장음표시 사용
171쪽
DE REGNO ET REGIS OFFICIO LIB. III. 1 7 selicissime proveniunt, et pretiosarum lanarum oves, tum indigenaS, tum earum bonam partem , quae plurimis magnisque gregibus in Baeturias hiemandi causa ex remotissimis Hispaniae locis quotannis coguntur , pascendas, ejusdem Baetis ripa , et multa praeterea in finibus Cordubensibus pascua loca suppeditant, unde macello Optimorum arietum et reliqui pecoris magna copia. XXXI. Ceterum mari impositarum urbium cum portu naturali, Vi bes mariis vel manu facto situs propter multas commoditates, quae per navigationem contingunt , prudentium judicio maxime commendatur. Nam et hostibus nocendi, et subsidium clientum aut amicorum ad repellendas injurias recipiendi maritimae urbes majorem facultatem habent, et item rerum necessariarum , quae desunt, ex longinquo invehendi, et quae de provenientibus in ipsa regione supersunt , exportandi. Accedit piscationum occasio, quae tum pacis , tum belli temporibus potest terrestrium animalium vicem explere , ac ut mensas lautiores instruere , sic popularium famem in inopia sublevare . Sed hae commoditates ad rerum necessariarum et utilium copiam reserendae sunt; non ad mercaturam quaestus gratia cum aliis exercendam , ne avaritia mercaturae comes et pestis maxima civitatum , ad summam cunctorum malorum , ut Paulus teStatur , ratim 1. πm. 6. et origo civium animos invadat. Quamquam maritimis urbibus navigandi facultas, ut eas, de quibuS diximus, commoditates suggerit ; sic interdum non parva incommoda et difficultates affert:
non solum quia peregrinorum , turbaeque navalis commercio et consuetudine probi mores recte institutae civitatis corrumpuntur; sed quoniam ager, et villae vicique, cum sint injuriis opportuni, sa pe hostium aut piratarum improviso adventu opprimuntur , et a guntur omnia serunturque , et homines sine aetaris aut seXus discrimine vel necantur , vel in servitutem abstrahuntur. Quae incommoda retentis sere, quas dixi, facultatibus vitantur, si urbs non
mari, sed navigabili flumini non procul mari et portu imposita sit; quo vel mediocria navigia compelli possent, ut Roma , Hispalis et
Antuerpia . Ceterum ubi absunt adjumenta naturae , et neceSSitas Quae natura aliqua, vel aliquae commoditates loco parum idoneo condere Ur' ingenio sup-bem adhortantur , Secunda , ut a junt, naUigatio est , ut incommo' dis ac difficultatibus ratione medeamur . Nam agri sterilitati, ma
riS , uti dixi, vicinitas medetur , et item navigabilia flumina , qui
172쪽
118 JOANN. GENESII SE PULVEDΑΠbus commeatus ex seracioribus regionibus importare queant, sontium et jugium puteorum inopia , multis et capacibus cisternis, quibus aqua pluvia per hiemem excepta in totum annum Suppetat, Sar-citur ; immunitum natura locum oppetere et manu munire licet, non solum muris egregia firmitudine circumdatis , et frequentibus turribus interjectis, et quibusdam etiam a latere paululum eXcurrentibus , unde major est hostes muris succedentes laedendi facultas sed etiam praealtis fossis, quae aqua , si facultas adsit, inducta plus etiam munitioni addunt, circumductis .
