장음표시 사용
191쪽
vaverim, Sealigeri cornua sunt resecanda; Malpighii muscae abigendae; centenarius annorum cursus, ad Visci ploratum requisitus, e plodendus,es denique magni Verulamii modus producendi Viscum, nullitatis cui ita dicam arguendus, plantam hanc natalibus suis ita restituendo, ut quid veri, vel secus in Veterum sententia subsit, oculari inspectioni subiiciatur. Haec&similia si digno modo tractari deberent non epistolam,
sed scriptum fatis prolixum requirerent,a quo cum genius meus valde abhorreat, hac via ulterius progredi nolui; sic enim cavere volui,ne salii haecce jam invenerint,ego vobis, Viri omnium ordinum honoratissimi,sim taedio; sin sedus, ne alius te priorem haecce vidisse asserere praesumet; vestigia enim me terrent Heu ratii, qui inventum suum adeo praeclarum vix orbi literato communicavit,cum praesto fuerunt alii, qui inventionis gloriam ad se rapere an nisi sunt. Unicum hoc ut moneam restat, me studio nomen meum non adposuisse, cum sic liberius agere me potuisse putaverim, nec nomen pondus aliquod addat; Geometrica iunt,adeoque robur ex demonstratione,non ex nomine pendet. Quod Visci generationem attinet, res est iacti,adeoque experimentis,ac oculari inspectione, non ex nomine sunt dijudicanda. Nec tamen usque adeo obscurum est,quin Viris aliquot ex primariis, nominatim Celeberrimo Leibnitio aliquatenus cognitum sit, cuis hi conatus non displicuerint, pluribus aliis non displicituros consido. Hisce, Viri omnium ordinum honoratissimi, valete, & eum qui vos decenter reveretur, amate; salutati die is Febr. 1699. Dum haec scribo, commodum ea, quae de hypothesium validiatate dixi. obvenit dicendum; ex hypothesibus meis in rectificanda linea Parabolica, Parabolae nullam potui conjugare Ellipsin vel Circolum, ita ut sere impossibilitatem, ex hisce hypothesibus,quae satis simisimplices & universales, concluserim; rem autem tentando,& Ellipsin& Circulum conjugari posse, deprehendi, cadit enim punctum I seu omnes MI etiam in Circulum vel Ellipsin, cujus latus transversum
ir; di diameter ut in Ellips m ἔ a V i .
192쪽
miae Regiae Scientiarum Socio. Translata ex Diario Eruditorum Parisiens XXXVIII, A. I698, P. sis3 selDIe mensis Septembris secundo labentis anni observavi noctu ci ea horam decimam in constellatione Cassiopeae Cometam. Distabat is a stella per lit. X a Bayero notata quinta parte spatii, quod inter X & β intercedit; & erat cum memoratis his duabus stellis in eadem linea recta. Gerebat speciem hilae cuiusdam nebulosae; exiguo capite, & quantitate stellam tertiae magnitudinis propemodum aequante, caudaque Valde brevi. Insequenti die coelum nubibus fui:
Die vero quarto, h. Io noctis observavi eum in medio stet Iarum, quae in constellatione Cephei per i & ξ denotatae sunt,& cum
iisdem lineam rectam constituebat; ut bidui proinde spatio motu suo proprio absolverit i3 gr. 2O min. Videbaturque aliquanto major, quam in prima observatione. Ostendi eum tunc Astronomis nostris, qui ipsum ante non viderant. Sexto die h. matutina conspiciebatur prope duas stellas θ & n, in 'manu Cephei, cum quibus enormabat triangulum Isosceles,cujus vertex loca praecedentium Oblemationum respiciebat,atque a basi trianguli min. 4s distabat. Et creverat tum quoque ejus, ut &caudae magnitudo; eodem vero die h. 8, min. 4s noctis aberat a loco observationis die quarto noctu institutae.17 gr. 2o min. eratque cum primis stellis in eadem linea recta, quod erat indicio, multo eum celerius, quam sub initium, progredi. Sed & aucta nonnihil ejus magnitudo erat, unde colligi pollet, eum propius abfuisse a terra, quam primarum observationum tempore. Die I, hor. 7, min. so, Vesperi conspiciebatur sub extremamsere partem alae Cygni,posteaquam inde ab elapso superiori dies, gr. min. absolvet at cursit suo, per lineam rectam semper continuato, seu Per ingentem circulum supra stellas fixas conspicuum; &
193쪽
uidebatur tum quoque concitatius moveri, quam praecedentidie.
