장음표시 사용
561쪽
CAPUT VICESIMUM SECUNDUM. fraternitatis documentum ac monumentu possiteritati etia conliaret;
eo modo quo eri solet,cum relicta a parentis. rem fratres disce furi, atque sea singuli deinceps acturitartiuntur: huic enim se phus, isti cuia aliud,ali, lectus, alij vestu, cuidam gladius placet. quae ab illas
deinde familiaris pignoris nomine seruantur et ostentantur, ac temporis i ius, quo acta haec fuerint , memoriam tuentur: atque pertinebant quondam ludi secertamina,viaiori proposita praemia, i quae tam eorum,qui vincerent,quam lassorum, quibus fiata dicata fue-
rant, monumentum conseruarent. . Munera principio ante oculos circoque locantur In medio, sacri tripodes , vix desque coronae: A Wi Et palmae pretium victoribus i armaque &ostro Periace vestes; argenti aurique talenta.
Atque horum donorum perpetuum nome elogium esse Iosue volinis,
TRAE DIE HOSTIUM CUM FRATRIB. Di VIS AE .
Reversique sunt, & abierunt filij Ruben & filis Gad, S: dimi dia tribus Manasse,a filiis Israesde Silo,quaesita est in Chanaan: ut intrarent Gadaad terram possessionis suae,quani ob . tinuerant, iuxta imperium Domini in manu Moysi. M EMi NissΕ oportuerit te Zorem nobis' identidem admoniatam, nusiam in sacris libris ociosam repetitionem esse eiusdem senuntiae , tametsi eadem verba bis aut pluries eodem capite ligantum atquesententiarum variam rationem ex loci,temporis,personarum L ac rerum obseruatione peti debere. Hoc pacto permulta profecto sim gulari significatione variare cognoscentur; quae ab expositoribus ad poeticam eterosin referuntur. Vt vero ad nossuram explicationem redeamus;in omni publica actione tria praecipue ste intur, silium sine deliberatio,iscretum executio ut forenses loquuntur) Atq. omnes huius capitis versus a primo v*o ad sextum ad consilium referuntum. Sextus vero, benedixitque en losue,& dimisit eos: qui reuersi sunt in tabernacula sua 'decreti ratiouem, formulam refert. H o vero nonus executionem squa etiam literarum monumentist mandari debuit narrat. Uuim veritas ut consitaret, temporas oci ac personarum,causae, iuris, atque auctoritatis circu,ssant νs ornanda . . fuerat. Executio ipsa istas micatur verbis, reuersi sunt,& abierui:
personae an tantur si ij Ruben & sth Gad,& dimidiatribus Maia
. Eassu. Tempus, a filiis Israel do Silo. quo tempore primum Israe- A A . litae ae
562쪽
litae omnes in Silo conuentum conciliumά celebrauerant. Locm, quae Cumque venissent ad tumulos Iordanis, in terram Chanaan, aedilicauerunt iuxta Iordane altare infinitae magnitudinis.
NON unius alteriusve diei stacio ea quae superiras narrata sint, breui tame tempore faecta intelligimus. ita ut dum tribus ilia ab alijsssi secederent, or militaribus itineribus ad Iordanem v que deuenirent, aliae, quae intra Canaanitiden regionem consessurae erant i Siatanteprofectae suam unaquaes possessionem peterent. Interim veroi , aliypri quam flumen tra mittunt, locum optauerunt propter transeuntiumfrequentiam celeberrimum itu ipso notabilem,in quo vectis compositis saxis editisiimum conuruxerunt altare, e iquam long ime et te et co icuum, Hs intra terram Chanaan vero ex facto ipso citra vagam declarationem siue rationes, siue . coniectarae capi possent acile indicatu erat. Principio operis magni - tudo rem ran unius alteriusve priuata ac singulari voluntate se opora, sed communi multorum, imo omnium Hliberatione, consilio Ostudio coeptam se confectam: quippe Vm tantum risi Matibus an mis es operis con ut o manere non poterat: Itaque publicum opus publicamstudu/m arguebat. Locus etiam celebris es frequens,idem editus tinimo, se monumenti publici ac perpetui indicium erat
clarisiimum, iuxta Iordanem celeberrimum regionis totim amnem, atque magnorum Dei miraculorum testem, deinde etiam Canaanae rum regnorum ab ortu terminum. Δ ιod vero intra ipsam Canaan terram conitrum moles viseeretur, ius aliquod in eadem regione obtentum, conseruandum ac defendendum si ni cabat. Postremo cum
