장음표시 사용
301쪽
CONTR A CT IE obligationis Gabaonitarum exemplum certa formula hoc loco describitur, quam si ristianorum conuenta atque pacta imitarentur, minus profecro in modorum, minin damnorum ac detrimenti populus, minus moisiarum iudices ac principes ferrent. atque obligationum omnium fi mnia conditione continet ape ta definitione exprimendam. Dc nitio materia conditionis personarum atque temporu expositione declaratur. Deinde oίligatio tota non solum partiu concesilone verum et seu ipso es exercitatione,quam, alias legitimam pos sitonem dicimus, confirmatur. Porro ad huiusmodi conuentionum dem flabilienae m conuenientihm siue con hi tuentiumpersonarum praebentia vel auctoramentum, se certa te-poris atque loci adnotatio adhibeιur. Omnia haec et . o tantum versu distincte dilucide, atque legitime comprehen Vtur. Nan que locus C tempus,quo obligatio inita conscriptai fuit, i u verys explicanor , illo die. quodsi in isto die, in eodem loco esse oportuis, in quota Gabaonitarum pro curatores,quam Iosue cum Israelis is erat,hoc .
est in ipso Gabaonitarum agro, id sexto, aut a summum septimo
di post primam pactionem cum Gabaonitis fui iam. Personae vero conuentionis indicantur Viragato nomine Iosue, de quo sermo totus hic est ut aperie etiam Hetraea, Graeca , Chaldaea . lectione declaratur: itaque alteras in conuentione partes Iosue, ut Ise uelitici populi
summus dux agit: alteras vero Gabaonitae, quorum nomina Ego pronomine coutinentur. . penus vero conuentionis huim obligatio ens,
quam et erbum decreuit indicat, siue ut Hebraice est, dedit. Dare
enim obserationem se iuris traditionem si ilicat. Oblieationis hs.c deli T. teriamini fer j nomine explicatur. Non enim omnino traditi sunt eau.
in potestatem Urulelitarum,sed in ministerium,idi certum, or personarrem, rerum, locorum atque temporum circumstari s desinitum, nempe caedendi ligna, o hauriendi aquas, non singulis Israelitu m, si c- cio populo siue H AGHED AH, quoties eam conuenire contigerit. Haec altera per altus est pars non perpetua ner e a i- duas pro teporum opportunitate: Altera vero perpetua es a dua, quam in maledictione siue deuotis,e comprehenderat Iosue. Et altaris Domini. Haec nou adeo operos atque altera i a erat, verum .
perpetua or a idus. in loco quem Deus clegisset. Vno tantum loco qui urue is es set a Deo eleectus,non pluribu pariter,ut primum fuito 3 in -
302쪽
in silui seinde in Silo,posthaec in Nob, Hinc apud Gabaon, demum
in templo Hierosol mis extrum. Itaq. quam diu Dei domus vel m bilis,mel immota superesset, istas haec opera erat impendenda. su)dmero additur usq. in praesens tempus posses ionem viri queseruia.. coeptam es cont/nuatam, a Va tempora constitisse is , - ' ' tur. Atque his conuentionibus se rationibus res inter Gabaonitas e 'κω vh raetitas constituta transactat fuit, quam nec gratam, nec iucundum humani neris hosti Satanae fui je,consentaneum est credere: quippe qui videret non exiguam hominum portionem,exhss,quos simbi regnos suo omnino adiecto p ederat, populo Dei adhaerentem, . ado verae lucis cognitionem paulatim deduci, atque hoc exemplo complures alios a sui cultu abducendos timebat:hanc rem quemadmodum illi Olciscio cauerestuduerit, quemadmodum Dem tutatus fucini subiuncta narratione cognoscemus.