Die 9, hor. 7, min. Π, erat in linea recta cum duabus stellis Herculis,quae in ejus tibia a Bayero literis θ & f signatae sunt, propior iamen stellae s quam P. Absolverat illo tempore inde ab ultima ob
servatione 19 gr. io min. sic ut dici queat, ipsum terrae citimum fuisse noctu inter septimam & octavam. Apparebat tunc veluti stella secundae magnitudinis, obscurus, exigua cauda, & Soli continuo obversa, capiteque satis tenebricoso. Die Io, h. 8, m. A noct. Percurrerat a tempore privcedentis
Die Ii, h. 7, m. 3s, seiunctus erat a loco observationis d. io ii stitutae 7 gr. 3o min. quod indicat tardius eum processisse, quam praecedentibus diebus; quemadmodum & magnitudo ipsius decrescere incipiebat. Die 13, h. 8, min. Io, conspiciebatur in capite Herculis prope quatuor exiguas stellulaS,quae nisi oculo armato aspectiabiles non sunt;& consecerat suo cursu a tempore Observationis protinae Ia gr. 3om. Et ad id tempus usque visus est continuo moveri per magnumst pra stellas fixas circulum, eratque emensus inde ab observatione die a inenss facta 88 gr. Io min. Die is, h. 8, m. io, aberat a loco observationis Praecedentis o m. recesserat etiam a recta Via, quam semper tenuerat, Ao m. ve sus meridiem rei pectu motus sui. Die I 6, h. 8, m. y, nonnis 3 gr. ab ultimae observationis tempore absolverat, di distabat a recta pristinae viae suae linea sere integro gradu. Erat tunc Valde exiguus, & apparebat inter stellas, quae clavam Herculis constituunt, quarum tamen collocatio, prout in Bayero
habetur, non omnino videtur eXacta.
Die a , h. 8, noct. Observavi eum etiam prope duas stellulas informes, quae supra pedem scorpionis existunt,& aberat a proximae observationis loco II gr. a Prima autem Via 1O gr. 4s m. Erat eo tempore valde exili& simul aeris intemperies cum crepusculo, quod ingruebat, diutius eundem Observare prohibuit. Quod si in dissitis longe terris observationes circa hanc rem
institutae sunt, poterunt inde quaedam coguosci, haud inutilia in A
194쪽
stronomia; sed enim dissicile est, hujus generis Cometas detegere, nisi quis scdulus observator coeno immineat. Quod vero motum hujus Cometae attinet, dici potest in genere, eum percurrisse circu-ham, cujus planum fuerit paululum inclinatum ad lineam rectam, a terra ad ipsum usque productum; & quinto is die versus horam s. matutinam quam proxime accessit ad Polum mundi septentrionalem, a quo distabat 26 gr. Ope observationum harum facile erit, in globis, aut mappis c cstibus eius viam designare, & simul longitudinem ipsus& latitudinem ni quocunque situ determinare.
CARISTUM FRANCISCI PAULLINI RERUM ET O
liquitatum Germanicarum Syntagma.
