장음표시 사용
531쪽
CAPUT VIGESIMUM. y23tar. altera impotentia ex subitaperturbatione , qua Cananaea linguas A G A H dicitur:altera vero imprudentia,quae alterum laedendi voluntatem prorsus excludit; utraque vero affectio in legibus per Mosen descriptis aperte explicatur, sed a Latino interprete uno ta-1ῖm vocabulo nescius utraque indicatur. Atque homicidiorvs Hum modo crimina a florum clementia haec lyectabat: cetera vero peccatorum genera,quae vel alterum minime laederent, et ei rebus leuioribus Dderent, ut furta, damna istata, atque alia quaevis alys vel ignoscendi, vel ulciscendi legibus cauebantur, ut in sacri iuris libris legere esitan ali s enim ignorantia se imprudentia non modo iudicas Jententiam Ie fugit, holaiae ii mactatione venia a Deo oerat sed eius etiam,qui damnum acceperit,iram vel mitigat, vel auertit sua yonte: vero propinqui vel necessari, vel amici Fimi amisit jestaerium,quamquam erroris vel imprudentiae eius, qui occiderit, cogitatio intercedat, nec facile nec cito lenitur. Auamobrem qui homici
dium fecit, ex ultoris conflectu sese subducit se qui amissum pro
pinquum luget ad animi emostiendum dolorem tempus sibi dari natura ipsa cocente poliulat. Iam vero quemadmodum huiusmodi causa cognostenda expediendaque sit,subiune tis versibus ratio trisitur. Stabitq; ante portam ciuiuiis,& loquetur senioribus urbis illius ea quae se comprobent innocento: sici suscipient eum, de dabunt ei locum ad habitandum. TRIPLEX ad hanc causam cognoscendam, iudicandam se a soluendam terminus prascribitum Primus ab eo die, cum se homicida sistit,audiri . postulat,de innocentia es imprudentisiacturum,atque interim recipi,quoad iudicium expediatur. Atque hic primus terminus superiori continetur definitur veri'. . Iudiciorum loca antiquo more Fecundum urbium portas erant, quod ea ciuibus, paganiso hooitibus magis exposita censierentur se opportuna, quodi vr - otia se negotia minus hoc pacto intertumbarentuin . . tque, hanc rationem hemistichia istud ex Psalmo blecIat: Non cofundetur, cum sera loquetur inimicis βιὰ in porta. ΣQuod vero Latine legimuου, loqueturq; senioribus urbis illius quae cum comprobet innocente,nm
de cause peroratione, edde prima sui sistendi actione exponimus: sic
enim ex Hebraico verbo verterepossιmus, δί loquetur in auribus
seniorum ciuitatis illius verba sua. Nec huic di imilem senten-
532쪽
. COMMENT. IN LIB. Io SVE, tiam Graeca interpretatio reddit. Prima itaque actio erat , ut si sis
senioribus sistens verbas ,hoc est, causam ad Dussu M siuae nam
raret, atqMe re proposita intra muros exceptus, veluti in cuntoria pu-θlica aucuritate contineretur, quoad auctore criminante es reo δε- Ie ente causapenitin cognosceretur, latas sententia reus asilivia pronuntIaretur dignus . ita ut nustas ad exceptionem actori planὸ relinqueretur locus. Haec adeo secunda iudici, pars suis ratisxibin o capiti ου obseruanda subiuncto exponitur versu. Cumq; vltor sanguinis eum fuerit persecutus,non tradent in manus eius: quia ignorans percussit proximum eius:nec ante biduum triduumve, eius probatur inimicus
m- ωm rium consulto perpetratum argueretur. S. S. E. uera est derit sanguinem hominis, fundetur sanguis illius per hominem. . termittebatur vero nonnunquam damnatus occisi hominis proximo vindici, ut animam pro anima exolueret. Verum homicidii e silium duo animi assectione, uti iam diximus, excipiunt, error siue imprurientia, oesta tus atque re nun- furor, ex nouasoria fae ct -- prori a natus rixa , qμi quamquam volun artus rici quo ammodori tu, smatis potius at 'e ex humana infirmitudine profectus ex stimatur,in quoniagae insidiae, agae veteres inimicitiae, nulti deni deliberatio euincitum qua de re se aduersarius, siue et index audiemaeus erat, se iudicum siententia copescendus, vel duobus iugis nominia ν, vel alterutro. quia ignorans fecit;nec ante biduu triduumvectus probatur inimicus. Ex hac vero diuini iudi , ratione facite cognitu erit, Paulum noctias peccetur moribus, cum scelestiUimis hominibus latronibus, ratu,parricidis, singuinari atq.alias malescent is imis, non moia asia apud Christianos populos o princia
