장음표시 사용
51쪽
Adulter,paena FHiritur contrahens mmis est. Muis una cum mercibus Uscita eo fia
Con alis rebus in domo sitis consiscatur etiam ipsa domus, modo ades m,adquem
res retineas. Bona consistata loco aris alieni habenturis Lucra simulor damna interstin dividem
Uxor tenetur operari viso. Matrimonium cum in eli contrahi nequit,s autem eo contruct perueniatis eb-ta undirimituris minum obsum delinum rem uxoris Hisnare nequit.
Argumentum a contrario se non habet
locum, quandoperis,d inducituriae . to Sositis aeuisauria non ad uenda. tr Socius qui calgide eo intempestiuere n. uis erati, tenetur Acrapou rexuntiationem acquisera communicare. ra Delicta auena nemini aiudicant.13 Dominium eodem modo mulier habet in re-b- Acratis,sicut in dote.
PARS I. AFFIRMANS.I Ic ετ haec quaestio grauiter&copiose
a viris clarissimis disputata sit: nos tamen cam quoque attingere non grauabi. mur. Et pro pleniore istius quaestionis intellectu disputatur primo pro sententia affirmati ,hoc modo. Inter quas per nas matrimonium consistere non potest, inter illas quoque lucrorum communicatis esse nequit, quia deficit intereas principalis causa,propter quam haec lucrorum communicatio conceditur , scilicet secietas diuinae & humanae domuS, risunu .s diximussupraqs. Sed inter i virum infidelem, & uxorem fidelem, non otest consistere matrimonium, tex.λ ία nequis. C. de Iudae. Imo si quis cum infideli contraxerit matrimonium, adulterij pCe-aae subiicitur, ut ibid. in haec verba probatur. Namsi quis aliquid Missimodi a iverit: id terj vicem commisi Musmori crimen oli/uebis. Ergo nec inter eas lucrorum com municatio esse potest. λl. Facit i optime textust. II. cotem fero. g. Dominus. depub: svectig. ex qua lege probatur, quod quando Dominus navis, 'el eius vectores illicitas merccs in naui
posuerunt, quod tunc non solum merem sed etiam ipsa nauis confiscetur, sicq, non Elum quae sunt illicita confiscantur, sed etiam qu sunt licita,id est psa nauis. Verba text. sunt. Dominin nauis A il te aliquid in nave, vel ste velvectores imposeuerint: nauis quoque o vindisa r. Idem tenet & con. firmat Bart.istic& dicit Bald.in Ly.ci proponas. C. de nausina n. qiubd confiscata rarina, sit confiscatus saccus, & vide omnino de hoc puncto Francisc. a Ripa peste. num. I.verc. 7.Sic quoquo rcs illi cita, quae portatur ab equo vel alio animale, non solum res ipsa, sed etiam ipsemanimal confiscatur. Hinc t etiam videtur dicendum, quod si res illicitae in domo confiscantur, quod etiam ipsa domus confiscetur, modo domus pertineat ad ipsum, ad quem res illicitae pertinent. Item,quod quando lapilli falsi in auro pretioso inclusi sunt confi scandi, quὁd tunc etiam ipsum aurum sit
confiscandum. item, quando confiscatur pecunia, qu bd tunc etiam crumena confiscetur.
Sed ad propositum redeundo dicimus,
quod eodem modo quando confiscanturbon: mariti, quod etiam videantur confiscata bona uxoris. Ratio est, quia bona maritalia videntur esse coniuncta & copulata cum bonis uxoria, sicut nauis cum mercibus. III. Debita per unum socium in societa te facta,tam bene sunt soluoda per alios sos clos,si per ipsum a quo sunt contracta, Iar. l omne. osc. LopeZ. inreZer. bnext.dedon. inter viri s vx. g. σε. .a. At constat quod inter virum & uxorem sit contracta societas,ut supra diximus. Ergbetia debitum, quod per solum virum ratione haereticae prauitatis est contractum, tam bono per vXOrem, quam maritum soluendum, & sic tam bona uxoris constante matrimonio lucrata, quam mariti s ni confiscanda.
