Bened. Ariae Montani Hispal. De optimo imperio, siue In lib. Iosuae commentarium

631쪽

E is i octoribus ficta es tributa. atque ita rudi ct ad errorem suendum procliui populo inuecta es trudita.

. . Quid foret Iliae, Mavortisque puer, si taciturnitas

Obstaret meritis inuida Romuli' Ereptum si, gijs fluctibus Aeacum Virtus, & fauor, & lingua potentium Vatum diuitibus consecrat insulis. Dignum laude virum Musa vetat mori: QCaelo Musa beat: Sic Iouis interest Ootatis epulis impiger Hercules, Clarum Tyndaridae sidus ab infimis

uastas eripiunt aequoribus rate Ornatus viridi tempora pampino Liber vota bonos ducit ad exitus.. Ita omnis de natura deorum, ratio vel cognitio, ut falsa om An ,vel multis partibus mendosa,adbene beate , vivendum,atq.adis felicitatem nullam esse poterat usus gentibus ians poetarum mensedacio et aliorum vanorum hominum auctoritate deceptu ac seductis. S. S. E. Scitis quoniam cum gentes essetis , adsimusico muta, prout ' 'A' ducebamini, euntes. uamobrem dum plures deos colerent, atque

in bis colendis laboris, studi' atque operae nimium ponerent, Deum merum veres benescum ignorabant; cuius quanquam beneficia sens irent, tamen i , qui δεν non erant, accepta referebant. S. S. E. Viri quid haec facitis' or nos mortales sumus similes vobis homines,annuntiantes vobis ab his vanis conuerti ad Deum vivum, qui fecit cae- 'lum o terram, mare se omnia quae in eis sunt. Evi in praeteritis ge nerationibus dimisit omnes gentes ingredi vias suas, quidem non 'sine lectimonio stipsum reliquit, benefaciens de caelo,dans pluuias, et 'tempora fructifera, implens cibo o laetitia corda es c. Igitur cum

in cantis tenebrib versaretur mortalium genus, ut iam qui nam veri Deus esset, quis adeundus, quis adorandus se colendin , quis in vota vocandus , nihil certi exploratis haberet primus ad felicitatem gradus veri Dei notitia fuerat: Verum notitia haec unde petenda' ex hominibusne' sui totum iam feculum fecularibus in tenebris ita iacebat, τι qui oculos aliquantulum aperire vestet, cam nullam G ys , quae pro drs colebautur or metuebantur, diuinitatis rationem aut partem inueniret , i ros nihil de vero Deo auri set,

632쪽

co MMENT. IN. LIB. Ios Vr, religionem omnem potius ab hominum animis remoueret quam O tu deorum mongris, tot flagitiosis nominibuου adulterorum, ebriorum, homicidarum, parricidarum, libidinosorum atque latronum,

furum, impostora,maximis inter se discordi' ct contentionibus dis

sidentum diuinos honores deferendos censeret, indignumque du

ceret hominem dis subesse, qui tot flagiti nobilitati infamesa ces

brarentur. Humana ante oculos scede cum vita iaceret Lucre lib. in terris depressa graui sub relligione, Quae caput e caeli regionibus ostentabat . Horribili super aspectu mortalibus instans: Primum Graius homo mortales tollere contra Est oculos ausus, primusque obsistere contra, . aena nec fama Deum,nec fulmina, nec minitante Murmure compressit caelum.