fabrica ipsa altaris formam oeciems pra eret, sacram esse Acebat
causam,quamobremfuisset conEructa. Hac summa esst eorum, quae ex operusterie probari cognoscis possent. Verum enimuero vulgare hominum ingenium atque inuidum,aliena consilia e facta damnan-
563쪽
c Arv vita EsIMvMsECV NDUM. Πs distudium, tum discessionis, contentionis ac nouarum rerum c piditas, ijs etiam rebus, quae ex natura Peries sui improbari non possunt, insidiatur umoribus primum Istarsis, i nis alieno comsiliorum interpretibus, ex quibus inuidia primum,deinde discordia, demum pes na omnia etiam inter necessarios excitantur. Q. Quod cum audissent filis Israel, & ad eos certi nuntij detuli L sent,aedificasse filios Ruben,&Gad,S dimidiae tribus Ma- nasse altare in terra-Chanaan,super Iordanis tumulos, contra filios Israel. HEBRAi cx bis in duobus versibus verbum repetitur, Et audierunt sit, Israel: quod Interpres noster immutata aliquantulum Latina oratione indicabat, & ad eos certi nuntij detuli sient. Prius verbum famam populari rumore,ut accidere videmin, lammam exre non vis,sed narrata depingit. audissent filij Israel. Oui hoc nomine iam tumultuabantur, quo ipsi ij Israel essent rati nomen siuum vindicare ac tueri: atque ita filiorum Israelis nome populariter confusὲ iactabant,it sere iam duas istas tribus ac dimi
diam filios Urael non censierent a pestandos, sed filios Ruben &' Gad & dimidiam tribum Manasse. nte nou multos annos cum nondum Porto sienses cum ceteris Hi stanis uno Fub rege coniuncti
essent ut nunc hac ipsa, ua haec scribimus, tepestate manifesto Dei
consilio coniunguntur ceteros omnes Hillanos, se verὸ singulari nomine Portogasienses appellatabant, quasi ipsorum Prouincia non una ex Hi staniae regionibuου esset, nulgo interiectu mari,imo neq.p cipuo aliquo mole seiuncta .at ita Regem tunc suum Portoga iae, Philippum vero Catholicum uillaniae Regem nominabat, mani quadam O vulgari contetione, ae inter sinitimas gentes verbis magas quamaribus foueri solet. Hanc porro deinceps nultam futura Huino in primis beneficio Philippi, totius iam nunc Hi laniae Regis, prouidentia se humanitas curulit. Ita . iam hoc loco sustin istud omne liorum
raetas nomen atque decus uni sibi arrogabat alios vero a quibuό n
terrime magna gratia concordia 2 ob auxi0 atque Iraterni o circonfessionem, magna gratulatione di Aserant, iam ho Ilium es ini. micorum loco habere incipiunt, fraterni ac paterni nominis communione abdic)nt:atque haec discordiae semina inuidiosa faciti laterpretatione spargebantur. altare in terra Chanaan. Verum q*idem '
564쪽
COMMENT. iit L B. Ios VS, erat. Irare in terra Canaan fuisse constructum sedγon aequis verborumor oargebatur imo ex malitioso vel con silio, vel indicio seditioso nomiue iam diu ut ata res publice etiam deferebatur. Vt vero de lotin is mclius cognoscatur sententia, prius ea verba quae infimnarrationem adbibita sunt, deinde vero quantum ea a delatoribu velimusto inuersa fuerint, ex Hebraica oratione videamus. 'a ratioVis orateo ex verbo verti sic potest: Et venerui ad confiniato adanis quae in terra Clianaa ,& aedificauerunt fili) Reuben S: siij Gad ibi altare iuxta Iordanem, altare magnum ad prospectum. σἰtare. quit, adeo magnum,ut coni ci procul' ei. Delationu vero ista verba sunt: Et audierunt si h lsrael ad dicendum, id est his verbis, Ecce aedificauerunt filis Ruben & si j Gad &c. ET H M AA ltare: regione terrae Chanaan ad confinja lordanis ad trans Glios Israel. Magna in verborum figura emphasis est, et ora Hebrata . semiproprietatem, quae sic Latine molliri poteB. Primum vox Ecce
Wnimaduersionem attentionems molitur ad rem grauem audierim Duae voculae ETH NA, quin Latine reddere non eis, adnetationem
habent rei singularis se certae, atq; altera accusatiuu casum piarum' dic t , altera nomen , cui adiungitur, singulari obseruatione ostem dit, ct in sacrorum resigionisi sermone,cum altaris nomine perpe
