장음표시 사용
41쪽
i6 loannis Friderici Solis IC Tractat.
Huius exceptionis replicatio est,nisi aliud appareat ex Conditione personarum, scit. nobilium & aliarum, quarum authoritas vitaeque status nullas operationes & negotiationes admittit. Nam hi quicunque acquirunt inter eos communicantur. Ita scntit Bal. inca . C.com.viri maera AESTIO XIII. Quaeritur an lucrum,ex usuri S comparatum, inter virum & uxorem sit communicandum, an Vero maneat cius duntaxat,cuius pecunia est comparatum, Vel mutuatario sit re.
r VFra vocabuliam quomodo accipiat d ritu. Durarum modus quis sit. Vsura cenusima qua dicatur.
Vsurae trientes uses.semisses quin
Vsrariorumfarna. senu H, Fama omnium rerum rarosissima.
Vsurae inter coniuges diuidenda. contra num.
ro Vs ram non nascim cum,asperitu .rr Usura pecuniarum non esse contra nat rale, pratenditur.contra nu. I. ra uras non esse contra ius diuinam asseritur. O seqq.contra nubaa. II VFra moaeca rure canonico non inuraedia secundum Mobn. υ Cmois i temera aspertio. at MIesiectasia locum Matth. . o Mutuumperstes eruuitum. a . Molinaeus ab Autivore raratur. as Uurarum materiam Aut horis publice 2 en dentis memorabile exemplum. as Vsura cydeiure ciuia concessa.
aΙ Dominium quandoque quod 'si non habe-mm,de iure cimis m aEum tranferimus. u Motinaei ab arda doctrina oppugnatur.3o Faenerariverbum quomodo inscrascriptura accipiatu . II Luca fiscin explicatur. a Borcholis inusiectus ad Mich. aa. ab μα-riare explodDur.3I Molinaeu --- modicas de iure canonico eff-Ustrensiresuram . 3 Motinaum ter contra c. quantam mustr. ius.
Vsurarum communicationem confirmans. A D maiorem huius quaestionis cogni ia rutionem praemittimus, quod Uiurae vocabulum ' passim apud probatos Αutho res dupliciter accipiatur: vel pro obieeto proprio ipsius mutuationis usurariae, vel pro ipse actione usuraria. Vsura prio ii modo nihil aliud est, quam lucrum supra item ex mutuationis duntaxat ossicio cxactum. Quod lucrum alias foenus appellatur, a scetura, quia attestante A. ristotele I. Pol r. cap. I. in foenore nummus nummum parit. Vsura posteriori modo nihil aliud est, quam mutuatio ex vi, cuius aliquid ultra s ortem pretio aestimabile pro usu pecuniae mutuatae exigitur. Quis ' autemsccundum ius ciuile legitimus usurarum modus sit,breuiter scias, quod olim cente lima fuit legitima usura. l. I. sa. C. de uri is promotis. Cin
Et i intellige, quod centesima usura sit,is
quando duodecim soluuntur in annum pro centum. Borch. de Us . cap. .numer. . Theophil. ad g. plus aurem. Institui. de actio. Dissent. Glossi in cap. quoniam musti. 7. dissinio quae centesimam nominat, quipsorti aequiparatur in anno, sed prior opinio est verior. Haec usura etiam hodie, se cundum ius ciuile, inquatuor casibus de betur. Primo in traiectitiis contractibus. l. s. g.in traiectistas. C.eoaerit. securidbin spe. cierum foenori dationibus. dict. S. in tralectitiis. Tertio tutores & curatores hanc v. suram debent, qui clam pecuniam eius, cuius tutelam & negotia administrant,in suos usus conuerterunt. tqui e. f. si quaου --.de negorgesitI.C.de bur.yup. Quarib condemnatus, qui post tempora rei iudi. catae non soluit. l. r. a. O I. C. de Q. reiiudquod non selum in pecunia procedit, sed etiam in aliis rebus fungibilibus II fia .
Hanc aurem iusiuram, scilicet centes mam, postea Iustinian. sustulit, & in eius locum p' cripsit illustribus per-
42쪽
Contro. de Bon. Constan. Matr.
sonis trientes, quae quotannss quatur incentum conferuntanegotiatoribus besses, quae ann atim octo in centum praestant. Borch. HAI. loc. m. I . vilioribus semisses, d. ί eos. & dicuntur semisses, quando singulis annis sex in centum dantur, quas V- suras Plinius lib. I .cis ciuiles & modicos
Hodie vero usurae quincunces videntur approbatae, Gossim cap. cum causa.*.mve M.ῶ tesu.Couar. variari refit libes. cf.nu. s. x vide- de anno Iseo.
Qui fuero su per hunc modum legibus
praescriptum usuras exigunt, infamia notantur, Lao. inprobum. C.exqvib. causissem. irru. Catel. Cotta in memorab. verb. Uur
γ. Et quamuis haec poena ab improbis foeneratoribus hodie parui fiat: tamen si sana mente perpendatur, grauissima poena aestimanda est, praesertim i cum fama omnium rerum pretiosissima sit,
leg. ro . sim duabs . de regia. iuri grauio que oculorum amissione habeatur, c δinfamia. Coae de deciaerion. libr. Io. ibi: of mra,q- tibi abominanda ea, non etiam amissionis oculorum casus quaesitum tibi assimis honorem. Quibus verbis Imperator significat, quod oculorum amissione non adimatur dignitas decurionatus, sed infamia contracta, & vide tr. g. cf. deposui. Imo quod magis est, ipsi vitae comparatur, not. in Ly. ut vim. deis i. stur. Cicero. . ι e. Fernand. Va'. tib. I. controuersis-l D. p.ra.num. 7.L seq. Et excludit potentius ab hereditate, quam ingratitu-ldo, vicis commune Interpretum respon-lsu m, teste Vasq. bb. 3. S Io super repetu. omni
Neque vero hac sola pama nefarij isti & improbi foeneratores hodie coercent ur,sed etiam extra ordinem, propter cotemptum principalium mandatorum, a Itidice criminaliter puniri possunt.: Butr. addo . l. improbum. Corn. consil. .isb. s. tui. Clar. s. senti m. f. usura. Couar. --ἰnar. VIolui. cap. I. num. a. Conltitutiones autem Imperiales usurarios, amissione
est in Comitiis Augustanis de Anno II oo. Isso.&I348.Notarius usurariainstrumen ta conficiens, periurium Committit, infamia notatur, & exinde officio cadit, L as. iubemuου. 3.D. C. de testament ibi: quia
s aliter facere ausi stabelliones ) fuerint ,
paream fiastatis non eviratam, quoi dosiis in tam necesseria causa stestamentaria ) versa ri. Et licet ibi in causia testamentaria Imperator loquatur: tamen clim & hoc in casu eius versetur prohibitio, idem dicendum est. Et scias pro complemento ' huius articuli, quod usulae desinant esse duobus modis. Primh quando usurae sortem aequant. l penust. g. vlt. de usuri L afis non sortem. g. r. de condicI. sed . Secundo hominis facto, pura sortis solutione , l. I.
