장음표시 사용
331쪽
obstinatissimi cum fusos fugientes j evercitus syos vidi sent, omui
regi' decoris es nominίου cogitatione relicia, vitae tantum siuae Jem infrega pesserint, atque soli, omni praestio , comitatu destituti omnes simul unum cursum tenuerihi, eundemi longi silmum ad Mace dum et que urbem, quam tamen ingresii non fuerint, utpote qui se istic tutos fore minime existimarent: tum quod quinque reges , sto habitu es gestu in magna urbe latere non possent, neque absique esuitatis totius admiratione or comotione ingredi: tum quod metuenduerat,ne a ciuibus ipsis inI seraelitarum gratia occiderentur, aut proderentur, quamobrem conoultum visum est, ut omnes in Pelunca ipsis notam atque ad latendum commodam sese abderent, nusia regiae dignitatis ratione habita, dummodo caedem po sient euadere. QAt vero quod ab tyu mortis mugiendae causa decernebatur, ut nusio negotio quinque reges isti in manus I raelitis traderentur, certo se notissimo monumentums perpetuu rei futuro loco conclusi, aque ut ab I Fraelitis ipso eodem tepore notaretur, ipsim Dei prouidelia essectii est. Nuntiatum mest Iosue, quod inuenti essent quinque reges latentes in spelunca urbis Maced ILLOR vM metum, se eorum a quibus inuenti sunt animi integritatem se constantiam ex eo cognoscere licet, quod i i inuenti nec inuentorem, ne se proderet,occidissent; nec inuentor, quomin Nomnes lassos quinque agno siceret, notaret, se numeraret, Derat turba-tm,aut aliquo modo territin. diuinque reges latentes in hi lunca v bis Maceda, rem dilige ter obstruatam,certos nuntio indicatam, haec numeri tersonarum se loci repetitio significat: cui modi certos nullos ad principes se summos magistratin aferri oportet; ne quid ab
istas praeter decorem atque usum conssItuatur.
Qui praecepit sociis, S ait, Volui te saxa ingentia ad os spelun- cae,&ponite viros industrios, qui clausos custodiant. OPTIMI. ducis prudentia ac dexteritas, consili' primum pro 'tempore capiendis, deinde in rebus gerendis peficitur. Magnus alias nuntius, se qui intentum ad gloriam ducem quemlibet haerere cogeret, Iosue astatus fuerat. diuinque reges pariter uno posse capi loco, quibus captis viriuria certi ima in manibus erat, o triumpbi materia non omittenda osserebatur rari imo exemplo quinque regum, eadem opera producendorum, cuiuι θ eciandi causa peri non poterat, ut non
332쪽
ut non magna hominum turba concurreret, imo ut non unu quisique
in istis capiendas, producendis, ac deducendis primus, aut saltem ne possitremus e se studeret.quae res cum Iosue dexterrime se sapienti 'me putata fusorum exercituum caedem retardare, aut interturbare Iposse videretur consulti me connititutum est,us nulla priuataegloria aut utilitat sed sola diuinae voluntatis ratione habita, victoria aduersus hominum fugientium turbam urgeretur qui si euaderent natus in posterum I raelitis negotium faceserent;cum praesertim quinque iri reges iam a Deo traditi. 2fodiri interim ita possent, ut nepipsi est gerent, neque a suis eriperentur. Iubet itaque Iosue magnis saxis ostium praecludi, se idoneo virorum detectorums praesidio custodiri exterius ,ne quib=iam isios inde eruere posset. Ceteros vero o latam diuinitus victoriam ad extremum inque per equi iubet. Vos autem nolite stare, sed persequimini hostes, & extremos quosque fugientes caedite. Ne dimittatis eos urbium suarum intrare praesidia, quos tradidit Dominus Deus
OBLATu M a Deo insignis in et tili si a vicuriae leneficium ag- noscendu praedicat Iosue, es Isia litis quam studiosi me accipien- ,
dum commendat, ut omni alia humana cura deposita, in unam fidei cogitationem omnes incumbant, o hostes istas quamquam fugien'. res, iamen i traditos credant, MI ab ipsorum iudice , gubernato re se principe Domino, cuius consilium Gr voluntatem nusia cum tione sequi oporteat,terseuerantiam Usque in finem exigi atque probari a Domino ouarum rerum auctore se promotore, atque ampli st-
