장음표시 사용
101쪽
consulto deletum est e tabulis, itiitem repelletur: secus est de iis suae inconsulto delentur. l.j . 6. sed consulto.& g. inconsulto. F. e iis quae in testamento delentur. Ad rem quod facit:Seius A ctio centum debet, qui morienς, cauit,ut si Lucretiam uxorem duceret Seius, centum illa legata habereti haeres centum petit: Seius excipit ea dolo peti, ut quae
existente conditione restituere cogatur: quaero, etiamnum exceptioni sit locus, an recepta cautione debitum solui debeat. Et quia uoluntas testatoris id exigi minus refragatur, doli exceptio non solet nocere, quia solutioni utiq; locus est, ita tamen ut cautio interponatur per haeredem, delegato existente conditione soluendo: quae omnia ut liquido, ita satis apte habentur in l. pare .ss. de excepi. doli mali. Propterea mater duarum siliarum,alteri plenam dotem constituit, cum altera autem quam in minori parte, quam semissis bonorum est, haeredem scripsit) interposita stipulatione paciscitur. ut ex filia, cui plenados contigit dimidium eias si Cato nupsisset, mortua ipsa. donationis causa haberet: defuncta est, & matrimoniti cum Cato stabilitum, quaestionis erit: si dimidium dotis iuxta pactionem exigi queatiaut nunquid portione illa haereditatis, quam maris tuis cepit,magis contenta esse debeat, ut sic doli mali exeeptione ammodo repellatur. hic, quia non constat matrem , dum in uiuis esset, uoluntatein suam mutasse, quin dotis pactae portio restitui debeat,rescribit Antoninas Imp. no sine regulae nostrae contemplatione, exceptionem doli non metuendam, tantum abest ut nocere possit, cum uoluntas matris petitioni non refragetur. l. si stipulatio.C. de iure dot. Habes triformem legis sententiam. In primis quomodo is, qui cum altero contrahit, eius conditionis sciens esse debeat. Tum illud in haerede erga legatarium non exigi, ut cum quo sponte non fit contractus. Deinde exceptionem doli mali non obstare petenti ex testamento, nisi uoluntas defuncti ei rest getur. Vnde manifestus Accursit error sese prodit ut reliqua omittam quando,eius,ad legatem refert, quasi is qui chinatio contra it non debeat legantis conditionis ignarus esse , cum principium loci extra legati causam accipi debeat, id quod ex fecundo eius capite liquet ubi monet secus esie in causa testati. Perinde atq; regulam temperare uolet, & legatarii conditio nem non sic oportere haeredi cognitam esse, uti in aliis & uero contrahentibus proditum sit. LEx
102쪽
Voties dubia est interpretatio libertatis, s
cundum Iibertatem respondendum erit.
PRIMAEUO iure seruitus incognita prorsum erat, Semitus exi omnes siquidem homines liberi nascebantur: sed iure gentium regentium.