cum audisset Adonisedec rex Hierusilem, quM sellia . . cet cepiss)t Iosue Hay&subuertisset eam , sicut enim si cerat Hiericho regi eius, sic fecit Hay, ω regi illius ι ω quod transfugissent Gabaonitae ad Israel, & essent foed
IisDEM artibus es viribus, stud,s es, conatibus, quibus Sa- ranas diuina consilia turbare vel impedire moliretur, Dei gloriam istastrari propositum promoueri historia indicat iuxta id quod praedictum ipsi testatums fuerat, Supra pectuου tuum gradieris: '' idi insigni admirandoi exemplo ostendit potentiae. videlicet atque sapientiae humanae, exiguo seruorum Dei negotio, singularis 8roui - dentia superatae se perditae. Humanam vero potentia se sapientiam. L. ' ἡμή- csemis ZO , Deo aduersarias inuisis esse, noni. ioiu i. uno sacrorum librorum loco docemur. Narrat igitur Historia exemplum p omnibus cognoscendum, atque ad suam ipsorum salutem, . stem, o in difficillimis temporibus consolatione obseruandum,or ob oculos ponendum: imirum consilν capti, or bella sesce laboras litarum hostibin aduersus Gabaonitas, ob pactionem quam iam lex μ optatam, pro ratam or mi tam . reque cum insuperioribus
303쪽
CAPUT DECIMUM. 29scognouimus co 'irationem Cananaeorum omnium regum ore uno factam, ei, qui primus pro rerum accidentium atque periculorum ratione vocaret, ceteros addixisse. Nunc ostenditur huius cosiij se incepti caput fuisse Ierussem Regem cognomento Edonisedet, cuius nominas adnotatiostem hoc loco minime otiosam credimus : atque ex e0mologia explicandam censemus. Sedec sive TsEDες iustitiam aequitatems significat; cui adiunctum nomen ADON , ac per compositionem ADONi, iustitiae Dominum,sive Praepositum iustitiae Latinere edum praebet: eidem si nomen M E LEC H siue M E Lc H i compouem do adiungitur,Rex iustitiae Latinis vertendum est. tque in primo osis libro legimus, Abrabami tempore Salem regem Melchiseedre, hoc est iustitia Regemfuisse cognominatum,qui unus es Iace
dos o rex fuit, atque Abralamo ex hostium caede reuertenti occurrens, vi roriam Dei nomine gratulatus approbauis. Salem vero umbem alio nomine Ierusalem vocitatam in sacro Apparatu docebamus. Atque cognomen iustitiae huic uni Regi praeter ceteros ad criptum cum Reges omnes iustitiae acque iudici, vindices esse deberent,eo ipso quod reges csent) aliquid singulare huic tribuendum indicat: n
mirum praestantem aliquam potestatem a ceteris i ius regionis regia bus, Cana posteras, huic uni concessam a publicas maximis momenti es regias causas cognoscendas ct iudicandas, controuersias aequitate se iure sedandas, cum alias tam multi in eadem regione sol inuicem vicini reges contentionum atque certaminum a id materia carere non possent. Placu se i q.videtur omnibus,aliquem sibi ad maximas of regias, cum populor m,tum re um causas praefcere, adeamn rem Ierosol misanum Regem Dis erile ictum, ex Isb eo tertio Canaan lio oriunda, Atactris urbis dominum,atque in media regione sedentem,ct bu is etiam sacerdotis summi dignitatem inter istis obtigisse; sacerritu inquam Deo forti supremo dicati,c ius auctoritatem ceteri se populi se reges reueriti obser arent, ad' eum modum quo nunc Christiani reges Romanum Pontificem,qui oidem rex est, reuertatur, cuiust decreta in oblatis religionis n9mine causis obseruant: atque utinam idem omnibus regi contro-rsiis obseruaret: longe nam. maiori pace ac tragularuate Christiana rei Mica et teretur. Itaq.ioisiae cognomen huic uni Principi tributum, HI adluctum Domini vel regis nomini eius iunimaepotestatem om-
304쪽
mno prae Pantem se regiam in domi s atque reges, etiam valuisenobas indicat: ita ut i etcbi: ec Regem tantis , se iuuitiam re gas, siuere m; t donisedec, Dominum iustitiae nitium Do minorum interpretanipulum v. true hunc omnium publicarum adgeutis, senem, se regnorum cousseruationeo pertinentium. a Iarum cognitionem in tu trium exercuisse ex timamus, Me -- tin ret 'mae nunc Narratur, capVt fui se ivrima a peliatum Nam cum Gabaonitis Cananaei, Amorrhae se Patantini maris propinoui
