장음표시 사용
321쪽
cula in aethere, atque adeo in Glo edita, ex quibus uni fuit ingeniis duri si imae .grandinis , hoc est, caelestium saxorum ac telorum copia in e morrbaeorum fugientium perniciem emissa, tanta magnitudine,ut armatos homines occiderit, eos squam plurimos, adeo ut plures multo grandino vi quam I raelitarum glaridis fuerint intem
empti , quamquam lacriter, fortiter se strenue se in Uga pugna Israelitae gesserint , or magnam apud Gabaonem stragem fecerint.
Atque huius miraculi veritis et magnitudo moltis partibus ostensa est,primum ex natura ipsa rei,videlicet lapidu, qui cum non ex te rae , ut lapides ceteri,sed ex aqu.e materia essent , utpote grandinis genus, ut hoc eodem declaratur versu, in tantam tamen duritiem concreti sunt, ut magnorum fixorum instar homines eosdem , a malos strauerint,o interfecerint: Deinde ex ictus certitudine Aram cum gladius quod cominus seriat, praeter cetera arma omnia certi i-
ma percu ionis causa ab omnibus sere pugnantibus v pcturgamen mortui sunt multo plures lapidibus grandin ametsi fugientes AEc sev o consistentes loco,quam quos ludio percusserat sit, Israel: Praete ea duratio e . Siquidem rari imi exempli est, ut per unam atque alteram horam grandinis proce a duret, se quae irruere fecundum naturam solet, certum aliquem traictum, qua venti directa vis impe it , in fessare consueuit. Verbm portentosa haec, o plane diuino iudicio immissa grando toto tempore perdurauit,quo Amorrhaei adescensu Bethoron ad tecta usque fugientes peruenerunt nes ero in vitam terrae partem praeter eam, qua ista sugerent, incubuit neque alios percusiit: neminem quippe Uraebiarum istas petitum J- xu credimus, neminem etiam ex alia gente; ita enim scriptura indicat, super eo non super alium quenclymam; ita ut i orum ambages,. iugationes se errores ipsa de calo missa saxa consequerentur. rodiero legimus de caelo,singularis prouidentiaesignificationem habet, non quod e ublatis a terra se in sublimi paulatim concretis humoribus,ut alias,naturae essicientia accidit non etiam quasi fortuito sementorum rabie,sed irato ac vindice Deo, ikami grandine in aeth re subito concretam in hones immittente. Hui modi annotationem a prouidentiam Dei ostendendam caelorum nomen in hisce rationi . bus appe atompo fulat, cui s etiam exempli illa locin eur Sulphur . . est ignem a Domino de caelo: visuo exponemus tempore, si Dem coΠ- .e
322쪽
cesserit. tqne his miraculis aliud etiam antea aut poEia conspectum eodem die editum sit Hun itur. Tunc locutus cst Iosue Domino, in die qua tradidit Amorrhaeum in conspςctu filiorum Israel , dixitque coram eis:
Sol contra Gabaon ne mouearis,& Luna contra vallem Aialon.
