장음표시 사용
191쪽
78 Lis. I. Cap. IX. DE 1ENAB RPιR TALI RE ad Ereseruntur, sensum aliquem moralem tolligant, non eontinuo rem illam aut personam lypum tropologieum fuisse pronuntiabimus, quum tales interpretationes institui possint etiam de aliis rebus, quae in bibliis minime leguntur,' puta, de gestis sane lorum aut elarorum virorum , qui pro laeto haudquaquam typi suerunt. Quod si eni lubeat sor lasse ea, ex quibus patres atque interpretes sententias ac doeumenia depromunt ad mores pertinentia, lypos nuncupare secundum eam notionem, qua, quidquid exemplo esse potest, Graeei voeant, quod et a Petro et a
Paulo laetum vidimus s292 , non obsistam, dummodo stet discrepantia inter hos atque illos typos tropologieos, de quibus est ista qua stio, et quibus ex peculiari Dei eonsilio atque institutione spiritalis inerat signise alio.
Nonnulla indicantur in disputatione de trais animadoretenda. 295. Typis alia quoque nomina sunt in epistolis Pauli. Appella tur quippe aIlegoriae fri, parabolas bH, umbrae fo, exemplaria, id est, υποδειγαατα μν seu αντιτυπα te , etsi hoc ultimum a P tro usurpetur ad significandam rem per typum designatam is , de qua
voce ea expende, eaule tamen, quae eongestis plurium scriptorum i
qnutionibus disputavit Caspar Suieerus fra. Non itaque improbandum est, si qui figuram ipsam traum nominant, rem vero praesgura lam -- tu um. Nomen autem allegoria, polius quam lypns ipsos, ipsam horum signifieationem aut significationis modum indieare dicendum est s7 , quod etiam ex ratione, qua Paulus illud adhibet, diseere possumus; non enim res ipsas allegoriam votat, sed ait ea fuisse αλληγορουμνα per allegoriam dicta, id est, secundum sensum spiritalem, quo aliud pra signifieabant. ceterum de aliis nominibus hue fortasse perlinentibus, quae apud patres reperiuntur, in serius dieemus l346-35 l .
yὶ Thesaur. mel. e patribus graecis ordine alphah.
192쪽
296. Ille tamen loeus est, quo animadvertamus typos quoslibet a patribus Vmbola interdum fuisse nominatos, neque inepte, typus enim quivis symbolum est. Non tamen euivis symbolo lypi nomen concinne inderemus. Quare, quum Deus, non modo typis, sed aliis etiam symbolis usus sit, quumque typi, non vero quaevis alia symbola, de earum rerum genere sint, non secus ac sunt oracula et vaticinia, quae aliquid habent naturae vim atque ordinem exeedens. quasque proinde comminisci non oportet, ubi aliquid late reapse aeeipere necesse non est, indicia quaedam suggeremus ac regulam, quibus ut mihi quidem videtur, securius typos a symbolis teteris, quae Deus usurpavit, aut usurpari iussit, discernamus. 297. Itaque pro typis habenda necessario non sunt symbola rerum
praeteritarum, quae λ μ οσμα proprie habentur, ae voeantur, ut suntiris la , sestum pasehalis apud Hebraeos ex ea parte , quatenus monu mentum erat repulsae ab illis servitulis ibi, eueharistiae consectio, quam memoriale mortis Domini vocat ecelesia ic . Neque ea , quae Deus verbis subinde adiungebat ad rem aliquam vel eonfirmandam vel plenius illustrandam , quam lamen elare iam aperteque edisseruerat, puta , por lenia , quae laedus inter Deum et Abraham initum sunt eomitata id , nubes, quae templum a Salomone construelum operuit te , quae symbola πειθανα apte diceres. Neque ea , quae μεταστατικα commode appellarentur, quibus, inquam, ad aliquid signifieandum ita Deus utebatur, ut verbis adieetis videretur quidem loqui de symbolo, sensum tamen verborum
aliorsum pertinere saeile quisque intellexisset, ut suit serpens i7s , quem Ioeo diaboli Deus alloquii ius est is , sens iubente Christo arefacta lς . Neque demum symbola δεικτικα, quae aliquid portendebant, quod fieret,
aut eontingeret simul, ae ipsa adhibebamur, ut mactatio victimarum Pro precato et pro delicto, quae indicabat poenas a lege statutas condo
nari fh . His ea adde , quae superius diximus de prophetiis sym holieis i288 . .