peὲ constent, si honores etiam deferantur,or stipendia acyraemiaad noceu i onortunitatem se commoditatem seruatis connituantur: ita ut ex alia regione profugu tu alia vivere, or secure agere, or i te um grassari liceat. tque huiusimodi monDra ad gentis se potriae propriae, de confugerint,proditionem se perniciem aluntur: per Me q ast Huma iustitia, Pae impunitatem sontibus nexo, in seMMIGI ccum I flet ni esse existimetur. . Et
533쪽
CAPUT VIGESIMUM. Iis Et habitabit in ciuitate illa, donec stet ante iudicium causam reddens facti sui :& moriatur sacerdos magn us, qui fuerit in illo tempore: tunc reuertetur homicida,& ingredictur ciuitatem, S domum suam de qua fugerat. Duo termini hoc loco statuuntur . alter agenda, cognoscendae ac iudicandae causae: quamdiu enim ista durabit, neque quicquam ex iudicis sententia fuerit desinitum, tamdiu illi iudicum tutelae ac praemio commissus in ea urbe,ad quam confugerat, impune versalitur Postquam vero causa cognita insons fuerit iudicatus, eandem inco et urbem,inters Levitas degens ea aget, quae hominem non insolen- tem,stapium atque admisti erroris cogitatione dolentem diuinamselementiam agnoscentem, se vitae in melius correctioni studentem decebunt. Ob eam enim rem sacerdotales se Levitici consuetudinesse familiaritates huiusemodi hominibus stequentari, or coli voluisse
videtur Deus, quod ex eiusnodi conuictu meliora omnia expectari par esset. 7 ec vero his ante in patriam redire licebat, quam summus sicerdos, qui eadem tempestate sacris praeesse i, ὸ vita decederet. AH. hic alter ex terminis nobis nuper indicatis fuit. Atque huiusce rei quamquam plures apluribus interpretibus laudetur rationes,dua nobis videntur apti imae,altera qui em ciuilis, altera vero arcana, ct humanaesalutis negotium oectans. Et prior quidemsic habet: sesculorum atque temporum progresssus magnas rerum publicarum orpriuatarum mutationes a ferre solent, ita ut praeteritarum consi nescente es obsolescente memoria e praesenti s agatur,ac de fui
ras etiam cogitetur. Natura vero atque et seu ita comparatum est, ut Principum summorums virorum aetatibus temporum rationes fer δaestimentur, se veluti definiantur secula. Nulgum autem in ista rep. Mustrius cunctiss notius Ur charius caput esse potuit,quam summus sacerdos,penes quem religionis ratio ac procuratio, o legum sancti ias o communis disciplinae se morum corrigendorum se sceleris expiandi atque numinis populo placandi studium erat. Namque istipatriae parentis titulus CT acclamatio merito congruebat, quo extincto aetati lassi quasi finis quidam asserebatur,publico . dolore ac desita
riopriuatarum ossensionumsepeliebatur memoria, perinde quasi is munere defuncIus suo,omnes eos, vi eadem aetate arciderant, errores Ero quibus litauerat, sicum abstu t. tque in omnibus cium Vυ 3 - tibus
534쪽
libus obligationibus lines quo da statuit lex, quos ubi praeteriri comtigerit,res in pristinum locum restituuntur, ut in struitutibus capiatum, inpraediorum venitionibus atq. domorum emptionibus. Opo tuit ergo modum etiam exulibus constitui, cui rei nustas terminus.
