장음표시 사용
211쪽
.18o Iuris Naturalis Elementa natus prout se habet ad alias rerum natuaras extra illum positas . Spectari primum homo potest ut est a Deo conditus, a quo vitam hausit & rationem , omniaque bona accepit quibus fruitur. Deinde spectari potest in se ipso , prout constat mente , &corpore , & multis variisque instructus est facultatibus, tum natura seipsum amans propriaeque suae felicitatis necessario cupiduS .
Denique spectari homo potest ut est pars humani generis , & in terris ad alios sui
similes homines admotus , ouibuscum natu rati sua conditione non impellitur modo , sed etiam cogitur socialiter vivere . Ac re vera ex ipso facto perspicuum est in triplici illo statu quem memoramus totum humanae naturae positum esse systema , unde oritur maxime vulgaris & genuina ossiciorum nostrorum distinctio ex triplici ilici statu desumpta : aliis enim in Deum, aliis in nos ipsos , aliis in coeteros homines tenemur ossiciis . Quam distinctionem TULLI Us quoque adhibuit. - Ηaec , inquit , si Philosophia nos primum ad Deorum culis tum , deinde ad jus hominum , quod si- is tum est in generis humani societate, tum is ad modestiam magnitudinemque animi eis rudivit . Tusc. Quaes. Lib. I. Cap. 26.
Retus. PRIΜo quidem Rationis ope Deum co- Pr g. onoscimus ex se ipso existentem , & quem Letum pene. Omnia inni : tum etIam cognoscimus
212쪽
Pars II. Cap. IV. . . I 8 I. ab eo nos conditos, servatoS, & boneficii. 14. singularibus affectos . Igitur necesse habe- lium quae mus praestantissimam Dei naturam confiteri ad Deum eique nos omnino subdere , ex quo etiam spectant. natura consequens est ut timeamus ne in Deum peccemus , sed illum contra summo amore summaque reverentia debeamus pro sequi , ejusque voluntati' penitus nos addictos profiteri . Utquid enim se Deus hominibus manifestum Rationis ministerio ex hibuit, nisi ut homines perspecta illius natura praestantissima, tum ei qua par est ratione pareant , tum eum colant , diligant,
OT equidem tantarumque Dci Virtu', homtum is genuinus effectus est , ut summam Relitio
in hominibus reverentiam generent . Amor nis princia
autem gratique animi propensio infinitam pio con- ' necessario subsequuntur Conditoris benefi sequentiλ. centiam , in quem etiam ne peccemus ideo veremur , quia justus & potens est : tum eidem cogimur obsequi compertum habentes legitimum illius in nos imperium, ejuΩ'ue agnoscentes benignitatem summamque sapientiam , quae nos convenienter nostrae naturae nostraeque felicitati perpetuo dirigit. Quorum omnium affectuum mentibus inta
Pietas , si vera sit, exterius se duplici . modo prodet , moribus & cultu. Dico primum moribus : pius enim homo, atque sic Μ 3 asse-
213쪽
I 1 1 Iuris Naturalis Elementa. assectus ut dictum est, sponte sua loqueturdi ea se ratione geret quam Dei virtutibus & voluntati novit esse maxime consenistaneam ς namque divinam Voluntatem putabit suam regulam & exemplar esse, ex quo gignitur praestantissimarum virtutum
Deinde praeter illam ,colendi Dei rationem , quae sine controversia verissima &maxime necessaria est , i eligionis cultor homo pietatis affectus illos lubens in se ipso augebit atque in aliis excitabit . Hinc derivatur CULTUS EXTERIOR tum publicus tum privatus. Ille enim exterior cultus iave spectetur ut prima & unica fere ratio
Religionis & . pietatis affectus in hominibus excitandi, lavendi, & perficiendi sive spe.
ctetur ut honor quem homines una Deo exhibent privata vel publica societate coadunati ; sive utraque causa haec conjungatur, equidem evincit Ratio omnimodae necessitatis exteriorem cultum esse. Exterioris quidem cultus variari forma
potest, sed quod in illo praecipuum est eo
naturali documento definitur per quod Vana superstitio & futiles ceremoniae repudianis tur. In eo enim positus hic cultus est, ut homines erudiat, pietatem illis & virtutem instillet, naturam Dei exhibeat qualis est, tum quae hominibus mandata Deus praescri
Ex enumeratis hominum ossiciis constat RELIGIO, quae definiri potest inculum illu quo homines adhaerent Deo oe ejus Legibus
214쪽
Pars II. Cap. IV. 183 se audis sudent , quia illum reverentur , amant timentque, dum ejus infinitas virtutes mirabundi sulpiciunt, eique se intelligunt penitus obnoxios, utpote suo conditori summe b no oe summe sapienti. Nostram igitur naturam statumque indagantes, in ea qua nos ad Deum habemus ratione verum principium deprehendimus ex quo proxime fluunt Legum Naturalium principia ad Deum spectantia. q. IX.
