장음표시 사용
151쪽
vituperio dignum. sa) Alioquin nullus esset
Legum eXitus, quae Impune semper eluderentur eo colore quod essent ignotae.. DENIQUE convenienti sanctione Lex fulcienda est. Sanctio est ea Legis pars qua continetur poena in eos statuta qui Legem frangent. Poena autem est illud maIum quod Legem ausuris frangere Princeps minatur , quodque retinna Legem frangentibus infigit , ut ex instacto malo bonum aliquod subsequatur , qualis es fontis emendatis , atque ut hinc suum sit aliis subditis documentum ' tum denique ut hominum societas in Legum reverentia cultuisque fecuritatem , quietem oe felicitatem suam sanciscatur . Cujuslibet ergo Legis sunt duae partes Paltera quae mandatum vel prohibitionem conintinet ' altera quae poenam minatur , & postrema haec dicitur sanctio : Lex autem a sanctione suam vim omnem mutuatur. Prinis ceps enim si quid juberet vel prohiberet , nulla poenarum adjuncta comminatione, jam ea non esset cum imperio lata Lex , sed prudens solummodo consilium . . Cceterum poenae genus disertis verbis in Lege declarari non omnino necesse est; satis est si Princeps poenam minetur , poenae genusta Regula est Iuris, quidem ignorantiam cuique n9cere . Diges. Li=. X . Tix. UL Lece
152쪽
Adnotandum etiam est pravis actionibus inesse naturalem & necessariam poenam pro sus diversam a poena proprie dicta quam infligit Legislator . Quae enim poena EX Leinge est , ea debet continere malum sive d Iorem , ut ita dicam , supervenientem , &ex Principis voluntate partum ' quoniam quae ex praviS actionibus necessario cons quuntur mala , siquidem absque Lege contigissent , Legi, tribuenda non sunt . Cominminationes ergo Principis , ut suum m in mentum habeant, instructas oportet esse iis poenis, quae ab eo malo diversae sunt, quod
mecessario pravis actionibus inest. b)q. XII.
QUAERITUR denique an sanctio Legum, ita ut in paenae comminatione , possit etiam ut in poe- in promissa mercede contineri P Ιd quidem nae com- in universum ex Principis voluntate penis miRRtιο - det , qui pro tua prudentὲa alterutram ra ne etiam tionem vel utramque simul potest usurpa- in promtia
uinis Ex quo etiam intelligitur omni Legi Bς M Civili annexam esse poenam , vel explicite , is vel implicite; nam ubi poena neque scripto , is neque exemplo alicujus qui poenas Legis jam,. transgressiae dedit , definitur ; ibi subintelligi-
tur Poena in arbitrariam esse, nimirum ex ar-
,, bitrio pendere Legislatoris . . . Hobbes de M Gλ. CAp. XIV. g. g.
153쪽
I1x Iuris Naturalis Elementa. Te . Sed quoniam hic potissimam colendaarum Legum rationem inquirimus , Legis sanctionem in poena potius quam in mercede constituendam putamus, propterea quod ii sunt homines , ut a peccatis potiuS ad Ceantur poenae metu , quam ad virtutem
mercedibus stimulantur . Neque ob aliam causam solent Leges infringere, quam quod . falsa utilitatis speeie decipiantur . sed quo ineseantur homines eradicandus est falsae utilitatis error, praesens & ineluctabile malum intentando Legem detrectantibus . Quocirca duos ponamus Legislatores , qui Legem eandem constituant , sed magnis alter proinpositis praemiis, alter gravissimis poenis: e Perientia argumento erit homines ad obsi quium validius poenis adigi quam mercedibus . Non semper praestantissimis promissis inclinatur hominum voluntas , sed supplia. ciorum acerbitate comm Uentur , & terreis
3 .is.. fiunt . ' Sin tamen singularis ea sit summida Iia . Domini benignitas & sapienta , ut conjun- t. Θ ctis poenis & mercedibus , observandarum G ny Lib. Legum duplicem causam proponat, jam ni- β. in Iovi quod promovendum obsequium Moris Aa ultra desideres , & haec est Legis sanctitaboraeli. persed issima.