catore . Expedire etiam cogitare eos qui fugiunt, sibi hostes eis, qui quantum possint se est Vere se sese tueri conabuntur: Istis autem vivis es evasis, Israelitas plin negotij habituros, quam si eadem
die qua Deus voluerit, res confictatur; cum quod vivens hostis honi curam ini est ; tum vero quod ovatam a Deo temporum se locorum opportunitatem negligere, inutilis imum, imo calamito imum sit, atque lago praecepto cautum, Non tentabis Dominum Deum tuum. Iam vero facilitatis ratio, praeterquam quod ex Dei promiso firmatur, ex tempore se loco atque hostium habitu V te onfenditur, quod
isti fugiani: facilius enim multo fugiens honis, quam dimicani pes ifundator , quod νον ita procul int, sed contingi positat . extremos quosque
333쪽
quosque fugientes caedite.qubdantequam urbes suas ingrediantur, caedi, is pariteris p int. Diodsi Israelitae pone sequantur, vel isti sese in urbes recepturi non hunt, vel non sine Uraelitis ingressuri; quae res efficiet ut eadem opera es urbes occupentur, o hones Ouuntur: hoc e quod Iosue istis pronominibus eos, Guarum signi- fca cc di mittatis eos, iste vobis, urbium suarum, o no iam vestrarum,intrare p sidia: sedsi intrauerint, o vos etiam intretu, id, nulla dubitatione, aut cunctatione, sita certa promisit se bene-μν diuini fide . quos tradidit Dominus Deus in manus vestras. Hebraice haec figurate,sed eleganter se ad viuum scripta huiusmodi ferὶ verbi. Et vos ne stetis, sequimini post hostes vestros,&caudabitis eos, ne detis illos ad ingrediendum urbes suas, quia dedit eos Dominus Deus voster in manus vcstras. Huius prorijsacri conscia, initia es progressus vidimus: iam vero exitum .ilectemus - ut aperte cognoscamus nudiam huicsimiom,neq.si res ipsasgini consideremus,magnitudine parem huic dieifui Iesen qua Reges quinque capti se conclusi, copiae ingentes fusae ct occisa, urbe , multae obtentae sunt. Prima huius ta3tae expeditionis pars, hoc est de regibus Optis,iam est exposita; secunda vero ac tertia nunc exponitur, ne re de hossium atque urbium expugnatione. Caesis ergo aciuersarijs plaga magna , &vsque ad internecionem pene consumptis, hi qui Israel euadere potuerunt; ingressi sunt ciuitates munitas. HANC caerim plenam integrams fuisse omnium qui Gabaonit, expugnare caserant Voc est quinque exercituum Amorrhaeorum, in dicat desicriptio ipsa: plaga magna, & usque ad internecionem p ne con sti m ptis. otandum vero in Latinam vorem pene, non tam ad eos qui in proelio fuerant, quam ad reliquos morrhaeos, qui
in urbibus Bethoron, Azecha, aceda cr ceteris vicinis mam
serant, esse referreaeum, qui cum suorum exercitibus fusis ac caesis
perditum iri se e vehementi r metuerent, ad munitistimarum et r-bium praesidia coxfugere, oppidis, urbibus se loris omnibuου , in quiabus minus tuti fore videbantur, desertis: hanc huius loci interpretationem, cum Hebraeae sectionis forma, tum verbum Sarid nss docet. Hebraea in hunc modum Latinse vocibus et icunquesonant: Et fu it
cum consummaret Iosue, S Qij Israel caedere cos plaga magna
334쪽
valde usque finire eos, & Saridi mei fugerunt excis, &ingressi
sunt in urbes munitionis. Verbum, et fuit, rem non sieorsum conmderandam, sed ad aliam rem geuum referendam indicare, iam in hoc libro bifendebamus: Et fuit post mortem Uas of sec. Ob eruatione, iraquit , unu est, quid praeterea euenerit, cum Istraetitae Amorrhaeos igros ad internecionem v q. cecidisssent: id quod Interpres nocter eis ganter vertit, caesis S vique ad intcrnecionem pene consumptis: namque absoluti ab litui huiusmodi apud Latinos vis ea. Indicantur itus duo: alteru Pos, quos ut hones aggregi fuerant Israelitae, caesosfuisse: alterum vero, eos qui Israel est gere potuerunt, relictu omnibus alys locis , sarcinuli i costectu, adpraesidiarias urbes spe. Duo autem verba Hebraea sunt, pro quibus Latini vel Mere,vel euadere citra discrimen, reddere solent sum tamen Maccersis disserant notationibus, ct saepe simul vliuventur; id quod nisid erret, non fleret: alterum est Palat, quod ut obseruauimus, ad eos refertur qui ex ipso prori, aut periculi alicuitu discrimine se articulo, vel vi et si fuga liberantur : alterum vero Sarad, de dis dictatur , qui vel periculo non interfuerunt, vel ab hostibus neglecZ vel