g. r. eod. ritu oblatione, consignatione, depositione, L sis credinici. I p. si ser
Haec breuiter de usuris praemisisse sessiciant.Nunc aut,ut ad rem redeam us,q uaerimus, an lucrum ex usuris Compararum
inter coniuges sat diuidendum, vel mutuatario restituendum Z Fatemur ingenue nos non libenter hanc attingere quaestionem,ut quae maximeTheologica sit,&ex ipsa naturali ratione depromenda: tamen ne videamur laborem effugere, eam pro ingenu nostri tenuitate tractandam suscipimus. Et t vi I. quorundam Doctorum opinionem,uolentium usuras modicas nocLse de iure diuino aut naturali prohibitas, defendamus, pro affirmativa huius quaestionis sentetia, quhd videt. usurae sinr permissibiles,&licite inter eo niligest GHr unicandae,disputabimus. Qui usi iras ea ratione & modo a proximo suo exigi I,q u D vcl-let a se exigi, is non peccat in legem diuinam, sed facit quod licitum est, ut attesta tur & mandat Christus ipsemet, dum ait Matth. 7. Maons vultis vi faciant vobuhomines, se vos facite His . hac enim eis lex es Propheta, id est, ad hanc legem omnes scri.
pturae, ranquam ad scopum, totius diuini verbi referuntur. Et ait D. Paul. I.MT mor. I. Finu legis in charitas. s Rom. II. ad lat. F.
duris proximum, Mem adimpleuit. Ex quo sequitur, quod usura lege diuina non sit prohibita, nisi in quantum sar contrach aritatem& dilectioncm proximi. Qui
quartae partis sor is mulctant, ut videre t velo modicas usuras accipit, non ostendit
43쪽
,8 Ioannis Friderici Solis 1 . 1 radiat.
claaritatem proximi, sed eam conseruat.
Ex quo sequitur, quod huiusmodi via-Nam mutuans beneficium mutui de suora, vel lucrum libere reddatur a vero do- concedit, alter benefactorem de parte lumino rei. At quando verus dominus transeri inde secuti sine damno suo remunera- fert dominium, vere illud transfert. Ex tur. ita Molin.intractis urn.Io. Ergo tu. quo sequitur, quod dominium. usurae ei. crum ex usuris comparatum inter contu. iam de iure naturali possit transferri, &ges communicandum.
qudd licite de eodem iure sumantur usu: II. Qv od prouenit ex bonis mariti & v-rae, quia alias foeneratori earum domini.
xoris, liciis inter eos est communiCanum non competeret.
dum. Sed usuraprouenit ex bonis scilicet VI. Quod usurς'non sint contra ius di.
pecunia uxoris & mariti proximo ad ne. uinum,probatur ulterius hoc modo. Resgotiandum concesta. Ergo,&c. Scimus aliena,cuius dominium non transfertur, quid illa Sophistae argutentur sinquiunt semper est restituenda vero domino, a huius opinionis fautores in nempe, quod quocunq; possidetur,no quidem eius lempccunia non possit habere fructu, & quod generis, sed ipsa res. quae iniuste translata mutuum ex sui natura sit gratuitum. Sed est.Sed hoc ius diuinii non considerat. Vn
respondetur ' vluram non nasci ex pecude patet, etiam secundum ius illud usu nia, scd ex obi gatione,inter mutuantem rarum dominium transferatur in foenato-α mutuum petuntcm rem,& conseque nicr q, usurae sint licitae. de verbolam se rex. si in te I Ara cunω,