Iosue ei pr. antiam Gr prudentiam historia nobis obseruamdam, admirandam, imitandami oliendit, qui cum ex Dei restonso
cognouisset HIos quinq. Regum exercitus sibi in manus traditum iri, nuPosci ex istis restituros , inte siexit prudenti imus vir potius caelum ad terram ct naturam omnem mutari posse,quam ut Dei dicZ mmutaretur ijs quibuου firma coninantis side exciperetur. Hoc eu quod lecyto isia indicat, Tunc in die qua tradidit Amorrhaeum in conspectu filiorum Israel. tacula die Iosue accepto iam isto rel=onso, In manus tui tradidi istos, et nultas ex eis tibi re flere poteriter missum hoc inceptum vidit, hoc est Amorrhaeos a facie illorum Is' rael conturbatos, ac magnam caedem in istis factam, deinde etiam multo plures grandine, quam gladio interfectos, grandinemque ad Azecha usque durasse, tamen multos adhuc superesse,qui conte tu fuga es protracto ultersus cursu euadere cogitarent; nihilominus promisi, ikim fide confirmatos. in manus tuas tradidi illos. praeuia .dit fore, ut qui reliqui erant, I seraelitarum manibi cs' armu conficerentur, ut impleretur promissum, in manus tuas tradidi cos.q totius re oni sinis erat: iam in e isiud praestitum viderat, Nu in t bi re si Here poterit, siue nusius ante faciem tuam fabit; nam contu bauerat eos Dominus a facie Israel, cst magna edita strage in plurimos, ceteros ad fugam coe erat, in ipsa fuga magnam copiam occiderat: supererant vero al, qui faecha praetermissa Uuaceda vel suffugiebant, hos in manus ouas traditos credebat , es occideret
rabat. Verumen uer) Gr locorum natura, ct temporis reuitas quominus i per Israelit in conficeretur, impedimenio esse poterant, atq. per Israesitaου rem conferitum iri inte exerat:quippe hoc diuini promisit veritatem cy' conuantiam, Or I raelitarum ipsorum , quos
Deus amplificare voluerat, auctoritatem ac dignitatem lectabat: ut ceterae intestigerenigentes, Uraelitu non solit m miracutis co litiueriles adiutos es promotos deae viribus etiam atque robore auctos ad
323쪽
rem manu armi s gerendam. tque ita in reliquis pugnis se prae-0s formidarent : sed cum reliquῆ tempus breue esset post longa ianus fugae oacium, iami sol ad occasum tenderet, seupere betq. magnus
tractus se commoda hostibus ad euadendum vastas Aialoη, hespitibus ut ignota, ita incommoda : constant imus fide Iosue cum Deo primum prece de istius diei expeditione absoluenda egit, deinde caelum ipsum a promisit dictii Dei veritatem et constantiam obserara amo equio, prosequendam vocavit. Duplicem itaque algocutionem socverseu di tinguimus: alteram,qua Deus exoratus est, i dictam suum secundo euentu firmaret: hoc Tunc locutus est Iosue Domino. Alterum vero, qua luminaria flare ivsa fuere. Locutionis siue precis argumentum erat,isiam diem esse, qua ipse aemorrhaeum in con ' ictu siliorum Israel tradidisset: vellit ita . eadem die id omnino con- - , ut Uraelitae traditum sibi Amorrhaeum caederent . id cum breui, quod supererat, diurnae lucis tempore humanis viribus est ici non
posset, atque ex Dei promisi o hominum manu est iciendum eset iu-
pererat unum,ut dies potius i e froduceretur,quam ut humana ma-
ου conficere desineret: namque soc pariZo diuini dicii promi is e fiacietis es costaxtiae natura caelorum tempora rationes omnes obsequies obtemperare manifeste tam ab idis qui pietatem colerent, quam abali s Deo auersisgentib. cognoscebatur. Igiturpo,I prece Deo fa Iami sedem Israelitis praesentilus es audientibus,conuerso in caelum vultu, ob ac lunae , caeli i imperare non dubitat Iosue. Erat autem isti tempore lunae ad solem ab efctus quartus fere ad plenilunium te dens, ita ut luna occidentalior sole esset, atque ab aquatore ad Cacrum d clinaret, ex quo flebat ut a terra a picientibus sever Aialon vastem e se videretur: Sol vero Gabaoni editae urbi imminere ostendebatur
eo tempore, quo ad Aetectaperuentum fuit. Erat vero Gabaon in ea regionis parie,quae Beniamin: Aialon aute in ea,quae Dan tribui sorie obtigit ; ita medius inter virumqueplanetam Uraeliticus erat exercitus . Iubet itaJue Iosue solem eodem loco quiescere, se cessare, o tunc erat, hoc est super Gabaon, es lunam in Aialon Ae cosi flere,quoad I raelitae hostibus interemptis vicctoria potirentur pleni si
ma . Vult itaque utrumque maius luminare in eo loco, quo tunc erat,
cox flere, eami inter se oacij rationem conseruare, quam tunc obtinebant; ita vis rater a Irorum quietem nihil in ceteris sectibis
324쪽
3i6 COMMENT. IN LIB. Ios VE, m taretur: oportebat enim cetera tum sidera, tum astra omnia horum maximorum rationem sequi, praecipue vero Solis, a quo lumen cetera accipiunt: ita considientib. his duobuspraecipuis,cetera obtemperare omnia Vortebat.