tuo coiungitur: altaris inqua Pim quod hostiis ac victimis adolendis destinatu dedicatumi fuerat. IQuamobre vocula siue litera i a in hae etiam oratione et urtata altare isiud altaris a Mose iν Eituti aemulum insimulabat e ste: idti ad sacra ab istis tribu b. facie da coparatum: Iam vero hoc nomine supergitionis se schisematis crimen a ruebatur, quod ad religionem pertinebat. ΣΟ od vero staterni finderis ac pacti
violationem llectabat, sic fuit commentum, cregione terrae Cha naan ad confinia Iordanis. Ista primum in hac parie crimen erat, quod cum Iordanis fluuius ex antiqua descriptione, atq. ex ea etiam, quη Mosis lege notata sani Di fuerat, totius Canaanaae re ionis aQ- promit se ac praelaitae a Deo Israelitis terrae terminus hab eretur ii imi r tamen ab tyis isto altari construcro summoueri exin im
batur, ita ut istius Iordans a neus extra i Canaan terminos re
linquendus eset,neque alueus tantum cum ripa Era occidua e locu ctiam ipse ultra ripam istam n quo altare fuerat ere AZum orio in te
565쪽
Da die unica delatione triplex crimen struitur religionis, foederis, . terminor u sanctitudinis at u raiectatis violatae ,quod nisi mal re ac legitime expiaretur, se a publicai ultione dignissimum censentur. contra filios Israel, ita uti sto constructo aliari see non Isia lis filios, sed propri, nominis usurpatione, singulari ab alys commu-
, nione or societate, loco,termino, acrorum religione atque usu de mceps diuidendos profiterentur. Huiu modiperuersorti musti iudici ram non rara omnibus, freq uenti ima nostris exempla notatu sunt secutas. Igitur sinistra huiusmodi fama commoti omnes, ut ad iram, tumultus atque rixam maxime pr liue vulgus e It:. Conuenerunt omnes in Silo, ut ascenderent, δί dimicarent' contra cos: Hebraice ex verbo μ,Et audit; int si h lsrael, de conuenerunt omnis caetus filiorum Israel Silo ad ascedet i dum contra eos ad exercitum. I Nirio quidem tumultuarium se έηconstantem, ut fit, narra- tione: rumoribus varie 'arsis audierant: Deinde vero nosa D mo-' is, sed consili, etiam delationem audierunt i , qui siliorum Israelis
nomen profiteri ac tueri iactabant i quo nomine inuicem ac tributim concitati omnes in eundem conuenere locum, Silunta, cuius sanct tutu atque maiestat is vindices sese omnes esse dictitabant; ut qui soli iam filiorum Israelis nomine censerentur. tque conuent
Esse eo loco, qui iam sicer, ubilcm comm ni s habebatur actas est, . quod de religione, de publica re ac dignitate acturis legitimi commodi imissique es ii nec alio quam pugnae ultioni que consilio caetus isti conueniebant, quod ut pararent atque instruerent, opus erataeiusdem loci communione ac frequentia, ne al malin oppidis, risor regionibus di ersi, confusi temeres di currentes, vel ab honi sfusi, aut intercepti perirent, vel re in ecta redirent. Conueniendum itaque in certum locum furtis copias coponendas,acies struendas, d itineruat .consiliorum omnium, se ut militari oratione rem expli-omus,afaire la 'face d amnes : boc eg quod exponitur, Ad ascendendum contra eos in exercitu, quod i Interpres nosten ex re venit, ut
dimicarent con tra eos. Uaec enim i ora omnium una mensisnsque fuerat vox. Verum enimvero Huma prouidentia, Gr imperatoris
Iosue, optimatum corda rumi virorum prudentia, rimeritate oron illo e friIum est, ut res Mis,non quo carperat tumultu,sed quo puraeras iu uio institueretur, c demum causa sapienter o mature in- AA 3
566쪽
sues coM ENT. IN LIB. ros VE, quisita se dumta, eum, quem ratio ae Mitrus postulabat, haberetexitum. Atque hoc loco antiquorum minum sapientia nobis adem Pemplum proposita diligenter ess consi ada. Fieri enim nequit quinis animus, i b consilium Iosue,Elea ira, Lysi optimo viris fuerit, l. qui re ipsa atque communicato consilio fuit octeusM , cognoscendae,
inquam , prius rei atque certo more modos examinandae causae.