193쪽
180 Lia. I. CAp. IX. DR sENAU 1Pl l TALI RERE 298. E eontrario pro typis habenda esse symbola illa putamus, quae, ut nullum habent ex praedictis, si praeterea vel ipsorum naturam speetes, vel rerum, quas signi se abant, saei Ie intelligas a Deo nno ita eonformari potuisse, regi, atque ordinari ad aliquid signifieandum, ni inier ipsa atque inter rem signis ea tam aliqua similitudo vel analogia intereedere deprehenderetur. Huiusmodi sunt homines aut eventus quidam rerum humanarum ut rerum aliarum symbola a Deo adhibiti; sed plurimae quoque res gestaque plurima, ex quibus memorasse suffieiat unum agnum, qui symbolum erat tum egressus ex Aegypto lum Christi olim immolandi, utrumque ex divino proposito atque instituto , sed prioris quidem nil nisi merum symbolum, utpote rei praeterilae, quodque ipsi Israelitae per se excogitare ac marte suo instituere potuissent, posterioris vero etiam lypus, utpote rei suturae nec dum hominibus plane comperiae, quam directe atque ανσως praemonstrabat, nulla pra diei ione interieela, ad quam illustrandam usurparetur. 299. In universum autem, ut lypos a meris symbolis secernamus, regnia haec esto ex natura sensus spiritalis seri plurarum l285ὶ petita. Quoniam in symbolis nihil aliud deprehendere est, nisi unius alienius rei signis eationem, hine, quum novimus aliquid, quod in scripturis legitur, symbolum esse, neque lamen sensus ipse obvius ae literatis verborum, quibus illud commemoratur, quidquam tale refert, pro eerto tenebimus, non merum symbolum id esse, sed lypum. Ἀ-eendum quippe inne erit sensui literati verborum alium quoque sensum sit besse, nempe spiritalem ἔ at spiritalis sensus in verba, non ex meris
symbolis, quibus, ut doeet Thomas sal, sensus iste non subest, sed ex typis, quibus de ea die la sunt, dumtaxat derivatur s2.285 . Exemplo haee esse possunt. Matthaeus tamquam de Christo reduee ex Aegypto dicta interpretatur Ib verba, quae Oseas protulit de Israelitaraim gente ex eadem ipsa Aegypto redueta se ; itaque reduello haee illius reditus symbolum fuit. Verum suit ne quoque lypus p Ipsa rei natura secundum ea, quae modo animadvertimus 298 , satis id doeei ; hoe idem tamen discemus, si regulam hanc adhibeamus. Expensis enim verbis
194쪽
illis, ut in ipso Oseae libro sunt eum reliquo sermone eon lex la , per spicies sensum obvium ae literalem nihil praeserre, quod Christum attingat ; lalebit itaque in illis sensus spiritalis, adeoque id, quod sensus literatis prodit, reduelio, inquam, Israeli lartim ex Aegypto, haudquaquam merum symbolum est, id enim literatis sensus proderet ulique, sed lypus Christi ex ea regione redeuntis. Eodem paeto Chrisii typos, non autem nuda symbola, suisse tognosces agnum pasehalem lai, psaltem iri, Salomonem id, aliaque, de quibus quae in se
pluris veteris foederis ita dieuntur, ut in sensum literalem aecepta ad Christum minime pertineant, ea lamen ut dieia de Christo aceeperunt, atque interpretati sunt, seri plores novi testamenti. Ne vero lypos, qui tales non sunt, sorte fingamus spiritalem sensum comminiscendo, ubi nullus est, quid sedulo servandum sit in usu huius regniae, diseere est ex iis, quae dicemus l448ὶ de universali quadam mystisae interpretalionis lege, eui regula haee subieeta est. 300. Cavendum quoque est, ne pro lypis habeamus ea, ex