Huiusmodi extim erat eorum qui Deos ex hominum doctrina per j jent. . uod si ex effectis diuinae cognitio naturae inuestigaretur, omnium rerum,quae siub caelo siunt , eduntur, auctoritab omnis vel . lorum motibuου, vel astrorum V cacitatibus , vel naturae viribus tr luebatum qua etiam doctrina nusia certae religionis constare pol

rat ratio. Atquesb hanc rem, qui videbantur esse sapient imi, o virtutis veriae custodes atque fateantes , sciplina stoicorum pro G. vota preces s hominum tanquam overuacanea sustulere. ciuibus ex rebus omnibm c Itituitur opus fuisse noua aliqua Ο gulati e dema, certi si a ratione, qua homines de diuina naturae docti recte sentirent, es quid credendum, quid erandum , qtud quaeri dum atqhe expectandum, quid se quo pacto.po cenὐ- sapieηter flatu rent. Verum hoc hominibus tanto iam errore imbutis es captis , nisi diuino ingulara beneflcio cotingere neqmbat: culm te mugnitudo nul a oratione satis pra dicari se celebrari potest. N am cum d plici parte hominu animus constet, intelligendi et i es et leni facultate; atq e prior posteriori, lux, dux ct princips si cundum naturam sit , nihi j a posteriore recte agi miluiue o fit, nisi idem a priore probatum mmcndatum fuerit: si prior pars in errore ac tenebris

versetur,omnem humanam actionem incertam, pertur alam, Hae eo obscuram es multu modis foedatam euadere necesse est; sta et in hil recta ratione actum dici positi, quod ab incerta es caeca si prosec um

633쪽

CAPvT v Ic EsIMUM QI ARTVM. 623 fectam mente.S. S. E. Lucerna corporis tui est oculus tuu : quodsi ocu- tuus fuerit simplex, totum corpus tuum lucidum erit ; si aute ocu- lus tuus fuerit nequam, totum corpus tuum tenebrosum erit. Si ergo lumen quod in te est, tenebrae sunt, ipsa tenebrae quantae erundi Prae- ςς

flantissimum igitur beneficium ina censendu est, quo humanu ani- mis caecitate remota, lux videndi, 'cultas confertur. AH. haec priam erga bomines utilitatis pars quasi ceterorum beneficiorum fundamentum existimanda est,maximaei misericordiae opus dicendum, ve e Deum hominibus a se abalienatis id quod minime fuerant promeritip Pare: hoc eis, se ipsum ofndere, se non tantum specie aliqua, quae D eum 6se euinceret, sese con*iciendum praebere sed allocutione ac sermone manifestare es probare atque omnem de diui- natura dubitationem tollire, o de eiusdem naturae ingenio se ra- . tione atque exinlimatione errorem eripere. uod si hoc heu cium omnibuου gentibus eodem tempore costatum fuisset,lamen singulat nationes atque inter eas Israelitas maximis nominibus deuin Z in teneri oportuit, et votis ex tanto ignorationis ac caeritat is morbo ad saniat ire lucems transtat. : Nedum singularis gratulationis atq. obsequiro cultus legibus teneretur Israelit , qui primi ex omnibus nationi bus adeam re segregati fuerant, ut et i verum Deu in sua salutem agnoscerent, π alys genti ου ad communem felicitatem indicarent. S.S. E. Dedi te in lucem gentium, ut sit salus mea usique adextromum terrae. Num non maximi beneflcj nominiam apponendum fuerit , non modo e tantu tenebris ereptum populum primum veri agnoscendi Dei lumine i ustratum ia duciam atque ceterarum nati

. . num euasisse doctogem ρ Nonne vel hoc uno nomine Deum sese Israeus appetiare, oraelemque sibi deuin Ium alligare summo iure iEHugia potess8 Vocitaque primum a se beneficium singulariter in

Uraelitis profectum Deus commemorat, atque ad complura alia maxima deinceps recensendaparasceven instruit loci, temporis, personarum , o conditionis, quae genti huic aute prima isiam vocationem ' cum a se gentibus communia fuerant. atque hanc parasceven ad omnem quae mox instituenda ea tum humanorum, siue terrenorum,

iam diuinorum ,siuel irmialium bevesiciorum di lutationem mente recoli, memori . teneri ope pretium ferit. Trans fluuium habu uerunt patres vestri ab initio. Ut omnia qua istas iam constabani BHa, ,