Qubd veris maritus huiusmodi delictum committens, contrahat debitum, probatur ex eo,qubdibona confiscatalogo aeris alieni habeantur,rea t. initime. 39.raim quidam. ad HBrac not.Bald. In l. n. C. de condit.infert.1 V. Proprium est societatis t ut lucra &
52쪽
hin. f.' quida gariam.prosoc.Idem tenet Bald. in L Aosocium. g. 7Jac . eod. tit. & est pulcher text. in I. N. Isid. g. I. item cesu eod. Vbi socius,cuius pecunia periit,non soliim sibi,sed toti societati periit.Ergo'damnum m ariti, quod ex causa haercsis patitur, erit aequaliter marito & uxori sercndum, cuin& inter eos contracta sit societas. v. Maritus per alienationem non selum suam lucrorum partem, sed etiam uxoris potest transscrre, ut ostendimus infra q. 22. Sed maritus committendo delictum capitale alienat bona sua, quia omnia sua bona ipso iure confiscantur , propter tale dclictum. μι.isc. . cum secundialeges. de haret. in C ibi. Bona haereticorui iure dest atram nostrorum consilio decernimus consistata. Ergo
de bona uxoris. Et quod per delictum non
solum transferat partem bonorum suo-ram, sed citam uxoris, probatur arg. textatu L Usnarus. de iure si . & eorum quae notantur per Bala. Ang. loan.del m.& Paul. de mamo.inprino mare. Eilicet ind. q. 22. dixerimus, quod
quando maritus dolose, vel sita culpa alienando bona uxoris perdidit, quod tunc
teneatur uxori damnum resarcire: tamen
illud hoc in casu non potest ad effectum
produci, cum maritus nihil habeat, quo damnum resarciat,& sic effectualiter v-xor propter solum delictum mariti amittit bona,durante matrimonio acquisita. VI. Est pro hac parte argumetum a con
bi dicitur: Propter haeresin maritorum, v-xorum catholicarum dotes non debent confiscari. Ergd a contrario sensu, cuius eadem est disciplina I. sibi BarzωLa. deos . eis cuimod, HIturi . Dd. int ven.f. de viro. At.mataeqtera uxoris bona, ut sunt lucra constante matrimonio acquisita,&similia,debent confiscari ,ari aII ris.. C. de procurar.in D. Et est terit.m LII.quod L - o. de compensat ibi:siem petitionis cialiter destianaeis compensetio,in cateris noo cistin. VII. Delictum ab uno socio commissum toti imputatur s.cietati. Ergb etiam delictum a viro commissum imputabitur v. xori, clim & hi diuinae humanaeq; domus soch dicantur. Aniccedens probatur pertext.ιο Insigituri sic. v III. Seruus tenetur conditionem do. mini facere meliorem. l. s M. C.depact. υῶbiur. eod. Sed maritus,qui proeter delictum haeresis est factus seruus fisci . si illud,*constante matrimonio acquisiuit si parte dimidia uxori, & non in totum fisco acquireret, sequeretur quod conditio. l nem sui domini,scit. fisci, faceI et deteriorem &non mellerem,quod esse no debet. t X. Fiscus quod absque iactura&incommodo uxoris, ratione delicti haeress a ma rito commissi, capit, hoc per uxorem impediri nequiti Sed lucra,constante matrimonio acquisita, fiscus in totum absq; damno & coniectura uxoris capit. Ergo,&c. Minor docetur ex eo, quia i mulier tenetur operari viro, ut est text. inist r. s ibi glos de oper. hb. & ideo uxor quicquid acquirit, viro acquirit, quod etiam tenet In noc. inccum in o ciis de testim.quem refert ad hoc Bald. ini uxor. versianuo quaro. C. Ee conae infert.
Ex praedictis concludendum videtur, quod propter haereticae prauitatis delictum a marito commissum, non solum C. ius bona sint confiscanda, sed etiam uxoris,quoad medietatem lucrorum,constante matrimonio acquisiζorurn.
PARS II. NEGANS.NE instar Panda xi apud Homerum al
tae foedera pacis sne ratione & lege confundamus, communem hoc in casu Doctorum opinionem nobis defendendam csse arbitramur. Quocirco ad mino-rcm I. argumenti propositionem respondetur, quod d. l. 6. loquatur de matrimonio , in initio &scienter cum infidcli contracto rhuiusmodi t enim matrimonium est illicitum δcirritu mJt probatur .7. ubi Deus prohibuit suo populo matrimonia iungere cum gentilibus. Ratio additur, qu seducumbum Inam nosmetar 8Ze, smigisseruiat Dissabenis. Ium 3. RU. II. ubi idem repetitur pr ceptum. Et dici tur,Solomonem ob id fati um idololatram. r. Corinth. . Cuivuli nubat indomino tamam. Sed non nubit in domino,qui iungit cum insidelibus. rt.bb.a.advxor. Hieron lib. I adluersius Ioum. probaret ex Concilio genera li Chaleedon.civi. I3.ubi prohibentur con nubiacu Iudaeis&Paganis: ite ex Concilio Toletanos. I/.ubi prohibete, ne Iudaei uxorem Christianam habeant.Idem text. in LMquis Christianam. C. de Iuda. Idem docent omnes Theologi & Canonistae, Gratianus ax q. I. Magist. sententi ob a sy. Ratio est, quia matrimonia Christianorum sunt sacramenta. Sed infideles ne-
53쪽
38 Ioannis Eriderici Solis 1 G. I raestat.
dum baptizati sacramentorum non sunt capaces , nisi per ingressum in ecclesiam per baptismum. Et in veteri lege infideli. tas irritu faciebat matrimoniti. Ergo magis in noua lege,quq perfectior,quaeq; magis ad salutem necellaria, cu etiam geldes tunc saluari poterat,nuc non. cus si post matrimoniu contractu superueniat quae uis infidelitas,sive pagana, siue gentilis,sive hqrctica:verum enim & ratu huiusmodi manet matrimonium, hoc enim pro rium habent impedimenta dirimentia, ut dirimant,si ipsa prςcedant,no dirimanti sequantur.Impotentia enim coeundi,&votum continenti et Elenne,alia , similia, si praecedant matrimonium, illud impediunt & irritum reddui,si superueniant post egitime contractu,dirimerenon possunt, sic & cultus disparitas no dirimit, si superueniat post matrimonium legi tune contractum.Sunt textus hoc probantes vc.7.q-nto. vers. nam es. de diuret. cuius verba uni: Intersidias autem verum o rarum matrimorsiunnc existuclutasacramenta de uia semetia admissum,nunqua amiuitu edratumeficis comet sacramentum, ut ipsum in coniugibus illo duranteperdures. cfinc eqgaudemuF. eoaetis. Idem est text. hoc probans me.r.es asa.q.I. Vbi ad hoc citatur authoritas Au-Iust. idem tenet Abb. in d. e. quanto. Sed quod diximus d. l. procedere in matrimonio AEum infideli in initio sinenter contracto non videturprocederem hqretico, ante crimen haereseos commissum bapti
d s. apposilicet glosibid. contrarium teneat, referente id Additionatore ad Segur.