. Steteruntquc sol dc luna,donec vicisteretur se gens de inimi
PRO Missu M Humum fide a Iosue acceptum certis imo eue tu fuisse firmatum, natura omni obsequente, rei gestae narratione doce
mur.nam Him Deus dixi sset omnem Amorrhaeorum exercitum inIo-
suae atque adeo Israelitarum manibus traditu, quia id praestari oportuit quod fuerat receptum, ne lucu defecta impediretur, sol atque luna prae criptis a Iosue terminis constiterunt, nec citerius reuersi nec ulterius progregi, sie steterunt donec ulcisceretur; non tam lyarium se terminum, quam causam quamobrem, vox donec, hoc loco. significat: ut lata , Sede a dextris meis donec ponam inimicos tuos, scabesium pedum tuo . Causa,inquit, cur Solor Luna steterint,suit,
ut ulcisceretur segens de hostib. Fuis, se quoad id conficeretur diurna luce opus fuit. Haec igitur a planetis fuit suppeditata lata promi forum diuinorum vis se ei scientia est. uoa υero dicitur vicisse retur se gens, tyudsignificat,quὸdpromifum fuerat, morrhaeos
Israelitarum manu ef conficiendos: quae res cum tempuspostularet, temporu autem cursus luminaria secum rapiat, ut una continua pugna res expediretur lucem praetendi oportuit, cum hominum tanta in conficiendo celeritas esse non posset; C tamen pergentem conscienda res erat. Nam si Dei virtute tantum feret, uno momento exercitus omnis interimi pol it, vi in Senacheribis atque in rubri etiam ma
ras exemplo est manifelaum. Sed hic oportebat gentem ipsam ulcisci de hostibus suas : ita ut ultionis huius exemplo terror a P iniseer tur. Atque huius miraculi memoriam non solum hac historia, sed alijs etiam literarum monumentis 'consecraram fuisse , Spiritu sanctus docet:idems i ud teHimonium refert. Nonne scriptum est hoc in libro Iustorum Z Stetit itaque sol in medio caeli,& non festinati it occumbere spacio unius diei.
H v I v s miraculi testimonium iam diu celebratum, atque in acta scripta ii relatum tanquam inauditi atque omnem hominum ae stran
tionem excedentis exempli, ex noto saeculis istas libro historia huius
325쪽
CArvT DECIMUM. 3ip. zor petit ac producit. Cuiusmodi rationem confirmanris miracualis ys,qu.e naturae habitum valde excedere videntur, sacri scriptores' teneresolent. Sic Moses rubri maris Aegyptiorumi in i o cladem, M.Aor Arnon etiam iuui, repentinam ct Mirandosam traiectione, clarisi is monumentis testata consignatat declarans,Fe orum Domini librum citat. Atque librum hunc, qui Latine Iustorum in cribitur, nonnulgi ex Latin is,Graecis atque Hebraeis ex pontoribus aliquem
ex UM osis libris esse opinantur,adducti fortasiis Chaldaici interpretis explicatione huiu modi, Nonne scriptum eis super librum Legs 3
Verum cum miraculum hoc expresie praedictum n quam apud Mosem inireniatur, ex quorundam locorum interpretatione contexeine conantur. Nobis autem qui sacrarum sicriptararum expositionem ex
lections vi atque pondere susceptam profitemur, neque ingenio Iudicio . nostro quicquam tribui volumus, hic locus o alter iste a Mose citatus non ex sacrosanctis voluminibus, sed ex altri probatis imae ac recepti imae auctoritatis hissorijs suis, videtur,siue illa aliarum gentium,sive, quod magoprobatur, Uraelitis auctori ου constiterint. 2 uodne dubitare po fumus, maximo argumento sunt uisimonia ipsa hic atque issi roducta, quae carmine concluduntur, atque adeo alio carminis genere ab eo, quo liber hic a propheta, or isse etia a Mose conscriptus GL Namque libros omnes Egos quinque inosis, o hos etiam priorum Prophetarum ane uos libros,non soluta se pedibus er versi bus ad ricta oratione compositos esse, js, qui ad sanctae linguae studium poeticae cognitionem adiunxere, manife ictum est. Atque totum istud carmen, Stetitque sol in medio caesi, Sc non festinauit occumbere spacio unius dici, alijs numeris ab antecedente se subsequente oratione contextum esse, nobis constat. Vt se istas duosve fus apud Mosiem: Sicut fecit in mari rubro ,'faciet in torrentibus ' Arnon. Scopuli torrentium inclinati sunt,ut quiescerent in Arnon, recumberent in finibus Moabitarum. Itaque locum hunc ex alio a V sacris libris testimony atque confestonis causa petitum existima mus, ias in maximi exempli narrationibus obseruari cognouimus. Desiderantur autem iam olim libri Agicum abys multis , quorum in
sacris historijs mentio sit, propter temporum atque seculorum iniuriam; non cum in sanctorum voluminum numero non haberetur, tot
mutationes se calamitates perpesiis Israelitis conseruari nonpotue-
326쪽
runt, ideol cum ceteris hi riarum se disciplinarum scriptis haec .