introducto, coeperunt alieno dominio contra naturam subiici: oriebantur enim bella, quae captiuitates statim sunt consecutae,&semittitis iugum .l. . I. ius gentium.T. de origine iuris .g. ius gentium. Institu. de iure natur. gent. Sc ciuili.& s. seruitus a
tem Institu .de iure personarum. sed cum publich interesset potius liberae conditionis homines esse, quam seruilis, ut sic rent, quibus non tam inhabitandi ciuitatem ius daretur, quam - eam ipsam administrandi: Rursus iure ciuili ratio est inuenta, o si his. er quam seruitutis ergastulis mancipati ad naturalem illam tb umdicatio. ertatem uindicari solent: de qua re uulgatiores sunt loci cum n Pandectarum legibus, tum principalium constitutionum li-γris quam ut hic rescrri debeant. Caeteriam seri potest,ur υπoeunt illa de statu sit In ambiguo,
adeo ut ignoretur libertati ene, an seruitutis ratio prior es Ie d beat: & licet communi iuris obseruatione adhibeatur posscsi Seeκndia lybe lionis commoditas, secudum quam in pari causa sit responden tatem respo dum .l.res alienas. C. de rei uendi. l. siue possidetis C. de proba. dendam s.commodum. Institu .de interdictis In pari causa.i.co. & e. inpari causa. de reg. ivr.in vi. In status tamen iacgocio utcunq; ibbertatis interpretatio sit dubia, secundum libertatem respondendum csie,Vlpianas regulae uice,traditia i Elux causam adderemus, si hoc undequaq; esset tutum,cum Ratis omnium non sit possibile, omnium quae maioribus eonstituta sunt, rar Deum non potionem reddi, quocirca neq; inquirenda .l. non omnium. l. & ij reddi. ideo. T. de legibus & senatusconsultis. uerum cum lex abstu fratione, sit perinde atq; corpus sine uita non quod legem Gne ratione ulla promulgatam existimemus, siue illa sit ciuilis, siue naturalis: sed quia nobis non sic constat fit, ut interdum rationem legis magis aduertere iubeamur, quam legem ipsam. est glosis in I. cum tale. s. legato. ff. de conditio. & demonstra.
habet Baldus in l. si quis seruo persuaserit. C. de furt. 5 I son in l. si unu . I. si cum mihi. c. ff. de pactis. id quod ad legis Ratio I bis ouauim cruendam praesertim expedit, ut sic similia cum similibus tenus imi Ita
aeqmparare, & pugnantia a pugnantibus facilius separare, de Piruta
103쪽
hoc modo, quaeq; suis locis reddere ualeamus. At qui legis uim
est assecutus, si non prins secundum cam pronunciare, negocioq; finem facere uolet,quam legis rationem , si iusta sit, ut ita tutius definiat, cxpiscatus fuerit, toto errat coelo: cum in hoc non inuestigemus legis rationem, ut exinde per nos fidem accipiat, quam non secus atq; amussim finiendarum rerum controuersarum , dudum ad hoc probatam, diui imperatores esse
noluerunt: sed potius quo ad scopum legis quam fieri potest
Vnde quod in dubia libertatis interpretatione secundum
libertatem respondemus, multiplicem ob causam sit in primis quia seruorum conditio cum sit deplorata, iuuandi erant, in hoc enim sociam hominum uitam esse placuit, ut alter alte- ' Ub fium ato: inhumani se nihil habere quis ostendat: quarςmti sp*' inantiquisti, illud uerbum iactati tui est DVaror Aora ' μ νυν, quasi in hoe mortales simus nati ut alter alteri prosit: in summa,quidquid miserabilem uitae sortem est adeptum, benignius amplectimur, & hoc non solum humanis constitutioni- Iudaei ν. anno bus, uerum etiam diuinis monitis. Nam & Moyses sacro spiri- seruos manu tus instinctu praecepit, ut si quis fiatrem emisset, sex annis se mittebant. uientem haberet, septimo liberum egredi permitteret, & non sine uiatico,sed aliquo ex grege,frumento, atq; uino donatum. Quod cum Iudaei facere contempsissent, futurae ultionis diuinitus imminentis per prophetam monentur Exod. xxj. Deuter. xv.& Hieremiae xxxiiij . Deinde, quia publice interest libertatis rationem heberi, factum est ut in eam simus propensiores, &magis fauentes,humanioremq; amplectimur sententiam , quo naturalem facultatem eius quod cuiq; facere libet , quis &i inaestimabileni illum thesaurum naturae consequatur.l. liber-Dς inaestimabilis res est,inserius eodem tractatu.*4. Institu. de iure perso,& s.ij.autem. Instit. deco cui libertatis causa bona addicuntur.