VII. Qui t Dei benedictionem partici.
I quampercipi s, m structu non ect , quia non ex par,is nihil contra legem diuinam comit. is corpore sed ex aba causa tis, id eis, noua obibiit. Sed qui usuras accipit ab eo,cui pecusatione . niam suam mutua uit, is Dei benedictio
Vnde II I .essingitur argumentum.Si V-nem participat, quia participatallud quod
surae tessent contra ius naturale, seque Iesua pecunia per honcstam negotiationem tur qu6dsimul ius gentium re ciuile hoc acquisitum est. Ergo nihil contra legem in casu ius naturale oppugnaret, quia diuinam committit. Ita Molin. d. staciat. obligationes ad ius gentium vel cimicre
eruntur. Ls.m . demst. siurei. V Iil. Adducitur text. Matth. 2 μηληIM Sed consequens est absurdum. Ergo dire committere Iecuoraram meam numuiariis,
antecedens scit.quod usuri; sint contra ius veniens recepiss- utipae quod meum eis
naturale. cum ra. Et Lucae I9. Ego veniens cum
IV. Usuras non esse contra ius naturae, νὼ exegissem sitim. Licet l. ic quispiam reostenditur hoc modo. Si essent contra ius sponderct, Claristum his verbis non pronaturae, sequeretur quod pensiones aedi-prie locutumluisse de usura, sed spiritualium etiam essent contra ius naturae, quia ter de salute hominis: taineu replicando illae tam bene debentur ab usii aedium,
dici potest,qubd Christus hie per parabo
quam V surae ab usu pecuniae. Sed con-lam aut similitudinem fiterit locutus. At stat, quod pensiones aedium non sint constat, quδd Christus nunquam per sal contra ius naturae, neque diuinum. Ergo iam similitudinem docuerit, ut pater nec usurae sint contra ius naturae vel diui Matth. 2 4 ubi Christus num, si secundum legitimum modum su. Aci distise parabotim, quum tam ramWAMευ-
ner fuerit , o fotia nata ,scitis, quia prope est V. Hoc idem probatur ex eo,quod usu- aestari Atqui hoc per se verum est. Sic de orarum dominium transferate in foenerato. perariis locutus est, qui diuersis horis i. rem, quod iterum ipse in alium quem uis uerant operari in vincam, & parem otransferre potest, etiam de iure naturali, mnes a domino mercedem acceperant, quia aCcipiens mutuo ex libera voluntaquod fieri potest, quia Unusquilque reite, una & eadem voluntate mutuum pe- suae moderator & aibiter cst, plusque V-tit,& lucrum de suo promittit. Cum ergoni quam alteri dare potest. Ex his igitur voluntas,qua petit mutuum, sit libera && similibus parabolis, passim in nouo re- non coacta, erit similiter voluntas libera, itamento extantibus, cognosci potest, qua promittit lucrum. Promissum autem quod Redemptor noster nunquam peril aequa voluntate est reddcndum, qua prOlicitas parabolas docuerit. imo nefas es
set dicere, Cliristum omnis sapientiae ti
44쪽
iustitiae fontem, per huiusmodi verba, si
velint,inquit Molin. d. Iract. nu.III. tamen
eorum effectus iuri diuino de naturali es veritas est, quod huiusmodi usurae, dequi.
iser contrarius, fuissElocutum. Vnde ne-bus nos agi miis,perius canonicu non sint lcessario sequitur, qliod usura iure diluino prohibitae, patet expresie per rexi .m c. quo
non sit prohibita, cum alias Christus eamniam multi. iust. r. ubi usura centcsimal in similitudinem non traxisset. lesqui centesima duntaxat prohibet', quae
IX. Ad praedicta confirmanda citat' text. etiam de iure ciuili no admittitur. Ex quo
expressus Eccisa'. ubi dici ruta. Foraurare pro- necesIario sequit, qu6d,cuni usura cote si
ximo tuo in tempore necesscitis rQus. At scenem a tantum deles qui centesima sit prohibi rari pecuniam nihil aliud est, quam ea s ab sa,quod caeterae Vlurae de codem iure sint
intelligondi caetericanones ι . q. R., g X. Argumentaspro hac opinione ab abes c seditionarios. or cino luet. o Iot. ιII.exI de surdo,quod fieri potest Si perius diuinum et Q. ut procedant in turpibus lucris, non modicae prohibitae elidni usurae, sequerce autem in ciuilibus di modicis. quod in peratores impio contra diuinam Non igitur,teste Molinaeo, attendenda prohibitione v luras pcrmisi illant, & quod inepta illa,& vulgo recepta Glos & Doet
cxinde corum Constitutiones de usuris te opin io, quae habet, quod ius ciuile,quoadnentes, imo & omnes locorum consuetu- casu in usurarum, per ius canonicu sit cor.
dines minime estentati edendae, quoniam rectum. Comprobatur hoc per neque lex, neq; consuetudo iuri potest de de emps. or venae ubi crat implicitum pa-
rogari duuino, quae contra. dist. S Sed conse- ctum legis commissoriae post I 6. annos, quens est absuritum. Ergo S antecedenS. ncc interim dabatur redimendi potestas, XI. Aduersa pars pro confirmatione suς nisi post septem annos a die contractus, Δ opinionis utitur dissolutione contrarior v. erat talio enormis ad usque ier c dimidiam Primo ad uniuersalem ista in neginuam, pro iij. Sed in c. uti vos. de pignor. licet non Lω. ff. Mutuum date nihil indc sperantcs, ellet in odicit aspretu: tam cia debitor non respondet Molin. duract. num. II. quod ibi poterat liberari,etiam ostercndo in primo Christus non de usura, sed do restitutione anno, nisi soluendo X suram totius triensortis, vel repensione aequalis beneficia lonij cmptor seu creditor erat soli tus scoquatur, ut patet cx principali puncto, denerari, scit. simili scenore excessivo super
quo intenderat Christus loqui, iacmpc, ne gredi cito proximum. Haetcnus Molin. d.
faceremus ut Ethnici, dantes 5 distribueloc. Ex quo cori stat, quod canones sempcr
tes liis duntaxat qui tantundem rc tribue loquantur descenore excessivo &iurcet re queunt. id coqile maiorem a nobis rziam ciuili prohibito. quirit charitatem &iustitiam, videlicet,ut Praeterea in contrarium etiam adferri indigentibus mutuum demus hoc animo. potest e. L. deus r. ubi clerico conceditur ut etiamsi nihil nobis restituturi sint, gaurecipere fructus benc ficu q, loco pignoris deamus illis opitulari. Et sumniatim dialaico Diutuatario aCcepit, nec computa
cunt, quod iste locus sit intelligendus Uui e illos in sortem. Sed hoc vide celse usura. elecm Osyna pauperi data, quam ita debeEt c. ialubriter eoaesa. Vbi genero permit-mus dare, ut nihil inde nisi gratiam DE 1 cit' percipero fructus pignoris, quod recispere inus. Ad locum usuram S pita socero P expectatione solutionis do-
luper .ibundantiam accupisti, respondet iis, quod etiam Videtur usura. It m c. con. Borchola. d. trarit de c. I. nus. quod ista
quesue. eod. se.r.d euae ubi datur facultas verba sint intelligenda de usura tormali domino directo flaudi percipere fructus ter de stricte sumpta, quae fit contra chaseudi, quod habet Ioco pignoris a lauda
ritatem proximi. Eodem modo caeteri sarario,ia cc computari illos in sortem. Ergo craescriptur loci de vi iam disponctos sunt licet ultra sorte huiusinodi fructus perci-itHelligendi, ut proced.int in quantum vpcre & rctinere,quod est usurarium. Vnsu ae sint contra charitatem proximi. Hi cde consequenter usurς modicae iure cano. sustietant nos dixisse de iure diuino. nico non damnantur.