634쪽

bona, commoda atque ornamenta ab aucZore IE H vE H atque Princ Lpe Deoprofecta es accepta evincerentur, primus se antiquis re rum flatus, communi S cum ceteris gentibus, or angustior etiam conditio describitur, ob oculosique ponitur i , qui, nunc in Cananaea regione beatas uias omnibu que commoditatibus in II ructas incolebant sedes. Ea autem argumentationis ilia nuda ,simplex , --

risique formula: Deos ex viilitate et beneficentia definire hum num solet genus, Vnus i EiqvEH atque idem solin uobas sese utilis smum se beneficentissimum singulariter praestitit: Ergo unus Me Deus vobis definiendus habendusique est. Propositio confirmationem nusiamposeulat, cum ipsum ELO H i M nomen curam,prouidemtiam, Ludicium, gubernationem principatumque signiscet. Alsumptio vero hoc est quod unicus IEHvEHin vos fuerit beneficet Lmus, hili modi statuitur argumento: diuidquid vobis vel animi vel corporis bonorum conctat, id omne ex IEHvEia beneficio ac d no profecIum ess . Hoc si demonstratum euictumi fueris omni ex parte absoluta d lutatio Deique causa confirmata euadet. Omnia vero qnae hominum generi contingere pos uni bona, vel ad animi actiones, vel ad corporis usum pertinent, hoc est vel rectam animorum inuitutionem, vel commodum se iucundam vitae huius mo talis usuram oectant: Ostendam autem manife e virumq. bonorum genus vobis tum prae tantiore natura se copia, tum etiam diuersis pactis, modis se rationibus, ct melioribus quam ulli ali genti comtigist: atque ex eo conficietur vos non habere communes cum at gentibus deos, aut eodem quo gentes aliae modo, vel Dei cuiuspiam, vel naturae, vel temporum se seculorum est icient,s se mutationiabus obnoxios videriposse: vel ingenio, industriae virtutis et Era id quod Hiis debere sidunt i ε HvEH deditos esse oportere, ius a ctoritate es efficacitate omnia ventra constant. itastque omnia haeamplificatione confirmantur, se exornantur enumeratis viri que generis commodis ac bonis se narratione altius hoc eu, a communi antiquo illam gentis es populi statu repetita se a natioribus incaepta raciocinatione. Primum enim, quod ad vitae huius mortatis usuram commoditatems facit, nihil'gulare vel propter naturae, vel opter infignem parentum vestrorum virtutem arrogare vobis pote- s. Namque ii a quib- originem ducitis,nec reges , nec principes,

635쪽

CApVT VICE sIMVMQVARTVM. nee alias magna aliqua dignitate,aut virtute celebres, nec etiam maximis et antiquis diuitise aucti fuerunt, sied trans fluuiu m habitavcrunt, cum aliys Chaldaeis nusto ordinum genere prae ceterispraestates, non regno, imperio aut opibuου to entes, tantum habitauerunt, siue, mi sebraici merbi vis indicat, I serunt: quae signi catio communis priuatas traducendae vitae rationem usumi siubindicat: cum contra verbum Stare, ad summos Ugnes se publicos viros referatur. Atque huiusmodi communis priuatae se obscurae vitae usum antiquum tangenti fui se vox ab initio offendit oue ut Gasouu acutὶ ac docte annotat, ab olim: Hebraicum verbum C HOLAM apertius re ipsam depingit. Est enim CHOLAM nomen a verbo deductum,quod Abscondere, occultare,obscurums tenere significat:id Latinus interpres , non raro aut inconcinnλ, Seculum vertit. Iam vero Secuta in sacris sermonibus non solam Centum vel quinquaginta annorum curriculum significat,sed etiam communem sensum, se vita usum non p nitius quam ex humana vel ratione,et et libidine,vel ensrantia producZu,atq- ea quae homines ut homines sunt, agere tractarei solent,