173쪽
MENSIUMQUE ROMANORUM COMMENTATIO
AD AMPLIssΙΜUM PATREM PRAEsULEM E GRAVISSIMUM , DOCTRINA OMNIQUE VIRTUTUM GENERE ΡRAESTANTEM,
PRAEFATIO. IAGNAM spem melioris ecclesiasticarum rerum conditionis mihi nuper in hac temporum iniquitate libellus attulit, quo tu aliique gravissimi et prudentissimi viri voluntatem Pauli tertii Pont
MAX. jussumque secuti, cuncta sacerdotum vitia et quasi morbos collegistis, quibus coacto sacerdotum concilio universali medendum in primis existimaretis. Nec enim arbitror id vos egisse , ut crim na clericorum et sacrilegia praedicaretis dumtaXat ceteris hominibus , ut domesticis testimoniis , ac nostra potius confessione damnati et convicti majori justiorique odio essemus popularibus, quasi desint ex his obtrectatores , qui proborum etiam Sacerdotum mΟ-reS Sua sponte calumnientur . Cum hoc igitur incommodum sapientissimo Pontifici, vobisque optimis et prudentissimis viris esset e iam atque etiam cavendum , dubitari non debet, quin libellus ab eo animo prosectus sit, qui totus in eam curam incumbat, ut ea Vitia , quae clara voce scriptoque damnastis, e vita clericorum tollantur , atque ita tollantur , ut omnis virtutis ac pietatis clara et liblustria exempla ceteris hominibus clerici praebeant, fiatque quod no' bis Christus praecepit illis Evangelii verbis: Sio luceat, inquit, DX MO . s. TeStra coram hominibus, ut et ideant opera Pestra bona , et glori cruet patrem vestrum , qui in caelis est . Quare cum haberem pro e plorato sore, ut auctoritate Pontificis maximi vestraque Opera
174쪽
16o PRAEFATI O. concilium sacerdotum ad maximas ecclesiae commoditates primo
quoque tempore conVeniat, quid enim vobis serio agentibus obstet l) haud mihi putavi in tanta vestra et ceterorum boni publici
studiosorum sacerdotum cura et festinatione ceSSandum atque torpendum ; ne cum ceteri suae quisque fidei commissa talenta juxta δε - - 5 evangelicam parabolam duplicaverit industria sua , ipse talentum vel drachmam potius mihi traditam per vecordiam et negligentiam defodisse viderer . Sed aliquid conandum , ut dum vos in vinea Christi majores et utiliores operas praestatis, colendo, repaStinando , ac vites propagando, inutiliaque, aut etiam perniciosa sarmenta vicissimamputando , ego in adminiculorum saltim ordinibus dirigendis non
inutiliter essem occupatus. Dum vos igitur majora curatis, moribus ac religioni consulentes , ego , qui huic quoque parti siquid inservire possem , editis inhaereticos et turbulentos homines libellis, dum fuit otium , tentavi superioribus diebus, in meis magnis occupationibus aliquid tamen scribere de ratione anni multifariam depravata, atque ejus correctione constitui, et libellum , quem ad te mitto , confeci, ut si coacto concilio patribus, quemadmodum spero , visum fuerit in hanc quoque curam descendere , habeant unde possint nostris lucubrationibus aliqua ex parte juvari. Nec enim adduci possum doctissimos , gravissimos , et antiquitatis praesertim ecclesiasticae peritissimos viros,
in hanc curam descendere gravaturOS, ut ratio temporum non modo religionem propter plurimorum festorum dierum celebrationem, sed omnem propemodum humanae vitae partem attingens , corriga tur , multiplici errore sublato , qui magna incuria et negligentia Superiorum Sacerdotum irrepsit, cum veteres illi singulari pietate ac religione patres in sanctissimo ac omnium celeberrimo concilio Nicaeno hoc vel in primis ad suum officium et ecclesiae dignitatem commodumque pertinere existimaverint, ut in die festo Resurrectionis
Christi et Paschate celebrando sic anni tempus observaretur , ut constaret ratio mensis atque diei, et solis ac lunae progressionum in signifero : quae cura tantopere neglecta est a posterioribus, errore in dies augescente , ut celebratio Paschatis interdum plus quam mense discrepet ab illo vetere sanctorum patrum instituto . Ut interim taceam , quod natale Christi, quod erat in ipsa bruma quo die Christum natum esse constat , cum sol a nobis quam longissime potuit
175쪽
ΡRAEFATIO. Isrtuit digressus, quod tamquam senium ejus dicitur, remeare incipit, rursusque novus appellatur) celebrandum, jam quartodecimo circiter post die celebratur, ac ceteri omnes sesti dies eodem modo: et veterum medicinae reiqtie rusticae auctorum praecepta , et mor talibus utilissima, ac potius necessaria doctrina , qua rerum tempestivitates prudentissime traditae sunt , multum abhorreat ab hac temporum perversa computatione . Unde magnus error in vitam hominum inductus, nisi cohibeatur , infinite crescat necesse est. Sed cum hujus erroris emendandi duplex sit ratio , neutram intactam rolinquere consilium suit: sed alteram , quae ad caeli astrorumque motum pertinet, idcirco leviter et summatim perstrinxi, quoniam de hac video quosdam astrologos diligenter et docte ac justis voluminibus disseruisse : alteram , quae civilem institutionem et jura vetustatis attingit, accuratius explicuimus. Quae cum sit velut caput hujus quaestionis et quasi fundamentum , quo niti debeat tota correctionis ratio, miror equidem eam tam negligenter a prioribus suisse tractatam. Vale.