non utique Rex Ierusalem propter propinquitatem, et crum propter muneris ac dignitatu ρ Ilantia boc lo primus ane Laius totiusm 'cro oti eam. omento insigni hoc significante Do nisin tu titiae, Veixit lix Domini vel dominorum. Vis etiam accovit, quo narratio Vsa cause cVi dam legitimam expositionem o Initiovem refert. est emm ca a aduersin Gabaonitaei inHi tuta, noa emus et n- AH em gularem, sic a mersus gentem omnem si- 'mul non tantum pro desierio re sc pro omni atus fratribus sepVut antigo me nec itudine coutun Zu, Gabaonitarum de fectione proitu. vero narratio se expositio tri u capitibus uiuat declaratione ceris, O va Iatiouis rear se regu illam per I
fuanta Iae, si mici exemplo latas, quae in Ieries te facta fuerant rauae exempla Iosue hostem iam ante declaratum in matur diis tom
fratro si orum vicem vici siendam commoueri se impetu oportuit. Quod cepisset Iosue Hay, S subuertisset eam, S quod sicci secerat Iericho de Regi cius, sic fecisset Hay ω Regi eius. Igitur
os esse e .e erat, mi is tam populi quam Re res,se sibi in comm Me pro icere, interemptorum ut rum, rerum et litionem consit fratribu I coni Ictis parare inci ui tamen d . prebe sunt Gabaonitae ab hoc Mece itudinis oficio degenera se. ω
corim causae capVt ess Gabaonitas transfugi se V τι moraice I, c fecisse, Crimen vero amplificatur ex conside-
305쪽
cλpvT DE cIMvM. 297 ratione personarum se rara; quo hoctes declaratos o magnis fru-irumsuoru cladibus i sos ro modo non fugeret, quod minus turpe altem minus incommodum ceteris fores, sed ultro adierint,ei pacis conditionesibi conciliarint;cum tamenpacis conditio Agorum sen- .
tentia minus amplectenda videretur, quam vel commvnu cum cet
ris defensio elgloriosa dimicatio es mors in proelio pro aris es focis
conseruandu oppetita. Iam igitur de cere a Rege, crimen erat , hoc augebatur defectione a ceteris populo faecta grauius etiam flebat 'arribus partim inultis,parin in periculo desertis .graui imum vera
ex imabatur pacem inj se cum hostibus, renuntiasset religionis
cultui, quae prima pacis conditio erat. Neque enim foedus impetrare
potuerant, sed tributari, se serui eua erant: istud υero unae turpi um iudicabatur. Quod c ssent foederati eorum: sed non sobrim hojres no impedituri sed adiuturi, se promoturi, edoommodia tutibus,opportunitati si multisprosiauuturi essent. Magnae enim commoditates lys, qui alienas regiones be o inuadunt,ex vicinae alicuius gentis amicitia es societate creantur, tum ad rem frumentariam, reliquums commeatum comparandum, tum ad plurima alia subsidiapetenda. Haec sententia huius Latinae orationis est: de essent foederati eorum . quam Hebraica, Chaldaica, 'or Graeca lectio ex- .ponunt: dc essent in medio eorum. non remoto aliquo loco ,sed in medio, unde commeatus, frumentaria subsidia, aliat multa com emoda suppetere poterant: erat etiam locus in i is regionis visceribus liber, or apertus Uraelitis uta ut quibus hae Zenus duae extremm et bes Iericho or Ha ,eaei dirutae constabant, nuc iam deinceps qua tuorpraeliani imae, Gabaon, Chephira, Beeroth, or oriat eis rim, in ipsis Canaan mediis agris paterent , ex quibus scilior mu is in omnes partes iuuadendi, excurrendi, o pugnandi copia Israe luis flebat. Hic itaque sensus nobas Assius orationis :&essent foederati eorum, siue, cssent in medio eoru . Nam Gabaonitae in medio alia- rumgentium erant, or I ruelitis Gabaonitarum 3 egione ex arbitrio vii liceba . itaque ex situ ipso Gabaonitae magnam ad res geren- ου Israelitis opportunitatem o facilitatem atque copiam contuli se dicuntur, or accusantur. His etiam alia ratio acce it regibus omnibus metuenda, ct cauenda, exempli videlicet ad alios populos per manaturi nisi i u abaonitara factam vindicaretur. Facile enim ι.
