장음표시 사용
461쪽
Cum insuperioribus praeceptis siumma it uis, dignitas; merito, quae nunc perstequimur , quia maxime necessaria fiunt, proximu locum obtinent . nam illa finem, qui Deus est, continuo Jectat: haec nos ad proximi charitatem erudiunt: et si longius progreisa, ad Deum, idest illud extremum , cuius gratia proximum ipsum diligimus , perducunt. Quamobrem Christus dominus praecepta illa duo de diligendo Deo O proximo similia inter se esse dixit . Hic autem locus , dici uix potest, quantas habeat utilitates; cum O seuos fructus ferat, uberes illos quidem, ac praestantes; O sit tamquam si-vum , ex quo primi praecepti obedientia, ct cutitus elucet. Qui non diligit, inquit D. Ioannes, i fratrem suum , quem uidet, Deum, quem non uidet, quo modo potest diligere ρ Ad eundem modum si parentes , quos fecundum Deum diligere debemus , n0n ueneramur, o colimus; cum nobis in
conspectu fere si persint: Deo, siummo parenti, O optimo , qui nullum subas ectum cadit, quem
honorem, quem cultum tribuemus ζ ex quo perspicuum est , utraque praecepta inter sie congruere. Huius autem praecepti ullus latissime patet . nam prster eos,qui nos genuerut,multi praetereasunt. quos in parentum loco colere debemus, uelpote-
462쪽
statis, uel dignitatis , uel utilitatis , uelpraestantis alicuius muneris, σ oscii nomine. Parentum praeterea, maiorumque omnium laborem leuat. cum enim id in primis curent, ut, quos habent in sua potestate, ii recte, diuinae legi conuenienter uiuant, erit haec cura perfacilis, si omnes intes ligant, Deo auotore, ct monitore, si mum honorem parentibus tribui oportere . quod ut praestare possimus , necesse est, nosse quandam disserentiam , quae est inter praeceptaprimae oe secundae tabulae. Ergo haec primum a Parochosunt explica da: idque in primis moneat , diuina Decalogi praecepta sese in duabus tabulis incisa: in quaru est ra , queadmodu a sanctis Patribus accepimus,tria illa contiηebantur, qua iamsunt exposita: reliqua Nero in alteram tabulam erant inclusa. atque haec nobis perapposita fuit descriptio, ut praeceptorum rationem ordo i e diflingueret. nam quidquid in sacris litteris diuina lege iubetur, aut uetatur, id
duorum generum oritur ex altero. aut enim erga
Deum,aut erga homines charitas in omni vicis spectatur. Et quidem charitatem in Deum superiora tria praecepta docent: quod uero ad hominum comiunctionem O focietat pertinet d reliquis septe praeceptis continetur Quocirca non me causa elusemodi est facta dictinctio, ut alia ad priorem, alia ad alteram tabulam prscepta referatur . nam superioribus tribus praeceptis,de quibus dictum est, quasi subiecta materies, quam tractent, est Deus,
463쪽
idest siummum bonum, ceteris uero proximi bonu. illis siummus, bis proximus amor est propositus, it ,
ta finem , haec autem ea, qua ad finem referuntur, 'euant. Praeterea charitas Dei ex imo pendet. Deus enim per se,non alterius rei causa, umme diligendus est: charitas autem proximi a charitate PDei ortum habet, atque ad eam tamquam ad certam regulam dirigenda est. nam si parentes caros habemus, si dominis paremus, si dignitate antecedentes reueremur; id ea re maxime faciendum est, . quod eorum procreator est Deus, eosique aliis prae- . esse uoluit, quorum opera ceteros homines regit, ac tuetur: qui cum nobis auctor sit, ut empori personas uereamur, iccirco id praestare debe- ' mus, quia a Deo hoc ipso honore dignatur : ex quo fit, ut honor , quem parentibus habemus, Deopo tius, quam hominibus, taberi uideatur. sic enim apud sanctum Matthaeum est , cum de obstruantia Matth. 1 in si eriores agitur: Q ιi recipit uos, me recipit.