etiam in manibus non sunt, quae tame istis temporibus vulgatissima, atque decantati in fuerant, adeo ut in sacrarii narrationum tin
monium petereotur,idi non Dei faciendae causa, sed veritatem po-isus in ista, libro narratam confirmandae or explicandae. Pippe es quae huiusmodi continebantur scriptis,quia poetIco orationis genere . decantata erant, propter tropos o figuras minὴs peti cua habeban- . tur: id quod hoc ipso in hac narratione producIo exemplo consticitur. . Nam primo indicatur tempus,quo Sol constitit, idi circa meridiem fuisse significaturiali parte notata in medio caeli,quod Latinis Meridies sive Meridianus circulis dacitur. Δ Uod vero subiungitur c nofestinauit occumbere spacio visius diei obscurius aliquanto est.non
enim nobis istud signi cui, s.lem eo loco vnim diei stario haesisse, hoc
est horu quatuor is viginti naturalibuου, vel duodecim, siue diurnis, me artificiatibus antiquu, quas planetarum astrologi vocant. 'am iquamdiu constiterit, nihil certi in scripturis comperimm , quam- '' quam sexaginta es sex horas constitisse Hebraicarum Homiliarum. auctores acutis quibusdam rationibus inducti scripsierint. Est autem orationis huius ista sententia; Solem illa tempore do nec ulcisceretur. segeni de hostibus suis uam alias connitutam diei rationem exacte conficere non laborasse. Constituta autem ratio duodecim diurnis horo confat, varijs quidem istis pro anni tempore,tamen non pluria,'''' ' ' duodecim, sicut scriptum est : Nonne duodecim hora ἴμ't. Hei ' Verbum festinauit non solum ad motum, sed ad vim or con- tentionem hoc loco refertur ex Hebraico ATs conuersum , quo ista lingua in ise qui haerent impe endis usurpat, atque etiam cum quis in instituto cursu retentus contendit tamen, ac tandem solutusor liber carptum iter eo quo praefixerat lcmpore peragere icndit; namque tunc festinare oportet,vi quantu morae haerendo contractum fuerit, velocitate deinde cursim resarciatur. Nihil igitur huiusmodi
laborauit sol, sed retineri iussus eorim loco costitit, haesiti libens, totum i illam diei llacium praeterire passo antequam ipse occumberet: itaque pugna omnis confecta fit integra luce ron crepusculi, sed θ-ias in medio caeli, hoc est supra horion tem consi lentis ita effectum
est, ut sol diem istam pecerit, non iamen stario sibi anteactis se post
agen ab annis ac seculis obseruato se quoscripta est : Sol cognouit o
327쪽
c zm suum:quem tametsi cognouit, in tamen die praetermisit. Vetero de libri inscriptione nonnihil dicamus, exi imamus isnus 6- ι argumentum de iusto se aequo fuit e , in quo de Dei in homines benesic is , atque de hominum erga Deum pietate se offici ager
tur. Siquidem Hebraicum nomen HAIAS SAR, re Ium, a-
quum iustumque significat, atque ita Graeca semio pro verbo hocus bEΘοοῦς reddit.. ' Non fuit antea S postea tam longa dies obediente Domino voci hominis, S pugnante pro Israel. MIRACvLI magnitudinem, es benefici, in Uraelitas conti praestantiam,singularisi prouidentiae praeclarum argumentum adnotatione es comparatione amplificat auector. Nam quaecunq. rari si afunt,communems naturae habitum atque usum praetergrediuntur, certam quanda Dei auctoritatem atq. ngularem voluntatem obsee