306쪽
aliae riuitates cogitare possent, eo facilius, quo prastantiores eiusmodi consil, haberent duces quos sequerentPr. Id vero non solum ad crimen a Gabaonitis singulariter admiss/m,sed ad futurarum rerum
. prouidentiam, atque ad communis regum omnium se priuati singulorum periculi depulponem pertinebat. Hoc adeo prudentiae siue cumtiomygenas nostra aetatis viri, quipublic in res tractant, consequentiam vocant cuius ratio subiuncto describitur versu.' Timuit valde.Vrbs enim magna erat Gabaon, &vna ciuit tum regalium, & omnes bellatores eius sortisti mi. NON tantum desertionis, cuius vindicem sepraestare Adonise
del ex munere os tot deberet sed iam etia propriν periculi tam
quam aliorum exemplum agi, omni ratione cauendum se vitandum,
ab istas fulsi consideratum, hic versus narrat. Timuisse isium es c
teros omnes, qui de hac re ad istam retulerant, atque hoc a priorem culpae consideratione accesiisse lectio ipsa indicat quae Hebraice,Cha daice se Graece sic habes: Et timuerunt. Coniunctis, Et,accestonem adseveriora indicat: verbum vero timuerunt pluraliter enunti tum, Latinu Timuit. Uributish ut dialectici loquuntur, exponem dum docet. Timuit unu ui ueram rex ipse Ierusalem, quam quicunque rem istam intesiexit ex regibus vicinis, aut regum procura- torabus. Metus vero summa cogitatio fuit, ne ceteri populi hoc exemplum sequuti suos etiam reges desererent, atque adpaciscendum cum Israelitis transfugerent. hoc cum primis timuerant. Deinde quamquam hoc non eueniret, ne qui uamsuam erga reges fidem frangoret;tamen propter commeatus copiam Israelitis ad rem gerenda Gibaonitis incolumibus magnam felicitatem commoditarems suppet re , atque adeo regibus omnibus certiorem citioremi multo parari ruinam, quam si perstri Ugi ac regis desertores de medio tollirentur. tque circumstantiae se Ii ut crimen exaggerabant, ita etiam ememplum ipsum acilius ad imitandum reddebant. Examinantur vero circumstantiae expersonarum atque rerum natura, trimum; deinde ex eorum comparatione inter se se cum al)s,ex quiὶus obseruationi-
ου of ciorum o criminum rationes subduci solent. Primum igitur indicatur urbem Gabaon magnam fuisse non solum loco se situ, sed omnibus partibus , quibus urbis euis iam amplitudo se magnitudo
consideratur , adeo ut una ex reos totiuι regionis urbibus fueris
307쪽
pro ter omnes partes, qua in regiam urbem exiguntur. Locu in primissortita editum natura, munitu in medio regni, operibus ocrumor firmatum deinde istastris es ceteris obseruanda,ν orie quam rex teneret, quamque in duris temporibus ceterae riuitates defendendi causapeterent se munirent;itaque quo magna,quod regia esset, e-
se defenderes, hostibus transitum or accessum impedire posset ac d bere quod regia appessetur, constantior o fidelior erga proprium regem e se maneres debuisset: nunc vero non solum os esum deserui se
Di ιμm,o si em prodidisset, sed hostibus infensi imis statrum o
ciporibus pacis causa rogatis, or vltro quaesii is ad expugnandam oratinendam regionem omnem vim mundisset, or locum aperuisset, quo nihil commodius ab istas optari potuerat et neque vires suas ante experiri voluisset, Harensium exemplo, qui cum rege suo boueste pro aris atquefocis occubuere ron sine magno hostiu negotio: nam prima dimicatione Uraelitarum copiasfudere lar timi cecidere: nec vero aliter quam insidi' instructu ia locorum iniquitate , butatorumsonge diglari numero oppresi, cecidere, cum praesertim Gabaon i a multis nomimbus maior esset,quam Ha', se istius casu doctior cautiors esse posset. Itaque comparatio Gabaoni cum Har omnibus parti- η est expendenda loci amplitudine, situs dis cultate,proximarum urbium commoditate or numero icinarum aliarum frequentia,δε- mum regionis ipsius practantia:quippe Ηο in ipsis fere terrae termianis erat,non longe a Iordane, or a Ieriebante iam diruta, nu arii a fronte sociorum aut statrum auxilia habuerat, a tergo unica Bethe-lo,or tamen non sine gloria dimicauit, se perire potis , qMm p cisci optauit;atque hoc melius Egorum sient et laserit, quam Gabaon