O Apostolus in epistola ad Ephesios ,struos instia 6ψηρμ' 'tuens, Serui, inquit, obedire dominis carnalibus, cum timore, O tremore , in simplicitate cordis uestri, sicut Christo, non ad oculum seruientes , i quasi hominibus placentes, seta ut strui Christi .. ecedit , quod Deo nullus honor, nullapietas, nullus cultus satis digne tribuitur,in que amor augeri insinitepotest: proptereaq.nostra erga illa charitas iudies fiat ardentior,necesse est. que eius iussu exto- p. v 'μ
ιο corde,ex tota anima, ex omnibus uiribus amare Matth. xi.
464쪽
debemus. At charitas, qua proximum complecti- tu mur, suis finibus circumscribitur: iubet enim Do- E
minus proximos diligere ,sicut nos ipsis. quod si cquis bos fines egressus fuerit, ita ut parem Deo O ci
proximis amorem tribuat, is maximum scelus as OLMς mittit. Si quis uenit ad me, inquit Dominus , mnon odit patrem suum , O matrem, O uxorem , stoe filios, ct statres, Osior ores, adhuc autem an nmam liuam, non potest meus esse disicipulus. in qua θkμῆ' γ' sententiam item dictum est; Sine ut mortui sepeli- Dant mortuos suos: cum quidam primum humare ibpatrem uellet, postea Christum sequi . cuius rei dia ' ii lucidior illa apud sanusi Matthaeum explicatio est: pMδxxb- Q abii amat patrem, aut matrem plus quam me, ns it est me dignus. Nec tamen ulla dubitatio est, quin hparentes uehementer amandi, obsiemandique sint; iusta ad pietatem in primis necessarium est, Deo, qui parens, ct ellector est omnium, praecipuum bonorem, o cultum tribui; ideoque mortales parentes hamari,ut ad ciuestem sempiternumque patrem to- ta amoris uis referatur. quod si interdum paren- Etum iussa Dei praeceptis repugnent; non dubium ii est, quin liberi, parentum cupiditati, Dei uoluntatem anteferre debeant, diuinae illius siententiae memores; obedire oportet Deo magis, quam bo-
minibus. Honorare. Quibus rebus expositis, Parochus uerba prae-sἡά ά 'a' cepit tripretabitur, atque illud primum, Hon a pluras. rare, quid sit: est enim, de aliquo honorifice sin-
465쪽
tire , O , quae illius sunt, maximi putare omnia. Huic autem honori haec omnia coniuncta sunt, amor, obstruantia, obedientia, oe cultus. Scite. autem in lege posita es honoris vox, non amoris , aut metus, etiamsi ualde amandi, ac metuendipa 'rentes sint. etenim qui amat,non siemper obstruat, O ueneratur : qui metuit, non semper diligit:
quem uero aliquis ex animo bonorat, item amat, O ueretur. Haec cum Parochus explicarit, tum
aget de patribus, quique sint i , qui uocentur hoc nomine . nam etsi de iis praecipue patribus lex loqui
tur, ex quibus generati sumus di tamen ad aliosqsoque pertinet hoc nomen: quos etiam complecti lex uidetur , quemadmodum ex pluribus diu escripturae locis facile colligimus. Praeter illos igi-xur , qMi nos procrearunt, patrum genera item alia λsiunt in sacris litteris is quod antea attigimus; ν 'bus singulis suus bonor debetur. ac primum Ecclesiae praesides, O Pastores, oesacerdotes, patres dicuntur, quemadmodum ex Apostolo constat,qui ad Corinthios scribens , Non , inquit, ut confun- Cor dam uos, haecscribo ,sed ut filios meqs ciarissimos moneo. nam si decem millia paedagogorum babeatis in Christo ,sie non multos patres: nam in Christo Iesu per euangelium ego uos genui. Et in Ecclesiastico scriptum est; Laudemus uiros gloriosios, O Lςςὶς 'εἰ parentes nostros in generatione sua. Deinde V, qu bus aut imperium, aut magistratus, aut potestas
