장음표시 사용
171쪽
Quid sit LΕx NATURALIs . Datur LEx NATURALI s. Consederantur I. EX ISTENTIA DEI, ejusque in nos AUCTO
q. I. URIs in universum spectati principia statuimus, quae jam
Naturali Iuri peculiariter acincommodanda sunt . Ac primum quaeritur utrum homo ita natura comparatus sit, ut
reipsa proprie dictis Legibus subjaceat δΤum quae sint Leges illae ' Quis eas tuleis rit Qua ratione dignosci queantὶ Quamobrem colendae sint Ex his neglectis quid mali , vel ex eisdem servatis quid
172쪽
Pars II. Cap. I. IAI commodi percipiatur 3 Eae sunt magni sane momenti in hac altera parte nobis expendendae quaestiones. II.
SUNT voces primum definiendae. Per L RG ΕΜ NATURALEM intelligitur quam omnibus oe sutilis hominibus Deus imis posuit, cognitionem solius Rationis Naturaia ope possunt assequi suam naturam conditionem- ii',&Iu-que attente considerando. dentia
Ius NATURALE est issema Vel congeries Natura- omnitim Legum Naturalium. Iis. Denique JURIs PRUDENTIA NATURALIS est ars assequendi Legum naturalium cognitio nem , easdem explicandi, humanis actioniabus accomodandi.
III. AT vero danturne reipsa Leges Natura- hles 8 Haec enim occurrit prima quaestio quae L ,h,' 'ante alias' excutienda est . Quo autem ac- Nataraia
eurata sit nostra disputatio, eam ordiri ne- les cesse est a NATURALI THEOLOGIA, quae Iuris Naturalis primum est & verissimum fundamentum. Cum enim quaeritur, an sent Leges Naturales, solvi nequit ea quaestio , nisi prius tria haec expensa sint. I. Est-ne Deus 8 2. Ex eo quod sit Deus, sequitur
ne quod per se jus habeat Leges hominibus imponendi 8 Ae g. denique Ius illud
sibi competens Deus.ne jam nunc exercet latis
173쪽
1 1 Iuris Naturalis Elementa. Mis Legibus quibus nostras actiones aecommodari jubeat λ His tribus quaestionibus hujus capitis sequentisque argumentum comstabit.
De εYἱ. EXIsTENTIA DEI , id est, Priari s u stenti, turae 3 ntelligentis , per se existentis , a qua Dei. tanquam a prima effrice causa pendent cotera omnia, qu que ipsa a nulla causa pendet , hujus, inquam, naturae existentia ita vera est ut primo intuitu perspiciatur . Cujus veritatis satis est artendisse dilucida & tanquam sub sensus cadentia argu menta , quae catervatim undequaque proinsiliunt a Caularum inter se is nexus, ea est or dinatio, ut in aliqua prima causa necessario consistendum sit: tum necesse habemus primum motorem fateri, & totius orbis ita mirabiles sunt ordo & structura, ut iis mmnibus existentia Dei comprobetur velut totidem evidentissimis argumentis quae po
test quisquis facillime capere: sed haec pa
ExisTANT Es hodie res innumeras ceris
Necessa- mmus, quarum congeries rotrus orou nomiis
via est na- ne appellatur. Necesse igitur est aliquid . ' ἀς exissere quod omni aevo extiterit . Nam si α intelli tempuβ ρο- quo xtiterit , evidens
174쪽
PMs II. Cap. I. IMest nihil unquam extiturum suisse , siquiisdem quidquid incipit esse , suae existentiae
debet aliquam causam habere , namque ex
nihilo nihil fit . Itaque fatendum est aliquam esse naturam aeternam. Ea porro nain
tura aeterna , quaecumque illa sit , per se ipsam & necessario existit, suam enim originem ia nulla causa mutuatur : ejusmodi autem naturam aeternam non existere , hoc quidem secum pugnat . Praeterea haec natura aeterna, quae per sedi necessario existit , intellectu & ratione praedita est . Eidem enim ratiocinandi methodo insistamus , & fingamus tempus quo
non aliae quam inanimae naturae fuerint , quo posito verum est naturas intelligentes, iquales hodie videre est, extituras nunquam fuisse quoniam ex inanima & coeca camsa non magis potest intelligentia quaedam gigni , quam ex nihilo aliquid procreari .