Franc urti ad Moenum, apud Fridericum Knochium, 1698. in A. Alphab. 6. Duumviris celeberrimis, Leibnitio & Matthaeo, quorum stud Ium
Scriptores retum Germanicarum typis hactenus nondum vulgatos in lucem publicam edendi, anno superiori i698 laudavimus, vide Acta nostra istius anni p. 349. i86. 333. ) tertius nunc addendus doctissimus Paullini, qui ejusdem instituti amore captus, volumen praesens tractatibus historicis valde expetitis,& e tenebris sordibusque erutis resertum, cum Orbe erudito communicat; sed ita tamen,ut varias Dissertationes atque notas a semetipso contextas addere haud omiserit. Loco namque staturi primo Historia comparet Isenacensis, quam ille Vir Clarissimus composuit,& variis literis ac bullis C 1 rum, Pontificum, Principum& aliorum antea nunquam visis illustravit & confirmavit, istam huic urbi operam se debere ratus, quod circa ejus annales nemo antea satis occupatum sese gesserit, si uia cum excipias Nicolaum Rebhanium, a cujus diligentia Historiae E clesiasticae Issiacensis libri tres profecti fuerint, tuorum tamen ultimus ea, quae sub initium seculi decimi contigerint, enarrans interierit. Exposito igitur nominis istius origine, squam a ferro & aqtiis derivat, cum multas ibi ferri fodinas & officinas olim fuisse certumst, praetereaque Veteres Germani fluvios minores generatim is seu Ma vocitare consueverint, unde manifesta sit vocis ex ben & ach
195쪽
eomposito; annales urbis condere aggreditur itide a primo eius o tu, quem tamen adeo eXploratum haud esse palam fatetur. Equidem si Attila Grinihildam, Guntheri Thuringorum Regis siliam connubio sibi jungens, castra, aulam, comitiaque Isenaci habuerit, utique iam circa A. si urbem hanc celeberrimam extitisse infert. Verum istas de Attila narrationes dubias plane & suspectas pronunciat, ac,
quod isto tempore coyditum jam benacum fuerit, aegre sibi persu
det. Interim historiam ejus, quod a vetustissimis eam temporibus valet repetere, solicite enarrat, ac nonnisi in anno 1697 desinit. Nec ci ea solam tamen isthanc urbem unice occupatur, verum .subinde& ad alia, quae Thuringiam imprimis concernunt, excurrit. Quinimo & ea non raro cumulat, quae ad Historiam Ecclesiasticam religia
onis Lutheranae quid conserre queant, velut, ubi Johannis Hilieni prophetias allegat, P. Ira, deque Luthero ipse ac de ejus gestis pal- sim disserit. Justi Menii, primi istius Ilenacensium Superintendentis, vitam prolixius describit, p. 139. seq. & eum humani quid fuisse passum minime dissimulat, quando Catechismum Lutheri reformarit, prout & variationes ab ipso1iisceptas in gratiam posteritatis subia ctit. Nec ingrata Lectori futura sunt, quae de Victorino Strigelio, Nia colao Ams torsio, Matthia Flacio, Friderico widebramo, eorum e placitis, in medium adducit. Ita Academiae Jenensis initia dum p. 1 incidit, non Rectores modo illustres, qui ei ab A. Iss8 ad A. 168s
praefuerunt, sed omnes etiam Facultatum Omnium Professiores, quos inde a primordiis ejusdem ad haec usque tempora studiosam Juventutem ibi docuisse constat, recenset. Tacemus utiles non minus ac iucundas digressiones alias, quas obvias subinde Lectores deprehendent, puta, quando de Comitibus Palatinis Saxonicis p. 2 . de iure Smurdorum p. sq, materiisque similibus disterit. Pag. aos. oecu runt literae Germanicae Lutheri & Melanchthonis, quibus consilium
Henrici Cottae, Jurium tunc studiosi, de suscipienda in Gallias per
Secundum locum tenet Chronicon Huxariense, quod urbis Hi xariae civis, Petrus Vis teli,eccius, in antiquissimo Collegio Carolino Eresburgi ad Dimolam inter Fratres Benedictinos receptus, Doctoris que Theologiae titulo ac gradu ornatus, anno autem Christi I 39s, aetatis 1uae 6 defunctus, composuit ; ast continuavit ad annum usque