uandam commendant. Docet autem hintoria haec diuini promisit se propositi eo citatem nulta modo impediri pose,quamqua omnis rerum natura se ratio mutanda sit. uippe natura Dei minissitra eum quem tenet cursum, non coacta medius aper equitur, Cr cum aliter agere iubetur,pari facilitate fac it:S .S. E. Ordinatione tua perseuerat dies quonia omnia seruiunt tibi. Tanta vero diani promisit vis auctoritass est,ut si eius praestandi causa exemplum edi opus fuerit, nunqua alias editum,im. 9 nunqua erindum nyoberum tame ut id quod semel dictu eZZ fiat,eiusmodi unicu exemptu edatur .In aquis, in igne,in terru n nubibus .in omni dentq. sub caelo contenta natura miracula antea se poItea facta fuerant, pro reru opportunitate Agmstria,qua si no pari magnitudine,at eodem genere repetita aliquando fuere,or repeti etiam in ponera posse putandum H . At vero vistis motus, atq. ordinatione altrina perseeuerantis diei ratio hominu causa mutaretur, nunquam antea hoc modo visum auditumi est mo nunquam antea fuit, ni P. Murum in pineri; Jerandum :ita ut quod sic steri Oraelitaru rcbm expedierit, tametsi alias repet edum non
fuerit, tamen faectu praenitumi sit: adeo magna e Ai Dei; dixisse,adeo mitis Dei diectu es caci de excepi su si qui ola rex serui cuiu dus utarium ad se diuersiuri, Aec diu apud se haesuri causa non selum aulaea es sive eectilem cunctam, sita omnem regia domin ordine, se
riam, consuetudine or more prater omne maiorum suoru exemplum
328쪽
Di, mutari , at ae pro hostilis usu variari iuberet, manifestum
rat , cum cetera omnia, quibus ad houes in manu istas tradendos opus
fuerat,praeseisi pet ;9 EDd etiam addidit, quod nec antea necpostea fuerit, ut solis lunas cursum sistere tam diu iuberet, quoad gens defuis hostibus ulcisceretur. Obediente Domino voci hominis. Cui homini adultionem semel, unas opera conficiendam, diurnae lucis protraritione opus esse visum fuit. Causam vero quamobrem hoc D-rium fuerit , indicat lectio , pugnante Domino pro Israel. Qua oratione id quod exposivimus, significatur, nempe si cepisse Deum cstram es operam tradendi hostes in manum Israeliturum, idά Io-essicientia ipsa se virtute Dei θe ratisi a. Namque ceteris in natur , quae sub caelo sunt , si quid mutatur , id aliquo ecto alicuius a terius naturae vi effici potest , tanquam instrumento diuinae et Eumlatis, se prouidentiae: t quod aquae siccentur, ventus esciat; quod ventus siet, aqua in causa esse tosiit; denique caelum ea , quae ambitu continet suo, mutare variares valeat: sed caelum ipsum a nn o i feriore fit mutar, uepotest, nisi a Deo tantum,cui omnia seruiunt.
occisis, cir te oribtas loco pugnae atq. victoriae causa aptatis. 'uod vero Latine legimus, tam longa dies non solum ad blacium, sed a qualitate se praestat iam referendiι edt,fuisse diem iEam praeter omne exemplum notabalem magnitudine, ratione ucis primum einde
329쪽
etiam quam par em existimant. igitur si astrorum vis, ratio se habitus mutata sunt, Deo unico audiore mutata fuisse oportet. ciuid
autem Deum ad haec mutanda mouerat, nimirum viri sane Ii precatio pactulantis promisit fidem es veritatem illa singulari miraculo
exhiberi; itaque tantum piae stris promissorum Dei innixae preces hominum valent . obediente Deo voci hominisci it aurem hominis vocis arrumentum, pugnante pro lsrael, cuius ista summarit:
mandoquidem tu hodie pugnam hanc Uraelis causa susceptam instreta, hoc etiam prasta, quod praestari opus est, τι dies tu diu haereato consistat, quoad res ab Uracis confecZa sit, id flat antequam invasiem A ialon deueniatur, uti ego praesente Uraeis solem se Δι
num consistere iubeam,illis tua virtute consistant. Porro adnotatu digni ima significatione non caret i ud, obediente Domino voci hominis. Nam cum Iosὴe Deum primum orauerit, deinde solem se lunam non orauerit,sed iusserit, P e mouearis,indicat oratio iussum hoc non fuisse a sole aut is luna auditum, seda Deo, cui omnia viuutes obtemperant: quique solem se lunam iuxta Iosue dicIum sola voluntate retinuerit. Ex quo fit, ut vanis ima arguatur eorum βω- tentia, qui numen aliquod assitris tribuunt, quibus neque sensus quidem inent, sed i a tantum naturae vis,quam singula a Deo cuius nutibus parent, accepere. Uerumen uero ut precationi , quae diuini
