장음표시 사용
81쪽
66 1oannis priae rici Solis I C. I ractat.
Is prauam & irrationabilem , probatur ex eo , quod is qui ludendo perdit, dolum
committat, ut in i .sblui. huius quaest. dictum est. Cosuetudinem vero permittentem dolum ellcyra ira ni S irrationabilem, nemo negabit. Ergo per ius ciuile dccanonicum e medio tollenda. ,
Non obstat quod per Suar. & GomcΣ.s i pra dictum est, quia isti secundum prauum patriae eorum usum loquuntur,iuxta quem, heu dolior, multi totam suain ludendo consumunt substantiam. Praedicta plane demostrant, illud quod coniunx ludendo consumpsit,in suam lucrorum partem esse imputandum. De materia ludi vide Paridem a Pureo. Bart. Caccia. & Stephan. Cost intractatib. de L. do. Paul. de Cist. l. Pumtanm. g. 7quta. de
dore de maudadi. Hieronym. agri. inrepe-' tin prooem. num. an. Vt a 'notat ex g illud eius d p. ooemi),quo l scholare . non debeant lia deri , nec se .mmiscere ludis, quod proh dolor a ni ullis scholaribuq pellime Od Iecitatur , qui totum corpus, & quod magis e st, i pium salutare tempu, ludendo cola: umunt , quo ad sti dia sua tractanda, alia, quc a. tes adit: sicendas uti inertio de. bcrcrit, ut ingrauescet te aetate scitent. quo ea tranquille uti fruique possciat. Sint qusio, sint isti memores istius Alam: Dum calor est op hra Hesformua laboras, Ne pereat dum nix venerit in ame:
Vertim multi reperiuntur, qui noctem diemque in ludo consumunt, nec ullis admonitionibus acquiescunt, sed potius
admonentem suspensb ut dicitur) irrident na . Essctar digni huiusmodi scholares, si semel admoniti non acquiesce. teur,vi mitterCntur ad parentes, ut quondam Sal manticae tactum , referente Di daco Per. in addit. ad detur. so tract. --
A n vero coniunx unus atrerius lucru m, idendo acquisitum, debeat participaret& a contrario sensu dicendum vidctur, quod non, per ea 'litae tradidi in q.ι9. Cum t tamen aliquando cupIdit vOloptasque vincat rationem, de praestantia hominis alienum non sit, ut vortute Suoluptatum quadam mediocritate temPUruntur , videtur praedictae conclusio. , is exceptio esse, ut non procedat in his,
quae consumpsit vir in ludo honesto, puta palmario , vcl alio huic simili. Legi mus t enim Scaevolam virum grauissimum,& Iureconsultum omnium discrtissim uin, pila saepe& libenter lusisse. Re. perimus etiam Alexandrum , cum a mi litia & rebus seriis vacuum aliquod rem pus dabatur, pila saepissime usum. Octauium quoque Auguitum, omnium taesarum fortunarissimum, ludere frequenter non erubuiise inuenimus. Ideoque cum ludus pilae a praestantia hominis a. lienus non sit, nihilque fictum, vel simu latum at xluod in sc habost, merito quod in eo conlumitur soli marito non erit imputandum.
AESTIO XXIV. An virus coniunx altero superstite,
habeat liberam donandi potestatem quoad partem suam de bonis, co-
S v M M A R I A. r Maritus non sium habetpotestatem donandi bona constante matrimonio acquisit, qVoai patrem fam , sitaetram quoadparrem nis contra nedum ad parrem m
Exheredatu pater expresia nominare debet. Ir Insonunium contriu coniunx debes partii i rem data opera eveni f.
ra Interpretario lsili Q. prosoc. r. Flam m. donare non polys, eriare si bia ram pecusi, administrationem has eat. Is Donare fisperdere, furoris quada ecies. 1σ Largitin res ahena furtis Ges dicior. 1 Donare de bonis acquisit multer an psit.
Duplicitor veram sententiam oppugnans. CIRCA hanc qui estionem dupliciter
posse dii putari nobis visum esh. Piimo
82쪽
quod' hon solum maritus habeat facustatem donandi de lucris, quoad partem suam, i ed etiam quoad part c uxoris, hocque principio isto argumento videtur coprobari. Cui in totum lucra datur alienandi potestas,ei etiam datur in totu ca donandi
facultas. At marito talis datur potestas, ut supra inq. a I.declaratum. Ergo,&C. Maior probatur per II. et ju-.cut. V. si dicitur, quod alienatio iit omnis actus, per quem dominium transfertur,&sub ta. li actu comprehenditur donatio, ut colligitur ex dictione illa, Oninis. Ideo quod dicitur dea irenatione, idem dicendum est de donatione. Clarior text.cstinc. nul&.derabisi Ere . non ahem in quo expressium, quod ubi prohibetur alienatio, videat Urprohibita donatio. Ergo a contrariose n. tu, cuius eadem est disciplina .li f. n g. n. qui satιularaogant. II.quι suntμι velaben. Q. V vesen b. parat.demst.συ e.numo. Vbi in totum permisra est alleuatio, In totu quoque videtur permissa donario.Sed marito
in totum permitii tui alic nare lucra. Ecgo&in totum donare.