196쪽
1498 Gregorius Wittehenne, Senatoris & Patricii fluxariensis filius
in patria Presbyteri & Canonici dignitate auctus, & anno, quem mota do memoravimus, i 98, aetatis 38 eXtinctus. Additionibus porro variis idem locupletavit Nicolaus Erbenius, patria non minus Huxariensis, post sacra munia passim alibi administrata, Pastor demum in aede Praedicatorum Eriuriens, ubi A. isD Obiit. Istud vero Chro nidon,sub seculi superioris exitum,ab haeredibus Erbenianis parochus quidam in vicinia Crucisburgi agens Obtinuit, cujus pronepos Paulli no tandem nostro id commisit, a blattis quidem muribusque alicubi exesum & sordibus pollutum, maxima tamen sui parte ab interitu nune vindicatum. Et laudanda sane est, quam adhibuerunt aut . res eiusdem, industria, qua patriae suae historiam studiose suis texue runt,utile ubique dulci miscentes. Videas enim heic bullas summo ruit, aliorumque Pontificum; videas Varia subinde curiosa e Physica secretiori depromta; modo stupenda Omina observes somniaque me moratu digna; legas hinc inde epitaphia & ve siculos admodum nonnunquam bellos; modo index comparet Fratrum Corb ensium ab Adeuario usque ad Bodonem; modo nomina sororum Othergae &. in valle Dei. Nummorum etiam interdum meminere, i illatim a gentei alicuius unciam pendentis, qui Corbeiae in horto quodam re pertus ex una parte S. Vitum Plane nudum, sormamque pueri prae se 'serentem, & in olla pice repleta ac prunis candentibus imposta con
stitutum exhibuerit, addita inscriptione: S. VITUS PATRO sCORBEIENSIUM. Ex altera parte allegantur verba: A DEO ET
HLUDO ICO: item illa: WARINUS DEI MISERATIONE AB BAs NOVAE CORREIA, AD WISERAH. Alibi occurrit mentio
nummi aὰ ei quadrati in exenterato anate reperti, cujus unum latus tres baculos Episcopales, & literas IVDS, alterum vero coronam cum epigraphe CR D repraesentarit. Ac literae quidem priores ad Wici oldum, posteriores Vero ad Counradum Regem, cujus illesamiliaris fuerit & consiliarius, trahuntur. Notae, quas celeberrimus Editor subiecit, modo historicas narrationes, modo observationes physicas, modo alia apprime illustrant atque explicant. Chronicon isthoc mox Mindi Ue excipit, a Busione Walen-stedio, Canonico Hamelensi, post medium seculi decimiquinti conia sarcinatum, & ad seriem Praesulam Ecclesiam Mindensem regenia A a tium
197쪽
tium dispositum, cui Tedechindi Duldorpii qui an Hamelae, an Min-dae,Vicarius fuerit,ignotum sibi esse Noster fatetur,) in Praesules XLIX poemata,& Alberti Fryschmedii, seu Jo loci potius Is itisorii in eorundem erigies disticha,Catalogus item reliquiarum apud Mindens as servatarum e veteribus membranis a Lamb. Marpachio deseriptus,annectuntur. Promitur dehinc chronicon, quod audit, Hillesheimeu estu Hildesianum, conditorem agnoscens Jacobum Reutolium, Pastorem Einbeccensem ad S. Alexandrum, A. is93 defunctum, in quo cum nullos uspiam narrationum suarum autores allegaverit, desectum
hune in notis supplevit Editor, & alia subinde adjecit, prolixumque de Episcopis Hilusheimensibus poema Justini Bartramii superaddidit.
Brevis est narratio, quae acta N facta Praesulum menbor 'ensitim seu Numburgensium ab anno Dominist ad annum inque ιδυ repraesentat, scriptique hujus autorem censet Editor Johannem de Ilenach, s eulo labente decimo quinto Ecclesiae Cathedralis apud Num burgei ses Decanum, cui brevitatis succinae laudem tribuit, ac Paulo eapropter Langio, in amplo rerum Namburgensium Commentario extra choream saepius saltanti, longius eum anteponit. Nec prolixius est,
quod sequitur, Conradi Germotis, Presbyteri Razeburgici, in agro Lyneburgico nati atque educati, Viri docti & religios, A. is6i ais huc superstitis, Chronicon Episcoporum Aldenborgen sium in Iragria.