XII. Respiciamus,an 'etiam ius canoni X I v. Argumenti loco adduci ius Ciui cum huic tuffragetur opinioni. Et hcceole permittens vibras secundum modum
45쪽
ιο loannis Friderici Solis I C. Tractat.
D. C. Gur. Et de hoc non est dubium, ilicet aliqui cauillentur ut dicunt) Impe. ratorem quatuor generalia Concilia approbasse, in quibus usurae inueniuntur prohibitae, & consequenter ipsas viras prohibuisse, quia respondetur, quod illa Imperat. approbatio plus huic opinioni prosit,quam obsit. Nam si verum sit,quod Imper. quaruor ista Concilia approbauerit, necessatio sequitur, qudd ius canonicum easdem permittat usuras, quas ius ciuile, patet, quia alias Imp. plenum trach. postea de illis scribi non iussisset, cum turpi sit Imperatori illud, quod ab eo approbatum , postea sine graui causa im
probare. Cum igitur ex praedictis videatur constare, quod modicae usurae non sint prohibitae, necessario sequitur, quod lucrum ex eis comparatum, imor coniugus sit com-l municandum.
Hanc conclusionem tenent omnes,se
ise verbi Dei ministros appellantcs. Et licet hanc de usuris opinionem plus cxinterpretatione illis desuperdata cum venia loquor firmauerim: tamen propter hunc vel similcm calum secundum eorum ingenia diuinitus adhuc inspiranda,
interpretatum,non volunt a nudo scripto
Dei verbo recedere, nec plus, nisi quod in eo habetur, in eorum fidem recipere, de quo Molin. eiusque consortes publicὶ pro-l testantur.
T si ex fide ' certissimum sit, usuram
in omnem modicam & excessivam, vi
mutui acceptam illicitam esse. & peccare omnes usurarios , qui tali titulo supra sortem quodvis lucrum temporali pretio aestimabile exigant, aut accipi. ant. Definitum enim hoc ipsum est rar
si sub Clemen. s. ubi dicitur, puniendos esse tanquam hqreticos,qui id negant,hincque euidenter sequac dogma plane haere licum eisc, quod no nisi ineptissimis argu mentis,indignis plane quibus resoluendis multum temporis absumatur, ab illis Authoribus propugnatur: tamen ne imperit a multitudo ad auaratiam plus quam li-lberalitatem propensa, huicque peccatol iddictissima imperitissimis his argumen iis alsensum praebeat, & eislem utatur pro sua defensione in illicita usura exigenda, iccirCo quam breuissime respondebimus, ut plane inexcusabiles se esse intelli.
Non obstat generalitas in I .argumento adducta, qua dicitur, quodcunque vultis ut faciant vobis homines, & vos facite illis, qua in necessitate&indigentia constituti volumus, ut proximus noster fra terne & Christiane nostrae necessitati succurrat, suamque pecuniam , quam alias sterilem sine fructu habebat, mutuet adcersum tempus,dum ipse non indigear, sine spe lucri superadditi,quia hoc fraternuest & Christianum,ut cum pecunia in arca recondita, nihil lucri superadditu acquireret, ea de conditione nobis potius sine lucro ad tempus,quo no indiget, vel in alios usus contractuum licitorum, no vellet applicare,mutuo dct, recepturus suo rcpore quo indiget,aut alias cum exigat,quam sibi sine lucro reservat. Quod aut mutuatarius subinde voluntarie tradat usuram, fit non simpliciter, sed necessitate coactus. Simpliciter. n. sibi fieri vclior, ut ex Christiana 5 fraterna charitate mutuans sibi det pecuniam,sine lucro pro aequali restitutione, quam alias sine lucro reseruabat in arca, sed quoniam mutuantis tanta est nn misericordia , ut malit ociosam pecuniam reseruare in arca , quam proximo subuenire indigenti ex charitate, hinc voluntarie necessitate coactus promittit lucrum vi murui, ut suae necessitati consulat, cui aliter consulere non potcst. Sic
oc docet expericlia.quia si idem mutuatarius per ah um posset habere pecuniam ,ex charitate gracis, ut suae necessitati subueniret,ab usura resonon poterit.
Hinc 'formaliter ad argumenti confirma Ionem responderi potest. Quaecunq; vultis, ut faciant vobis homines ordina: e secundum rationem rectam salua cliaritate hoc facite S illis. Non enim quod volumus fieri nobis inordinato, &contra rectam rationem, laesa charitate, faciemus idem aliis, alias sequeretur ex hoc maxima absurditas; ut: volo, ut quis uxortim meam occidat. Ergo&rectEoccido uxorem alterius 3 volo ut res mihi pro Curetur inhonesta, ergo alteri rem
inhonestam licite procuro. Haec enim id eo licith non possumus facere aliis, quia petimus fieri per al: os inordinato modo
46쪽
tra rectam rationem &charitatem. Siciatneque t vi mutui lucrum aliquod exigere pollumus, ac petimus nobis ita fieri, cum aliter ab aliis habere non possiimus ex fraterna charitate, hanc violant, quia praxe-ptum Dei transgrediuntur. MLaa. Le- αι. n. ibi: M acra'- rasas eo nec ampliusquam duae sti. Et paulo post. Pectiniam tuam non data ei ad usura fusi superabundaenita
non exiges. Idem Deut. o. ubi dicitur faeseraberis stori tuo ad et raminaniam, nec Ves, nec qua libet alam rem. Idem Psan U. Domine, quis habitabit in rabernatalo tuo ' qui pecunMm-- nm dedis ad usuram. Ite Psal. 1s.