aptior esse poterat quam sacerdotis mors. Nam quinquagenarium iubilaei oacium nimis longis per saepe foret, seruitutis vero nimis nonnunquam breue adpropinquorum occisi liniendam ossensionem, mo moriami obliterandam; neque quicquam his temporibus accidebat,
quod communem omnium cogitationem occuparet. Huic vero ista altera adiungItur ratio,quam arcanam dicebamus; quod=μ face
dotis mors , dum veteribus singulorum offensis siue homicidiys,quae ex errore nata fuerant, siccum sublatis,fratrum conciliata pace redeundi in patriam,exulibus faciebat copiam, istius maximi es e caci iami Pontificu Christi Iehu imaginem proponebat suiu mors quae supra totius mundi sanguinibm Litauit,eos omnes, qui sub is ius tutela ac praesidio contine ani r, Patri a tcrno reconciliatos es apristinis ensis in mutuam redeuntes gratiam, ad aeternae haereditatis, riuia
tutu domus i propriae, hoc est caelesiu regni usum gloriami staterno
iure communicando reducIura erat. Siquidem omnIa haec antiquis in Aura contini bant Itaque homicidis istis imprudeπtibus tres fuere termini si leni sese primus,alter vero causae dicenda ac perorandae,. exit teri m.
Decreueruntque Cedes in Galilaea montis Nephthali, & Stichem in monte Ephraim, S Cariath Arbe,ipsa cit Hebron, in monte Iuda. Q v i D Q v i D publicae utilitaris causa susscipitur, attentes diose o commode perfici oportere, ρerpetua in sacris lectionibus obseruatione docemur. Vrbium, quas lex ad fugientium salutem secretas voluit,certa ly riui nomina,situ. con icui, se aequabilia commodas ρatia hoc loco indicantur. Nomina primum antiqua, ct hiastoriarum monumcntis celeberrima, Uades, ct Sichem, quae Dinae stupro es Iosephisepulchro memorabitis fuit: o Hebron ab antiquo Gigantum enere KinathArbab dicitiata. Situs vero in montibus longe late con licum,quo facilior esset fugienti proslinur, nec viae interrogatione sese prodeni nece itas accideret. Δ uin es ad istas urbes viarum strata studiose curari voluit Dem. Loca demum, .
535쪽
quae aequalibus fere tractibus distabant. CMeridiem namque Hebron obtinebat, Septentrionem Iades: Sichem vero medium inter has occupabat locu, ita ut antiqui scriptores paria itinera ab una in aliam, or ab omni regionis illius sine in proximam urbem metiantur, cuius rei imagine Tabesiae nolarae in Apparatu sacro ferunt, quas etia huic veri addi volumi. Verbum Hebraicum, pro quo Latine legimus . Decreuerunt, Secernere,sanctificare,sacrare ac dicare significat:δε-
ceti urbium istarum sacram obseruandam γ fuisse immunitatem;vt certὲ use oportes sacrorum locorum religionem js, quibus iura fas shuiusmodi tutelam ad cribunt:ceteris vero,qui impunitatem,in peccando licentiam se furorem vertunt, se qui malitiosa severias inolentia sese 'celeribus contaminant, sacra loca nudia conctare debere
lex cauebat. S.S .E.Siquu per in Eriam occiderit proximum suum, riossiti. se per insidiis, ab altari meo euestes eum, ut moriatur. Et trans Iordanem contra Orientalem plagam Iericho,statuerunt Boso quaesita est in campestri solitudine de tribu Ruben, & Ramoth in Galaad de tribu Gad,& Gaulon in BD san de tribu Manasse. QV A M QI A M tres i. ae urbes ad perfugir usum Mose vivente eis Iordanem a ignatae fui sent, non tamen ante fuerant sacratae, quam aliae intra prom sam regionem notaretur deos opportune in hoc loco summa omnium ratio simul ab oluitur. iaeri autem holit,
cur in tam late patente regisne,quanta fuit ea,quae in nouem tribus atque dimidiam diu aest, tres tantum et Hes fuerint ad hanc rem praescriptae , cum in minori tribuum numero, hoc est duarum atque dimidiae, totide suerint reticyae8qua de re cum multa multi commen- rentur, nos quid sentiamus, breuiter explicabimus: Nempe habitum fulse rationem tribuum , non re tonam; atque Leuuaram habitationi urbes duas ct quadraginta ui ut os quae omnes sacrae etiam erunt o recipiendis tuta diis in Ioniibin bomicissis dicatae, quaquam sex istae si utari pra rogatio Asia di Atare tur. aditu au- te siex ad ista, quadraginta duas, numerus conficitur ocIo et quadragixta, uar. in singulis tribub. quater as Leaitara , asyloru et sebea excipiamus, ct numerus conuenit, o sngularu tribuam rationes aruantur. Siquidem in Cananaea regione pro nou m tribubus criamri
536쪽
imidia, Ozose triginta sacra urbes relinquuntur ; in iis vero tres praecipue celebres existunt;cis Iordanem autem septem Levitis addictae, cum tribin etiam quae perfugi' legepraecipue excipiebantur senarium coniciebant numerum i atque ita dira tribus cum dimidia pro ratione nouem a*s atque dimidiae restondebant. Placuit vero,
quoniam regio ista late extendebatur, in singulis tribubm stingulas nominari praecipe. e urbes,cὴm tamen si Levitarum sedes,uti par e ,
connumerentur,nulgi tribui aut plures aut pauciores,quam ases contigerint. IPoniam autem in Reubenitica regione nudia erat istorismrbs editiore loco sita , delecta est Rosor magna se in campectri ρί n imos tractu aedificata, quae sui co lectum longe lates dilatabat.