Quod sie accipe.qui ancillam uterum ferentem habet, scribit eum qui nasciturus est, liberum, siue hoc directe siue per fideicommissum:partu edito, lubitatur, ex quo mater adhuc scr-ua 'est liberae conditionis hominem gignere, contra.l .partu. de rei uend. ex testatoris uoluntate potuisset. Praeterea in tabulis' - ν 3 scriptum est, Qui ex Pardalisca ancilla mea nascetur, liber esto,
anellia plures utriusq; etiamnum sexus in lucem edit omnes ne, υ μ' ' quotquot progeniti sunt,liberi erunt Z& quia in dubia liberta V tis inter
104쪽
iis interpretatione humaniorem sententiam amplecti aequius est,respodet Iustinianus,huiusmodi partum etiam ex serua ma tre editum, siue unius hominis sit, siue plurium,masculi siue sor- minae, solem cum libertate intueri debere. l. cum inter ueteres.& l. ii quis in testameto. C.de fideicommisi libere. Proinde scriptum est,cum Titius annorum triginta erit, Stichus liber esto, eiq; haeres meus fundum dato: Titius antequam ad annum triscelimum peruenisset decedit: tametsi hoc casu non existat conditio tamen fauore libertatis id receptum Vlpianus ait, ut mor tuo Titio, tempus adhuc superesse uideatur,quo impleto liber- In libertate retas contingeret Sticho, ut conditio circa legatum, cuius tantus licta coditio nσfauor non es desecisse uideri debeat.I. si ita scriptum tuerit.F. intelligitur δε- de manu.testamento.reliqua Baldus prosequitur ini. Arescusa. st de statu homi. nos in i .libertatis, infra codem tractatu, non
nulla reseruamus. LRx XXII. V L PI A N O.
Non debet cui,quod plus est,licet: quod minus
HIC locus in iure nostro passim frequentatur: Cicero in Topiciis simile propemodum habet, quem a comparatione deducit: uti,quod in re maiore ualet, ualcat etiam in minore. sic, ..
in qua urbe fines reguntur, in eadein & aquam posse arceri eo φο Hei re stat:ex diuerso quoq; ubi fines non reguntur,neq: aquam posse ἔμ' 'r a M ta' arceri,receptum est. Quod idem Aristot. in .i i. Topic. tractat, σ2-MNςmm& dialectici locum a maiore, licet alterius argumenti, habent de quo & apud Vallam in ii .Dialest libro. Nostri similiter a maiori ratiocinantur, ut qui, quod maius uel plus est, facere autoritatem habet, a minore quoq; non sit 1 gyis restam arcendus. Natura enim docet, maiores uires minoris operae uer tam furi gocium facilius implere. Id, ne digrediar, sic accipe: filiosa. qui /militiae nomen dedit de peculio castrensi uel quasi, testamentufaccre licet: quare& donare id,non uenit prohibedus: cum plus sit testari, quam donare.l. Marcellus. F. de dona. mori. causa. Item qui ex pacto autoritate habet pignus distrahendi,quia inuito debitore propter interposita pactione id facere potest,etiasi ignoret debitor,aut sit absens,ide recte facit. l. fi.C.de iure dominii impetran.&.I.c6tra aute. Insti. quibus alio.licet uel non. Dynias in c.cui licet.de reg. ivr.in vj .refert exempli loco,Iu Zabitur dicem posse in litem iusiurandum deferre, idcirco etiam taxa' mM cum at s.