qua tot loci itus,operum o auxiliorum commoditatibus vincebatur. Una vero reliqua erat τtri que urbis viroru coctatio. Naam quamuis cetera omniasuppetant, ubi virorum dexteritas ct robur deest . nihil demum praeclari es citur.α mobrem nonnulia nation fue- re,quae firmissimum praesidium in animis o manu cos cantes,cetera i omnia re puere or atiecere nec muris nec vn loci natura sidere voluere. Huius sententia hodie Hibernos in occiduis insulis, o L noniensis in Italia nouimus. Atque hac etiam parte Gabaonitarum triuitatem valdepraeliis se, Adoni sieric examen testatur. Iuippe Tms; quamquamsua urbis propugnationem fortiter cui eo
308쪽
Iao COMMENT. IN LI p. rosve, commemorentur,tamen si enuitatu se virtutίου praeconiam ct Dudem antea obtinui,s,, nusio loco dicuntur. At vero Ga on omnes bellatores cius, fortissimi. Haec diuisima nobu leguntur:omnes eius ciues bestatorcs, omnesi fortissimi. Latinus sermo vocabulorun inopia Hebraici nominu substantiis signiscationem huius moia verbis explicat. Hebraice sic lectio habet, S omnes viri eius I B O R I M. Nomen CIBOR Hebraeusubstanti formae, nec L i na,neque Graeca linguaptari pondere vertere possunt, nisi Hectoro vel Hercules quadam vetit imitatione dicant. Nam si quis Heroas verta nec apte nec plenὶ reddet. ciuippe Gibor virum tantum si se
Acat, non semideum qui tamen robore, animo, ac dexteritate communia omnia ceterorum virῬrum exempla excesssat. Hi anus ant
qui sermo huiusnodi viros Barraganes appe abat. Igitur nasia emceptione defendi Gabaonitae potuere , quo minus expectare, parari O vires suab experiri debere iudicarentur; tantum abest, ut no da . nentur ', qui neglecta fratrum ratione occisorum o reliquis desis ,r ,re 's auctoritate contempta, nimium cito non solam transfuge- tine pacem cum hostibus fecerint,istis magna dis cultatis par- . tem ademerint commeatu praestito: deinde primi hoc desertionis se Iroditionis pernitiosum exemplum dederint ali populis,qui cum totrant spartibus ac rebus instructi non sint,maiore audacia, minoris
probri opinione o blefactum Egis se consilium de regibus deseremu imitari studebunt. Hoc itaque Gabaoniturum facinus tot nominiabus damnatum non solam auctoritate ac sententia, lied opera etia sua publice vehementer vindicandum Uuit Adonisedec, mi rem inaciorum exemplum populorum quamprimum expediendam curauit. Misit ergo Adonisedec Rex Ierusalem ad Oham regem Hebron,&Pharam regem Ierimoth: ad Iaphia quoque regem 'Lachis, S ad Debir regem Eglon, dicens: Ad me ascendite de ferte praesidium,ut expugnemus Gabao,quare transi fugerit ad Iosue , & ad filios Israel. M ANDATUM ista auctoritate profectu , qua Ierosolymit ius rex an ceteras utebatur , hoc est ea,quae ad publicam regum se regnorum rem attineret, issiciendi,iudicandi se statuend ipsa cor nominis or ignitatu notatio indicat. Missum mandatum titulo Adonisedec re-
Ierusalem, non diciturpet, se aut rogasse, aut ponulasse tam
309쪽
CAPUT DECIMUM. sorsormias sys ae causis quas tegimin appararatur, Mui movi auctoritate regis Ierusalem , ut iunicis , decernebatur. Neque eiusdem rationis erat cum Ego, quod ab omnibus simul regibus conspirantibus est susceptum ore uno contra Iosue, se contra Israel. Iubet autem Reges hos ad se ascendere in auxilium sintentiae aduersus Gabaonitab latae quam exerui quamprimum expediebat: ideo ait, ad ime ascendite: 'uod Ierusalem totius Cananaeae regionis editi imum situm occupet. Petit vero praesidium , no visingulariter ostensus, se oppressus, he t publicae causae et comunis iniuriae vindex uim ultores istas ρ- cum aptestat. vi expugnemus. Vt expugnado puniamus. Hebraice sileexver oscedite ad me, SI auxiliamini mini,& seriemusGabao. Iudicium decretum, iamris exercendum indicat verbum seriemus: cuius causam euestigio subiugit in lagos videlicet animaduertendum publice multorum Regum ope, ut citius animaduersio expediatur ob