commissa est , qui rempublieam gubernant, patres
466쪽
appellantur. Sic aaman a famulis pater uoe
4 Reg batur. Praeterea,patres eos dicimus, quorum pr
curationi , fidei, probitati, sapientiaeque ali commendantur : cuius odi sunt tutores, O curatores,
um sillis prophetarum patrem uocabant. Postremo patres dicimus fenes, O aetate confectos, quos etiauereri debemus. Atque hoc in Parochi praeceptis maximum sit, ut doceat patres , cuiuscumque sint generis, praesiertim uero eos,ex quibus natι sumus, a nobis honorandos: de quibus diuina lex praecipue loquitur . sunt enim immortalis Dei quasi quaedam mulacra, in iisque ortus nostri imaginem intuemur : ab iis uita nobis data est: iis Deus usus est , , uti nobis animum,mentemque impertiret: ab iis ad. sacramenta deducti, ad religionem , ad humanum cultum, ciuilemque instituti, ad morum integrita tem O sanctitatem eruditi sumus . Doceat uero Parochus, merito nomen , MATRIs , in hoc praecepto expressum, ut eius beneficia, ct merita erga, nos consideremus, quanta cura, O sollicitudine nos in utero gesserit, quanto cum labore ac dolore pepererit, et educarit. Porro ita obstruandi parentes sunt, ut, que eis tribuimus, honor ex amore, atque intimo animi sensu depropius uideatur. quibus hoc officiu debetur maxime, cu erga nos sint ita affecti, nullum ut laborem, nulla contentionem, nulla pericula nostra causa refugiant, nihilque illis accidere
post iucurius, qua ut filiis charo fe essesentiant,
467쪽
quos maxime diligunt. Iostpb cum in Aegypto M GςR- μ 7nore O amplitudine regi esset proximus, patrem, qui in Azyptum uenerat, honorifice excepit: σSalomon matri aduenienti assurrexit; eamque ueneratus, regio in folio ad dexteram collocauit. Alia praeterea sunt bonoris officia, quae in parentes
conferri debent. nam eos tum etiam honoramus ,
cum a Deo suppliciter petimus , ut eisdem bene O. feliciter omnia eueniant, ut in maxima gratia in honore sint apud homines, ut ipsi Deo ac sanctis, qui in caelis sunt, commendatissimisint. Item parentes honoramus, cum nostras rationes ad eorum arbitrium, uoluntatemque constrimus. cuius reisuasor Salomon , Aussi, inquit , fili mi disciplinam patris tui, O ne dimittas legem matris tuae, ut addatur gratia capiti tuo, o torques collo tuo . cuiusmodi sunt etiam D. Pauli cohortationes: Filii obe- 44 dite parentibus uestris in Domino: hoc enim iustum est. Item : Filii obedite parentibus per omnia rhoc- enim placitum est 'in Domino ..sanctissimorum Ad Colos 3 hominum exemplis confirmatur . etenim Isaac, cua patre ad sacrificium uinciretur, modeIte ac sine uidherecusatione paruit: et Rechabitae, ne apatris conmlio umqua discreparet, uino sie in perpetuu abstinuerunt. Item, paretes honoramus, cum eoru recte fadta , moresque imitamur. iis enim plurimu tribuere uidemur, quoru esse uolumus quasimillimi. Item, parentes honoramus, quom consilia no modo exquirimus, uerum etiam sequimur. Item, quibus βbuenimus
468쪽
uenimus ea impertientes, quae uictus, cultusque desiderat: quod Christi testimonio comprobatur , qui phariseorum impietatem redarguens , Quare uos, ait, transgredimini mandatum Dei propter traditionem uestram εἶ nam Deus dixit , Honora patrem , O matrem ξ γ ; qui maled .