105쪽
scinem adiicere non prohibendum . iuxta l. videamas.*.iuramff. de in litem iurando plus enim esse, iusiurandum posse descore,quam modum statuere,intra quem iuretur. Idem tequitur Alexander, Philippus Decius,& se e quotquot eum locum hactenus sunt interpretati,sed falluntur omnes: Non enim uideo, quomodo plus sit iusiurandum posse deterre, quam in immensum,
ne iuretur, prosp icere. Verum ne bono excmplo male utamur, ea Vlpiani senten
tia est, quandoquidem in arbitrio Iudicis est iusiurandum in iis tem deferre,uelit,nec ne: quia id potest non deferre, bonae fidei
eius congruit,posse & taxationem iureiurando dicere, ut intra certam quantitatem iuretur.cui & Martianus in l. in actioiubus
f de in litem iurando .adstipulatur his uerbis: Sed iudex potest
Praefinire certam summam usque ad quam iuretum licuit enim ei
a principio nec deferre:exquibus manifestarium est, iureconsultum ab eo quod plus est, ad id ratiocinari quod minus est: uti est,a posse non deferre,ad id quod est,certum modum iuraturo praefinire.Sed errori uidetur causam dedisse corrupta lectio: in adducto enim g. iurare.I uideamus.protriti codices babent, An igitur is,qui possit iusiurandum deserre idem possit & taxati nem iuriiurando adiicere quaeritur ubi antiqui dc ueriores, non deserre habent, patrocinante ex confesso etiam Martiano. Et non possum satis mirari, ex quo toties uariante iuris lectione Codices desiderantur, qui uerum ostenderent & tot ambiguita ais sera si tibus finem facerent,archetypum illum Florentinum quem so. ebet pi mnosub vinculis qui tam captus tenetur. ta diuino diuulgatum: Hodientini. aut,si codex ille sacri loco ob uetustatem reponi debeat, non transcriptum,atq; in reipublicae usum esse expcisitum : cum ius nostrum, quod omnibus commune esse debet,sine libris non admodum sit comparabile, & profuturunx 1ed partim inuidiam, quae humanis succinibus panim est propicia, partim socordiam interpretum id efficere non negauerim , qui dum solas glossas Pro barbariae sua expendere,atq; ita centones farcire sim soliti. factum est ut leges solidas pro emendiis ipsariam uiribus, non admodum curarint.Vnde perinde habent, recte uel perperam te
gantur , modo ipsi, ut subtiles sunt, diuisionibu , subdiuisi nibus, oppositionibus, apparatibus, atque ut semel dicam solis glossaruin ludificationibus, operam suam ostentare non prohibeantur: quod tolerabilius quidem foret, si ipsi tantum id olei perdidissent, ct non alia quoque melioris frugis atquc
106쪽
Itidolis institia huiusmodi suis ineptiis irretivissent: de quibus illud Epicteti philosophi uerbum haud inepte dici postet
μνεν τῶ πίαττω ,-τ3 λεγ , ut qui uerbis quidem Iu- reconsulti sint tenus,& passim, sed iacto atq; reuera admodum procul.
Atqui humanum suit in re subobscura labi, & lectionis uitio parumper dormitare, id quod locis manifestariis, & sei- pios prodentibus,minus decuit.Vti fit in eadem i. in actionibus. de in litem iurando. Vbi cuius obiter monere uolebam ) Ba
. tolus, Salicetus, & omnes in ' uniuersum interpretes dilcriminant inter actiones arbitrarias: ita quod actiones stricti iuris siue in rem sint, siue in personam, propterea arbitrariae dicantur , quia Iudici permistum est ex bono & aequo secundum rei, de qua actuin est, naturam aestimare, quemadmodum actori satisfieri oporteat, de sic arbitrium extrinsecus accedat. In bo nar fidei autem iudiciis ex natura actionis iudicem arbitrari pose se,ut est in. g. praeterea.& f. in bonae fidei. Institutio .de actionibus .l. arbitraria.st.de eo. quod certo loco.