Respondetur ad i. Ir.cotem ferro,in Ilargumento oppositam , qudd ideo ibi nauis dicatur confiscari,quia spectat ad eum, ad que spectant merces in ea positae, unde etiam propter eius delictu nauis venit cofiscanda. Si vero non pertineret ad eum, sed ad alium, contrarium foret dictaum,
ut ex eod.text. probatur. Medietas autem lucrorum,quae debetur uxori, no pertinet
ad maritii ,& ideo non confiscatur,de quo
cius debitum c6traxit non sinum ratione sui, sed et totius secietatis, & sic meriti tale debitum erit comuniter persoluedum. Eodem sensu loquuntur et aliae leges, quae ad hoc produci queunt. Quod vero maritus debet Ppter delictu haeretis, non ratio ne secietatis,quam habet cu uxore,debet,
sed propter prava, quam habet de fide, opinionem. Vndε dicitur quod casus damnosiis coiugibus obueniens comuniter sit serendus, nisi culpa coiugis, cuius sunt bona,damnum euenerit.scae quodquis. ex culpa. de reg. iur. ι Crum iuisbus, adiri j tres. f. II per contrarium. l sy. aM. g. quod inasia prosec. facisit etiam ad hoc quae ictibui Bal. in L pasienda. C. depact. Alex. inc utiliari naturi de donat. Mus mora. in Apsit quos adhocrefert & sequitur Lopez-d. b. H... I.
Ad antecedens I Vargumenti respondetur , repetendo modo dictam solutionem, videlicet quod damnu toti secietatist imputandum quando eius contemplatione obuenit, ut in d. g. 4. ubi dicit quod qn secius,qui merciu comparandaru causalsectus,in latrones incidit, pecuniam , suam perdidit,quod hoc damnum toti societati imputetur, cuius respectu obuenit Ide dici 'in aliis legib. sepra allegatis. Haereticae auro prauitatis delictum non culpa uxoris,ues eius voluntate,aut respectu,sec ex sola praua mariti opinione cotingit, dides non uxori, sed marito imputandum Ad maiorem v.argum. propositionem respondemus, quod quidem maritus habeat potestatem alienandi lucrorum medietatem uxoris, non autem perdendi. At in nostro casu perdit maritus. Ergo, 6 cNam licet etiam per huiusmodi delictum alienet: tame cum hoc ex sola ipsius culpa procedat,no nocebit uxori. Quod i enim datur marito absque uxoris consensu alie nandi potestas, fit eam ob causam, Ut eometriis rem familiarem possit augere de
conseruare, ne per uxoris con sensum ali .
quando impediatur,qub minus rebus suis prospicere possit. Clim igitur ista duntaxat ob causam detur alienandi potestas sequitur quod aliam ob causam, scilicet dolictum,talis potestas quoad partem uxoris sit illi adempta, arg. l. ex eo. is ibi Balaederestibus. oris l. r. ibique Daede o c. eius.cui manae eis iurisidicit. Idem est reri. in l. o. cum ita segmium.de condis. o demonstra. l. ar. maritud. C. de procurat. or in c. aσ.dis. Et quod per confiscationem non inducatur alienatio
54쪽
probat Segur.-trarit. numan. Haec quod ita necessario sint intelligenda, patet ex eo quod alia, marito darctur potestas delinquendi, cum alienando per huiusmodi delictum maxima iniuria uxori inferretur, quod per legem est prohibitum,
ut Matth.7.& nemo est inuitandus ad delinquendum , ut est text. iunct. Glosin M. in print. de iureiur. in L assi generaliter deverb.obligat. quod alias fieret,u huiusmodi potestas illi non adimeretur. Cum igi tur marito non detur alienandi facultas per dolictum , sequitur quod is teneatur ad restitutionem lucrorum , quae V Xor habitura fuisset ante delictum commissum. Et licet obiectum sit, maritum e flectualiter hoc facere non posse , cdm Ο-mnia eius bona sint confitcata per dolictum: tamcn cum fiscus eius loco succedat, tenctur in hoc casu facere quod maritum facere oportu illet, ut probatur per rexI.m LStatius. g. .de iure G.Segur. d ibi
Uoror. C. de comi. ibique Gos o Bor.idem rex. in l. s. adeo. f. quid enim. versquod in aleagro sic. ibi: Euod in alea aut adusterio perdiaeris. ius , ex medis non eis laturus. I dem est text.
in l. 1a. g. a. virum. eoae cuius verba sunt. φtrum raso tantum Glum, an etiam culpamρ
'remum oporteat, quaeratur Z Celsus. tib. I. D. ita 'ipsit: Socios inter se dolum culpam astare oportet. Ecce textum expressum, quo probatur quod socius teneatur re. iii tuere societati, quod per culpam suam perdidit. Ergo & maritus eiusue succestir tenetur hoc restituere, quod propter crimen haeroseos pcrdidit,c um &hoc mariti culpa acciderit. Caeterum nulli est licitum aliena praeter domini voluntatem in alium transferrC. e. tua nobis. g. praetextu vero. de decim. Oibi , peη. se est σαι. in Leum mandati. C. manae is in L id quod nostrum. de reg. iur. in quibus locis dicitur : id quod nostrum est, sine facto nostro non posse in alium
transferri. Sed medietas lucrorum , constante matrimonio acqui sitorum , spectat mero iure ad vxbrem. Ergo ista medie. tas per delictum mariti praeter eius voluntatem in alium scilicet fiscum,non potest transferri. Vide latc quae dicit Segut. insolat. huius argum.aetract. m. IIa .c qq. Respondetur ad VI. argumentum quod ex d. c. decreuit non possit lumiquoad hunc casum argumentum a contrario sensia , quia ex co resultaret leguncorrectio, quod fieri non debet, rea t. in Laz de condit. insertas ea Glos in c. cupientes. Squo perviginti. vers.commode. de eleia. δειχEst enim iure cautum, quod secuintersaequaliter lucra, durant e secietate acquisita, dcbeant communicare , ut spars nrol. tu. proΡc. At coniuges societatem inter se contraxerunt,Vt supra probauimur& alibi latius. Erg6&lucra aequaliter inter eos sunt communicanda , sicut intesocios. Et sic videtis, quod non solum do spectet ad uxorem,sed etiam medietas lucrorum, constante matrimonio acquis torum. Ideoque ex d. c. decreuit, non sium cndum argumentum a contrario sensu, cum alias sequeretur quod etiam istmedietas uxoris esset confiscanda, quo est contra praedicta, quibus probatur quod tam medietas lucrorum spectet a Uxorem, quam ipsa dos.