Duo, quae ulterius comparent, Chronica Paullinum ipsum autorem agnoscunt. Ediderat is jam ante annos aliquot dissertationem de caenobio Virginum Ottbergensi ad Netham, congregationis quondam Cistercunμ, ast nunc in vallem Dei ad familiam Benedictianam translato, quae iam in justum excrevit commentarium, Henrici ariti,Pastoris in valle Dei ab A. i398 usque ad emortualem I 23 minuto ejusdem monasterii chronico auctum, multisque memoratu diagnioribus & amoenis observationibus repletum: velut ubi festi stult rum olim in Eeclesiis quibusdam celebrari soliti mentionem p. 179 injicit; pag. i9a de causa odii inter Minoritas & monachos Cisteretenses agit; p. 198 & ao 2 originem monasterii Groningensis pandit; prout &ordinis Praemonstratensis incunabula p. 2o9 seq. declarat. Jucunda
sunt, quae de agnello eX cane nato, P. 2os; de rustico verminoso, P. Mῖ de lepore bipede, at celeriter tamen currente, p. 217; de fele notas adsurgendum solerter pulsante, p. M8; de visus E auditus ex ebrietate
198쪽
privatione, p. 23o, iam SWartii, iam Paulini Verbis reseruntur. Astunicum Paullinum autorem habet chronicon congregationis Baisti bi , i,Murienbech dictae, ordinis Augustiniani, dioeceseos Halberstodi ensis, cui tamen parilem in modum & alia curiosi atque elegantia immitata sunt,v. g. de sororibus religiosis Huysburgensibus,quae una cum si atribus monachis unum idemque coenobium diu inhabitarunt, p. 1 3; de montis Petrini prope Halam Origine, p. 277; de gallis atque vespertilionibus incendia prirsagientibus, p. 28 i. Additur in fine Seho Ia,quae vocatur, Prautorum boliasisseu singulorum Abbatum Hun burgensum vita & facta, Virtutes & Vitia, Per certa & convenientia animalia epigrammatice explicata; quae carmina non inficeta pro sus Ioanni Nolchenio Badeflebi iis,qui ante medium superioris sed si in monasterio Huysburgensi vixit, debentur. a nosterii S. Petri in monte crucis ad perram, ordinis S. Benedicti, Chrenicon compilavit JQ. Craemer, Esch vegensis, ordinis Au iustiniani monachus,& Praepositus postea coenobii Jacobaei extra mutaros Crucisburgi, in anno isi subsistens, & ex Editoris conjectura circa sequentis anni primordium extinctus. SWli ab hoc adhibiti in aequalitatem Noster equidem accusat; res tamen, quas e diversis variorum schedis seu diariis excerpserit, ac, uti repererat, inseruerit, Lectari antiquitatum studioso non plane displicituras confidit. Nee injucundum elle arbitratur, quod succedit, Werneri Hackii, Teu lebio-Thuringi, Monasterii Virginom S. Nicolai, coetus Benedictini, Venaei ad portam ab isto claustro denominatam, quondam Praepositi, Chronicon, seu, uti Autori nuncupatur, Breviloquium de Comitibus
P .mplimontanis, Illustri Comiti Gςorgio Icirchbergico A. isis inscriptum, quod more suo notulis illustravit Noster, qui& ipse aliquot abhinc annis historiam illustrium Comitum de Xirclberg viginti sex
Capitibus inclusam composuit,ast eam tamen in suis adhuc pluteis delitescentem aservat. Hi loriam quoque Corbejensem integram, sermone Latino, multis Diplomatibus & Bullis, improbo labore & gravi satis aere paratis, distinctam se elucubrasse testatur: asso cum non liceat sine speciali consensu magni Germaniae Principis eandem divulgare, succinctos interim annales Corbejcnses a prima fundatione ad A C. 14 ideductos hoc in loco sistit,& eorum autorem,utut is in MSto nomen suumetacuerit, Antonium Schnackenburgium, nobilem illustris Cor
199쪽