exemplum desertionis primum, deinde etiam pactionis cum gemino hoste publico Iosue, ct ijs Israel in contemptum con lirationis audeclarationis per Reges omnes factae, a decretum fuerat, ut nustas Iriuate Regum etiam ipsorum pacem cum Iosue, aut cum js Israel faceret , ct ut istas quiuis ex ipsis regiam beatam inferre posset, adimnantibus , opemi ferentibus ceteris uno ore- Neque vero doni- . sedec exercitus regios, se reges ipsos Ieros. mam a cendere conu niret tulet, ut comunicato ibidem con illo lassa Gabaons puniendae expeditio maturetur , ratios ineatur, qua id quam cis λὶ con
Isis positi. Id autem dirigentis in Q oratum fuisse, hiatoria si
Miscat. Congregati igitur, ascenderunt quinque reges Amorrhaeo- ' rum , rex Ierusalem, rex Hebron, rex Ierimoth, rex L chis, rcx Eglon simul cum exercitibus suis, & castrametati suntci a Gabaon expugnantes eam. Zy A M Qv A H Ierusalem ad Iebusaeos pertineret, omnes tamen si quinque morrhaeorum Reges dicuntur ι vel quod ceteris Ado-
310쪽
nisedec gulari dignitate, uti adnotabamus, praecesteret, vel quod maioris partis appestatione minores complecti sacer sermo soleat. Alta
quando enim omnes totius regionis incolas, Uno nomine Cananaeos,
aliqua do duobus Cananaeos or Phere os,nonnunquampluribus, roro omnibus simul nominibu tydicat, duodecim gentium: qua de retib.c., v. noVn Aa in sacro paratu huiusmodi rationi ου explicandis stilia
adnotabamus . EHI fimamus autem prima locorum occupatione, Canaa o Emor, aliosis cluarum familia ampliores erant, regionem obtinuisse , deinde vero ceteris fratrib. partitos, nomen sibi reti vise, quoa ρublicis aliquando exemptis ad bene ci, monumentum comm moratur ; ita eam animariersionem ,quam D. Hugustinus hoc loco faciendam duxit,expediri facile pose putamin. tapua vero hoc loco paucis verbis narratio complectitur, ea rerum ipsarum distinctione, or locorum adnotatione sunt explicanda:nempe reges istos omnes Iorosolymam couenisse; inde vero confiit ut a re profectos xercitibu co ectis et instructu Gabaone peti, se, expugnares coepisse, ita verbio Egud congregati igitu r, unam orationem scimin integram, congregati Lerosolymis. Ascenderunt. Aliam sententiam interpretamur, Ascenderunt in Gabaon: nam ct m quinque dicantur ascendisse qum Dors Ierosolymam ubi donisedec erat , vocati fuerint, apparet ascensum omnium quinque ad Gabaon esse referendum , eoi conus . nisse omnes cum exercitibus suis integris es instructis. Singulos namque r es regios exercitus apparasse, onomen uis,indicat. Hac autem ex Hebraico sic legerem sumus, ipsi, & omnes exercitus eorum. Ita Ut reges ex Hierusalem cum Adonibedec, regi, i exercitus
cum ducibus ex is rum regnis comparati, quam celerrime apud Ga Mon conuenerint. Nequevero magnum laborem in exercitibus conducendis tuncpineti necesse fuit, cum reges omnespost celeberrimam istam es communem eo irationem semis copias comparandas ct -- firmendas atque exercendas curasse consentaneum sit . Istud vero deliberatum regum iEorum de Gabaonitis puniendis voluntate, orsen . tentia arguit,quod mola que in non deue tum est,nusia alia praeeunte actione,vel querela,vel accusatione, nu a re Mone ei excusatione expectata,illico castra locuta sunt, anco expugnatio carpta, Hebraice: c pugnauerut super ea. ac fructionis forma sacer se moviitur um de uia maris et turrib. diruendi, mentios . AH.