Si deinde principium quaeratur ossicio A . .
rum ad nos Iplos pertinentium, iacile priu' f. iam cipium illud deprehendetur , modo interiin mor prinia rem hominis indolem , & in eo creando cipium est Dei consilium expendamus , tum in quem LζgVM finem homines instructi sint his animi &corporis facultatibus quibuS constat eorum nos spe
Evidentissimum porro est Deum in cre undis hominibus illorum sibi propositam habuisse salutem, persectionem, atque felicitatem. Quod Dei consilium manifesto a guttur tum ipsis facultatibus quibus hominem Deus insignivit , quarum quaevis ad memoratos fines confert, tum inexsuperabili illa propensione qua bonum expetimus ,
a malo autem abhorremus. Haec igitur Vo
luntas Dei est, ut quisque suae saluti m suae
perse Iioni studeat, quo nimirum convenienter suae naturae oe conditioni, quantam potest felicitatem adipiscatur.
215쪽
184 Iuris Naturalis Elementa. Quae cum ita sint, assirmari potest uia iiDorum amorem amorem dico sanum rectumque) primum principium esse ossici rum ad nos ipsos pertinentium; quatenus hic nostri ipsorum amor ab humana natumra indivulsus , & ab ipso naturae condit re inditus manifestam nobis facit Dei voluntatem de ossiciis.ad nos ipsos spectantibuS. Sed omnino advertendum est nostri ipsorum amorem in principium regulamque Verti non posse , nisi recta ratione dirigatur
Con Venienter nostrae naturae nostraeque conditioni . Hic enim unicus modus est quo divinae voluntatis interpres fiat nostri ipso-Tum amor , qui sic adtemperandus est, ut neque Religionis neque sociabilitatis Leges impugnet . Alioquin amor ille innumeras iniquitates pareret, Essetque nobis admodum exitiosus, quoniam nostrarum calamitatum iniquitas In nos ipsos recideret.
Ex quo sic posito principio facile dedu
cuntur Leges naturales & ossicia ad nos, spectantia. Id primum in nostrae selicitatis desiderio continetur, ut nostrae saluti invigilemus. Deinceps, coeteris paribus, potior menti quam corpori cura impendenda est, .& nihil quidquam omittendum quo nostra ratio perficiatur discatque a veris falsa , ab utilibus noxia secernere, & suffcientem earum rerum eognitionem assequatur quat ad
216쪽
Pars II. Cap. IV. ' 18s ros attinent, & de quibus rectum judicium est; atque in hoc posita est intellectus perfectio sive Sapientia . Sed comperta rerum natura ulterius sequitur , ut perpetuo con
Bantique judicio ad illud impellamur quod Ratio suadet, quidquid ex adverso cupidi-oates insusurrent. In hoc enim posita VIR Tus est , & per hoc humana VoluntaS eis vadit perfecta, si ea sit nostrae mentis Vis atque constantia, ut perseveranter SAPIENTIAE consiliis obsequatur : alioquin supervacuum seret intellectus lumen. Hinc derivantur peculiares omneS regulae. Quaeris, v. g. num Lege Naturali cautum sit ut nostras cupiditates cohibeamus P
Ego quo tibi respondeam vicissim sciscita-hOr an cupiditates cohibere nostrae saluti Conducat, nostrae persectioni, nostraeque s
licitati λ Quod si concedes, nec enim potes negare, soluta jam quaestio est. Vis etiam seire an laboris studium , oblectamentorum licitorum ab illicitis di lcrimen . atque in ipsis licitis oblectamentis moderatio, an patientia, an constantia Naturali Lege praescripta sint ρ posito jam principio utar quo tibi respondeam , atque si hoc tale principium cum quaestione consentiat, verum erit di legitimum meum responsum , quoniam dictum principium tuto me tramite ad pro positam metam deducit' Dei namque reteis
217쪽
185 Iuris Naturalis mementa f. XI. Nomo SED inquirendum adhuc principium su-
natus ad perest ex quo deducantur naturales illae icinisciet - ges quae ad mutua hominum inter se ossi- ς cia , sive ad societatem pertinent. Videamus itaque an qua ratione Religionis principium compertum est, eadem ratione posis
sit Societatis principium comperiri: in quo operae pretium est, ut id quod in facto vera satur, & rerum conditionem consideremus, quid inde colligatur intellecturi. Non ego solus in terris, sed inter innumeros alios homines dego omni ex parte mihi simillimos, quo in statu ipse ordo nais scendi, ipsa me providentia constituit. Ex
quo sponte adducor ut putem non eam con
ditoris mentem fuisse, ut quisque homo si litariam & a coeteris hominibus segregatam vitam ageret, sed ut contra homines simul viverent societate conjuncti. Potuisset proculdubio Conditor omnes simul homines creare, sed dissociatos, & unicuique ad hoc solitarium vitae genus aptas & suffcientes dotes indere: quod quia non ita contigit, hinc colligendum est voluisse Deum, ut quam inter homines latius patentem socieistatem volebat instituere , a ratione nascem di & sanguinis communione initium su
Quo rem penitius indago, eo magis mihi de mea sententia constat. Pleraeque enim
hominis iacultates, innata illi studia, ejus-
218쪽
Pars ID Cap. IV. I 87que imbecillitas atque necessitates totidem argumenta certissima sunt ad societatem con. ditum fuisse hominem.