rum initio opus fuerat populari tumultui ac furori tanti per cedere, quoad publice coBueniretur, atque interim aessus iLe esserbescerest, . - 'coniunctis fmH optimatibus is populo daretur locus ad cognosce 'dum an visionem causa pollularet, ct si postularet, deliberandum . ct considendum, ymemadmodum tuto es matur geri posset res. SL quidem huiusmodi seruores aestuantis vulgi nec fatis sene, nec sato tuto unius alteri ue Princi is vel capitu etiam sapitat imi aucto- iritate, aut oratione coprimuntur, donec pluria qui dignitate se gratia et iά plurimuis falere credatur, costato con lio ob dio se studiores com onatur. Cum viso ad comouendos turbando vulgi animos
rumor principio ita in qmνJactum scilicet narrabatur satis esset,
deinde idem repetitus, ac delationis atque offensae veneno infectus, iram furi incendere potuisset, atque etiam pios homines virosi prudentes aliqVa ex parte lagere, nimirum satis esset ad impetum is niendum populi arma cupientis se consilium in num locum eo regandum, non tamen satu fuit ad expeditionis faciendum initium. Namve exercitus componendi ducendi atque gubernandi series o ratio o is, non ad populum, si ad duces se primates , atque adoad imperator pertinebat. Hos ver. rem ipsam tenere,bePi cauos cognoscere itia cauere se modos delinire oportebat. Atque hactenus de reipsa nihil certi statui potuit , cum nemo ex principibus rem ploratam haberet, nemo ex ij dem, nec ex populo etiam certo nuntio quicquam veri ac certi accepisset: ideo bis antea in hue historia scriptum est, & audierunt liiij Israel & audierunt fili j Israel. per avtea auditum fuerat, i populariter nihil ha fenus visum, nihil exploriatui , nihil etiam obseruatum earum legum, quae legit
mo etiam cum holoe, antequam manus constreretur, sieruandae era
Si quando accesseris ad expugnandam ciuitatem , ossi res ei primum ,, pacem circ. Igitur prima in Asso conuentu actio suit, decernere te a-tos, per quos beata inferendicansi prim inquiratur postule
567쪽
tur ἔ aut si Musia esse inusii iur,velsi mitigari res aut corrui alias' legis e po it, armis supersedea Q. . Et interim scrunt ad illos in terram Galaad Phinees filium Eleazari sacerdotem, dc decem Principes cum eo, fulgulos de singulis tribubus. Qui venerunt ad filios Ruben, S Gad,& dim:diae tribus Manasse in terram Galaad,dixcrumque
HAEC ut suis partibus stimula explicentur, ex Hebraico verbo sic vertipossunt: Et inderunt filiu Israel ad filios Reuben filios Gad&du diς tribus Manasse intςrram GalaadPiusecs. stium Elierer sacerdotem filiumJ &dece principes cum eo, principem
unum, principem unum domus patris omnibus tribubus Israel, vir capud domus patris eorum, ipsi miliaribus Israel. Iam prim cognositi atque agi, quam bestu is iniucatur aut im feratur, Huma lege sanctium erat, iii totius modo concili, sentem ijs est decretum, OGIQ est adhibitus undecim virorum quorum propter munus id agere et cognoscere maxime intereras, ut qui ct apud os auctoritate plurimum apud ceteros vel gratia valerent,
zel auctoritate se opinione suscipiendi e seni, quique munm suum non nisi grauiter , hapienter ac mature agere apua utramque partem possient . Erat Cero duplex Uraelitarum aduer in fratres querela, duplexi intendebatur crimen; alterum religionu per summum ne . sin vis alae, alterum fraternae societatis ac nec itudinis di esse atque desertae, Israelis nomen viros facinore faedatum es cout L. Matum , idi studio singularis se priuatae gloriae, atque tuendi nomina sua, neque in illa communi I raelis inuoluerentur. rauamobrem qui Oelis filios si pro tentur, ijs qui sieparata nominaptiorum Reuiano Gad o dimitae tribus Manasse assecrare videbantur , communi consensu legatos ac diligentiae suae vicarios decernunt Phinees Elea . arari silium , oummum in tempestate sacerdotem, cuim praecipuὸi tererat violatae religionis causam curare se procurare, ac legit mo ossicio es ritu expiare, cuiu que in buri modi editionibub componendis di teritas erudentia, auctoritas ct sie itimemorandis exemplis fata exploratas iam pridem atque Dei iudicio pretata fuerat. Ad eundem quoque tanquam ad patriae patrem ciuilis ac fra- urna societatis cura pertinebat. Igitur b prae De utramqfartem