desilj huim feruli a js lucis distincti Iesis Christi praeceptoris no ri doctrinastatuutur. Significat etiam Antiquitatem plurimoruannom, iud nec explicata nec certa notitia habetur,sedo cura quae

dum eademi sim abulosa velut υmbra in hominum mentibus se monibws oberrat istud, Inifunigigantes viri famosi, olentei a d

secuto. Omnem vero hanc secuti significationem illi voci ab initio triabuimus. Patres,inquit. estri priuati,ignobiles,o ceteris omnino mmiles ,quo ad vitae commoda attuet,ab initio tum temporum, tum communis conditionis veniν se ordinis nihil prae ceteris egregium habuerunt,se tantum sederunt trans flumen, tantum' obtinebant

quantum adsidendum, hoc est habitandum satis esse potuit: quippe

regio omnis ista nec latissima, ne infrequens erat, utpote hominum ferax,atque inter Persidem, Arabias, sopotamiam se Armenias conclusι. Atque Fluminis nomen antonomatico illis in regionibus celeberrimum amnem Euphratem significat. Itaque quod ad extemnorum honorum Ammam rationem facit,patres ab initio,hoc est,ex seculorum praeteritorum obsecuritate es confusione trans flumen hibitauerunt,nustis titulis insignes,nustis dignitatibus opibus ne prae- sanies e qui nomina tantum tuerentur ua. Thare pater Abra- a hami

636쪽

COMMENT. IN LIB. Iosv E,

ham x Nachor. Neq. enim Thare vita alia vobis dignitate celebra ri poten, quam quod fuerit duorum liberorum pater Abrahami , a

quo laternum; oe Rachoris, ex quo maternum ducitis genus. Guod vero ad animi bona attinet, cum eos praestare dicamin, qui ct c gnoscendi magis compotes, se vitae totius inuitutionibus se rati nibus aucti magis fuerint, nulla ex parte ceteris istorum seculorum i

hominibin excesiuise patres veIIros, ostendere potestis, utpote quos nec meliore de diuina natura opinione, scientia, ve de praenisisse, nec sanctioribus actionibus religionis causa veram dedisse constat. Hamque illi perinde ut ceteri ab initio siue a seculo serta ierunt diis si lienis. Necesse autem est eum cultum improbandum statui, se a vi tute certas religione alienum duci; qui alienis impenditur dys. Vocabulum Hebraicum cui Latinum alienis restondet, sic positum ein, ut non solum deos alienos , hoc est a vera Dei natura remotos arioso praeponeros signi cet,sed ad ipsos etiam cultores referatur; nam ct accusatiui ct genitivi formam obtinet, ita ut 'verti simul postset,

aliis alienis aliorum: Atque in omnes has rationes intendisse Io- fuan credimus. Cum primis verbum seruierunt, quod non iantum

cultum, sed seruitutem quoque signi cat, sua sto te graue est , orsiudij, laboris atque operae adfert adnotationem; quae si recte impe dantur , or laudem se operae tandem pretium aserunt vero per peram , aut vane, aut frustra ponantur,magnam profecto fraudem cum pudore se probro ferunt . Sapient ime itaque vocabula hac a Iosue coniuncta siunt, Seruierut diis alicia is variis praeposteris ali

rum. Hominum nimirum aliorum, qui exuctum a peculo errorε V- sis nil melius sapientibus objcinant, prout ducebantur eunt, ι . itaque nec mente ac disiciplina, nec animo, nec moribu , nec stud meliorem ceteris conditionem sequebantur. tque haec summa orvisa imago bonorum cum corporis , tum animi, quibuη patres vestrior i Abraham ct Nachor a d ipsorum parentum Thareb instrue ii

ab initio fuerant. Multa quide hoc loco atque in his verbis comorati, scruterut diis alienis, ex antiqua de di s apud Chaldaeos o Fabi nios disciplina comentaremur, nec indigna cognitu adplures scros fermones explicandos, se ad vanitatem isiam confutandam si nobis tantum adscribendum oti , ct lectori ad legendum patientiae,quan- tum par esset metrare po1 emuου. Namque omnis Chaldaicarum ar-

637쪽

rium ratios e nobis hsc ostendit, quam orationis huius sententiae identidem subindicant. Verum hu modo omisiis, quae sequuntur

euoluamus.