xerit patri, uel matri, morte moriatur. Hos a
tem dicitis; quicumque dixerit patri, uel matri, munus quodcumque en ex me, tibi proderit, Onon bonorificabit patrem sivum, aut matrem suae irritum fecistis mandatum Dei propter traditionem uestram. Et honoris quidem osscia parent bus tribuere siemper debemus, sita tum maxime , cum periculost grotant . danda enim opera est, ne quid praetermittant, quod uel ad peccatorum con fesonem attinet, uel ad reliqua sacramenta, qua a Christianis hominibus percipi debent, cum mors appropinquat: idque nobis cura sit, ut pii, retiagiosique homines eos crebro intervisant, qui uel imbecillos confirment, O consilio iuuent, uel optia me animatos ad spem erigant immortalitatis; ut,
cum mente a rebus humanis excitarint, totam coniiciant in Deu. sic siet,ut fidei, Di,oe charitatis beatissimo comitatu ac religionis praesidio munit momtem non modo non pertimescenda, cu necessaria sit, sed, cum aditu ad aeternitate expediat,etia appetendace eat . Postremo uel mortuis paretibus bonistribuitur, si iis funus facimus; si exequias cohon
flamus ; si bonore sepulturaeimpertimus; si iusta et
469쪽
sacrificia anniuersaria curamus; si, quae ab iis legata sunt, diligenter persoluimus. Honorandi aut e sunt non modo ii, ex quibus nati sumus,uerum etiariis, qui patres appetiaotur, ut Episicopi, O sacerdotes, ut reges, ut principes, ut magistratus, ut tutores, ut curatores, ut magistri, ut paedagogi, ut sienes, O ceteri elusemodi: digni enim sunt, qui ex charitate, ex obedientia, ex ope nostra fructus percipiant ,*d alius alio magis. De Episcopis ,σaliis Pastoribus it criptum est: Qui bene praesiunt Urim s. presbyteri, duplici bonore digni habeantur, maxime qui laborant in uerbo, o doctrina. Iam uero , -q assti erga Apostolum amoris docum ta Galatae '' 's' dederunt ζ quibus is praeclarum illud beneuolentia testimonium tribuit: Testimonium enim perlabeo Ad GH. .
uobis; quia , si fieri posset, oculos uestros eruissetis, O dedissetis mihi. Quin etiamsacerdotibus ea suppeditanda sunt, quae ad uitae usus necessarios requiruntur. quam Apustolus, Quis , inquit, ' militat suis stipendiis umquam ζ Et in Ecclesiani- Eccle. e criptum est; Honorifica sacerdotes, O propurga te cum brachiis; da illis partem , sicut mandatum est tibi, primitiarum, O purgationis. Illis etiam obtemperandum esse, docet Apostolus: Obe Ad Heb.r3. dite , inquit, praepositis uestris , oesubiacete eis. ipsi enim peruigilant, quasi rationem pro anim bus uestris reddituri. Quin potius a Christo domino praeceptum est , ut uel improbis Pastoribus obtemperemus; cum dicat ἱ Super cathedram M si Mareh. , 1. t i sederunt
470쪽
sederunt stribae,= pbarissi: omnia ergo,quaecum que dixerint uobis, struate, O facite; fecundum uopera uero eorum nolite facere: dicunt enim, psaciunt. Idem de regibus, de principibus, de Ma- , gistratibus, O reliquis, quorum potestati subiici- imur, dicendum est. iis uero quod honoris, cultus , Et esse monet. O diuus Petrus,Subiecti,inquit,so- rate omni humanae creaturae propter Deum , fuere- egi, quasi praecellenti, siue ducibus, tamquam ab eo thmistis . nam si quem eis cultum tribuimus, is ad De L
refertur: habet enim uenerationem hominum vexcellens dignitatis gradus, quia diuina potestatis th. φ . b. es instar : in quo etiam Dei prouidentiam.uener mur, qui publici muneris procurationem iis attria ribuit,quibusque utitur tamquam potestatis suae mia unistris. nec enim hominum improbitatem, aut ne- tinuitiam,si talessunt magistratus, sed diuinam au- ii I - ctoritatem, qua in illis est, reueremur: ut , quod permirun fortasse uideatur,quamuis in nosset in mico, infensioque animo, quamuis implacabiles , . tamen non satis digna causa sit, cur eos non perose di. r, οῖ l, A fciost obstruemus . nam O Dauidis magna in Sau dism oscia extiterunt, cum ei tamen esset offensiora di quod innuit illis uersis: Cum iis, qui oderunt pse ticem, eram pacificus. At uero ,si quid improbe, si ei quid inique imperent, cum id non ex potestate, sed . da, Iniustitia, atqης si ita peruersitate agant, h