EA revera hominis indoles & natura est, . ut extra societatem neque possit vitam suam 'servare, neque suas facultates dotesque eX tas omniplicare & petficere, nec veram firmamque no neces
sibi selicitatem comparare. Quae sors, quae- ωiδ so, foret infantuli , nisi ejus necessitatibus consuleret benefica manus & auxiliatrix PEum profecto interire necesse est, si illum nemo Curet . Quin etiam ejus imbecillitas atque inopia diuturnam opem desiderant . Jam Vero cum adolevit, rudis adhuc & in. sesus est, cujus ita sunt intricatae cogitainxiones ut eas vix possit aliis notas facere, quem si sibi ipsi permiseris, aut erit agrectis , ae fortasse truculentus femXque, Ο- .mnium vitae jucunditatum ignarus, desidia torpens, taedio confectus, qui primis & p etissimum urgentibus naturae suae necessitatibus nequeat prouidere . Senectutem autem assecuti fimus iterum imbecilles , quae nos imbecillitas aeque sere caeteris facit obnoxiosae in insanita sueramus . Nunquam aut . '. melius intelligitur Euantum homo homine indigeat , quam si gravi aliquo casu premamur, Vel morbo . Quaenam esset in lolitudine hominis aegrotantis conditioὶ Equidem sola sunt aliorum hominum auxilia quae nos valeant a diversis malis tueri eiu
219쪽
188 Iuris Naturalis Elementa. ιve mederi, & nostram vitam jucundam beatamque praestare , in quocumque statu &
Cujus rei SENECA graphicam hanc ta bulam exhibuit : si Quo alio tuti sumus is quam quod mutuis juvamur ossiciis λ Ηoeis uno instructior vita, contraque incursio- is nes subditas munitior est beneficiorum is commercio. Fac nos singulos , quid 1hmus λ praeda animalium & victimae, ac si bellissimus & facillimus sanguis . Quoisse niam caeteris animalibus in tutelam sui si satis virium est et quaecumque Vaga na-- scuntur, & aEtura vitam segregem, arinis mala sunt . . Hominem imbecillitas cingit 'o non unguium Vis, non dentium, terribi-- lem coeteris secit . Nudum & infirmum se societas munit. Duas res dedit quae illum, obnoxium caeteris, validissimum facerent, rationem & societatem. Itaque ,
is qui par esse nulli posset si seduceretur, is rerum Ipotitur . Societas illi dominium
se omnium animalium dedit. Societas terris ,, genitum in alienae naturae transmisit im, se perium, & dominari etiam in mari jus. is sit. Haec morborum impetus arcuit, seis,, nectuti adminicula prospexit, solatia con-- tra dolores dedit. Haec fortes nos facit, si quod licet contra fortunam ad Uocare ... Hanc societatem tolle , & unitatem generis humani, qua vita sustinetur, scin. des. Seneca de benes. Lιb. IV. cap. 18.
220쪽
x Pan II. Cap. IV. XIII. . SOCIEΤΑs quoniam homini adeo neces- , saria est , ideo huic Deus naturam , facul- raseah tates, & dotes indidit ad societatem maxime moest ad conducentes . Qualis est , V. g. sermocinais secietatio , cujus ope nostras nobis invicem cogi-. et . , . tationes tanta facilitate & celeritate communicamus, cujus sermocinationis extra si cietatem nulla esset utilitas . Pari modo se habet ingenitus nobis ad imitationem instinctus , & haec mirabilis nostra structura ob quam omnes cupidiaates animique affectus ab unius cerebro ad alterius cerebrum tam facile permeant. Commovetur quis & dolet , & nos commovemur dolem usque. Terenr. Homo sum , humani nihil a me alienum puia He uroni. to . Adit nos quisquam gaudium vultu praeferens , & nos cum illo gaudemus . Flet quis , licet ignotus , nec eius fletuum cauissem noverimus, ejus nihilominus vices miseremur .
in ridentibus arrident , ita sentibus adflent
Ejulat quis non alio nobis quam humania vers. IOI. tatis vinculo conjunctus , in ejus auxilium properamus , uno sensuum instinctu citra ullam deliberationem impulsi. Naturam praeterea videmus alias aliis ho- .m ... bus dotes partitam esse ' ad quam enim