ver II. Ezech. Ixad Uuram non commodauem,
es ambus no accepe is, & ibid. ad usuram dantem es amphin acta enuminunquid viura Z non viser:quum uniuersa hac detestari fecerit, momu morierar imguu elud inqso erit. Idem M. hem. s. Luc. M totatuum dare, nihilindesemam res. Ex quibus locis apertissim e probatur,
quod ratione mutui nihil accipi possit, e iam si quis non velit plus accipere, quam vellet a se accipi. Ratio est,quia i mutarum per se est gratuitum, & libere proximodadum. Si iam plus mutuanti redderetur, quam dedisset, non esset gratui sum, ne que libere datum, quia liberalitas non
requirit remunerationem. Et ut loquamur expressus: dare mutuo est actus proprius liberalitatis, ex cuius corruptionei 'ducitur usurae vitium. Sed quando plus mutuanti redditur quam dedit, corrumpitur huiusmodi actus, quia procedit ex liberalitate & gratia, quae semper deberesse gratuita. Ergo inducitur usurae vitium. Nam quicquid datur alicui in remunerationem, non dicitur proprie donatio , sed remuneralita item quicquid
transfertur necessitate legis, ab uno Inalium, ut in successionibus, non datur, sed relinquitur. Item quicquid transfertur per venditionem,rerum pcrmutationem, laborum compensationem, te similes casus,non datur sed redditur. Ita pulchre D. Thom. de usur. e. ψ. Cum igitur in mutuo necessario requiratur libera donatio, omnino sequitur quod ratione mutui nihil dandum sit, cum alias libera donatio dici non posset. Hinc satis 'de mirari non possumus Mo .
lingi audaciam,qui contra tot Patres,contra tot Doctores, imo contra ipsa Dei verba tam inepte & audacter audeat asserere, usuras esse lici tas, modb ea ratione su .mantur, qua quis vellet a se sumi, vinu. Io.codreact. Patres in infinitas ambages, mul tosq; errores incidisse,eorumq; libros spi. nosssimos, & erroribus multis resertos,
dicere &appellare non erubescat. Sed homo, ut videtur fuisse ex sui natura nimia audacia & petulantia fretus, ita ex suo ore nimium illicita & iuri & rationi contraria verba profert. Nam qui usuras etiam modicas a proximo suo accipit,is non consenuat charitatem proximi, quia ista charitas expostulat, ut ni hil ratione mutui sumatur, ut supra ex secra script. abunde pro batum est. Non igitur bene arguit Molinaeus a generalitate praxepti hoc modo.
Qui alteri facit quod vellet sibi fieri, is non peccat. Sed qui eodem modo &ratione accipit usuras a Pximo suo qua vellet a se accipi,is facit proximo suo Qvellet sibi fieri. Ergb non peccat. Sed hoc modo ben E intulim: e: Qui facit proximo suo secundum legem diuinam, quod vellet sibi fieri, is non peccat. Sed qui ea ratione &modo sumit usuras a proximo suo, quo vellet a se accipi, is non facit proximo secundum legem,quod vellet sibi fieri. Ergo male facit & peccat: Haec est bona collatio & ubique tuta. Si autem generalitate legis argumentaberis secundum Molinaeum, multa absurda tuam sequentur argumentationem, ut pone in homine captiuo, poenae atrocissimae subiiciendo, qui vellet ut gladio ab aliquo occideretur, quo minus atrociorem poenam sentiret,
is si pollea necem alicui gladio inferret, dicendo qui facit alteri quod sibi vult fieri, is non peccat. At ego feci alteri, quod mihi cupio fieri. Ergo non peccaui,is pro secto non veniret excusandus, sed maiori poenae sebiiciendus, quia non fecit proximo suo secundum legem qua prohibitum nequis iniustὸ occidatur quod vellet sibi fieri. Vides ergo quam absurda sit Molinaei
argumentatio, quam thb falso veritatis colore ad seducendum bonos ex proprio cerebro deprompsit.
Hic t fideliter referre libuit quod mihi in hac materia prςdicti Aut horis seductione contigit. Cum enim ante aliquot annos
in celeberrimo apud Agrippinates Iu reconsultorum collegio, publice de iure respondendi onus mihi esset iniun et um , hacque vararum materia an signara , tam altὸ huius ScriptorisCc opi-