Igitur semper extitit mentium parens , intelligentia aeterna, cujusvis alius naturae in.telligentis sons & origo . Cujus nostri a gumenti manet semper integra Verita S, quae eumque de mentis natura & origine sententia proponatur . Imo finge quae pars nostri. cogitat materiam esse certa ratione motam et adtemperatam : quaeram ego semper , nam & hoc sciendum est , unde materiae advenerit suus ille motus λ materiae enim ut materia sit non est necessarius motus . Quaeram ego , nam & hoc sciendum est , iunde materiae advenerit mirabilis ille con- .
extus , quem ipsa sibi nequit affingere 'Quae
175쪽
i44 Iuris Naturalis Elementa. Quaeram ego semper a quo corpus humanum ita contextum sit , ut ex ea textura eliciatur mirabilis adeo res , Intelligentia , quae res expendit objectas , ipsa corpora suo subjicit imperio, coelos metitur terram. que , futura prospicit & praeterita recordatur . Certe non ab alia quam ab intelli- gente causa potuit effngi tam mirificum opus . Quapropter omnino nccesse est ut primam causam esse fateamur , eamque intelligentem & aeternam .
AEterna INTELLIGENTI A aeterna, quae in se ipsa re intellia suae existentiae suarumque omnium faculta- gens Cau- tum principium sontemque includit , nec l/ ς xx mutari potest nec deleri , nec circumscri-
da est. debet esse perfecta , ut facile queat rerum omnium esse una & prima causa, quin alia causa inquirenda sit., Verum haec intelligentis & aeternae nat rae dos num ad ipsam materiam pertinet , num ad universum orbem, num ad partem ejus aliquam λHuic certe figmento mens nostra quanta est ,' adversatur . Μateria necessario & per
se ipsam non intelligit, nec fieri potest intelligens nisi a causa summe intelligente Certo modo adtemperetur . Ηςc autem causta
summe intelligens ab alia causa non potes ipsa sic ad temperari ut intelligat et lige e go prima di summe intelligens causa necessario
176쪽
Pars II. Cast. L 14s 'sario & per se ipsam intelligit , est ergo iexpers materiae. Praeterea singulae orbis universi partes sunt mutabiles aliaeque pendemtes ab aliis : sed simile quid de causa tum infinita tum perfectissima nequit concipi. Quod ad homines spectat, quam sint imbecilles subditique , multo etiam facili US . - . quam in coeteris rebus creatis deprehenditur . Homines cum a se ipsis vitam non hauserint , nec aliis in modum effectricis causae vitam possunt impertiri : nec enim sciunt quae vere sit humani corporis strinctura , quis Vitae fons , vel quomodo quibusdam motibus quaedam sint adnexae cogitationes , vel quo artificio voluntas suum imperium exerat . Itaque extra hominum seriem , . quantumvis ponatur longissima , - quaeranda est humani generis prima & essi. ciens causa' sc etiam singularum orbis partium quaerenda similiter caula est extra hunc universum Orbem materia conflatum sensusuque nostros .assicientem.
PRiΜUΜ nobis probandae nostrae quaestio. 2. Arginnis argumentum fuit natura aeterna ' intelis ligens, expersque materiar. Iam alterum aggredimur argumentum ex quo Deu S lucidi in neee sucis. ri modo retegitur , & ad cujusque intellectum accommodatiore : hoc autem alterum argumentum deducitur ex eo quem intuemur orbem, in quo motum ordinemque dignoscimus quem nec ipsa sibi materia potuit indere , nec indidit . I. I. Euriamaqui . Κ Μο-
177쪽
' Μotus seu vis activa non est necessaria corporis qualitas : extensio suapte natura aptior est assici quam effcere ' recte qui scens intelligitur, quae si moveatur, intelligitur quoque posse suum motum amittere quin ipsa intereat; motus enim materiae status fluxus & fugitivus est, & in aliud corpus ex alio corpore transiens. Primam igitur corporum impulitonem necesse est a Causa extranea proficisci & ut recte dixit Aristoteles , primus corporum motor ipsci nec mobilis nec corpus debet esse. Cui Aristotelis sententiae suum calculum sapientevaddidit HOBBEsIUS . si Agnitio , inquit , se unici , aeterni , infiniti , omnipotentis ,, Dei , ab investigatione causarum , vim
is tutum , Operationumque corporum natur
se lium , quam a cura Ruturi temporis faci-- lius derivari potuit . Nam qui ab effe-- ctu quocumque, quem Viderat, ad cau-- sam ejus proximam ratiocinaretur , & inia si de ad illius cauiae causam proximam proin se cederet , & in causarum deinceps ordiis nem profunde se immergeret , inveniretis tandem cum vererum Philosophorum sa-- nioribus ) unicum esse primum motoriis rem , id est , unicam & aeternam rerum se omnium Causam , quam appellant omnesse DEUΜ o Leviathan. Cap. XII. pag. 33. 56.