Caeterum, argumcntum' a contrari sensu non producitur ad effectum, quando per istud inciditur in poenam . Gisnclem. I. ver jacere. demser. Se Bald. in auth. ad haec. colvm.a. verssed dubisaiar. Segur. Hirari numer. a dc ibi eius Addit. Sed hoc ucasu, si valeret argumentum a contrarii sensu, mulier innocens incideret in s cenam. Ergb,&c. Praetercalicet Icxt. ind. cdecreuit, loquatur duntaxat de dotibus per hoc tamen non excludit caetera v
liam solutionem, videlicet, quod in d. cdecreuit, non fucrint alia bona, nisi dos& iccircδ illud c. ncn iacit mentionem dialiis bonis. Potest dici ad hanc solutionem qubdi si diuinatoria,& ideo notadmittenda. l. n. C. de Anales. s maIIemes vide Ias ad i. si ex toto. numeri s. de le
mcr. a C quod dicere contrarium magi:
sit diuinatorium, videli det,quod plura bona fuissent,qui a s suasent plura iura, benide illis secissent mentionem, ut in c. signis
55쪽
cauis. orme. duo mali. u.distin I. ideoque dicit quod haec solutio sit tenenda,cum minus diuin et Hl Hrmvrator rei. de dou excep., in L exigenia. C. deprocurat. Sed haec soluitio non est necessaria, cum praedicta sit tutior & verior.
Ad maiorem UI I. argumenti propositionem lespondetur breuiter ex ipse l. Sy. in contrarium allegata, quod ibi socius sciuerit alterum socium furtum commisi sis , dc de lucro participauerit, ideoque quum est at i lex ut cuius participauis lueram, participet o damnum. Si verb unus socius altero insciente commisit furtum, runc etiam solus poenam portabit , ut ibid. dis ponitur. Non obstat VIII. argumentum, quia respondetur, quod maritus no possit plus acquirere fisco,quam ipse habet, vel sibi i- ipsi acquisiuit, arg. l. nemo μου. de reg. ivr.Sed lucra , constante matrimonio acquisita, non in totum sibi acquisiuit. Ergo nec in totum ilico applicanda. Potest etiam responderi falsum esse quod in d. argum .di clum est, maritum scilicet fieri seruum fisci. Nam licet si seruus poenae,non tamen est seruus fisci, est Glos. lioc probans g. 'me sere. . Inst. quis. moae impolin. de videSalyc. in i rustra. C. desent.pa . in L metablum. de rure nec seruus poenae dici potest. Nam bona eius t icet ip iure sint co fiscata, ut supra dictum: tamen ante declarationem haeresis,&codem nationem, nulli poenae est subiiciendus, ea text. mi. ap.qui misi .de m. & vide Bare. iuinquis ibo. F. irritum. demissi. rupi. quem refert &sequitur Segur. tract.na. p. Respondemus ad d. l. sicut, in minori IX. arg. propositione oppositam, quod peream non probetur, quod medictas lucrorum non spectet ad maritum loquitur enim simpliciter quod mulier debeat stare in obsequio mariti, hoc est,quis d debeat obseruare eius mandata &dicta, ac si cundum ea domum suam regere,&inea operari, ex quo non sequitur quod nillil debeat habere de lucris. Nam cum Uxor possit cotrahere societatem cum vir , Ctiam absque dubio sibi acquirit, noratur in cferiptura. de fide instr.es est rex in I. 1 Adlimera.f. ae alimens.scib.letfac.LT.de risu nu sic etiam quandocoducit praedium cum viro , vel aliquid cum eo stipulatur, aequirit sibi suam partem, not. inae l. scriptura. or unx d. g.D. Eodem modo pollamus dicere,
quod quando negotiatur &operatur cum viro .quod etia sibi suam acquirat partem Haec quidem pro parte hac affirmativa se ficerent, verum ut magis Confirmetur, non grauabor quaedam notabilia argu menta adiicere. l. Socius t qui callide de
intempestiue renunciat societati, non solum tenetur communicare cum sorio lucra , ante talem renuciationem acquisita,
sed etiam quae postea, tali renunciatione facta, acquisiuit, sunt text. hoc perspicue probantes Ob.actione. 93. Labeo. O in in. s socius. β s . prosic. rem g. .manet. Inst. eoaetis. At maritus committendo delictum haereticae prauitatis, renunciat callide &intempestiue societati, tactione. 3 pubiscatione. prosec. & probatur ex eo, ctim alias non esset delictum, nisi malitiosἡ & callide factum, II. C. adi. Corn. deficam. Non obstat, si quis obiiceret, praedicta iura loqui in casu, quando socius callidε societati renunciat, sibi lucrifaciendi causa quod hoc in casu dici non potest , quia rei potvico perinde esse in effectu quod renunci ci societati gratia lucri fisco faciendi. ita Segu
II. Nemini aliena praeiudicant peccata,
fluit. de his quae fiunt ama. par. Idem rexI. istquo quis.dereg. tur. Ergo nec peccatum viri praeiudicat uxori. Hoc arg. optime adiuuatur' l. ob mcritorum. C. ne uxorpro marubi text. ait. Ob maritorum culpam uxores inquierari leges vetant. Non obstat si quis diceret, lege ista loqui in dote cuius dominiuvxor habet, non aut in lucris quorum dominiu no habet; gasi uxor haberct dominium lucro tu,sequeretur virea in uita xore alienare non posset, saltem quoad vxoris partem . r. C.commvn. Huia Lax.commvn. readum te tr. Cis venaeret r. At vir
potest hui'modi lucra alienare. Ergd,&c Respondeturi mulierem eode modo habere domin tu in rebus lucrati&, quemadmodum habet in dote,Segur. Irin. ν..