quihus similitudines tradueuntur. Quare nemo ex Iudae apostoli verbis et Vae illis, quia in ria Cain abierunt, et errore Balaam merce Ee clusi sunt, et in contradictione Core perierunt f , autumet consei recte posse, Cainum, Balaamum, et Corem, typos fuisse sicut neque, eo quod Deus Abrahamo dixerit: Multiplicabo semen tuum sicut stellas caeli et Uelut arenam, quae est in latore maris 'LquiSquam nobis stellas atque arenam obtrudet veluti typum populi christiani. Quamobrem, quum in novo testamento aliquid comparari via demus eum aliqua re ad vetus pertinente addita voee sicut aut simi- Ii, ex hoe uno inferre nequimus rem hane typum fuisse. Serpentem adineum is et Ionam ut typos esse habendos, ex solis Christi ve his non satis constat, quamvis typos reapse suisse lum aretissima, quam habent eum rebus Christi, similitudo, tum ratio, qua totum velus Adidus Dederis novi typus suit, tum sententia communis patrum atque in terpretum, nullo modo in dubitationem revocare sinunt.
195쪽
Prioris foederis οἰκονομιαν t is ornatam fuisse probatur. 301. Τyporum natura ae multipliei forma deelarata demonstrandum modo est, lypos hosce, quum priorum laederum oblineret OEκ νομια, a Deo adhibitos reapse suisse. Nemo Catholieorum ea de re dubilat, quin etiam ex Helerodoxis plures fuerunt, qui ita sentirent, quos inter eminent Grolius sal, Coeeeius sη, Glassius so, Speneerus id , recentiore autem aetate Io. David Michaelis sej et Io. Cristophorus Blaselie is . Altamen ex Heterodoxis vetustioribus non pauci, nostra au lem aetate post Io. Guillelmum Bau lgi sere omnes, respuunt lypos quoslibet, maxime prophetieos, aut, si quos interdum illorum aliqui ae-eipere videntur, eos lamen typos fuisse assirmant κατ' ἐκεασtu dumtaxat et ob similitudinem quamdam, quam haberent eum iis, quorum lypi esse putantur, non vero quod illos Deus ita eonformaverit, ac d
rexerit, ut ea praesignificarent. Verum et scripturas, et traditiones, et synagogae lum veteris tum novae sententiam, et rationem ipsam, adeo nobis favere eomperium est, ut, adversarii nostri litem amittant , netesse sit.
Argumenta ex scripturis deprompta. 302. Quod ad seripturas attinet, non una solum ratione senie tiam nostram eae luentur. Primo enim Pauli verba nimis manifesta sunt, quibus diserte assirmat suisse huiusmodi typos, qui vel sutura Praesi- έ In Naith. I, 22.
M Apud Bauerum Hemeneutic. 1 er. S. s. p. 45. Lipsiae 1797. H Philologia inera Lib. II. P. I. Tr.
Q De Iagibus Hebraeorum rituali hus Lib. I. e. ll.
196쪽
gnille arent la , vel eaelestia, divina, alqtie alia rebus eorporeis ac terr nis sublimiora, proderent ib , vel mores recte insormandos nos docerent id. Sed et Petrus satis perspicue demonstral, quae Noae eiusque familiae evenerunt ingruente diluvio, ea fuisse typum baptismatis, hoc voeans e rum ἀντιτυπον id . Sed neque veteris foederis testimonia desunt. Auetor enim libri Sapientiae sie scribii de templo: Et dixisti me aedi a te tam .... similitudinem μιμημαὶ tabernaculi sancti tui, quod praeparasti ab initio μ', id est, typum caMi. Psalles eanere aggrediens , quae Israelitis conligerant in deserto, ea voeat parabolam , I et aenigmata n sf non alia proseelo de ea ussa, nisi quia aliud praeter id, quod erant, signifieabant, prorsus ut parabolae aliud significant praeter id, quod sonant fg .