176쪽
MENSIUMQUE ROMANORUM COMMENTATIO.
I. CUM caelestium corporum rati constantesque motus magna cura et longissimi temporis mathematicorum observatione notati sint ac mirabiliter deprehensi, tamen ceterorum aStrorum curSus menS humana , ut natura est sciendi cupida , curiosa magis diligentia investigasse videri potest: solis autem , qui contra caeli ambitum cuncta secum diurna vertigine trahentis, orbem signiferum per- Vagatur , ut cognoscerent homines et Observarent, magna quadam commoditate atque adeo necessitate inductos fuisse putare convenit : quippe omnem virtutem eorum , quae oriuntur et Occidunt, Omnemque rerum naturalium vicissitudinem motu solis ejusque a ceSSu et recessu gubernari , ut a magnis philosophis traditum , sic usu atque rerum argumentis cognitum est et exploratum. Itaque motu solis ignorato , vitam hominum in magno errore VerSari necesse est. Arandi enim excolendique terram , frumenta et ceteras fruges seminandi, serendi arbores et inserendi , et aliarum plurimarum ad vitam degendam necessariarum rerum tempora Scire nemo
possit , cui non sit motus solis ejusque discrimina cognita . Jam Vero fastorum ratio , qua bona pars religionis continetur , cogia sci qui potest , ratione temporis ignorata ' Nam qui motum solis istnorat , huic esse tempus ignotum testis locupletissimus est Plato: qui tempus hoc esse definit , quod motum solis, attestante Aristotele , qui tempus dicit esse mensuram motus , non cujusvis , Sed lationis orbiculatae , hoc est, caelestis circumactus: quod ad Solis ma-Xime motum referri, satis ex iis , quae supra diximus, intelligitur. Sed quoniam exacta solis ambeuntis ratio non potest nisi paucis, hoc est, doctis hominibus et mathematicis esse cognita , commodissimam rationem inierunt veterum mortalium, qui omnium prudentiSSime temporis partes distinxerunt, ut res cunctis hominibus ne
177쪽
DE CORRECTIONE ANNI MENSIUMQIJE ROM.
cessaria a nullo , quamvis rudi et indocto , posset ignorari, constituto anno , qui cum solis motu signiferum pervagantis congrueret, et mensibus, quibus singulis motus lunae, aut mora solis in quoque signo , aut utrumque parvo discrimine notaretur. ΙΙ. Quamquam enim nonnullae nationes brevioribus olim spatiis suos annos concludebant: ut Cares Acarnanesque semestri, Arcades trimestri, Aegyptii primum unius, deinde quatuor mensium spatio , Albani decem : Omnibus tamen , ut auctor est CenSorinuS, cura fuit, diebus aut mensibus intercalandis suum civilem annum ad
naturalem , qui solis ambitu perficitur , dirigere . Sed eam rationem
metiendi annum solis circumactu diuodecimque mensibus distinguendi , ut est optima et maxime naturalis, sic omnium antiquissimam esse declarant sacrarum litterarum vetustisSima monumenta , quae in alluvionis universalis commemoratione de undecimo mense dieque mensis vigesima septima mentionem faciunt. Quo plane intelligitur , jam ante Mosem , qui spiritu Dei afflatus scriptorum vetistissimus illa memoriae mandavit, fuit enim ante bellum Trojanum,
ut colligit Eusebius Caesariensis, annos circiter trecentos quinquaginta ) similem rationem anni mensiumque , et horum parem numerum fuisse humanioribus fere gentibus, atque post eum Hebraeis ad hanc usque memoriam annum ad solis, menses ad lunae progressum accommodantibus, ut colligit Augustinus in lib. xv. de Ciet itate
Dei : qui mos idem propemodum fuit Atheniensibus , nisi quod Hebraei ab aequinoctio verno initium faciunt sui anni, Athenienses ab
aestivo solstitio. III. Hanc igitur naturalem commodissimamque rationem Romani ut sequerentur , jam inde ab urbe condita sibi proposuerant; sed
ignoratione motuum caelestium non Statim assequi potuerunt, quod petebant. Nam Romulus decem dumtaxat mensium annum constituit , Albanos, unde Romani orti erant, imitatus: quorum mensium quatuor vocati pleni, Martius, Majus, Quintilis, October, tricenos singulos dies habebant; reliqui cavi nuncupati, Aprilis, Junius , Sextilis, September , Novemher , December, tricenos. Itaque
totus annus diebus trecentis et quatuor explebatur , nec poterat nisi magnis et incommodissimis intercalationibus ad solis cursum et naturalem annum revocari. Quod animadvertens Numa Pompilius duos menses adjecit: Januarium , quem primum anni fecit, abicipite Jano nominatum, quod altera fronte superioris anni finem, X E albΑnnus apud priscos Variis spatiiS c auindebatur. Gen. g. Lib. I. C. 3.