& glosia. int . . T actio. emp. Postremo subiungunt actiones stricti iuris arbitrarias este ad hoc ut in litem iusiurandum admittant, non autem eas quas bonae fidei dicimus, in quibus arbitrium ex natura actionis proficiscitur,non extrinsecus ut ex stricti iuris actionis biis, in quibus propterea in litem iuratur. Praeterea in iureiurando duas sententias hoc casu desiderari, unam qua res iubeturr . stitui alteram qua lis aestimetur. Sed neutrum subsistit,nam actiones quibus in litem iusiurandum datur,non dicuntur arbitrariae,ut in reliquis iuris partibus, ubi id partim ex natura rei,partim ex natura actionis consideramuς, quemadmodum in. g.praererea.&s. in bonae fidei. tractatur. Vcrum eapropter, quod Iudex non attenta uel rci controuersae, uel actionis natura, dolum aut contumaciam rei non restituentis,uel exhibentis, punit, litem delato iureiurando aestimas. l. i. 3 l. ii. st .de in lit. itir. I quia in iudicis arbitrio est hoc iusi randum deserre nec ne coeperunt actiones illae,in quibus desertur ob id arbitrariae dici, siue sint fricti iurit, siue bonae fidei, alia pronus consideratione,quam in aliis iuris partibus arbitrariae habentur,uti ex allegata l.uideamus.*. iurare. & l. in acti
Neq; binae illae sententiae, quarum alteram pro rei restit tione,alteram pro litis aestimatione in bonae fidei iudiciis pro-
ratur arbιtr riae contra intcr
107쪽
ferri arbitrantur, remorari non debent: nihil siquidem ad litem iusiuraudum facit, ubi de rei rcstitutione nullum est negotium sed contumacia uel ultra rei pretium aestimatur, ita ut res penes reum deinceps sit mensura: transegi sie enim actor cum reo & decidisse putatur, ut pretio quod ipse constituit contentus rem possestari reliquam esse uelit,apud Paulum satis id te-o stantem in l. cuius rei. fide rei uen. - Ad legem, ne diutius parergis insistam, redeo. Interpretes
exemplum eius adsuunt:cui,cum adulterum occidere licet. l. nec in ea.& l. marito I. illud. Ede adult. etiam contumeliis afficere
liceat.ci Pyrrhus adeo immoratur,ut relicta regula,id solum ferme agat. ex quo Latius infert Nellus in de bannitis,parte ii.Mugdulterium lierem proscriptam,quae occidi possit etiam posse adulterio ui nauiuo M-- tiari: quasi minus sit adulteriam homicidio : sed fallitur, etiam ridis. Baldo teste:longh enim grauius est adulterium homicidio: cum is qui conficit hominem,in corpus solium peccet: qui uero adulterio polluit,etiam animam labefactit atq; occidit, praeter hoc, quod &consorti eius,quam polluit, iniuriatur:& quanto an, mus corpore praestat, tanto adulterium homicidio maius erit:. quare omnibus peccatis grauius adulterium Clemens recte scribit.c.quid.xxxii. q.vii.
Neq; obstat sententia Augustini in ii. de adulterinis conii giis libro,monentis, siquis facere uellit, quod non licet, potius adulterium, quam homicidium patrandum fore, quasi minus malum permittendum ueniat,ut maius evitetur.xxvi. q.u.c.hi qui. dist.lxxxii.c. presbyter. Non enim adulterium in hoc attenuat,
sed quia legibus permittitur adulteram comparem occidere,con o tendit Augustinus,ab homicidio potius abstinenduin, & toler bilius este ut demissa adultera,& uiuente altera, alteram ducat,oςςψίη eontra quam in ecclesia sit receptum, quam homicidium com mmittat,cum alias Augustinus adulterii malum oppido condem-Met,uti in Lucretia illa Romana statuit,tolerabilius fui si e, si ante adulterium mortem oppetiisset,quam eo paracio. ab Antiquitus etiam adulterium graue habitum est, adeoq; r ,re, distori ho x Ra 3 quocirca Lycurgus Lacetissimoniis nullam legem pers
satiata, '' quendi adulterium tulit. Unde Geradas quidam ex Spartiatis
uetustissimus percontanti hospiti, quidnam adulteri apud Lacedaemones,si qui forent,sint passuri.Tauriim inquit persoluent adeo magnum, ut a Taygeto se inflectens, ex Eurota bibat.