relicti euaserunt. Et pleruZq. Interpres nocter S A R I D I M Residuum, vel reliquias interpretatur se hoc loco verbum SAR AD , o nomen plurale s A R I D I M eos qui euadere potuerunt, vertis; ita ut exponis it, reliquias Amorrhaeorum istarum, quae vel neglectae ab Uraelitu fuerant, vel in oppadu al H locis relicta ad eas esset e v bes,quae in istis regnis pyrm imae itque natura se opere muniti si aehabebantur ut in segulis regionibus olim perfugia huiusmodi. constituere in usu fuit. Atque huic quasi militari verbo sARAD, gere siue perfugere Latinum restorii: Hibianum vero Acogeris:Italicum eleganter, De ratiare. Apparet ergo tum sitas in planis si set Hes, tu opeida locat alia minus munita ab istis est me tibin fuisse derelicta, s e isti ex ipsa caede est ueterint, siue quod ratio atque oratio polim OLiendunt , ex ali s locis omnibus tu munitas via perfugerint ; atque ita ea omnia quae relicta fuere loca ω aelitis nultinc otio ausoeri potuerunt. Reversus ti est omnis exercitus ad Iosue in Maceda, ubi tunc erant castra sani S integro numero, nullusque contra filios Israel mutire ausus est.
335쪽
c A pvT DECIMUM. 3r7P Α v L d ante odendebamus, expeditionis huius descriptionem summam ad que decimumquintum verseum deducIam, eam . deinceps membratim explicari: cuius partes ista putat : Primum ex Galgatis exercitin proferitas Gabaonem peruenit, quo loco pratihm coeptum
est: inde fugientium tergaper omnes fugae meatu tresa sunt. D. irrea reges quinque in s=elunca comprehc sii es conclusi, cis, o ing f. e- re apud Matidam, ubι Iosue cum exercitus parte mansiit, misin idoneu copiys,qua fugientes Amorrhaosperistyuerentur, es occido entridi esse tum est. Atque euestigio j, qui fugere pol'crunt, in urbes munitas perfugeret, vero tui fugientes isgos persecuti ceciderant,ad
Iosue redierunt,qui cum bona exerciti parte apud CMaledam hi serat.hoc est, quod hic legimus, ubi tunc erant cailra: omnis exercitus eorum, qui ad caedendos fugietes misit fuerant. Hebraicὸ, Omnis illi populus, sani de integro numero. Hebraice verbi se alom signi γυ-iionem Interpres noster optime reddidit. Quod vero aditur nullusque contra filios i frael mutire ausus est, non solum ad eos refertur, qui victi caesi, fuerat, 'ed ad omnes in uniuersum quotquot esse poterant,quacunque transiretur iterue fleret, redeuntibus praecipue,
siue per medias, siue secudam et es ipsas,omnia istas re serebario constans ceriami promisum i is fuit, nullus ex eis tibi resistere poterit. Hebraice oratio haec ita enuntiatur,ut neque publice neque priuate quicquam osse ae,aut incommodi, vel voce, vel verbido uno f raelitis astatum intestigamus: quamquam exercitu diuiso in partestreis Ivnam eorum, qui cum Iosue in castris manserunt, alteram, rum,qui in conclusorum regum custodia costocati; tertiam vero, eo-rsi qui fugientem hostem fuere sectati. nemo tamen neq. quiescentibus,neque in sePantibus, neque redeuntibus vel obganire ausus e f. Igitur po i i ius diei partam atque constituta vicZoriam quid actum erit, subiungitur. Praecepitque Iosue dicens: Aperite os speluncae,&producite ad me quinque reges,qui in ea latitant. CONsTANs Iosuae fides atque sapientia hoc iodicantur et resiuii a quidem,quod adeo certam sibi illius temporis viritoriam diuini tui traditam optimus dux crediderit, ut nustam negocium aut impedimentum futurum existimarit quominuου o luncae ostium, quod magnis lapidibus obturatum erat, aperiri commodeposset, se reges i os