568쪽
, COMMENT. IN L IB. rosv ε, acturus deligitur, cui m viri additi sunt, decem tribuum procores , non auriforit4te, consilio atque munere modo in rerum guberna- ciuilium pragaxtes , sed in bellicis etiam expeditionibus tribunitia eotestate insignes, atque etiam in idis quae iam commemoratae sunt aduersus Cananaeum hostem expeditionibus , virtute ortitudine dexteritateque oeciat imi. Vir domus patris eorum: ipsi in emiliaribus Israel. Militaris apud Agamgetem disici nae consuetudi- . ne ac lege Praefectorum appe ationes ac tituli ex numeris eorum quibu praeessent petebantur,Decuriones, inquagenary, Centuriq-nes, Midenardi or Misienariorum ca ita , hoc in conscripti Patres, qui si tulis tribubus, tum in besio, tum in conciliys, conuentibus mctionibusi publicis omnibuτpraeibant. Atque huiusemodi seupremum in singulis tribubub auctoritatem hi decemviri obtinebant: quos de 14ntia re legari oportuit, ut singularum Iribuum summam potest rem repraesentantes. Atq. ita in horum actis nultas priuato cuiquam quicquam excipi edi relinqui poterat locus. Ab his igitur, quatis actio restituta, or cuiusmodi oratio fuerit habita , attendam. υ, . Haec mandat omnis populus Domini. LEGATIO NEM non priuato cui quam iure, vel munere Peleo silio, sed Ecclesiae omnis iudicio decreta struse,exordirem pro tetur
ipsum sacrosanecto D ei nomine appellato, cuius praecipua in hoc negotio causa tersaretur. Itaque auctoritatem in primis cociliat sibi or tis,ui ab omni concilio proferita romine Ecclesiae Dei. Namque u braica vox G H E. D A T H I E H v E H huiusmodi interpretationem Graecam pouulare videtur, riclesiae videlicet:Latinam vers. Caetus et niuersalis , quod idem cum Ecclesia significat. uamquam vero di etiam, qui compestabantur,eiu dem Ecclestae pars essent, ct in Dei tu conscripti,tamen ab eo titulo nunc exc ipiuntur, ut rei a Zi, o si non disces in se schismatis, alia mens liciona crimen, quoad diluerent, sus linentes. t Iagnae vera prudentiae plenum initium hoc fuit,adpercesiendos eorum clum compeltabantur, ammos. Etenim b
his O prs viris grani imum malum eli,non solam sentire, sedc gitare sese a populi Deci xst ab Aesiae communione esse abricatos, cum verisiimum sit nusiam hominibus extra Eccle am constare statui . Itaque i i extra catum Dei e se saltem censeri, principio a
569쪽
fandum, ei sustinendam , intesibunt. Hactenus legationis tit lus auctoritάsque octens est: quae diuini nominas male te religionem, auctorumgrauitate attentionem atque fidem parat, cause quoque agendae dignitatem commendat; eam enim ab omni coetu se concilio Domini profectam , maturo consilio, intento studio O
opportuna oratione initam eredere oportet. Verbiam mandat, loco ex Hebraico AMAR, orationem rerum ac sententiarum consi-