Reliquas duas altim fui se locatas ipsa nomina indicant. Nam Ramoth culmina, resanice Cumbres: . Galon manifectum , siuer xelatum significant, Hsanice Descubierto. Hae ciuitates constitutae sunt cunctis filijs Israel, &aduenis,
qui habitabant inter eos: ut fugeret ad eas qui animan scius percussisset,& non moreretur in manu proximi,Musum sanguinem vindicare cupientis, donec staret ante P pulum expositurus causam suam.
A N T E H A C sex lyarum urbium, o locorum situ, intercapedineo opportunitate factas ea delectu 1 in his vero postremu versibus,
titulus atque usus declaratur, ita ut repetita rei ratio confirmati
nu ossicio fungi videatur , legi s obtinens vim actorum formam
quandam referat:quine huiusemodi titulo nominatae atq. consecrataem es ista videntur, quem Hebraica lectio praefert hoc D Io : Haefuerunt urbes HAMOC HEDAH omnibus filiis Israel, & aduenae aduenam agenti inter eos,ad fugiendu eodem,omni percu gori animae in errore, S non moriatur in manu redemptoris sangui nisusque ad sistendum ipsum ad facies H ACHED AH. amquam vero omnes Levitaru urbes ad huiusemodi erfuis usum expositaουνώ Io ante diceremus sed quo actae cognoscetur Ob recensenti, quae cis Iordanem Levitis ad criptae siunt) hae tamen sex,quae nominatim a peltantur , istu praerogatiuu babuisseprae ceteris videntur, ut pro-θgientium c sae in has veluti conuentibuspraecipue agitarentur. Namque hoc vox ista HAMOC HEDAH nobis indicat, cui Latinam. 'arentes interpretationem,nustam not aptiorem inuenire hae renus
537쪽
CAPvT VIGEsIMvM. 129 potuimus,quam conuentionem,ex qua conventuum,qui Romanorum
lege olim fuere perprouincim constituti , nomen fa tam est: cuiui modi septem in Hi lania a scriptoribus commemorantur . Atque Ne hoc loco iudies' huius ratio omnis exponitur, personis eorum, qui ' causam dicere,qui accusare,quis iudicare deberent, explicatis. Causam quippe dicturus erat percu stor animae in e re nusia exceptione conditionis , aut persionae, siue indigena esset, me aduena: neq.enim de personis, sed de octi modo es ratione iudicium erat, inflatus desinitivo versabatur causa, i declarant voces, percussorem animae in errore; quidquid ab Hebraeas commetatoribus aduenam conmditioni oppido infensis dicatur. Accusandi vero partes redemptoris anguinis permittebantur : Iudicist autem exercendi, essent Diae forendae auctor it in penes legitimum iudicum consessum erat , qui publicὸ de causa pronuntiare poterant sitque hoc postremo verbis signi
catur, ad facies HAGHEOAH. HAMOGHEDAH conueniendi aritionem, siue conuentionem interpretabamur: II HAGHEDAH conuentum ipsum, siue frequentiam iudicibus accusatoribus,defensoribus, aduocatis,pastoni, testibus,atque cetera turba constantem exponimus : Ex uno νιppe verbi themate utrumque deductum est voca-
Iulum: Itaque apud sim isgo urbes huiu modi ho licidiorum iudicia praecipue factitata videntureersu edi vero et latendi opportunitatem in asse etiam Levitarum urbibus constitisse.