336쪽
quinque nulgo vindice a se usique adduci. Sapientia vero, quod hae in istas exemplum non antea edendum statuerit, quam omnis Israel victoria potitus conueni Get,ut res se sivis se alienis hoc pacto notiori uctriori esset, o nusia inuidiae , contentionis aut querelae occasio cuiquam ex Israelitis daretur. Feceruium ministri ut sibi fuerat imperatum: dc adduxerunt ad cum quinque reges de spelunca, regem Hierusalem, regem Hcbron, regem Ierimoth, regem Lachis, rege Eglon. Eo RuNDEM regum, Di forti si mi,atque Mycon 'iratione per- tinaci imi antea descripti fuerant,numcrus ac tituli nunc referumtur,or locus,in quo comprehensi fuerint, indicatur,ad demonstrationem tum victoriae admirabilis, tum diuinae prouidentia ac veritatisse constantiae promisi i l im, In manus tu is tradidi istis; quod ad ρraesentium is ponerorum exemplum praedicari oportuit. Auamobrem quatuor hic notantur, primum ita eodems modo faritam fui se,uia Iosue fuerat imperatum; secundum, fulse productos quing. . reges ex oeluxca, ex qua nussin cfugere potuisset, aut auxilio quopiam euasisset: Tertium, ad Iosue nemine impediente deductos fuisse.
quod mirabile est,tot reges tantis modo comitum, militum se strua, rum catervis spatos, inania potentia siuperbos,nunc tam cito mutata
vivendi conditione solos comprehensos e llelunca,in qua latebat er ductos deduci. an festo diuini iudicrio consili, argumento um quo
nusta priuatae felicitatis aut infelicitatis ratio couenire conssare quepsit: nustius quippe istorum dies cum alio aut consentiebat, aut ab uno ducebatur sidere,atque locorum ipsorum se regnorum, ut varia nomina,ita etiam diuersa situs,a eLIψ,or horoscoporum obseruatio
fuerat,es tamen istis omnes una hora victos , una fugatos, una a ditos, una comprehensios,vna productos atque dia flos, na demum
supplicio affectos fuisse constat. Illam vero tituli or propter eas quas
inalcauimus cain. ,or propter veritatis testimonium referuntur se
an fantur: atque ipsis Iosiue or Uraelitis audientibus appestata singulatim fuere, hac serie, Hic ea rex Hierusalem, hic rex Hebron, hic Ierimoth, sec. Idi non Israelitu tantummodo , sed geotibusianus regionis omnibus noti imum. Cumque adducti cssent ad eum, vocavit omnes viros Israel, α ait ad principes exercitus, qui cum crant: Ite dc ponite pedes,
337쪽
pedes se per colla regum istorum. qui cum perrexissent, S:
- . subiectorum colla pedibus calcatat, rursum ait ad eos: Nolite timere,nec paveatis conssirtamini, S cstote robusti sic
enim faciet Dominus cunctis hostibus vestris aduersu quos dimicabitis. VicTORi AE illius gloriam, non sibi,sedauctori Deo tribui voluit Iosue; diligentiam vero se operam 3s ad criptam communica re, quos in gerenda re socios habuerat, hoc est omni I raeli, cuius primores, hoc est tribuum se exercitus capita, ad se appestatos, Regum costa calcare iubet ; magna gratulatione tanti beneste, a Deo accepti admirando exemplo. Nam quis unquam quinque forti si os Reges una die simul victos, captos o placentes coram se υidit Iubet ergo isti actione Dei virtutem , prouidentiam,benignitatemi erga se or iudicium aduersu impios, constantiae ac veritatis in promisiis vim agnoscere, item etiam concipere reportandae de ceteris gentibus victori ei dem prouidentis Dei auictoritate or beneficio, cui uni
rerum suarum siummam omne icce tam referri curant, non flumeuentus ipses, o incepta,acta es cetera omnia: sique hoc unico praesidio nixos expraeteritarum rerum experimento or υμ promissa omnia in poterum obtinenda credere. Inprimu animi dubitationemor metum omnem adimit, nolite timere, quod ad pericula attinet,