teneantur LANTUΜ patet obligatio quantum Ius Lege . ipsum Principis ' unde in universum dici
id si potest, eos quicunque Principi subditi sunt, obligationi subjaeere . Uerum
154쪽
Pars I. Cap. X. I 23 quaelibet singularis Lex eos tantum obligat 1ubditos quorum causa lata est Lex : quinam autem obligentur facile dignolcitur ex ipsa cujusque Legis natura, quae Legislato. ris voluntatem satis indicat . Attamen quandoque contingit servanda Lege solutos quosdam homines esse , quod vocatur Privilegium de quo nonnulla iunt
T. Potest Legislator suam Legem abroga- re , ergo & ejus vim suspensam retinere , ita ut illa non teneantur quos non Vult
a. Sed alicujus Lege solvendi ad unum Principem potestas attinet. 3. Non debet autem Princeps quemquam Legibus solvere nisi justis de causis, & pa ce quidem , sapienter , atque juxta aequitatis praescriptum & prudentiae . Plures enim si solveret Legibus , nullo causarum hominumque habito discrimine, vim ipsam Le. gum labefactaret: aut si concessam aliis gratiam, coeteris in simili causa denegaret, ex tam iniquo favore profecto subsequerentur
SI quaeratur quanto tempore durent Leges , & quemadmodum aboleantur , statui possunt haec principia. I. In universum , Legis constitutio quemadmodum pendet a Principis voluntate , sic etiam quanto tempore duratura sit in
155쪽
114 Iuris Naturalis Elementa. ejusdem arbitrio positum est. Princeps enim ut in constituenda , sic in retinenda Lege merito se vult esse liberum. 2. Nihilominus Lex per se ipsum & ex sua natura censetur in perpetuum coastituta ; nisi iis verbis sit concepta , vel illi adjuncta ea insit , ex quibus contraria Leis fislatoris mens deprehendatur , ita ut prΟ-abile videatur Legem ad certum tempus constitutam. Lex idem est ac Regula; quaelibet autem Regula est per se perpetua: at- φque in universum , Princeps cum Legem constituit eo animo non est ut eam velit
3. Sed quoniam ea potest contingere muritatio rerum , ut Legi nequeat locus esse , quippe quae jam inutilis , aut etiam e Vadat demnosa , eam abrogare tum potest Princeps , tum etiam debet . Absurdum prorsus quid statueret, & hominum societati exiti fum , qui Leges semel constitutas in perpetuum contenderet duraturas esse , quodcun- quae gignatur ex illis ObserUatis detrimen
. Duplici modo Lex antiquatur, vel diserte vel tacite. Quoties enim conscio Principe subditi per longum tempus Legi derogant ; vel si Princeps aperte patiatur aliter de rebus statui quam Lege cautum sit, hinc apprime colligitur antiquatam Legem esse , quae sic ultro corruit , quamvis a Principediserte non sit abrogata. Generalia principia , ut Videre est, tantum delibavimus . Porro singulis Legibus pro
156쪽
Pars I. Cap. X. Iaspro sua singularum indole principia haec diversimode adtemperanda sunt. Sed enucleate materiam hanc evolvendi non erat hic
I. DIvIDITUR Lex in Divinam & Huma. Quotupli- , nam, prout a Deo vel hominibus condita est. Llβ2. Lex Divina duplicis est generis ' est Lhe .' enim aut Naturalis , aut Positι Di-nitus patefacta LEx NAΤURALIs ea est quae cum hominis natura statuque ita consentit, ut nisi ejus praescripta serventur, neque privati homines, neque hominum societas , Uitae coninditionem rectam, decoram & utilem assequi valeant . Quae Lex quoniam cum humana natura necessario convenit , ideo solius Rationis ope dignoscitur , unde etiam dicitur
tura hominis , sed in Dei solum voluntate fundatur . Nihilominus haec Lex justis de causis constituta est, eique obsequentes multam ex illa utilitatem percipiunt. Duplex id Legum genus videre est in iis Legibus quas olim Deus Jodaris injunxit , in quibus quae naturales sunt ab eis facile secernuntur , quae cum ad religiosas ceremonias , vel ad civilem Iudaeorum disciplinam spectarent, non alio fundamento nitebantur, quam singulari aliqua Dei volun- . tale
157쪽
116 Iuris Naturalis Elementa. tate ad praesentem Iudaicae gentis conditionem accommodata.
Quod ad LEGEs HUΜANAs attinet , si tantum considerentur prout humanae sunt , id est , originem habentes ab eo qui 1 cietati praeest , eas omnes vere dixeris po- filias. Nam quamvis humanae Leges quandoque circa Leges Naturales versentur, non tamen hae ab humano Principe vim habent obligandi , quippe quae nihilominus Obligarent secluso Principe , utpote quae ab
ipso Deo ortum habeant. ΣΗas nostras definitiones antequam absolis amus , non abs re erit praemonere : I taenis riam vel artem condendarum Legum , interis pretandarum , m humanis actionibus accommondandarum in universum IURIs PRUDENTIAM dici.