SED quae materia ex se ipsa non potuit moveri , quanto minus eo ordine & neces
178쪽
Pars II. Cap. I. I 47srio impulsu se movisset , ut hinc qualem ν φ ς ,
cernimus orbis eliceretur . Nonne merum es extitisset chaos λ ' orbis. Enimvero circumspiciatur universus Oris bis: ubique primo intuitu prodit se miran. da pulchritudo , mirandus ordo , mirandus
que contextus' quae nostra admiratio tanto major evadet , quanto naturam penitius
scrutabimur , & enucleate hujus orbis stru ctura , ejusque inter se partium convenientia ususque indagabuntur . Quibus exploratis liquebit profecto cujusque rei suum esse certissimum finem , tum liquebit etiam su-gulos sues, quamvis illorum infinita sit propemodum varietas , ita sapienter dispensa.
tos , ita prudenter connexos esse , ut ad idem generale propostum reserantur concur rantque. Rerum autem creatarum quantumcumque varia sit multitudo , nulla tamen earum confusio est ' siquidem quae tot videntur diversorum generum millia eamdem semper formam , nec non quibus secernuntur eadem semper discrimina retinent. Oris bis autem partes ita colligatae sunt ut aliae aliis temperentur , atque hinc universus .concentus existat . Singulis porro partibus ea figura , ea convenientia , is situs motus - que inditus est qui necessarius erat cum ut
cujusque partis effectus singularis gignatur ,
tum ut tanquam ex singularum conlpirati, ne totum quid egregie coalescat. Igitur omnia naturae opera constat edita
esse ratione delectuque adhibitis , unde fa- teri cogimuri quamdam esse sapientiam α, Κ a inte,
179쪽
1 8 Iuris Naturalis Elementa intelligentiam, quae tanquam tangitur digi gito & oculis deprehenditur. orbis non ΝΕ me latet Philosophos extitisse qui se ullo Brixuxo conditum esse orbem dixerint . Ridiculam prorsus sententia mi Atque haud
scio an unquam majus fuerit humans mentis deliramentum. Quis enim, proli hominum ficlem l ex diversis materiae partibus quἴ se ipsas sortunio moverint sibique inuicem adhaeterint , ultro generatos esse coelos & , astra , terram, plantasque, tum animalia, ipsosque homines , & quem in eorum omnium structura ordinem miramur prs stantissimum. Ns is haberetur insanus qui vel angustissimam domum, vel librum, ves ta- bellam diceret sortuito effictam esse ' Quanto magis: insaniunt illi qui fortuito coaluisse dicunt totum orbem cuJus tanta est amis
plitudo & tam mirabile artificium.
Nee eter- NEQUE potior eorum sententia est, quinus imi n- ut primam & intelligentem causam negent, duβ est. orbem asserunt aeternum esse . Orbis enim initium arguitur ex ipsa humani generis historia in qua originem cernere est nationum populorumque, atque artium scientiarumque - inventionem . Comprobatur item orbis initium universa & antiquissima hominum. memoria quae a maioribus ad po-t ste. A
180쪽
pars II. crp. I. IUsteros dimanavit ; ejusmodi autem argu mentum haud parvi momenti est quoties
de facto agitur. Sed praeterea ea rei natura est ut non minus explodenda sit orbis aeternitptis quam ejus sortuita generatio . Praeclarissimus enim ordo , aptissima structura , tum sapientiae summaeque Rationis argumenta toto orbe praefulgent quorum inquirenda semper & explicanda causa est.
Sin dicas nullam adfuisse Causam intelligentem, quoniam quidquid existit ejus fuit
1emper eadem conditio, non modo quaestionis nodum non solvis , sed tricas. nectis implicatiores , nec minus absurda loqueris quam qui mundum jactant fortuito conditum. Enimvero qui mundum aeternum prε- dicant , iidem dicunt fui se ordinatum ortabem coeca & inconsulta ratione, absque dele stu. citra causam & intellio entiam. Quae duplex sententia pariter insulta est sed illud est inter utramque dii criminis , quod qui mundum aeternum asserunt, ii judicent
omni ae Uo temerarium calum rectumque ordinem inter se consens flar qui vero munis dum ex partibus fortuito adglutinatis prodiisse censent , hi quidem autumant non intervenisse mutuum casus & ordinis consensum nisi longo post tempore , & praeviis mille prolusionibus partiumque latet se adhaesionibus . Utrique igitur praeter Casum non aliam agnoscunt orbis effectricem causam , quin imo nullam fatentur L Casus enim non est vera causa , sed mera VOX es cujus ope nequeat explicari ali