vide qus de hoc plene diximus infra q. 2D. IlI. Allegatur textus iis L .mnagro soc. CX quo hoc modo argumcntatur. Damnum quod venit ex dolo & culpa secij sibi soli est imputandum. Sed damnu quod venit ex delicto haeresis amari
56쪽
to comisissem,causatur ex sola culpa mariti. Ergo etiam illud damnum ei duntaxat est imputandum. Fac. ad hoc etiam textrinia... mata. reo seri ubi probatur, quod socius ludendo perdidit, quod hoc non toti societati, sed ipsi soli sit imputandum. Optime etiam hoc argumentum confirmant quae diximus infra q. 22.
IV. Est text. pro hac partem ιsiquis γλ
probatur, quod bonis viri publicatis uxor debeat haberc res proprias, etiam quotcunque titulo acquisitas, quae verba cum satis clara sint, non est amplius de huius quaestionis decisione quaerendum. Neque contrariatur si quis diceret,quod i stat leges forsan loquerentur in bonis dotalibus , vel aliis ex substantia paterna vel materna uxori obuentis, quia respondetur hoc si ter colligi ex verbis, quocumstimo, quae Omnem acquirendi modum significam,Vt not. per Doct.m L .sepergo n.C. δε-. Confirmatur etiam hoc perdisi quis posthac. ubi unus tantum canis excipitur , scilicet quando vir post delictum pem perratum donauit aliquid uxori, quod illa donatio morte non confirmetur. Er*o in caeteris casibus confirmatur. arg. l. cum ιυ auum.de conaeo demon. Ratio est quia exceptio confirmat regulam. ιβ. denique. sibiae Barn defunae instrua. Ocnam quodisquis.infla.depe .let. Haec aci praedictae quaestionis cognitio. nem sufficiant,qui plura desiderar,legatomnino Segur. d. tract. de rure. mo. ubi latis sme hunc casum tractat. Concludimus quod uxor propter delictum haesesis a marito commilium, medietatemqucrorum,cqnstante matrimonio acquisitorum,non amittat.
An melioramenta, quae sunt in rebus mesoratus, vel restitutioni sub
tectis, veniant inter coniuges
S v M M A R I A. ι Melioramenta quae fiunt in rebis maioras vel re tutioni subiectu, non sunt inter V coniuges commonisis a contra nu.
Fructus seminis infundo alieno Iam uendu
Impensa iunctur vel necesserib facta repe
Mestoramenta in refudulsi facta a domino
Metiariaementum desu natura ex re alurimconiugu proveniens, non commvnuaIur inter eos.
PARS I. NEGANS.ΡRo negatiua ' huius quaestionis sen
tentia l. hoc modo argumentari potest. Quod alieno in fundo aedificatur, plantatur, seritur, fundo cedit,textum ha bemus perspicue hoc probantem, in L a.si inferio em. C. de rei vendis. ubi dicitur: edesta,quod inruosis ad satin eis quoadis eadem causa mones, ture ad te pertinet. Idem textestinc a. in . deseruιι.ctis f.υ.IU.derer. duras. Sed meliora mera, quae fiunt in rc, restitutioni subiecta, fiunt in re aliena. Elgo rei cedunt,& consequenter non diuidun
II. Esto quod de iure ciuili huiusmod
meliora menta, in re aliena facta, sint restituenda , & inter coniuges consequenter diuidenda: rameis c um hoc iure naturae aliter cautum sit, non obstat S. D. IA . d. iure mi. gem. cimt ibi:'persmaar mi arabilia iura naturalia )permanent. Aiquod huiusmodi melioramcnta, In P aliena facta, non repetantur , iurC nar rati cautum est,rext. in L so. qisi donam adl υα cuius verba sunt: Praeur nasura ἔπι quod super es ad dominu ut ramos, etiandumni dati nomine a Mnι μιν trunt I L. Plo hac opinione confirmanda adducitur text. foenuti in cornu gercntum. in L .L μm in. de rei ven . vhi dici tui
quod sumptus, a bonae fidei posscitore ii praedium alienum facti, non possitu a Domino praedij repcti, nisi excedant summam tructuum, ante litςm conti statam perceptorum. Verba textus sum: Sumpsu in aeditum, quod astraram esse apparuis a bonae pisi 'sesseresam , dis ab eo qui ad νm, Neque a domino peti possinι, orsi Ecce ab Hexium expresie determinatitem non solun , sumptus a malaefidei. sed etiam a bonae fidei potiellore in re aliena factos repeti
non posse: Hunc lex lim aduersa pars cum habeat
57쪽
lat,iii portu videtur nauigare, quia indirierenter de bonae malaeque fidei possestare disponit. Hinc concludendum videtur, quod huiusnodi molioramenta, cum a domino non possint reperi, qu6d etiam non possint diuidi.