303. Praeterea seriptores saeri ila de quibusdam sive personis, sive rebus, sive eventis, loquuntur, itaque haec omnia reserunt, atque exponunt, ut vel ipsis adversariis id ultro eoncedentibus shὶ eonglei, elasi seriptores illi non aperte id pronuntient, haee eadem habita ab ipsis suisse tamquam typos, quales nos deseripsimns, videlieet qui, non ob qualem eumque similitudinem, quam sorte sortuna eum rebus aliis haberent, sed, ut eum Petro loquar, definito consilio et praescientia Dei su illas signis earent. Quam vere id assirmemus , si certo nosse quis eupii, satis erit expendere quaedam exempla ex illis, quae hactenus protulimus in hae disputatione de typis l287. 290. 29 l .
304. Verum scriptores θεοπια τοι non modo irpos agnoscunt inter ea, quibus constat divinorum foederum οικονομια, neque modo per Sonas, res, grata, alque eventa, tamquam lypos nobis tradunt, sed ea
ipsa, quae de typis seripta sunt, neque possunt ut seripla de aliis in literalem sensum aeeipi, ita usurpant, ut quae non de typis scripta s rent, sed de iis, quae per typos signis eabantur ; quod non ex alia ea us-- profecto repeli potest, nisi quod eertum atque in dubium ipsis es-
H Sap. IX, 8. D Ps. LXXVII, 2.
197쪽
set, quae de typis dicta sunt aut Scripta, ea dicta quoque esse aut seriis pia de rebus per typos significatis; id tamen non aliter fieri poterat, nisi si aeque certo ipsis constaret, vim illam typis, qua aliud signifiearent, inditam divinitus fuisse. Veterum seripturarum verba , quae hae ratione a novi testamenti scriptoribus usurpantur, aliquot superius indieavimus 299ὶ. Iuvat praeterea animadvertere Christum ipsum ea dem ratione nonnulla ex illis usurpasse. Nobile est illud psaltae essa-ium : Lapidem quem reprobaverunt aediscantes, hic factus est
in caput anguli inj, quod et in Matthaeo tb , et in Mareo ici, et in Luea Q, et in Actis fel, et in prima epistola Petri is , transeri
ptum legimus, quodque, etsi psalles de se loquatur, Christus tamen tamquam de se dictum usurpavit; qui autem id fieret, nisi quia psalles eaque, quae huic contigisse verbis illis narrantur, typus Christi propheticus suere p303. Quid vero quod sacri seriptores, non solum ea praestant,
quae huc usque enumeravimus, sed insuper momenta rationum desumunt vel ex lypis, vel ex iis, quae de lypis scripta sunt, ad aliquid arguendum aut confirmandum, quod ad res per typos hosce figuratas pertineat Z Ita enim Paulus fg , ubi gentes ad Christum congregandas
commemorat, Iudaeos quoque sperare iubet usus testimonio Isaiae, qui
tamen loquitur de Israelitis vindieandis a servi lute, qua illos Assyrii premebant sM. Idem Paulus, ut demonstret, quoniam suis . . . legis Christus ad iustitiam omni credenti, . . . quae . . . ex 'de est fu ,
ea profert, quae de vetere lege dixerat Moyses: Prope est perbum ira Ore tuo et in corde tuo V. Idem ipse synagogam cum legibus musaicis a Deo reiiciendam fuisse imi arguit iis, quae de Agare et Ismaele narrantur in genesi, atque adeo ex illis verbis, quibus Deus Abrahamum iussit uirumque domo eiicere inj: Elice ancillam hanc et filium eius, etc.