nu um futurum affirmat periculum ipsis Dei credentibus promiseatque iusso obtemperantibus; nusiam etiam tantam i ficultatem fore signi cat, quae constantem animum praestantibus non superetur ;ideo . addit, ne paveatis. Verbum prius animum , posterius hoc comporis vires Hebraice *ectat: quibus duo alia opponuntur, consortamini animo, o estote robu sti,corpore et alacritate: Gallice courage, o hardiment. Exhortatur itaque is spresenti exemplo ad futur rum fidem constanter tenendam, argumentas duobus ex locis producit , a maiori siue ex contentione, es a pari siue costatione. Prior argumentationis ratio est: Cum quinque exercitus smss,quinque re- ges coram iacentes a . tedibus vestras calcatos hie Iaueritis, credenaeum oerandums est, alios omnes hostes, quorum fortitudinas opinio non est perinde celebris , vobis eodem modo superandos di. ine fu
turum assimo: Posterioris vero, ex parte eficietiae ac virtutis a qua
338쪽
hoc est hostes omnes esse ita vincendos se pedibin calcandus. sed loedico esse Wb eodem faciendum, qui haec hactenm fecerit, hoc est a Do-
Ino , cui eadem virtus integra constat, eadem volunti manet ira dendi vobis omnes hostes, quos debesiandos decreueritis. Itaque nulla res impedimeto vobis essepoterit, nisi vestrae aut fidei, aut len- tiae defeectus,neque terminus vagus praefigitur vobis nisesbia de nitio
eorum quos hostes lege declaratos cognoscitu. cunctis hostibusve- atris, aduersum quos dimicabitis. ita tantum a vobis fides,volunt ses conatuae exiguntur, quae dubio procul diuina virtute ad optimum AEdducentur exitum.
Percussitq; Iosiae, & interfecit eos, atque suspendit super quinque stipites, fueriintq; suspensi us'. ad vesperum. Is hs, sectionibus omnibus duo ex la perpetuo obseruanda sint
alterum diuinorum erga pios beneficiorum alterum vero diuinorum erga impios iudiciorum; quorum spectato testimonio prouidelian mae ac perpetua notitia co at. Atque Regum horism ac populorum
causae iam in sacris Mosiis Eibris damnatae Aa etiam accesiit, obstina iis c 'irationis aduersum Iosue s Israelitas constata,et in quoque proxima expeditio ad Gabaonitas in Dei ossensionem se Israeli aruxnuidiam perdendos . quamobrem Iosue quinque Reges tris honus impios atque homicidaου occidendos, es tignis gulis ex more se lose substendendos iudicauit atque tota die inpubsecum exemplum pem deret D. . Cumque occumberet sol, praecepit sociis ut deponerent eos de patibulo, qui depositos proiecerunt in speluncam in qua.
latuerant, & posuerunt super os eius saxa ingentia, quae permanent usque in praesens. DEPos ITIONES cadauerum ex cruce, quamobre lex constituerit, itum superius ostendebam K. Decreuitantem Iosue huius narratae iarei monumetum eandem iliam hieluncam constituere, in quam reges
se si euadendi ac latendi causa abdiderunt, ita ut loci ipsius natura constans o hominum in uria adiuta id quod Eum esset per iubtestaretur, terroremά genti here quo a proponuo pugnae ai Versuη is aeotas fuse pie tiar uocaret. Eodem.
339쪽
Eodem die Macedam quoque cepit Iosue, &percussit in ore gladij , regum m illius interfecit,&omnes habitatores eius. Non dimisit in ca saltem paruas reliqui*s,fecitque Regi Maceda, sicut fecerat regi Iericho. FAC i LiTATEM in multis rebus exiguo tempore paruoi negotio conficiendis multiplici exemplo historia indicat, quantum, optimuinceptis momenti insit iperte docet. αuippe eade- die qua Reges oc
cisi atque se te sunt,a a.da ab Iseraelitis expugnata est, oppidanis
neque pacem postulantibus, neque alentibus propugnare, qui omnes iuxta legis decretum occisi interemptii sunt; inter eos autem rex quoque non captus seed interfecina ess, cuius cadauer ubi repertu eri
eodem quo Ioracluniis rex modo fuit sustensum. Fuerat enim se rex ipse in ipsa Ierichuntis inuasione peremptus non ut Rex Hay,quem visum capi Iosue iusiit. Transiit it autem cum omni Israel de Maceda in Lebna, &' pugnabat contra Cana.