PR DI c TI s autem non obstantibus, partem et astirmativam ampleetimur, respondendo quod iura in I. argumento adducti, loquantur in eo qui contra do. mini voluntatem in fundo alieno aedi4 lcat, ut patet ex allegata l. 2. ibi enim vici- lnus proprio motu in vicinifundo aedifica uit & ideo dicit lex dominio tuo in is non ambigitur.Sectis vero si non proprio nistu, sed venia a domino prius petita, aut i ra-ltionς fundi utiliter & necessario aedificaucrit,quia tunc repetit quod im pendit, in text.in tu dominus.s r locata bi: In condo.
m fundosconducto is opera aliquiduecissem
velut tuter auxerit vel ad caueris,uel instituerat, cum id non conuenisset: ad recipienda ea qua impendit , ex conducto cum domno funae experiri poteu. Dicit text. licet conductor cum domino non conirenerit,tamen quod utiliter & necessariis impendit, illi a domino restituendum est. Eodem modo nostro in casu dicamus, quod maritus & uxor in re, restitutioni subiecta, utiliter & necessario impenderut,qubd iliri hoc restituendum sit, & consequenter inter eos diuidedum. iuuatur etiam propositum nostrum ex d. do non mala fide facta sint, vitext. ind. l. s S.& ex ipsissima . so. incontrarium allegara, ibi e domum inuno domino demolit. & ideo praeter naturale ius volens, quod superficies ad dominum soli pertineat, etiam actio damni dati compe titi fNunc ad III. argumentum, quod valde obstare videtur,accedendo, responde rur ut comuniter Doctores ; quod d. l. 48. I. rus. de reivendis. sit limitanda, ut procedat in praedio pure alieno , secus in suo, licet restitutioni sibiecto. σέ. Ang. o avi, Lemptam in rei vend. O viri Balae adc M. in insulam. g. r.solui. marram. quem ad hoc
Haec solutio videtur nimium esse obscura, quare tu secundum i nos clarius solve, nempe quod d. l. 48. loquatur depos etare, qui bona quidem fide, tamen' domino ignorante, & sne ullo pacto vel conuentione praedium occupauit , nihilq; eo tempore quo eum occupauit, domino tribuir. Ideoque licet aliquot sumptus mi eo meliorando fecerit: tamen eos a domi. n. repetere non potest, quia fruendo &occupando praedium sibi ipsi satisfecit, nisi plus ratione meliorationis praestiterit, quam ex praedio accepit. Sed nostro in casu longe aliud est,in Ouo licet mestorameta in re aliena facta sint: tamen non sumptu ex illa re percepto, quia rarione istius rei tenetur vero oomino annuatim aliquid tribuero, & sc non intelligitur ali
ll. 2. si inferiorem. C. Arei ven . ubi dicitur. l quid superesse quodad dominum spe ctat, iles Qerofuerit aedificium sistinum,mmmmieri ius pristinum dominum redit, siue bona istae nieti side ad serum extructam M. Si hoc ita multb magis in nostro casu dicendum est; in quo bona fidi melioramenta facta esse censentur. Sed ab hoc ultimodissentit ἱ 7. adeo quidem. g. ra. ex diuersi. deae ivisend. rer. dom.ibruessistit alunumst messt,sua voluntate a misist propnerarem materiae intes Titur, usque neque duuro quidem admcω, mnaecatio et- materia eo ent. Vide lac. Io.obser. O ID Nihil autem hoc nobis detrahit, cum d.l.33 &smiles nos satis iuuent, neque tali in casu nostram senten. Ram defendamus. '
Quod in minori II. argumenti propositione dictum est,negamus. Nam licet i-
bsa melioramenta non repetantur. tamen eorum aestimatio bene e tipotest, mo-
ideoque quando aliquid metroratum est non ex re domini, sed alterius fit-igitur restituendum,ac consequenter uiter coniuges diuidendum. Hanc soluimnem absolutediceremus procederein eo;qui pro
certo annuali pretio rem conduxit.. An autem habeat locum in eo,qui legis beneficio re ad certum Iempus utitur, vide Bart. inirin. deduis atrab. collen.q.Io.Vbi
agit de patre qui fecit sumptus in re filii, ex qua fructus pexcipiebat, an videatur
Certum est 'quando inres,udali melioramenta facta sunt, & Dudum ad βο- minum reuertitur, quod tunc teneatur dominus , defuncti heredibus, aestimationem istius melioramcnti praestare, vel pati ut huiusinodi melioramen raheredes tollant, texi inrisivasu - μή
58쪽
Duurhexin f suae sibid. Din. Limita. tur hoc procedere, quando leudum reuertitur propter definitum tempus, secussi ob culpam vasalli laudum ab eo aufera itur.Ratio est,quia cum perdat principale, l-rdit etiam eius accessorium. Bald. vii g. lactionum. Institur. de acturas. Sed hoc vitinium Baldi dictum nobis adeo non placet , cum illud accessorium non veniat ex natura rei seudalis, sed ex hominis facto vel industria, neque illud quod operatio ne hominis rei seudalis adiicitur, eius sumst naturam, ut docetur per cap. r. f.econtrario.ue inuestu. de re alio. fact. tibineud. I deoque chin hoc acccssorium non sitiale, 'ut participer de natur: rincipalis, Vide itur dicendum, quod etiam non sit statuendum de accessorio,quod statuitur de principali. Si autem 'ex ipsa natura aliquid accedat, puta, si ager, mons, vel aliquid aliud, ipsa duntaxat natura operante creverit, hoc putamus cum suo principali cidum iudicio subiiciendum etiamsi vasallus ad uersus dominum nihil mali secerit, text. incr. n. taria sim.&vide de hoc prolixe Aluar. mc. fuer.controuers iHinc probatur,qubd quando moens vel sylva, quae ad maritum spectat, constante matrimonio creuit, multoq; melior facta est, quδd illud melioramentum sit mariti tantum, & nonecessariis uxori communicandum ,tex. m l. 1 -- ῶ - . ubi probatur, quod is, qui arborem ex aliena sylua cςciderit,non fiat illius,licet bons fidei possessor sit. Ratio additur,quia non ex facto eius nascitur. Ad idem eli reXt.m f. e
cum huiusmodi res non accedat ex tacto vel industria coniugum, ted naturaliter tantum, ii marito debetur. L. Ex praedictis concludimus quod melio tramenta,quq fiunt in rebus maioratus,vel restitutione subiectis, sint inter coniuges communicanda.