Tuli ergo patrem vestrum Abraham, te Mesopotamiae fi

nibus.

Hv M A N AE institutioisis ratione se forma a diuina ipso etiam ordine disserre, oratio haec aperte indicat,ut mox declarabimus. Atque huius narrationis argumetum eo tendit, ut assumptionem istam con met. Vnus i EHvEH idems solus utilis imum se beneficent imum me et obis singulariter praeter ceterab Nationes praetiitit; qui cum praeteritu temporibus dimisierit nationes omnes ingredi vias suas,non sine testimonio me ipsium relinques,dans istas pluuias, orc. tamen quid quantum singularium beneficiorum vobis publice

ac priuate contulerim umma tantum capita attingens commemora-

bo. Dulicem docendi,discendi se cognoscendi rationem esse. o na- iura ipsa rerum ostendit,or eorum, qui de disciplins, libros conscripserunt, auctoritate constat Altera forma est, quam secundum naturum Philo hi vocant, cum a prioribu adposteriora, siue a causa adesse Zajaltera vero conira, cum ab efectis ad causam Dea posteri rubus ad priora doctrina deducitur. Prior forma perfectior, certior, atque nobilior o constantior est : posterior vero imperfectior, minus Ab nobilis habetur; verum haec humanis ingenise, iudici se se imius Iamiliarior, o frequentio rusia vero plane diuina et hominu labori negata,nisi ex diuino continguo beneficio. Alterum genus a Llosophantibus naturae,alterum vero disciplinae ordo dicitur;ilta pro explorato confesiis,intesiectum nostrum adprima es manife fifthia praestant imai naturae perinde habere atque vcticoracis oculos ad

solis lucem se lendorem. iamobrem ad primoru se manifes

simorum naturae cognitione ex infimorum se posteriorum, atq. adeo eae essectorum in ectione es admiratione esse deueniendum. Alijs autem ha c eadem breuius traduntur hoc modo: aedam secta natu. Lu ι ira suas Ponte manifesta sunt, quae tamen nos latent; quaedam vero nobis aperta sunt, quibus ad aliorum notitiam colligendo deducimur. uare praestant imus se rect imus institutionis atque doctrinae ordo secursus fuerit,si a primu o certi im/S rerum causis, cotemplationum es actionum decursus incipiat. Homines autem ut homi-

638쪽

eo MMENT. IN LI B. Ios V Ε,

generis aerumna ubi nisi aliter diuinitus instituantur, Deum a post rioribus cognoscereposunt, hoc est ab effectis, atque adeo a cogitati

ne,cosiectione or collatione rerum earum, qua sub siensium cadunt. S. S. E. Inuisibilia Dei a creatura munditer ea quae facta sunt, inten-' cta con*iciuntur empiterna quoque eius virtus es diuinitas. Attratio haec omnis isio arcano re lonso ad Mosen facto indicatur: Vid , bis posteriora mea, faciem autem meam videre non poteris. Itaque homini humani ingeni, se comuni naturae ope inurum diuina umrerum atque Dei ipsius cognitio non nisi ex e feci is cotingere potuis. Verum hoc pacto quam rari homines optabilem se probandam Dei notitia fuerint assecuti,imo contra quam multi in varias ct ineptas de Deo opiniones fuerint dii tracti, ipsa omnium gentium hi uoria docet; ipsa istarum sacra monumenta arguunt, atque etiam diuina scripta manifecte produnt:dum enumeratu gentibus dis, quae vel ingen, ct indu Briae laude celeberrimae vel religionis pro Ione in 'gnes habebantur, vix unum aut alterum extitisse a 'maι indicem,' probanda veri Dei notione informatum. S. S. E Memor ero Rahab