promisit fundamento fulcitur, diuinam virtutem se est uacitatem propter Iammam promisit auctoritatem se praestantiam ostenderet I 2e, tanquam Dein ipse iuberet,solem es lunam consistere iusiit, quod iussum, quod promisit verbis sui virtute niteretur, Deus se
audiuit se ratum esse voluit. Hunc totum versum ad Latinae lenionis elucidationem, ex Hebraeis verbis, quibus Chaldaica se Graeca valde restondent, exprimere non piguit. Non fuit sicut dies ille, ad facies eius, &post eum , ut audiret Dominus in voce viri, quia Dominus bellum susceperat Isracd.Be andi verbiampasiliae usurpatur hoc seco Hebraice.Sed diei magnitudo hic adnotata ad temporis
atque loci rationem referenda est. Nam cum haec res verno tempore gereretur, nimirum oecundum Aprilem nostrum, ut ex praeceden-
tibin colligi potest,istim Ggitudinis exemptu alivdeodem mense xo- de caeli climate, atque terrae situ nunqua est visum. αuod si alias dies certo empore longior sint,ut ijs qui ultra Tropicos degut, id terrae
330쪽
sto caeli . allectu, non autem solis c satione es citor, ut iis, quibus caelestis dbar e ratis conflat,demonstratur. Demum istud modo ais
redum nobis est miraculum hoc in ipsa natura, in ipsis inquam, Sole, Luna, atque avrs ceteris editom fui se, id quod aperte nobis india cant verba, Ne mouearis, steterunt: quod hic obiter af rmandum, alio loco H lutandum reservamus,quorundam explo furi sent etiam, qui quod Peripateticae Hsciplinae plus aequo ββ addixerint,vi mis culum hoc de caelo submoueant,nimis anxie laborant. Reversusq; est Iosue cum omni Israel in castra Galgalae. V iCTO RiAM iuxta Dei promissuma Iosue Uraelitis s repo tutam hic versus indicat, se diuinorum dictorum constantiam a . Hei praestantiam se et tilitatem praedicat. ciuid vero maius esse potest, quam et niuae noctis itinere, atque unius diei ad eam rem comparatae pugna socise in extremo vitae discrimine salutem attulisse, hostium feroci imorum exercitui regios quinque fudisse es perdidisse'
reges ipsos cepisse,sir multis eadem die miraculis, Deis beneflcys a ctos se se, demums saluos se incolumes victoriam in eum locum qui in isio tempore ad castra figenda delicus erat reportase, se neq. dum iretur, neque dum rediretur,quicqua incommodi accepisse: n
que cum peruentum in castra esset, usios exsuis fuisse desideratos, nsque quemquam ex istas defesssum aut lassum in via haesisse, sed omnes rei qui profecti fuerant, simul etiam redi, se cum omni Israel
in castra Galgalae. I nunc se rerum apud alias gentes celebratarum exempla cum tys quae diurno auxilio a piis hominibus geruntur, confer,etiam decantati simum EDd,Veni, vidi, vici quanto vel ab hac una Iosiue expeditione superetur, contemplator metire; inue-Hebr io. ni profecto nusios homines cum istis comparados, qui per fidem et L, , cerunt regna, operati sunt iussistam,obturaverunt ora leonum, ef ,, gauerunt aciem gladij, extinxerunt impetum ignis, fortes facti sunt in besio. Atque hactenus totius Nigestae summa descripta est,quae de inceps per partes explicatur. Fugerant enim quinque reges, & se bsconderant in spelunca urbis Maceda. MAxi MAE istius boctium torbationis ac trepidationis hinc, i linc vero maximae Iosue atque Israelitarum alacritatis oe coiiantiae imago depingitur: atque druinaprouidentia utroque modo praedicatum. Vod quinque reges tali forti fimi, ct ad Gabaonitas perdendos