Maritus, si post expulsioncm uxoris, iniuste factant, aliquid lucratus sit, . an hoc tanealtu communicare l
I GVarit. non tenetur communicare uxori
a Factum quando se habet a tactum, se non
delinum,de morasumere in metiorem
ro Expulsio uxo se a me Una tina malumn Naturam rationa bonitaris o mansuetudinὰ mammam inter viros facere discretium, exemplis ostendisur. ra Ptolomm Aerapti, ese Antipasias Macedonia
Regum, erudeis acta. υ Miserum benignuas exemplis osen ur. r. Commodum ex dehcto nemo consequi debet. a s Conduis haberar impleta ratione eius, per quem nonstetit,c . . . LM Mararus paraueps eis Acrorum os iniustam, expulsionem per uxorem acquiniorem.
VRA quae de coniugum societate lucris AEque, constante matrimonio acquisitis, disponunt,simpliciter' intuendo negatiue huic respondendu esse indagationi dicendum vides Constat enim l. quod mulier ante,quam possit esse particeps acquisitorum,debeat viro cohabitare is II., a
ratione,mulier non cohabitat viro. Ei go,&c. Pro hoc arg. facit oetime l. vnie. unde viro ταubi dicitur,quod uxor no habeat bonorum ossessionem, unde vir E uxor, nisi mortis tempore existat uxor. Et licet di uoreio sccuto,matrimonium non sbluatur: tamen successio locum non habct.
II. Quando 'factu se potest habere ad delictum,& non delictu, debemus praesumere in meliorem partem, text. in III. merito.
59쪽
is saeve ad delicton, non de thetues,piita.qubd iuste ves inius t facta. SU0dicet maritus re ipsa uxorem iniuste ς ierit: tamen tam hoc probari expres non postir non erit praesumendum. Et
cc maritus non tenetur lucra ei communicare, quia Creditur,vxorem separatio. nis causam prςbuisse,quo casu mulier non lucratur. Fac. Text.- l. λ'.deeondis.sd lmonstrat ubi conditio habetur pro implet , qtando non stat per eum,&c. Ergo si stat per eum,non habebitur pro impleta. Licet maritus bis terue uxorem verberet, eam q ue expellat: tamen propterea non venetur a communi maritaeonuictu
qmanere,quia per expulsionem aut verbe-iationem non soluitur matrimonium &ideo si non reuertaturaddomum viri, vi
detur sponte emanere. Hoc praesupposito sc arguimus; Mulier sua sponte amari ro si separans, lucrorum particeps esse nequie, ut supra dictum, & probatur arg. l. I. --,-εc testatur Cyn. in LX.c. d. sed mulier propter expulsionem ema--ens sponte emanet.Ergo,&c. 3iIV. Naturaliter ' viri & mulieris aequa lance ponderando naturam , nunquam dici potest, virum iniuste uxorem expel- ore, cum hoc viri bonitas ipsi ὲ natura inlata non patiatur, mulieris verb crudeli-- Hoc semper mereatur, quia se a malis inquam abstinere potest, ut testatur Eu-
bus bonis imperitissimae sint, malorum V to omnium artifices doctissimae. Ideoq; ii em Author testatur, mulieres in tabui semper viros impediunt, essi-- ut ad. infeliciorem Perihelii; -
ii timnasia et,mmemoriis meosas, ni nilque mali aduersus viros M. uere audentes, responderi potest,hoc .uidem praecedere in rςbus externis &- Mi ad ipsam virilein togam pertinen-: autem inimus domesticis, in
n comprobat line-. Nonigituradmiration quummum si aliquando vir mulierem propter mall-tiam suam expellat, cum hoc proprioritas motu non fiat, sed mulieris impulsi. Innis insipienter faceret, si eam aliquando norat corriperet,ut inquit Eurip. Πν ieesb. E Pumularima cereisfinis, sese profectos nosiprensis ruri:
Quod vero vir mulierem nunquam in. I iuste expellat, ex ipsius naturae mansuetu dine cognoscitur: est enim vir naturi lci multb muliere mansuetior,& in rebus bdi nimis melior, Ut ex eiusdem Authoris versibus constat: 1 Papeptimio infelicius mul erumgeniti eis i tua virile.Namin bonis rebus , Ni dum inferius est,malis autemsuperat. FlEt sibi Peioreis uxor, riserisimuην-- imationis optima ducar mulurem. lccirco hoc in casu non densissimqmu
lieris lachrymae, non impetuosie eius Θαμ l relae attendendae, sed eius mala & fera n tura explicanda, qua nil nisi malum vel ferum proserre selet. ideoque trectissimeis Menander dicit: Mn admia msset prios quam veridisere mutunEt Euripides infini
Consiliamilia Thesea optinum do, .