178쪽
i CORRECTIONE ANNI altera sequentis principium respiciat: et Februarium a Februo, qui deus lustrationibus praeesse putabatur : hoc enim mense ut diis manibus justa solverentur, idem Numa veteris Romanorum religionis auctor constituit. Atque ita facti sunt menses duodecim , quorum
Januario, Aprili, Junio , Sextili, Septembri , Novembri, Decembri, dies vicenos novenos attribuit: Martio , Majo , Quintili et Octobri
Numeriis tricenos simulos , eam Superstitionem , quod impar numerus faustus faustus. haberetur , secutus: um Februario dies octo et viginti dati sunt ni
mero pari , quod imminutio et par numerus inseris convenire vibderetur , simulque ut totus annus impari faustoque numero dierum CCCLV. clauderetur. Ceterum cum ne is quidem numerus cum solis motu congrueret; coacti sunt postea Romani hoc , quod deerat , variis intercalationibus sarcire, dato negotio sacerdotibus civilem annum per intercalationes adaequandi naturali, qui trecentis sexaginta quinque diebus et fere quadrante conficitur. Sed sacerdotes partim avaritia corrupti a publicorum vectigalium redemtoribus, partim amore vel odio quorumdam , quo tardius aut citius abirent magistratu , rationem anni adeo confusam et depravatam reddiderunt, ut ad libidinem magis et temeritatem ipsorum, quam ad motum solis aut lunae Romanis annus ageretur , usque ad Caesaris dictatoris pontificatum atque tertium conSulatum. IV. Caesar enim Pont. MAX. ut erat magno animo et acerrimo ingenio ad res gerendas et explicandas, illam indignitatem et
confuSionem non ferens, turbam omnem et inconstantiam sibi toblendam , et annum ad solis cursum , quam aptissime fieri posset, dirigendum et coaequandum recentiores Aegyptios aemulatuS statuit.
Itaque suo tertio et M. Aemilii Lepidi consulatu , adhibitis cum aliis mathematicis, tum in primis Sosigene , qui astrologiae peritissimus id temporis habebatur , cum dies viginti tres Februario mense intercalasset, Novembri atque Decembri praeterea sexaginta quatuor interjecit . Itaque annus ille ad quadringentos quadraginta duos dies
productus est, dum scilicet exspectatur bruma , ut is dies sole ci citer primam partem capricorni subeunte initium esset anni Romani more ac instituto majorum . Sic igitur sublata confusione, constitutum est, ut deinde annus Romanus trecentis sexaginta quinque diebus, quemadmodum solis cursus, terminaretur , adjectis videlicet ad annum Numae diebus decem : quos ita distribuit Cae-β r , ut ex iis mentibus, quos undetricenos dies sortitos esse me
179쪽
MENSIUMQUE ROMANORUM. 16smoravimus, Januario, Sextili atque Decembri bini dies accrescerent ;Aprili, Junio, Septembri, Novembri, singuli: ut ceterorum omnium
cuiusque praeter Februarium , qui suum numerum retinuit, triceni singuli dies numerarentur , horum quatuor triceni. Nec enim Caesar , homo minime superstitiosus, numerorum religionem commoditati rationis anteponendam putavit. Porro ne quadrans diei, quem sol ultra trecentos sexaginta quinque dies suo motu fere consumit, diu ac saepe multiplicatus pareret multorum dierum errorem , plDcuit , expletis quatuor annis, id est, quinto quoque anno, diem unum Februario mense intercalari. Quod cum triginta sex annos sacerdotum , quarto pro quinto quoque anno intercalantium , inscitia suisset perperam factum , Augustus Caesar , omissa duodecim continuis annis intercalatione, incommodum , quod erat acceptum , sus
tulit , annumque redegit in eamdem formam, qua fuerat a Julio
constitutus. Quae ratio et forma tum anni, tum etiam mensium quamvis magno consensu recepta fuerit a posteritate ecclesiaque Romana , et ad hunc usque diem retenta , ut omnium commodissima