es Bablanis scientium me. Ecce alienigenae, o Drus es populuιν Aethiopum, hi fuerunt istis. Nempe quod humanae aciei imbecillitas

cum in ipsa rerum contemplatione n o raro incerta pro certis capiat,

tum etiam comunis hossitis Vastigi' se istu onibus in fraudem impulsa,errores multo in ut a,in varias, ut D.Paulus ait, cogitati nes evanescatria vi expertibus omnis numinis rebus nume tribuat. Et quamquam aliquid de vero ac reru opifice Deo ex ipsis rebus co

sequatur,tamen id adeo obscure,adeo perplexe ct impedit ,ut magis umbram attigisse quam sirenam lucem siensise censenda sit. sique ita in via, quae apoiserioribus ad prima deducit, ad Ugam siculorum perturbatam confusionem non rara diuerticula reperta sunt. Guod si quempiam altero modo sibi instruendum docendum dignatus fuerit Dem Vse, id eis, si quem eo felicitatu transferre, ei ut se ec gnoscendum manifellet, ulterioremi ab ista communi cognoscendi forma gradum statuat, maximi ac plane diuini bene si r nomine ea

pestanda eratiet ent. Atque huiu modi notio cum 's, quae a m Ieri re siue ab sectis ducuntur, minime ea comparanda, -vt nec diuinis humana comparuri conferrAepo sunt. Hoc primum in maximarum donorum or beneficiorum numero Uraelitis ponit DeuΥ, ex quo G

639쪽

CAPUT v IC IMUM QUARTUM. σ3 ira s, o deinceps connumerabuntur, initium est factum. Id vera quo pacto contigerit, Deus ipse exponit. Tuli ergo patre vestrum, ab ista secuti perturbata diuinarum se humanarum rerum cognitione, in qua cii alijs ex seculo lase versabatur, ab isia perures , laboriosa et inutili ,imo nefaria religionis cofusione.Tuli Ego,inquisueus,tu-li,no i se Haistote et virtute ultro seipsum exemit,sid a me exceptis et sublatin eo, ultro me ipsi ostedente lys modis luibus ipse cognoscere potuit,et me Deu esst,et verum Deum 6se,s unisu, atq. etiam in promisiis praestaris veracem credere potuit,atquis. etia credidit,uo diuit in locu exire,nescies quo iret: adeo magni refert ad omnem notionem es actionem fundamentῶ in ceri ima veri Dei notitia iecisse, atq; eam notitia ex ipsius Dei bene cio et manifessatione Disse . eapertam.S.S. E. taui annutiat verbum suum Iacob, iuuitias es iudi iaciasua Vrael. No fecit taliter omni nationi,et iudicia sua no mann cefenauit eis. Itaq. huius primi benefici) umma fuit, ab erroribus exceptum Abrahamsi ad veri, summi et maximi, Docest ad Dei notione fuisse traductu,ex quo totim sub quetis doctrinae felicitatis es pro-lleritatis continuata beneficio serie acerum costructio en .de Me- sopotamiae finibus. Abrahamum ex Vr Chaldaeorum primum fuisse euocatum nisi profectam cum patre se propinquis,in Charru M