Testanturque etiam ista .Antiphanis
Mamertenon reuisistrat: Inraueris verost sminodo orem.-l neris. Cum igitur mulier sua ipsius eiilpa iviro expellatur . necessario cones mea dum videtur, quod lucrorum pax st '
E bona t eausa iniusta o sitione in digno obruatur, ad maiorem I. argumenti propositione respondere cogimur; quόd illa non procedat, quando multet propter saeuitiam, & culpam mariti eie, habitare nequeati Nam tali in casulieet viro non cohabitet i tamen participat di luctib.abeo acquistis,sac. text. in L i ensi sinat .se ouox.dere des mi AE eoaetis ubi probatur, qubd vir iniustὲ uxo
60쪽
rem dimittens, teneatur de suo ei donare.
Ergo a fortiori tenetur lucra,sibi a lege debit ei communicare. Idem t est textim
acepit.oris cap. s. vvi excommunicatur maritus , qui uxorem iniusto expulit. Idem faC. text. olet.
ss. actione M. f. s. Labeo autem. prosec.
manet. In laut. --de quibus infra plura dicemus. Vnde primum argumentum non obstat. Ad II. respondetur negando ' minorem cius propositionem, quia expulsio v-xoris non potest se habere ad bonum, hoc est, quod sit iuste facta. Nam quando factum sui natura regulariter est malum, licet aliqua ratione sit excusabile, debemus praesumere in peiorem partem, Ut dicunt Petr. de Anchar. & Ioan.dc Imol. in cap. eum dueriti. de accuses. quos resert &sequitur Segura in repet dict. l. v. f sedet-s fundum. de legat. a. numer. aδ. Et probatur per sei'. item si obstraria. g. . oris i. v. Ltem Meti. ad Cinquit se in cap. I. deprasim sin e cum due iide accUM.quod ea, lus sunt de genere malorum, praesumantur fieri mala fide. Sed expulsio uxoris' est de sui natura mala, ut probatur per textum in a. C. de repud. ubi dicitur, quod talis expulso sit puni bilis. Idem probatur per text. inde. praecepit. c. quisqvid. 3a. q.F. ubi habetur, quod is,qui uxorem suam expellit,debeat cxcommunicari, & est Glosis in L aas cum
Est verum, quod in III. argumento dictum est, mulierem non teneri a communi viri conuictu propter expulsionem emanere, iuridice considerando, proptersieuitiam autem viri tenetur coacte, & sic non sua, sed mariti culpa emanet. Nam licet mulier habeatius reuertendi ad maritum: tamen cum verberando & expellendo nunquam faciat finem, quis diabo. lorum vinluam ad eum reuerteretur, &ideo hoc non mulieris, sed viri culpae imputandum.
Quod in I V. argumento dimim est,
non obstat. Nam licet viri natura molior sit, quam mulieris. generaliter Considerando: tamen i naturam ratione mansue. tudinis & bonitatis maximam inter viros facere differentiam, negari vicissim non potest. Reperiuntur enim mares, tam seueri & crudeles aduersus suas fice. minas, ut vix credibile sit, eas cum liv.
nasmodi maribus per unam horulam habi rare posse. Exempla hoc docent nos horrenda. Nam legimus apud Fulgosum lib. s. cap. y. Ptolomaeum ' AEgypti Regem filium suum nomine Mem Ditem,quem ex Cleopatra sua uxore sustulerat, sermae liberalis speique optimς puerum,in consipe istu suo occidi iussisse,& pedes eius praeci
sos,simul eum capite manibusq; in Cistam chlamydeopertos, pro natalitio munere matri misisse. Ex quo munere quantus
Cleopatrae illatus sit dolor, quilibet iudi
cabit. Maior crudelitas, &serme iuxta naturam incredibilis, Antipatris Macedoniae Regis fuisse apud eunde Fulgo Zoc. scripto relictum reperimus, qui cum in regni diuisione mortuo Cassandro existimaret, Thessalonicam matrem suam ad Alexandrum filium natu minorem inclinalie, adeo ei indignatus fuit, ut quanquam ipsa effusis lachrymis eum oraret, apertoque pectore ubera, quae suxissetiostenderet, & a se genitum ipsum atque enutritum esse ei in memoriam reuocaret,ita ut omnes astantes ad maximam Com naisera
tionem impelleret, ipse heu nimium saeua & inaudita crudelitas nullo quidem
suspirio edito,inaternas preces surda praeteriens aure,cam ultimo subiici supplicio mandauit. Ex t contrario reperiuntur mulieres, tam benignae& fideles, ut etiam propter facta nefandissima,aduersus eas a viris per petrata,non irascantur, cuius rei clarissimum Tertia assimilia Africani prioris v xor nobis praebet exemplum, quae cum sciret virum suum cum serua sua cubantem, ne eum impudicitiae reum .aget et, dissimulauit, imo tam procul a vindicta Cius abfuit animus, ut etiam post obitumviri seruam manumissam suo liberto matrimonio coniungeret. Nec non Sulpicia hoc nobis praeclare testatur, cum Lentulum virum suum a Triumuiris proscriptum, in Siciliam, etiam matris dissuasu non obstante, famulari induta veste, sequeretur, animum suum syncerum sei psam proscribendo coniugi manifestans, ut refert valer. Max.dict.mem.lib.fe.I. Ideoque minime oportet concludere; Mulieresad malu procliuioressunt,quam viri. igitur non est praesumendum maritum iniuste uxorc expulisse, cum saepenu merd mulieres benigniores sintsiviri,licci