At hospite, quinam possit ferit tam uallus bos, dicente, rim
108쪽
dens Geradas subiunxit, quonam pacto adulter queat Spartae, feri. Habes quomodo regulare sit, ut cni plus facere sit perminima, ab eo quod minus est non ueniat prohibendus, quod uero non nulla discrepant, praesertim quae eiusdem rationis no sunt,extra regulam fit,ceu apud glossematarium,& Philippum Decium, ne praeter institutum aut prolixi simus, aut actum agamus, uiderecth nam in i .in eo quod plus est.& l. in toto. i.cod.& l. quae de tota. Ede rei uendi c.aliud tractatur.
In personam seruilem nulla cadit obligatio.
SERVILIS conditionis homines, quemadmodum Iu Seruiremurans regentium csse coeperunt Germania nostra liberioris coeli non no sent cognita ita agnoscit etiam Cornelio Tacito in de moribuς Germanoru. teste: ideo diutius, quam interpretandi ratio postulat, huic rei immorari superuacuum ducimus. Et cum in republica oportebat quaerendarum rerum, aliorumq; ciuilium negotiorum Oredinem quendam esse,ut sciret quisq; quatenus cum altero nego tiari, contrahere, aut alias rerum suarum compendium facere
possit,leges conditae sunt,quarum ultro citroq; ad hoc in esu tate foret usus: quibus sic publice receptis, placuit seruos praeter 'V kgμ ergastula illa, praeteri uerbera , de castigationum molem etiam, usta myrme .ccu ὰ λμεις, legum ciuilium nequaquam fore participes, sed πιηr, pro nullis prorsus,&quasi mortuos habendos .l. quod attinet.&l. seruitutem. inferius eo. Quamobrem in personam seruilem, nullam cadere obligationem,sed eam plane απναλλακτυν csse Vlpianus recte prodit, quod in obligatione ciuili tantum obtinet, non ea quae naturalis est, aut delicti coercionem desidenat, uti in l. quod attinet.latius est uidere.& l. serui. F. te act.& obligatio.l.hos accusate.I.omnibus. F.de accusa.&l. uix certis ex causis. Tde iudiciis.Igitur qui seruo pecuniam credidit,fundum uendidit,locauit ue,aut alias cum eo quodam modo contraxit, seruus ciuiliteriam parat actioncm pro eo,cuius nomine contractum iniit,prae nou obligatur.
stando quaesitum est, nunquid seruus ex eo contractu sit obligatus, ut secundum pactionem soluere, aut praestare legibus cogi possit. respondemus,quia nemo sine actione experitur, & inseruum obligatio ciuilis non cadit, actioni propter deficientem obligationem non esse locum.l. nec seruus. T de peculio.l.se , g uias
109쪽
uu .C. de iudic.&citata l.serui.Tde actio. & obliga.de reliquis in t . quod attinet.& l. sentitutem .inferius,atque suis locis magis appositis, nisi me fallit opinio, iis seremus.
Generaliter probandum est. Ubicun* in ho- l . nae fidei iudic is, consertur in arbitrium domini uel procuratoris cius conditio, pro boni uiri arbia trio hoc habendum esse.