sopotamiae urbe aliauandiu haesisse ad patris inque fui obitum, in s

era Mosis hi Poria aescriptum, se in D.Stephani sermone repetitume R. λ a vero aetate fuerit Abraham eductus, qui diserte cognoscere voluerit, vel nosti m in Apparatu sacro Danielem consulat,vel pij Masii is hunc locum legat commentaria. AH. hic notatio ista de Mesopotamialnibus,no Charras urbem, sed Vompotius Chaldaeorum indicat. Nam Mesopotamiae fines, ut Interpres noster vertit, CHL daea regio connituit ortum versus pergentibus vltra Euphratem iacens. Hanc expositionem Hebraica, CDaldaica se Graeca lectiones δε-cent: Ex trans flumen: Ex eo loco ubi a principio habitasse dicuntur. Cum vero plures cum Abrahamo ex Vra proseriti fuerint, unus tantum Abrahamus his exceptus appe atur,quod is proprie s solus hv -

tui populi apud quem sermo si later fuit' eiusdem gratia ceteri

educti cum sint, nus tantummodo Lot peregrinationis huerit comes reliqum atque idem gularibus ijs,quae deinceps commemorabsitur, bene cin minime communicauerit quamquam alijsseorsim assecus

IVerit,er propter ipsimpietatem, se propter Abrahamum imumsed

640쪽

COMMENT. IN LIB. Io SVE,

quae adhunc Uraesitarumpopulum non pertinuerint. ut 5 γ' canter dicitur, tuli Abraham patrem vestrum. Nam de bene eji a me in vos ab initio profectis, se singularis prouidentia a Iomem

continuatu Uc instituitur sermo, quo constet,mihi,quamquam si rarum gentium conditori,conseruatori or gubernatori, tam e vos D- g tari iure obligatos esse, utpote singularibub se maximu prater c ierin nationes deuinctos bene esse: ex quibuου primum fuit, exceptio, euocatio ex vano religionis sensu se cultu. Secundum verὸ,ded cito,quae plane diuina cognoscitur. Na quis unquam priuatus homo, irimi holes apud aliarum linguarum diuersaes religionis nationes.atque adeo diuersae consuetudinis , imὸ etiam ex maiorum o generis contentione inimicas ,i deII ex Chamo ortas, cui cum Semo iam

inde a principio discordia magna fuit, quae inter posteros etiam sola aucta l. permansit: ciuis , inquam,velpriuatin homo,vel summus vir

tanto honore,tanta pace anta rerum omnium copia es commoditate

apud eiusmodi gentes toto peregrisationis suae,cos longo tepore usus vivere potuit,nisii idem singularibus diuinae prouidentiae ope, auxiliose praesidiis abundareitimo nisi plane a Deo ipso deductus agnoscer tur,or ita quocunque diuerteret a summis atque minimis ob eruar φ R 3 tur,or in foedus amicitiins exoptaretur. S. S. E. Elegiis ibi Lot regionem circa Iordanem, Cr recesiit ab Oriente; diuisis sunt ali ex Mirum a fratre suo. Abram habitauit in terra Chanaan. or alio loco: .i, Tulit igitur Ab elech oves se boues or seruos, ct anci as, ct de ' dii Abrasiam: reddidits idii Saram suam, or ait: Terra cora vobi' ' in,et bicunque tibi placuerit habita. Sarae autem dixit: Ecce mice ar' 'genteos dedi fratri tuo,hoc erit tibi in velamen oculoru ad omnes q;

'' Iecum sunt. uosermone Rex iEe confitebatur, omnibus qui Abrhamum sequerentur,sirm imam semper esse tutelam in praesidio i in Giri a Deo dedusri algaeprotei D. Hoc itaque secundes benescii est vo e Abrahamum a Deo per omnem terram ligam h pite umcommon si me honen me, fui se deductum. Hebraice a Derbi Et ambulare feci eum in omnem terra Chanaan it Ut Euode Cananaeorum totis regnis, quae tunc si ebant, nihil et quam osse vir isu acceperit. Vnde vero hoc lati contingere potuit , isi e bo praesidio eius,a quo terram peragrare omnem iusii fuerat Zo E.Surge, o perambula terram in logitudine or latitui ne fisa,

tibi daturinsium eam .itaque secundum bene tu, educ o δε α ρ