Eodem modo divinam Christi υπτητα tot defendit, prolatis videlicet iis,
198쪽
quae de Salomone Deus dixerat: Ego ero ei in Patrem, et Use erit mihi in filium fa=. Sed et alia huiusmodi apud Paulum reperias ibi. Ipse autem Christus illis psallae verbis, de quibus paulo ante diximus l304 ,
usus est, ut evinceret, quid Iudaeis ipsi minime eredentibus ab ipsumet foret exspectandum. 306. Aliud denique sententiae nostrae momentum biblia suppeditant, quod etsi ad aliquod ex iis, quae protulimus, reduci cominode possit, praestat lamen peculiari illud consideratione persequi. Sunt autem ea oraeula veterum scripturarum, quorum Πλ ρω λα apostoli et evangelistae, his dicendi Armis adhibilis : Et impleta est scriptura, Tunc adimpletum est, Ut impleretur, harum lite similibus, alia in re constituunt quam in ea, de qua oracula illa in literalem sensum accepta constat suisse edita. Id autem sit in his novi testamenti eapitibus : Matth. II ,
enim oraculorum duplex πληρωαα agnoscamus necesse est; prius in ea re, ad quam pertinet sensus literatis , alterum in ea , qua oraculum impletum suisse dicunt scriptores novi testamenti. Quare ad utramque rem pertinent oracula huiusmodi. At, qui possint ad posteriorem pertinere, quam literatis eorum sensus nullo modo reseri, nemo divinabit, nisi rem priorem posterioris typum fuisse ponat. Ut autem argumento huic nostro suum maneat robur, demonstremus, oportet, loquutiones illas, Ut -- Pleretur , Tunc i Ietum est, etc. , in summa ipsa verba i Ieri, Πληρουσθαι, τελεα Gat, τελ ισθα t, in his loquutionibus idem omnino valere, ac fieri seu menire ea ipsa , ad quae oraculum allegatum per tinet, non autem alia his similia, de quibus lamen minime fuerit prolatum a
307. Ouanti facienda sit haec sententia, nemo non videt, adeoque mirari subit suisse atque etiamnum esse viros apprime ea tholicos, qui re aut verbo eam in dubium revocaverint lol. Si enim illorum verborum nolio alia foret, dubitare utique esset, an valle inia plurima, quae ea ra tione ab apostolis atque evangelistis proseruntur, ad Christum vere Per- αὶ I Reg VII, ld. bj Rom. IX, 7. 8. 9. 35 , Hebr. ιΙ, 5 ; VilI, 5.
199쪽
186 Lia. I. CAp. X. IN VET. TEST. TYPOS FUISSE PROBATB tineant, aut saltem eorum signiscatio scriptorum λοπνευττων auctoritate , quae ipsam confirmet, destitueretur, praeter quam quod ineptius quid saperet oraeula haee iis rebus, de quibus minime edita sunt, accommodasse ob quamdam solummodo similitudinem , quae fortuito inter illas intere ederet atque inter eas, de quibus edita reapse fuerant. Plura porro habemus, quibus huius sententiae veritalem defendamus. 308. Nam, ut alii iam animadverterunt, loquutiones illae quamdam ἐνεογrim prae se serunt, qua eompellimur in aliam prorsus signia scalionem eas aeeipere, quam ut simplex comparationis sorma sint, simplicemque annuntient rerum similitudinem. Geminas praeterea illarum loquutionum reperimus in vetere testamento, inque his ea ipsa verba
usurpantur, quibus constanter usus est interpres syrus novi testamen.