. M unam IN HIC locus cum superiori nihil commune habet , qua ee diuesa spe quam sub unam legem uterq; sit relatus: quod & plerisq; pand
reponuntur. Garum locis usu uenit ut plura capita, etiam aliud atque aliud statuentia, sub una lege ita enim capitum inscriptiones uulgo recepimus promiscue contineantur, adeo foecunda ut plus in recestu habere soleant,quam Donte ipsa prae se ferre. Id quod iuris conditoribus imputandum non erit, qui singula suis perpetuo locis tractantes, res secundum rubricarum exigentiam positas dubio procul explicuerunt: sed rhapsodis a Triboniano, Iiis . ,- , ThςQphilo, atque aliis quibus dirigendi iuris ciuilis labor a Iu- p siniano commissius suerat nobis ob oculos positis. Non enima continuas autorum orationes expresserunt, sed prudentum son tentias saltem breuiores,& tractandis rebus magis aptas selige tes, id effecerunt, ut ius antiquum, licet non sic factum, tamen prope confusum, & miscellanesi modis expositum habeamus: quo fit, ut non semel capita unius legis, quos paragraphos disci inoleuit, continuam ordinis rationem exigi fastidiant: tantum abest ut in legibus cam inuestigare sit operae aliquod
Omnes sibi se Proinde fit, ut in commerciis nostris, bonam fidem exiget Isis a tisint. tibus,conditio nonnunquam in alterius ex contrahentibus a bitratum conferatur,& quia natura mortalium est, ut omnes 1ibi melius esse malint quam alteri,secundum Platonem in sexto de legibus his uerbis: -υ ο ε ἡ λεγησιν ας μυτω πῶς ανθωπCP eνσει τε is, Gu efθωt Ne in hoc bonae fidei sacramentum posthabeatur, atque priuatum illud comm dum,quod rempublicam ualde exercere, atq; affligere solet, al- . terius rebus impune officiat placuit & huic modum quempiam praestituere,ut arbitrium illud bonae fidei septa non egrediatur, rerumq: suarum compendium, sine alterius dispendio quaerat. Ideo non secus hoc casu arbitrari debet,atq; bonus uir solet.Nabona fides inquit Paulus exigit, ut arbitrium tale praestetur, quale
110쪽
quale bono uiro conuenit. Igitur cum aurifice Titius conuenit, ut ex auro, quod in hoc dedit, monile faceret, atq; ubi suo arbitratu opus approbasset, mercedem decem solidorum constitutam soluero, quia condi 'tio in Titium collata cit,ita optas approbare conuenit, ne artifici sit fraudi ideo qualitatem operis respicit quam perinde atque bonus uir taceret,aestimare debet. l.si in lege.st.loca. Item Stichus ita paciscitur,si nationes domini arbitrio computasia, fundum Titianum Seius x.sibi emptum habeat: siquidem Stichus
irendendi fundum autoritatem accepit, non oportet dominum, quem hic contractus respicit, iniquas rationes a scruo exigere,
sed eas quibus probus qui'; contentus esseta. haec uinditio .ff. de contrah.emp. Sed & in societatis pacto regulae praetentiissemus esst usus, nam quoties inter socios conuenit, ut alter societatis partes constitueret,& hoc ad boni uiri arbitratum erit redigendum,ut si aliud in coita societate non sit actum,modo pecuniae collatae multa sit uel exigua, modo operae uel industriae, rationem habeat ut inde emolumenti quoq; & lucri compens Milonem ducat,apud Pompon. in l. si societatem. T. pro socio. Vbi aduertendum est,Conditionem quae in arbitrium domini uel alterius contrahentium redigitur,consistere in iis quae accidunt contractibus citra eorum labefactationem,& modo qualitati, modo approbationi rei attribuituri sic in locato de pretio conuenit,& contractias existit.Verum quod de opere approbando adiungitur, conditioni locum facit: similiter in uendi tione sentiendum, ubi de pretio pactum est,& praeter contractus sub stantiam conditio adiicitur, si in domini arbitrium rationes computatae essent. Societas quoq; coita est, sed de lucro cum pecunia atq; opera ultro citroq; competando negotium est, id quod
aliis huiusce generis bonae fidei iudiciis quoque scrutari ipse
Ad contra bis autem substantiam quod attinet, conditio ad
alterius contrahentium arbitratum conferri non potest, ut comtractus sit uel non sit, ut qui ex consensu paciscentium conflatur,usq; adeo in contrahentis arbitrium conditio redigi non debet, ut contractus existat: qualis enim emptio foret,si placuerit, habeas fundum tibi emptum, in tuo enim arbitrio res ea esset, non in utriusque consensiti, contra naturam contractus ex mutuo consensu proficiscentis. Nec obstat emptionem sub conditione fieri posse, ut si Stichus intra quatriduum placuerit, sit tibi opus quod o