47쪽
31 Ioannis Friderici Solis I C: Tractat.
opinionem imbiberam, ut eam in thesi- nullum modum in usuris exigendis faci-
bus meis edi procurarem. Sed cum velunt, ideoq; istum modum quoad fieri po lem iam de superiore loco respondendotest coercet & constringit, ac certum mo- in harenam cum caeteris collegis defccndum usuris praescribit, non ut det veniam dere,non fui admissus, sed honesto de sapi- exigendi usuras, sed ut confingat modum
enter requisitus, ut illam thesin, in qua l. paulatim eas abrogandi. Nam oti m cente
tam expresseram opinionem, emenda-sima erat legitima usura,quam Iustinianus rem, & Typograptis theses denuo edcdas postea sustulit,& minores praescripsit, ut
offerrem. Ego, licet hoc inconsulte recu- supra diximus, nunc vero tantum in em-sarem , tamen volens nolens oportebat ptione redituum quincunces sunt pem me hoc admittere. Et cum post emenda-
tionem assertiones meas Typographu de aen. Et sic videtis quod Imperatot os pau-nuo typis subiicere sinerem, addidi colatim conati sint abrogare usuras, & hoc rollaria in quibus istam opinionem cau- forte propter nimiam hominu duritiam,
dram ascenderem , mansi confusus , ne Ad maiorem iv. argumenti proposisciens quid responderern , cum tamentionem respondemus , maximam diise
alias antea publice s aepissime audacter &rentiam esse inter locationem & mutua
sine rubore disputassem,& postea de aliistionem. Nam locatio non est nec citario materiis sine ulla molestia respouderem. gratuita, licet prctium ab usu aedium acci-Sed credo Deum hoc voluisse, de ingeni piatur. Ratio est, quia quando aedes cloum meum obsc uralia, quod bene prome- cantur, non possunt recipi in eadem vali
ritus eram. Caveant sibi alij adolescentes, ditate, in qua tempore elocationis fuere,& resima quant Iureconsultos tali opinione quia huiusmodi res paulamn di ininuun
imbutos, maxime in casibus theologicis, tur. Cum igitur coductor non possit uti ae- vel ex sacra scripti ra tractandis, ne incondibus, absque elocatoris damno, merito
& iuste ab earum usu aliquid dat. Sed lon
Non obstat responsio,quq ad minoi emgo aliud est in mutuo, quia pecunia vel a
II. argumenti propositionem corrobolia res cum mutuatur, potest in eadem varandam data est, quia quod dicitur m d. l. liditate relii tui mutuanti, in qua fuerat Usina'camia. deverLsignf. vi uram nasci extempore mutuationis,& sic iuste mutu
obligatione, fit ad differentiam aliorumanti nihil datur, cum mutuatio absque e
fructuum, qui ex re ipsa percipiuntur,&ius incommodo fieri possit. nascuntur. Praeterea licet dicatur, usuram Deinde etiam co posito, quδdaliae re, νdeberi secundum ius ciuile ex obligatio. elocatae in eadem validitate posIent restit ne,tamen negari non potest quod ista obtui . tamen adhuc maxima apparet diuer
ligatio fiat ratione mutui, sic multa desitas, cur in elocatione lucrum petatur, Δ
bentur ex obligatione, quς tamen causam non in mutuo, quia in el Oatione no trans
efficientem traxerunt ex re ipsa. lam eon. fertur dominium. At in mutuo tran, fer
stat quod sumere usuras ex mutuo sit pro.
hibitum,& consequenter si fiat super eotionem &elocationem maxima sit diuor-
obligatio non valet, nihilque ex ea debesitas, sequitur quod etiam intereas diuertur. Nam contractus vel obligatio quae fit
ex re illicita, non potest adeΠectum pro v. Argumcntum non t obstat, quia re
t duci. spondemus secundum D. I ho m. distin
vndὸ etiam facile est respondere ad III. guendo, videlicet, quod aliter cons dcre
argumentum , videlicet quod obligatio. tur alienum per legem diuinam,aliter per
nes bonae & honestae nascantur ex iure legem humanam. Certum est quod lex gentium. Sed obligatio su per mutuo,raditi ina alienum iudicat quicquid posside
tione usurarum facta, non est honesta. Er. tur contra legem Dei, teste
gis nec ex eo iure nata, & cosequenter dici rum, de resertur in c. quid aecam. I .q s.
non potest, quod ius gentium ius naturale Foenerator vero usuras possidet conita
Oppugnet. Quod i vero ius ciuile in casu legem Dei, ut supra probatum. Ergis alie
Vsurarum coniuear,hoc facit ob duritiem num possidet, & consequenter non habet
quorundam prauorum hominum, qui usurarum dominium, neque illud in alium
48쪽
transferre potest,per nemo minia de reg. mr. Lex autem humana id solum alienum iudicat, quod contra voluntatem homi. nis, qui rerum Dominus est, accipitur vel
detinetur. Id isitur quod quis in usura
non contra voluntatem domini accipit, non videtur esse de eodem iure alienum.
Ideoque de iure ciuili potest transferri dominium , de iure autem diuino non potest. Et sic intelligenda sunt ista verba , quae de libera voluntate sunt adducta, non quod per ea probetur, quod usura de iure naturali sit licita , quia mutuum secundum ius allud est gratuitum, & nulliam remunerationis promissionem pati-18.tur , sed quhd i iis tantum lex humana, quae voluntatem hominis respicit, fulcia
Adde quod in multis casibus non sit
nouum de iure ciuili, quod dominium transferatur ab eo, qui ipse illud non habuit, ut testatuo Vlpianus m L non m n
uum. de acquiri rer. dom. dc probatur intra. Inst. quib. alis. Ber vel non. V bi dicitur, quod creditor vendendo pignus praestet causim dominij, quam ipse non habuit, emptorque rei venditae dominium habere incipiat. Sic interdum possesso a nobis alij tradi potest, quam ipsi non habe-m us, uti . 2I. interdum. de acquir.' e s.cuius verba sunt. Interdum eta possisnonem, cuiuτι non habemus, alij tradere posήmus. Et hoc in certis quibusdam casibus obseruatur, regulariter verδ nemo dominium in alium transferre potest, quod ipse non habet, text. in L ao. traditio. de acquir. reri
Respondemus ad UI. argumentum,fal. sum csse, rem alienam non pollic restitui in eodem genere, quia hoc proccdit qua do res ipsa adhuc extat, si vero non extat, potest restitui in eodem genere vel numero, etiam de iure ciuili. Nam quando
cx genere illarum rerum, quae numero, pondere, & mensura constant, tantun. dem redditur, quantum datum est, non
tam aliud, quam illud ipsum quod datum est, reddi videtur. Ratio est, quia illud
quod redditur in omnem partemtantundem valet, & praestat, quantum illud valet aut praestat quod datum est. Unde hoc
Responde 'ad minorem proposit.VII.
argumenti, Dei benedictionem non consistere in usuris, neque Deum velle ut ratione usurarum a se valde prohibitarumstenerator sua benedictione fruatur. Attende hic quaeso lector attende hominis audaciam, qua proferre non erubescit, vsuras a Dei benedictione procedere, qui
usurarios tot tantisq; verbis ad infernum damnaueris. Mech. IL Ad usuram dotem, vel amplias accipiensem e numiuid vivet ρ non vinet, morae morinur, sanguu eius in ino eris.