0s plenam indicat: quae cum ex facti conuitutione se consit, ae vo tantatis oriatur si 'trione, mixtum statum praefert, definitiuum μmulae legitimum duplexi crimen continet: alterum contaminatae religionisinsuperstitionis admigsae: alteria verofoederis rupti, fraternaes necessitudinis ac Dei violatiqueprim quidem duabus etiam partibus jsdemque grauissimis consatur, ut inter exponendum indicabitur. Quae est ista transgresso cur reliquistis Dominum Deum Israel, aedificantes altare sacrilegum,SI a cultu illius recedentes' M A C H A L in sarea lingua scelerum omnium caput O smmam eontinet, grauissimums censetur:nam diuini humanis iurὐ comtemptione es violationem atq. offici, omnis defectione amplectitur hoc Latinus interpres verbi secutus etymon, Tra gressionem dicit, ut omne facinoras exemplumsupergressam : id in duas formas diunditur altera Dei timorem ac religione excludit; altera vero ius inter homines obseruandum Vonectis of clygenus omneperuertit. Atquiret is duobus contami natur moris veglectisne se superstitione. Est aute Neglectio auersio a veri numinis timore se adorasione,ut rei giρ sis utamur verbis. Superstitio. st alieni hoc est vani cultus numianis, vel Deri numinis non legitimus cultus. Igitur totum in summa erimen hoo,grauissimo Ego atque horrendo MAC H Λ L,iam,trans gres unis nomine definitur:idemi suis partibus o-nsim numeranis. dis conprmatur, quae tum ex facIo, tum ex cause susti one arguun tur. Criminis itar propositio ista ess, Quae est i sta tran sgressio' Pam . titio ver) iita,reliquistis Dominum Deum Israel. Dei nomen hoc cogubernatorem, rouidentem, iudicrans signi'at, cuius in Ista D creaΠdo educendo; ornando, atque amplisicando nomen se numen
570쪽
obseruare se colere voluissent, tamen MAGHAL erat eum retinquere Dominum,quem Ipsi patres,aui, maioress, denique oraeIomnis regem iudicem. seriorem es tubernatore perpetuo experti lamdauissent,nedum cum non modo istum reliquerint , sed etiam religionis cultu imminuto, vel per summum nefas immutato,grais lsime offenderint. aedificates altare sacrilegum. Hebraice est, In aditi care vos vobis altare. Σuamquam enim non ali' numini, quam illi nostro singulari omnium gubernatori ac Domino,tamen cum vos, praeter consilium consensums nostrum, imo praeter legitimumstacrorum ordinem atque ritum ab eodem praescriptum aedi cauissetuetiam in nostrum usum se commune nomen, maxima transire foesset. ciuid quod non nobis omnibus'sed vobis tantum aedificastis atque haec prima societatis nostrae concisio fuit. Ut vero huic pleni J-mo sceleri cumulus adderetur,non Deo ipsi Urael qui praeterquam incommuni unica Ecclesia non rite colitur, nec templum, aut altare sibi dicari, praeterquam in loco i in istantate optioncs signato, pr bat, sita es vos non hoc studio secistis ut vobis et nobis aeri caretis illius nomini coosecrandum; quo quidem pacto tame peruersam, i men auquam pietatis erga ipsum O erga nos obiecissetis speciem.verum hoc animo ac studio fecissis a cultu illius recedentes. Hebraic ad rebellare vos hodie in Domino: Hoc est, consulto, data opera, publice, communiter, impudenter,nulladilatione, nulla colore, nullar ore is sed palam,breuiter, aperte hodie ρrofitemini vos alta Deuvobis cosecraturosor culturos. Ita geoin Viam criminis Ivoce,' tr. gresso,in accusatione propositum,duabus parii ου expositu est,isse
none etsi erstitione:atq.haec omnia unofacti argumento cosmata, altaris videlicet costructi. Obiter vero alterius criminu fundamentata sunt:nempe discessus, ct fidei fraternae violatae. Iam vero criminu reprehensio ad legitimum statum producta amplificatum. Na que hactenus in definitivo versabamur, dum transgresonu nomen sceleri impositum firmabatur, nunc deinceps ustionis auissimae diagnum facinus,non tantum ex lege, quae definitionem consequebatur, sed ex exemptu es praeiudic)s ostenditur: atque adeo ex ipsiorum qui accusantur contumacia,quibus non nouum aut recens huiusmodi sim a missum, sed malo animo antea obitum, madu moribus'