, gratiora dis immortalibus esse arbitrantur; sed, cum eius generi copia ocleficit, etiam ad innocentium supplicia descendunt. om Me Gaul moraehis 17. Deorum maxime ercurium colunt. Huius sunt plurima simulacra hunc omnium inventorem artium ferunt, hunc viarum atque itinerum ducem, hunc ad quaeStu Pecuniae mercaturasque habere vim maximam arbitrantur. Post is hunc Apollinem et artem et Iovem et Minervam. De his eandem fere quam reliquae gentes habent opinionem Apollinem morbos depellere, Minervam operum atque artificiorum initia tradere, Iovem imperium caelestium tenere, Martem bella regere. OG Mars Mergine Me solis of mar Huic cum proelio dimicare Constituerunt, ea quae bello ceperint plerumque devovent. Cum superaverunt, animalia capta immolant, reliquas res in unum locum Conferunt. Μultis in civitatibus harum rerum exstructo Cumulo lociSconsecrati conspicari licet. Neque saepe accidit ut neg etsi in quispiam religione aut capta apud se occultare aut posita tollere auderet, gravissimumque ei rei supplicium

cum cruciatu constitutum est.

258쪽

nme is measura b the number of nigriti 18. Galli se omnes ab Dite patre prognato praedicant idque ab druidibus proditum dicunt. Ob eam causam SPatia omnis temporis non numero dierum sed noctium finiunt: dies natales et mensium et annorum cinitia siC

observant ut noctem dies Subsequatur. ere is no se association remeen hos and theseiathen

In reliquis vitae institutis hoc fere ab reliquis differunt,

quod suos liberos, nisi cum adoleverunt ut munus militiae sustinere possint, palam ad se adire non patiuntur; filiumque puerili metates in sublico in conspectu latrisio adsistere turpe ducunt.

1s. Viri, quantas pecunias ab uxoribus Utis nomine

acceperunt, tanta e sui bonis aestimatione facta cum dotibus communicant. Huius omnis pecuniae coniunctim ratio labetur fructusque servantur uter eorum Vita is Sumrmit, ad eum pars utriuSque cum fructibus superiorum temporum pervenit. Viri in uxores, sicut in liberos, vitae necisque habent potestatem ; et cum pater familiae inlustriore loc natus decessit, eius propinqui conveniunt et de morte, Si res in Suspicionem venit, de uxoribus in servilem et modum quaestionem habent, et si compertum est, igni atque omnibus tormentis excruciatas interficiunt. Funera sunt pro cultu Gallorum magnifica et Sumptuosa; omniaque quae vivis cordi fuisse arbitrantur in ignem imferunt, etiam ranimalia, ac pauloe supra hanc memoriam a Servi et clientes, quos ab eis dilectos esse constabat, iustis funebribus confectis una cremabantur.

259쪽

AI -- i, si re multo Me marium es m. Quae civitates commodius suam rem publicam ministrare existimantur habent legibus Sanctum, si quis quid de re publica a finitimis rumore aut fama accePerit, uti ad magistratum deferat neve cum quo alio Communi-Cet quod saepe homines temerarios atque imperitos falsis rumoribus terreri et ad facinus impelli et de summis

rebus consilium capere cognitum est. agiStratu quae Visa sunt occultant quae esse ex usu iudicaverunt, multitudini produnt. De re publica nisi per concilium loqui non

Conceditur. Iora customs of the Germans are ver infrent iram Moseo the Gaias 21 Germani multum ab hac consuetudine differunt. Nam neque druides habent qui rebus divinis praesint neque

sacrificiis student. Deorum numer eos solos ducunt quos Cernunt et quorum aperte opibus iuvantur, Solem et Volc num et Lunam reliquos ne fama quidem acceperunt. Vita is omnis in venationibus atque in studiis rei militaris consistit; a parvis labori ac duritiae student.

Agricultum is dismum M. Laniis helae in common ani fortioned ambis Me magistrates ani adin men 22. Agri culturae non student, maiorque Par eorum

victus in lacte, caseo, carne consiStit. Neque quisquam agri modum certum aut fines habet proprios Sed magistratu ao a principes in annos singulos gentibus cognationibusque hominum, quique una coierunt, quantum et quo loco visum est agri attribuunt, atque anno post alio transire cogunt. Eius rei multas adferunt causas: me adsidua consuetudine

260쪽

capti studium belli gerendi agri cultura commutent; ne lat6s fines parare studeant potentiores atque humilidres possessionibus expellant; ne accuratius ad frigora atque aestus vitandos aedificent; ne qua oriatur pecuniae Cupiditas, qua ex re factiones dissensionesque nascuntur ut animi aequitate plebem contineant, cum Sua quiSque Pe cum potentissimis aequari videat. e Hor in Me frontires of deseruae lanae 23. Civitatibus maxima laus est quam latissime Circum se vastatis finibus solitudines habere. Moc proprium virtutisio existimant, expulsos agris finitimos cedere, neque quemquam ProPe se audere consistere simul hoc se fore tutiores arbitrantur, repentinae incursionis timore sublato. ove grea pom rito Meis chiems Cum bellum civitas aut inlatum defendit aut infert, Mostratus qui ei bello praesint, et vitae necisque habeantis potestatem, deliguntur. In pace nullus est communis magistratus, Sed Principe regionum atque pagorum inter suos ius

dicunt controverSiaSque minuunt. The m ouuidera, ut respectaueris

Latrocinia nullam habent infamiam quae extra fines cuiusque civitatis fiunt, atque ea iuventutis exercendae aceto desidiae minuendae causa fieri praedicant. Atque ubi quis ex principibus in concilio dixit se ducem fore, qui sequi

velint profiteantur, consurgunt ei qui et causam et hominem probant suumque auxilium pollicentur, atque a multitudine conlaudantur; qui ex his secuti non sunt in desertorum acas proditorum numero ducuntur omniumque his rerum PoStea