ii pro verbis Ebγρουσθαι, τίλειουσθαι, τελεισθαι, ad eum modum, de quo quaerimus, ad bibilis, verba, inquam quod est πληρουσθαι impleri , et quod est τελειουσλci per i sive τε HItat absol- Ui, neque unquam alio sensu, nisi eo, quem in novo testamenio loquutionibus illis subesse diei mus, significant quippe fieri aut evenire illud ipsum, quod fieri aut evenire debebat, quia vel praedielum fuerat, vel
promissum, vel, ut fieret, quacumque rati0ne praeceptum aut constitutum. Lege Ill Reg. II, 27 ; Vill, 15. 24 ; II Par. VI, 16 ; XXXVI, 2l; Ps. XX, 5. 6, in quibus est verbum de , et Iob. XXIII, 14 ; Is. XLIV,
28 , in quibus verbum usurpatur. Sed et in novo les lamento plura legimus, in quibus verbo impleri et similibus alia notio praeter hane affingi nullo modo potest, quum certum sit ea de re hae praedicta suisse , qua impleta esse dicuntur ex his pauca indieasse sufficiet, in quibus, quod affirmamus, vel ipsi Soeiniani nequeant non
309. Si eui itaque dubia est sententia nostra, duae regulae praesto ei sunt ex praeeipuis , quibus dubitationem omnem secure deperulat, parallelis mus verborum li93. 194 , quamque suisse hie idem prodit, ratio loquendi l248 seqq. . Haec quippe, quod altinet ad illum
usum verbi impleri et similium, eonflans suit atque indubia script ribus veteris testamenti, quantum ex bibliis colligere est. Sed et testamen ii novi seri pluribus constantem fuisse conscimus tum eo ipso, quod superioribus illis talis fuerit, nullaque appareat caussa vel le Disiti geo by Corale
200쪽
1 r. I. ARGUREATA Ex scalprullis DEpllo ure1 187vissima, eur debuerit immulari, tum etiam eo, quia, quoties in novo testamento certa et manifesta est loquutionum illarum illorumque verborum significatio, quod non raro fieri vidi tyus, nulla alia ea sit praeter illam, quam loquutionibus ae verbis illis semper esse eontendimus, quamobrem et in ceteris ea pilibus, in quibus cuiquam dubia aut minus perspicua esse videtur , eamdem nihilominus esse tuto possumus affirmare, Augustini praeeeplum observantes, quod nemo vel κριτικωτο υ aetatis huius seri plorum nisi earpere queat: Ubi
autem vertius ponuntur merba scripturari, ibi discendum est, quomodo in locis intelligantur Obscuris fa=.310. Neque mullum habet sententia nostra, quod sibi timeat ab auelori late scriptorum aliquot syrorum , qui syriace Scribentes , ea nempe lingua , quae linguae apostolorum atque ipsius Christi proxima est , lates dieendi formulas adhibuerunt, quum verba seri plurarum aliis rebus accommodarent quam iis, de quibus fuerant prolata ibi; id, inquam, nihil habet momenti, quo quis per vineat, talem illarum
formularum usum proprium quoque suisse sermoni eorum , qui novum testamentum literis eon signarunt. Nam, praeter quam quod ne mo ex illis auctoribus syris adeo vetustus sit, qui non trecentis femme post annis ab editione novi testamenti absoluta si iruerit, ea videlicet aetate, qua eredere est sermonem Syrorum magis ac magis discrepasse a sermone syroelialdai eo, quo Christus et apostoli loquebantur, omnes Christiani sunt, omnesque illis dicendi formis utuntur tune solummodo , quum scripturarum testimonia proserunt, ex quo apparet, non ex more loquendi forma illas ita ab eis adhibitas repeii d here, sed alia prorsus ex caussa; quaenam autem haee sit, lacile est pervidere. Qui enim volumina patrum manu versant, norit ni eos m re ac modo geri plorum sacrorum iisdemque dicendi formis loquutos subinde esse ae scripsisse , cui rei eomprobandae locupletissimum le-stimonium praesto est, Augustini, inquam, ita seribentis : Tanta est vis consuetudinis etiam ad discendum , ut, qui in scr turis sanctis quodammodo nutriti educatique sunt, magis alias loco