ACcesseriintque principes familiarum Levi, ad Eleazarum, sacerdotem, &Iosue filium Nun ;& ad duces cognationum per singulas tribus filiorum Israel, locuti ii sunt ad eos in Silo terrς Chanaan. ALrAM istius celeberrimi ac primi in Siti concili, actione non minus ceteras Azustrem se necessariam lectio haec narrat: nempe as
signationem urbium in usum Levitarum,quarum numeruN, natura
situs,habitus es opportunitas diuino oraculo sanesta fuerant tras Oemiuente,atque in loc etiam l:bro significata. Verum m vero huius rei expeditio se absolutio in hoc tempus cosulto prolata est, cum iam cruris omnibuι tributa prospectum fuerat, o sua cuique ad habi-
538쪽
tandum colendumxpars decreta ac tradita , itaque opportunitatem magnam narratio haec probat: cum nihiliam duodecim siue undecim tribubus agendum curandάmue superesa praeter occupationem seu rum se urbium,or regionum nultas hostibus impedientibus, aut im 'ter turbantibus,itu ut Dei promissa plane iam sibi praestita obtinerei
post ceteriis ali in reon Ego concilio peractas, quaecunque ad omnem
populum pertinebia oostrema haec, quae Levitaru ope ectabat tribum,aaiuncta est, qui propier ordinis sui modeniam es rerum seriem ad ipsum et que concili finem suam causam agenaam distulerunt, eam
vero nec tumultuose,nec illigitime, sed conuentis primum Elea ro, non tam ut suarumfamiliarum Principe , quam ut sacerdote ummo, quo nomine ac titulo illi concilio aictionii praeerat, or Iosue Diio risn, eo nomine quo is a Deo fuerat ad lyam expeditionem primceps atque dux maximus decretus se delegatus. Namque is , alter in se quae religionem praecipue spectarent,alter vero in ciuilibus re-- bus ac bePicis duo totius populi Principes ac veluti lumina in onini publico concilio primus obtinebant: Dis vero duodecim viri a d basor, qui qxod duodecim tribui; vice fungeretur, Tribuni disi iure possunt: atque hi omnes una coniunt Ii concilν formam rationem complebunt in ista praecipue actionibus qua tunc traritabantur. Hos Latina nostra editio duces oegnationum per singuLM tribus anesi uit. Oportuit autem se hos interesse atque proponendae reis Og
conferendis adesse, quoniam res ad omnium tribuum vel commodum vel incommodum pertinebat. Tricam de quadraginta se octo urbibis ad Levitarum usum concedendis agebatur. )dvero se locus es regio notantur, eo pertinet,primum ut actionis ei proprijs circum anti s frmetur, x quibus una loci,altera temporas ebla. Loci nomen rem indicat maiore auctoritateperaniam, videlicet Sio , ubi pubi
cum se commune totius gentis sanctuarium erat, oracula edebantur, populus aderat, concilium celebrabatur,idi primum ommu,quod stibin vi sis,quiete obtenta,ex Deio illo se et iuxtate coarium G intra regionem iam ouam, quam ante Canaan fuisse, et ei nomen i sum adhac retentum docebat. His et u accedit, ut ilia urbium in L nitaru et um. ignatio nec minoris ,nec minuΥ antiqui iuris, quam ceterae Is aestiarum posse iones unquam existimanda erat, utpote coti m tempo)e, eodem in concilio transacta, in terra Canaan, quam
539쪽
CAPUT VICE sIMUM PRI MUM. ΠΙDeus olim promi gam, nunc iam tribubuspraeniterat, quibus o nuchanc si arationem irierabat, quam antea insolitudine decreuerat, ita ut non videatur hi c relatum, quod illic fuerat sancitum, sed uti te et a D ei actione iussum fuit, sic hoc loco altera fuit actione confectum. Atque dixcrunt, Dominus praecepit per manum Moysi, ut . - darentur nobis urbes ad habitandum, & suburbana earum ad alenda iumenta. PETIT io Nis honestas ct necessitas ostenditur auctoritate 'cum primis legis se legis latoris atque