, De humanarum actionum ΜORALITATE.
quid si V Ex eum sit humanarum actionum Re- μμ φημ' stula, si cum humanis actionibus com paretur , vel illis eonsentiens deprehenditur esse, vel eisdem adversari. Quae Legis cum nostris actionibus consensio vel dissensio , dicitur Moralitas. Moralitatis vocabulum a moribus derivatur . Per mores , ut superius dictium est ,
158쪽
Pars I. Cap. XI. Ia Intelligendae sunt liberae actiones hominum ,
quatenus humanae actiones eae sunt quae diis
rigi possunt & Regulae subjici . Lex vero
quoniam humanarum actionum Regula est, ideo illarum cum Lege consensio vel diu sensio nomine venit moralitatis , & quam in nostris actionibus debemus sequi regularum congeriem , ΜORALIA' DISCIPLINA
DUPLICI ratione considerari potest actio. num moralitas. I. Uel actiones cum Legis praescripto comparantur : a. Vel earumdem cum Lege spectatur consensio aut dissensio. Quod ad Legis praescriptum attinet , ainctiones humanae sunt vel PRAESCRIPTAE , vel PROHIBITAE , vel P RΜΙSSIE . Quoniam autem quod jussit legitimus Princeps id debemus praestare, vel ab eo abstinere quod Vetuit, inde est ut Iureconsulti quae actiones praescriptae sunt necessarias aias erant , quae autem prohibitae sunt eas diis cant impossibiles . Equidem contra Legem
agendi semper inest physica vis homini ,
quam vim potest ad arbitrium exercere Sed eam si exerceat, tum Rationi adversa bitur, tum cui jam subditus est imperio se subtrahet, quod utrumque facere nequit , quandium insunt ei Ratio & virtus, unde . quae contra Legem sunt dicuntur actiones impossibiles , quae sententia cum in se ae
quior sit, tum humano generi gloriosior,
159쪽
x q. I. 118 Iuris Naturalis tamenta quam ut ei non sumagemus. Namque , ut apud Jhire consultos Romanos habetur. is Quae se facta laedunt pietatem, existimationem , is Verecundiam nostram, & sui generaliteris dixerim) contra bonos mores fiunt, nec se facete nos posie credendum est. Leg. I S.,, D. De condit. insitute. , , ,
ACTIONES permisse eae sunt quas annuente Lege possumus ad arbitrium nostrum facere vel omittere sa) Quam in rem sunt
I. Duplex distingui potest permissionis
genus . filia est omnimoda & perfecta permissio, per quam non solum nobis cujusvis poenae securis licet quaedam facere, sed praeterea facientibus suum calculum aperte Legislator adjicit. Alia est permissio imperfecta , per quam ita sinitur actio, ut non puniatur, sed neque probetur. a. Quidquid Naturali Lege licet, id semper Legislatori certo probatur, ita ut quidquid sit ea ratione, sit semper innocuum , nec ossicio nostro adversetur. Liquet enim nec minimum quid a Deo posse permitti quod ex sua natura malum sit. a. Secus se habet humanarum Legum permissio. Equidem ex humanae Legis permissione certo colligitur quas actiones Prinis ceps non prohibuerit, quippe quas velit es, . impunitas; sed non ideo Princeps eas actiones probat, quae saepe contra justitiam fiunt,& in quibus contra ossicium peccatur. ,
160쪽
POTEsae deinde considerari humanarum. AN actionum moralitas, prout hae actiones .el ndi I egi contentiunt vel eidem adversantur bona: vel Hinc existit actionum ea divisio , quod a liae sint bonae vel justae , aliae malae vel mi' , aliae demum indisserentes. la Amo moraliter bona vel justa ea est rentes. qua in se ipsa alicui Legi obliganti plane , consentanea Gi , quaeque eo animo sit, iis omnibus adjunctis , Legislator .se iu
. Dico I. actionem Linam vel justam: mus tum enim proprie discrimen est inter actio. num bonitatem & jussitiam ς neque hic opus eli ab ulitato sermone recedere quo utrumque vocabulum promiscue usurpatur Actionum honitatem & justitiam Puffendorfici quidem placuit distinguere , quam tamen utramque ipse subinde permiscet . ta ' in Dico 2. actIonem moraliter bonam; quiὲ hic non consideratur moerior & naturalis D 'iactionum bonitas, secundum quam in Oh, PQ. Horsicam hominum utilitatem Vertuntur sed m
solummodo spectatur actionum eum L.HE ti
convenientia, unde existit illarum Misidis, s M.fet morai s . Quamquam Vero moralis & phvsca honitas semper an iis coeant quae ti, i, rat, Lege praecipiuntur . nihilom ---