briae Saxonicae coenobitam, existimat. Cuias suerit Frater, qui nunc in scenam producitur, Cornelius, seu ubi vixerit, nescire se fatetur; interim ejus Breviarium Fuldense, in quo omnium Archimandrit rum, ceu vocat ille, ortus, potiora facta & obitus, usque ad annum Domini I 79 enarrantur, luce dignum censuit, eo quod non Browerum modo,sed Eberhardum quoque Fabricium, te Fuldensibus caeteroquin optime meritos, non raro in usum traxisse hunc Cornelium, manifeste deprehenderit. Quam olim jam tum edidit Paulinus de Talone. Abbate Corbe-Dusi decimo quinto. ab Henrico II Imperatore per Mein Percum, Di scopum Paderbornensem, incis o dignitate privato disquisitionem, emendatam alicubi &passim auctam denuo Syntagmati huic inserit. Decretum insuper augustae Synodi Moguntinoub Luisberto Archiepiscopo ASSI convocatae, in qua jura & immunitatesCorbejensum & He resordiensium solenniter confirmantur, variis distursibus, Caesarum Pontificumque literis, & aliis antiquitatem redolentibus observationibus illustratum exhibet. Porro suam de Advocatis Amnasticis Di sertationem separatim A. i686 vulgatam rePetit, auctam tamen eant emendatam, variisque Iiteris illustratam. Qui locum obtinet peti
ultimum ejusdem si, tertrisimi Paullini libellus , de Pagis G ivriamis antiquae Saxoniae, ad alphabeti ordinem compositus, pusillum ab Auctore ipso spicilegium, post Iargam Marquardi Freheri & Hen riei inibo inii messem relibum appellaturo Agmen denique claudit carmen de Brumburg d wicboldum Corbeiensem A. tisa scriptum a Christophoro Elschlebio, quod non adeo rude videtur Editori , qui tamen Lectorem,ubi is syllabas prod
cendas, correptas nonnunquam ab Autore notaverit, meminisse vult,.
Tomis duobus. Amsterdami, apud Paul. Maret, I699. in ia. Constat I alph. ii PIag.
AUtor horum commentariorum nobili genere in Provincia Angli
200쪽
MENSIS APRILIS A. M DC XCIT I 89
ae Wiltonia natus, cum bello civili inter Regem ordinesque exo to, horum causam armis consiliisque enixe iuvisset, & Rege sublato pro Republica constituenda tuen laque acerrime contendisset; Carolo II restituto, e regno aufugit, & ad Bernates in Helvetiam se recepit. Rediit in Angliamwilhelmo Liberatore in solium regium evecto, persuasus operam suam patriae usui esse posse in Hibernia ad obsequium revocanda, tuam olim Partamenti auspiciis pacaverat. Verum spretus reiectusque, pristinam exilii sedem repetiit, ibique ante paucos annos fato functus est. Ab ejus obitu publicati sunt hi commentarii, quibus motuum illorum,quorum ipse pars magna suit, originem& progressum ita perscribit, ut culpam omnem belli commoti in Regem conserat, oc Reipublicae, quam eo caeso moliebantur Partamentarii, consilia &gesta extollat. Neque ea solum literis tradidit, quibus
ipse interfuit vel praefuit, sed & quae ab aliis, quos fide dignos habuit,
accepit, ne quid memoratu dignum in ista rerum temporumque serie desideraretur. Arguit vero Jacobum I imminutae clam & astu publicaelibertatis: Carolum vero ejus filium, uxoris Gallicae impulsu, ape tius id egisse, ut regnum civile in dominatum converteret, & intensa Cleri Episcopalis autoritate viam Papatui muniret. Bellum adversus
Gallos ex privatis inter Buclcingamium & Cardinalem Richelium simultatibus suisse susceptum, mox secretis pactionibus Rupellam suisse desertam, & Gallis perside proditam. Bello Scotis improspere
illato, cum Rex tandem concilium gentis Anglicanae, quod Partiamentum vocant, coegisset, ejusque di sibivendi facultatem a te abdicas let: Regem invitum supplicio Stramordii Pro-Regis Hiberniae subscripsit apitis a Partamento damnati; licet Autor fateatur,interve seseliea Dictaeo chartas, quibus delictorum, quorum ac litus erat, convinci potuisset. Deinde cum Partamentum in dies progrederetur longius, & regiam potestatem magis magisque circumscriberet: Regem, postquam Concilii disturbandi conatus irriti fuerant, Eboracum secessisse,&prosequentibus se quibusdam Partamenti membris,Londianensem conventum illegitimum pronunciasse. Inde res ad arma deducta est, quae Regem priorem parasse & sumsisse Autor assirmat, quia Rex non aequissimas modo, quas Autor putat, pacis conditiones reiecerit, ac ne ad tempus quidem jus militiae Partamento transscribere
voluetit, sed & auxilia domi forisque solicite conquisiverit. Inter