ministri, se earum quae postulabant personarum praesentia. Nec vero deliterationi locus relinquitur bi Dei praeceptum constat, idi antiquum videlicet patribus ela tum per Mosis interpretis es vatis manum, nec plura sibi postulari, quam ad habitandum necessario essent postulanda, atque ad alendum iumenta domestica. ua profeciso petitione istius tribus piet , ides, modestia ac temperantia atque adeo religio aperte commendatur ea tantum requirentis, quae Dei lege ac praescripto decreta fuerint, hoc in urbes loci situ ac natura ad Levitarum habitationem opportunas, cum ijs suburbani agri θatjs,quae eadem diuina lege fuerant definita nob-, Levitas, ea quae digna commodas videbuntur ex diuini praescripti ratione. Hanc igitur petitionem,quae lege,religione, honesta--- te atque aequitate/itebatur libenter auitam, ceptam se postula tibus euestigio concessam historia narrat. Dederuntque siij lsi ael de possessionibus suis iuxta imperium Domini, ciuitates & suburbana carum. Ni Hi L fuisse Oraelitas in re tam iusta cunctatos, sed admissae petitioni quam primum consuluise ex seritione intestigimus , isios rem ipsam diligenter curasse, o cosiatis consilijspro stactorum, pro 'caelisoli atque usus ratione certas opportunas ignasse, ac trad disse urbes,quas ob hanc causam demonserativo pronomine Hebraicati Zio indicat. dederunt urbes has& suburbana earum: quod tam suburbana quam urbes seligentibus atque accipientibus pariter pro
Egressaque est sors in familiam Caath filiorum Aaron sace dotis, de tribu Iuda & Simeon & Ben iamin, ciuitates
540쪽
V T Uraesitarum gentem omne in quatuor quadrantes ita etiam Levitarum tribus in quatuorfamilias diuidi non casu, sitaprouidem ita videmus:qua etiam essecIu est,ut j,qui sacerdotio funisuri erat, secundum ea loca considerent, quae futuro olim templo viciniora,H-gnitate quoque ista Liriora ,denique expectandi Mesiae natalibus propinquiora essent. Ex hac itaque ratione essectum ectvt Iudas se Stameon,quibus eadem regio tenebatur, se Ben-iamin, qui Iudae con nis atque adeo futuri templi particeps censebatur, tredecim urbes. .it hi tu cesserint ; deinde vero aliae tribus alijs etiam familijs ex nascendi sieri e locum sortitis alias attribuerint. Et reliquis filiorum Caath, id cst Levitis, qui supersuerant de tribubus Ephraim,& Dan,& dimidia tribui civi tates decem. TREs fuerunt Levi flj : Gerson, Caath se inerari. Caath et ero sicundus plius habuit Amramum, ex quo Aharon, Mosis o iriam progeniti ount. Ex his vero . haron ad sacerdotium diuino iudicio fuit delectus,quod in duorum siliorum Eleazari or Ithamari paueritatem derivatum est. Igitur omnes j Caathitae qui ex Aharone prognati fuerunt, Aharonitae cognominantur: ceteri vero omnes,qui ad Amram, Isaar, Hebron se mul Caath filios r ferebantur ,simplici cognomine Caathitae dicti sunt. His itaque s cunda haec portio cessit,quae quanqua ex diuina urna pauciores quam superior sortiretur urbes, eas tamen obtinuit, quae loci opportunita'
se ac magnitudine numeri rationem compensarent.
Porro filiis Gerson egressa est sors, ut acciperent de tribubus Issachar & Aser & Nephthali dimidiam tribu Manasse in Basan, ciuitates numero tredecim. Et filiis Merari per c filationes suas de tribubus Rube & Gad & Zabulon, v es duodecim. Hos urbium numeros se loca ista, locorum i situs, diuina si titione Levitis contigi fe,superior significauit lectio; cui fortitia ni Uraelitas volentes atque lubentes obtemperasse , inferior com malis Dederuntque filij Isirael Levitis ciuitates & suburbana earum , sicut praecepit Dominus per manum Moysi singulis