Psalm. u. Domine quis habudis in tabernacist qui pecuniam suum non diat ad usuram. Luc. Lmuouo dase, nihil esserantes. VIII. Argumentum ego moui,ne videatur aliquid omissum,quod aduersariorum
opinioni suffragari potest. Sed responde: quando Deus per parabolam loquitur, non parabolam approbare,sed illud quod per eam significatur. Sic locutus est de templo, quod vellet deponere per tres di es , & iterum erigere, quod naturaliter considerando erat impossibile, sed spiritualiter hoc impleuit. Sic eodem modo hic, cum locutus est de usiuris, non humanas usuras approbauit cum maximo eas damnaucrit9 sed ut ad spirituales induceret, maxime in exercendis operibus miscricordiae talibus enim Deus excessuum foenus promisit, Vt centuplum accipiant,& vitam aeterna possideant. Marsh. 1'. Nec ille modus loquendi scripturis inusitatus est. Hinc Christus prudentia huius seculi inducit ad prudeliam coelestem affectandam, non tamen ideo approbat seculi huius prudeliam. Luci si Eodem modo Chri stus de thesauro multis in locis locutus est, cum tamen non thesaurum humanum, sed spiritualem putare r. Respondemus ad i X. argumentum, quod verbum ' illud, aenerari, non capiatur d. lo.proprie, sed large, pro mutuo dare, quia frequenter in isto libr. Eccles &in Prouerb. Solomonis, foenerari su m itu rpro mutuo dare, vel largiter ex misi ri.
cordia proximo indigenti dare. 6: Dcus retribuit spirituale foenus multum in coelis. Hoc sensu hic loqui Eccles euidenter ex praecedentibus & subsequentibus vcr.
bis patet; immediate enim praemittitair, qui facit misericordiam,sconer. Hur PIOximo suo,&postea toto capite inducit ad opera misericordiae Ad X.argumentum tollendum repete solutioncm, quam dedimus supra ad ter. tium argumentum. Et adde verum esse, quod eoru constitutioncs de usuris di spo-lo
49쪽
j3 Ioannis Friderici Solis i C. Tractat.
nentes non sint attendendae, quoad hoc ut quis accipiat useras,sed benc attenden-dς ne quis eas ultra modum ab ais proscriptum exigat. Ex quo est cognoscere,quod Imperatores non tam usuras voluerint admittere , quam eas coercere paulatimque abrogare,ut diximus supra dcvide Sotum ubi dicit,non probari i ure ciuili usuram , sed tantum impune permitti,
neque actionem dari usurario contra mutuatarium, nec mutuatario contra vararium negari.
Non obstant responsiones X l. argumenti loco adductae, quia licet Chri lius principaliter Luc. 6. de pauperibus loquatur: tamen per ista verba: mutuum discimhil
in aes ranies, non solum pauperes signifieat, ted etiam alios Christianos, quibus
eleemosyna opus non est,ut etiam & hi inter se sibi ita mutnentur, ut nihil lucri ex mutuo cupiant sperare. Hunc locum ita esse intelligendum paactexae c.IL EZech.
et M usumas a b eo rea lim quam dedisti Ecce ibi generaliter loquitur de omnibus, &dicitur quis d non amplius, id est, non magis debeamus a proximo accipere, quam illi dedimus. Per quod etiam tollitur' al. tera responsio Borcholdi, qui vult verba ista EZech. a 2. VFram esuperati odanuam ae eri , ad usuram formaliter sumptam esse trahenda, hoc est, secundum eorum opinionem,ad eam quae modum a iure ciuili praescriptum excedit, quasi ius diuinum inter usuras modicas & magnas distingueret, quod risu dignissim uest: cum ius illud semper indistincte usuram prohibeat, ut: nihilindestreantes,vel amplius accipientem, nee amptius ristiam dedisti. stem r-am- μι- non acceperis. Ex quibus verbis cogno. sicis,qubd ius diuinum nullam faciat di stinctionem inter usuram modicam, &magnam, ut homines isti contra aperta diuinae scriptura verba afferunt. Quod in X li. argumento per 'Moli. naeum oppositum est, usuras etiam esse licitas de iure canonico,quam falsum sit,omnibus bonis , de aliquali scientia iuris praeditis coliderandum relinquimus. Conatur hoc probare ex C. quoniam multi. I. dist.in quo est casus,quod clericis,tur. pia lucra exercentibus , sit interdicta centesima & sesquicentesima usura ex quo ita colligit Molin. in isto c.Tantum est inter. dicta centesima &sesqui centesima usura. Ergo trientes, semiises & quincunces de eodem iure sunt permisse. Haec autem Molinaei collectio est erronea: non minus enim quam ter contra unicum illud c. quoniam multi dist. 47. deliquit. Primo c. quodloquitur proprie in clericos, extendit ad laicos. Secundo dixit illud loquiduntaxat in centesima & sesquicentesima usura, cum tamen illud se reserat ad se cram scripturam,indistincte usuras prolii. bentem, ut patet ex verbis: Obbrique diuina scriptura ventu:Empecunia uam non deduis usuram, M. Ex quibus verbis expresse cognoscitur, quod non selum d c.decentesima & sesquicentesima usura loquatur, sed aperte omnes usuras esse prohibitas disponat. rtid induxit ex d.αargumen.