Qv A M QVA M LMa eda capta ncolis occisis omnibus, diuitiarum, utpote regia urbs plena maneret, prouidendum videri poset, ne asHjs dis aretur, tame nihil antiquius Iosue habuit; quam curare ut promisse a Deo victoria magnostudio perpetuas opera copararetur. ideo , cum omni Israel nustas in Maledae expugnatione desideratis, nusiis ibidem ad Jodiam relictis, nustas etiam in praeda occupaissi o omnibus Ducis iussui parentibus, transiuit in Lebnam proximam urbem regiam, cuius ciues urbem seMam propugnare consti tuerunt, quamobrem Io uepugnam cape tuit: hoc Hebraica oratio indicat, & pugnam suscepit cum Lebna. Vox cum, ciues pro-
Quam tradidic Dominus cumreges o in manus Israel. Po : cusserunt* urbem in ore gladij, x omnes habitatores eiusdiu non dimiserunt in cavllas reliquias , fecerunt ii regi Lebna, sicu i secerant regi Iericho. IA M paulo ante,quae3am reliquiae dicerentur .indicabamus 1
pe eos qui vel pugnae non interfuerant ei victori contempti es et uui ne ii sium. De Lobna transiit it in Lachis cum omni Israel, Mevrcitu per gyrum disposito oppugnabat eam.
340쪽
33α co MMENf is LI'. ros TY, . LEBNs N sr s obsidionem non expectasse , sed praeuenisse videtur egressis ex urbe dimisure cum Uraelitis corpisse, qui victi, ' caesi
fiunt,nusio ex Israelitis desiderato ut ex eo cognoscitur,quod legimus Cum omni Israel. At vero Lachis,quὸd murorum praesidio erat, obsidionem experirauit, quam tamen breuis imam tulit dyamsecundo ise expugnata captas fuit. Tradiditq; Dominus Lachis in manus filiorum Israci,&c Dicam die altero, atque percussit in ore gladij omnem an mam quae fuerat in ea, sicut feccrat Lobna.
NEC armorum vi, aut propusnatorum virtute,ne e murorum
propugnaculis Dei voluntatem cr e sicientiam usu modo impediri, aut retardariposse, ostendit orati'tradiditq; Dominus in manus, hoc est, facillimum Uraelitis expugnatione reddidit,nempe uno die olsidio carpta ostero vero urbs capta est: & cepit ea Israel, qui oporam adhibuit ad capiendum . namque his nultam aliud miraculum pectatum estpraeterfacilitatem Nonficiendi, celeritatem a mirandam, qua id praestabatur, quod nuper Ioue interprete diuinitus promissum fuerat, Sic farici Dominus cunestas hostibus vestris, aduersum quos dimicabitis . Neque vero unica tantum ac simplici cura sed pera ,sed diuisa ac duplici bestam hoc peractum est. Eo tempore ascendit Hiram rex Gazar, ut auxiliaretur Lachis, quem percussit Iosue cum omni populo eius usque ad
Diuina prouidentia effrictum est, ut alij ex hossibus petiti ly verb
Ultro petentes or bella adorti eodem tempore caederentur: ita ut mraeli nihil certius ditabilitoue ess t, qua m exercendi besii occasionem quouis modo nancisti, utpote cui ipsium ab hoctibus oblatum praelium promissam vicuriam seuppeditaret ex ista promisso, Sic faciet Dominus, circiuiu modi ratione considerata es bene Abducta, Dauid olim canere solebat: Si con naui aduersum me castra, non timebit cor meum: Si exurgat aduersum me proelium, in hoc ero stera aute ex bestic e prudentiae priaeceptias et u proslicere ne Isitas exere tuyaliquis post tergu relinquatur quippe ericulo tonu existimaturo imprudenti timu, non pervidere se constituere, quam admodum; bi te postulam it, se precepturus miles, qua pestes referat, liberum haberepositi exitum: d iis ut a dextrum, qua n ad aditum in