et ad solis cursum accommodatissima : dupliciter tamen ita depravata est, ut annus, quo nunc utimur, viginti fere dierum differentia discrepet ab illa naturali et incorrupta sorma, quam tradere posteris Caesar sibi proposuerat . V. Depravandi vero notissima est plerisque omnibus altera causa , quod solis cursus anno non totum illum diei, de quo diximus,
quadrantem cum anno consumit, sed Supersunt ejus aliquot momenta , quae Graeci tum λεπτὰ, tum minuta sive minutias et sexagρSimas particulaS nominant: quae a Caesare, ut res pa
vi momenti, neglecta , diutissimeque multiplicata, dierum jam tredecim errorem pepererunt, ut solent a parvis initiis errores in immensum augescere progrediendo et nisi provideatur , totius anni ejusque temporum et festorum ordo tantopere confundetur , ut sit hiems mensibus olim aestivis, aestas hibernis; tum Christi servente canicula , Joannis Baptistae natale in frigoribus celebretur . Altera depravationis causa est, quam hucusque ab omnibus corrigendi anni auctoribus praetermissam esse demiror , quod principium primi meimSis sejunctum est ab anni naturalis initio , id est, calendae Januarii ab hiberno solstitio . Nam ut ea , quam diximus , commodissima ratio tradita posteris est a Caesare dictatore per novam institutionem , bic numquam ei propositum fuit quidquam praeter veterem
180쪽
DE CORRECTIONE ANNI Romanorum consuetudinem innovare de principio anni, quippe
quod eis erat optima et commodissima ratione constitutum ut scilicet a novo sole , hoc est ab hiberno solstitio , quae bruma quoque dicitur , sumeretur : quamquam hinc fuerit ab eodem Caesare primi mensis initium in octavum post diem ob causam a nobis explicandam translatum. Cujus Veterum Romanorum instituti, siquis de hoc quaerendum putaverit, fidem faciunt tum certissimae rationes,
tum gravissima optimorum auctorum testimonia.. VI. Constat enim omnes cujusque nationis mortales, quibus quidem propositum fuit suum annum ad solis alterius ve astri ambitum accommodare, non casu temeritateve ductos ipsius initium constituisse, sed auctoritatem doctorum hominum Secutos, aliquam caeli astrique motus insignem partem observasse , quae sibi videretur esse commodissima , unde principium anni duceretur . Itaque nomnullis , ut ait Censorinus , a novo sole , id est, a bruma , aliis ab aestivo solstitio , plerisque ab aequinoctio verno , partim ab autumnali , quibusdam ab ortu Vergiliarum , nonnullis ab ipsarum occasu , multis a canis exortu visus est incipere naturalis annus, cui scilicet civilis pro cujusque sententia esset aptandus. Quam igitur illarum partium caelestis motus Romani dictatorque Caesar spectasse dicendi sunt, cum principium anni facerent, cujus primus mensis esset Januarius 8 Num aequinoctiorum alterum ' At haec ambo trium circiter mensium intervallo distant a calendis Januarii. An solstitium aestivum ' At hoc incidit in tempus oppositum , quod exortus caniculae post trigesimum fere diem consequitur. Vergilias porro partem esse tauri, astrologi teStantur , ut eas nullo modo circa initium Januarii vel oriri, vel occidere posse intelligatur . Superest igitur no vum solem et solstitium hibernum visum esse Romanis initium naturalis anni, et hoc eisdem spectatum observatumque fuisse in anni civilis principio constituendo : quo die sol novus idcirco vocatur, quoniam post multorum dierum mensiumque recessum et luminis imminutionem , quod ipsius velut senium vocatur , immobilis capricorni fere primam partem ingrediens ad nostrum orbem reverti , lumenque suum incipit largius nobis in dies impartiri. Quapropter aptissimus est visus dies ille Romanis Numae Caesarique , unde timciperet annus naturalis, et principium civilis duceretur. VII. Sed ut ad certissimam rationem accedant veterum quoque
et gravissimorum auctorum testimonia , Simplicius plailosophus, et