tum a contrario sensu, ex quo oritur prauus & absurdus intellectus,legumqt, correctio,qui argumentandi modus a iure est explosus &prohibitus. I. u. conuenticula. C. de Oscop.or cleric.L4.nenis. C.derunsistem. iud. not.inca. C.dae condu.infert. Glosinclem. . in verb.obseruare.desensent.excom. Quod vero huiusmodi argumentatione legum in. ducatur correctio, patet ex praedictis locis, ex sacra scriptura allegatis, & patet ex aliis canonibus, qui ipsum seuere cum sua argumentatione refutant. Et ut eodem gladio, quem ipsemet adsert, inetur, citamus c. si foeneraueris, I . q. s. qu bd pro se inconsiderate allegauit, cuius verba sunt. Sisaner eris hominem. des muro. aderis pecuniam tuam a quo plus quam deae ex
quam dedisti expectes accipere,foeneratores, o in hoc im obandus, est non laudandus. Idem habetur in cap. seqq. & an c. usura, ex quo
potest audire Molinaeus quid sit usura. nsura eis it ubi ambin requmtum quam P dda r. Verbi varia: s sobris decem dederu, sambuπ quaevieris, vel dederi u nimo monum, oesuper aliqui exegeris. Ecce identer osten ur , quodquisus attende ) τίτυρ μι- exigitur usura eis. Elis omnibus non obstantibus audet praedictus Author asserere: Fremant omnes licet,ego solius veritaris squae super omnia vincita. fi . ducia fretus dico, Sententiam iuris ciuilis
de usuris & intelligo D. & C. non esse
correctam nec reprobatam per canones.
Et paulo post. Et incipiendo ab antiquissimo illo canone Nicaeni Concilij, certum
50쪽
est quod non prohibet, nisi turpes illas&noctuas usuras, &nominatim cetesimam,& sesqui centesimam. Nec aliud potest necem rib colligi ex textu c. quoniam musti. δ'. r. nec ex aliis subsecutis canonibus tantiqui S. I. . q. 3 sq. . nec ex Cocilio Carlthaginense S Laodice sedi f. e MDionatrios. e. non Let. Quam falsissimum autem hoc sit, supra ex ipsis textib. satis demonstrauimus, ncc eget aliqua maiori ibatio n C, ctim nec multi ex suis consbrtibus illil in hoc assentiant,sed potius tacite eius au
daciae se pudeant. Respondemus ade. r.de quod clericus percipiat fructus non ex re aliena, scd ex re propria, quia illud C. loquitur de casu, in quo beneficium pertinebat ad clericum quod laicus sibi iniqueus irpabat. Hinc dctorminat c. vlt. ad redimendam vexam, beneficium allignata pecunia , sibi faciat oppignorare, & iuste ex re laropria fructus Q o, taciat, sine computatione in sortem. . aena q. a.de et ser. Ad c. salubriter eod ic spondetur quod ibi concedatur genero ut pcrcipiat fructus pignor Iri,dote nrcdu soluta, nec computet in sortem, propter onera matrimoiiij quae sustinere dc bet, idq, vel ritulo lucri & commodi celsantis.*facturus fuisset dote statim soluta . ad matri morab onera sustinenda quod sentit Adrianus q. I.dev
qua socer intelligitur facere genero propter onera matrimonij, vcl certe qua debet facere secudum ius in eo cap. sancitu. Medina quem sequitus N uar. c. I .n.au.
Ad c. coquestu Sasi usur. se. r.ae suae dicimurs,qtiod illud sit peculiarem leudo,ut si Dominus directus tcuditu loco pignoris h. ibuerit, fructus ad ipsum Domitium
directum pertineant. Sc=t c. cII. Non contrariatur X. II.& vltimum a r. gum. quia imperat. sua constitutione non
voluit usuras cise licitas, sed quoad fieri potuit, eas constrinxit , ut supra diximus. Et se satis patet quὁd impcrator etia sua approbatione,ad quatuor generalia Con cilia facta, volast usuras csse illicitas, cum eas postea quoad fieri potuit constrinxerit&abrogauerit.
Ex praedictis concludimus, qu bd lucrum ex usuris comparatum, inter virum Ad uxorem non sit communicandum, sed vero domino restituenduin. Hanc conclusionem tenet Bald. me. ad nos,Zm .de iuretur.o nauth.ex testimento.
ctorum placitum, quod heu dolor defacto male obseruatur. Exceptio huius conclusonis prima est, ut procedat tantum in lucro, quod continctur ipsb auctario sue usura , quam ultra soric usurarius exigit, quia huius nullum acquiritur dominium, cum perleges huius dominij scenerator sit incapax. Sylvester usura. Sot. ι b. O .deit . q. I art. . non autem in lucro quod usurarius facit ex primo lucro rei usu consumptibilis ac quisito, quia tale lucrum non est fructus rei per usuram acceptae, sed potius industria usurarra Sic D. Thiodri .aa.q.7Laνι s. cus in usuris rei fructiferar, quia, sicut dominium rei usurariae fructiferae pertinet ad mutuatarium , ita & fructus illius, ut affirmat D. Thom.d lo c. cit. Secunda exceptio est, nisi exigatur re
Compensatio eoru ,quq pecunia non mensurantur, ut, si quis pecuniam alteri mutuet a quo vicissim exigit beneuolentiam amicitiam, aliaque similia. Ratio est, quia ad rationem usurae pertinet ut sit vel pietium vel pretio aestimabile lucrum. Ned beneuolentia, amicitia, aliaqtie huius generas, nullo pretio aestimabilia sunt. D. Thom .loc. cit. Tertia exceptio est, ni si mutuans petat aliquid ultra sortem, ratione aliculuS iusti tituli, quales sunt si exigat recompensationem damni cmergentis, vel rasson iusti intercsse. Ratio,quia ad causam usurae pertinet ut petatur vi mutui. Sed praemcntionata non petuntur vi mutui . scd vi alterius iusti tituli. Deinde nemo tenetur alterum plus amare, quam seipsuin,quod alias accideret, cuti, mutuando alterius damnum euitaret , proprium incurre
AESTIO XIV. Quando ob haereticae prauitatis delictum mariti bona. confiscantur,
quaeritur num etiam medictas lucrorum, qtrae debetur uxori, confiscetur.