I l. Posito quod unus coniugum non habeat nisi modietatem omnium lucrorum: tamcn si medietatem alterius coniugis donet, valet idonatio tanquam rei aliena , ut constat rol. tu pro ὀnat. Δ est Glosisti stibus.s n.de donas. III. Si unus coniugum , praesertim maritus, omnia lucra, constan re matrimonio acquisita, non posset donando in alium transferre, scqueretur quod maritus rumpropriam alicui donare non posset. At consequens est falsum , quia lucra etiam per uxorem acquisica propria mari- dicuntur. let. 11. de donat. inter mr.c uxor. ubi acquisita per mulierem acquiruntur marito,& sic eius propria sunt. Ergo,&C.
IV. Qui habet donandi potestatem, potest donare etiam iniquo. At vitias Coniugum habet potestatem donandi, ut supra declaratum. Ergo potest donare, etiamsi inique hoc fiat. Maior expresse docetur ex definitione 'potestatis siue volontistis, quae nihil a. liud est, quam libera facultas praeferendi
ibi: Cum quidam ita Dei mo tys - νει qu fm rogo restituα tiberu mcis, quibin voles,Mar. .esim putauit post Hredem is indigumn Missem. & hoc propter solam fidei commissarm voluntatem , qua heredem iniustum iusto praeferre potest. Ex hoc argumcntri summatim patet, quod cum hoc in casu sit quaestio voluntatis,quod possit fieri donatio respectu uxoris etiam inique.
fortunium & calamitatem coniugis, Ur habetur in L aa. Acum dotem. g. r. simaritus suur. matrimon. Sed donare est perdere, l . f. in amin inpran. de donas. & sic in fori unium, quia is, qui perdit, videtur se nil rein fortunium. Ergo illam donationem, tanquam in sortunium, debet pati di participare alter coniunx, qui non donauit. Hoc argumentum videtur confirmare text. in .edes e. s.consulari. deperit. hereae las in Lqui Romae.nussside veὸ ι. ob . Go-
V I. Leges, lucrorum ali cnationem &venditionem marito concedentes,generaliter, tam in alienatione onerosa, quam lucrariua, loquuntur. Ergo etiam eodummodo,tam de onerosa, quam luciativa donatione videntur disponere, quia, ut dictum est leges eodem modo, quo loquuntur de alienatione, videntur etiam loqui de donatione. Ex praedictis videtur concludendum,&c. Subscribit huic conclusioni Gomez.
becundo 'non leui videtur posse ostendi ratione, quod unus coniunx non suam, nedum alterius. coniugis partem, citra eius consensum possit alienare. Plin. o propter fraudem , Nam altet coniunx minus lucrum lentiret, si unus medietatem lucrorum donando in alium trans serret, cum una parte tam commode luc rari non posiet,quam si utraque ei sci coniuncta. Etia obiiceretur, lucrum ex parte alterius coniugis acquisitum, in totum etiam ei acquiri , donantiq; nihil ex co computere, respondetur hoc raro contingcre, Δ donantem sub falsa laboris industriaq; specie se defendere,vel rixis vultuq; toruo, &aliis machinationibus se eorum participem reddere. Α rarb igitur contingenii. bus nihil inserendum est, vulg. Ex his etiam sequeretur, quod sbcietas , quae ostin ter virum & uxorem, non esset Iiuiplici. ter appellanda societas, sed cum ilio ad. di tamento leoninam sbcietatem eam denominare deberemus, quia filial contria sdiciri ir id icta . quae hoc modo contra
83쪽
g8 Ioannis Frideri et Solis imo Tracta .
hitur, ut unus socius participet in damno societatis, de eius autem lucro particeps fieri nequeat.Sed haec societatis conuentio a iure omninbest reprobata , teste Vlpian. in cap. s non fuerim. g. t rasto. prosc.v-bi: i risto refert Cassium resondiue elaum
triem coiri non posse, ut alter lucrum tantum,a
ter damnum sentiret, se hanc societatem ison nariositam cppesiare. Et paulo post: in qu ι-mum enim gens scieram ere, ex qua quis δε-
Verum hic multae possent in medium roserri rationes, quibus probaretur,eXis donationibus multa pericula, multaque vitae incommoda coniugali statui e- uentre posse; sed quia illa unicuiq; facilis excogitandi facultas esse videtur, hisce huic parti finem impositum esse volu
Ex his in totum marito donandi adimi potestatem apparet. Hanc conclusionem Anchatani con-l firmari authoritate, excon Ioa. declaratum habemus.
Vtrumque negans. NEOAτivAM ' su stinendo partem
ad I.contrarium respondemus, quod quidem maritus habeat in totum facultatem alienandi luoa, non autem in totum donandi,quia hoc ex potestate alienandi non conuincitur, ut per se satis patet. Praeterea non bene arguitur in d. contrario ab alienatione ad donationem, cum in maiori propostione non tangatur,quod tamo debebat,nem ph, quod vir habeat pote. statem alienandi lucra sine dolo defraude. Recte igitur hoc modo pro maiore eius solutione argumentum istud formemus. Marito datur absque dolo de fraude in t tum lucra alienandi potestas. Ergo etiam absque dolo & fraude in totum donandi .LLC. defund M. n. Ciaer .ahenande.nulli. de reb. Eccles non aliems La. C.de usucap. o emp. sibi Doct. Hoc prςsuppositO,licet maritus alicui donet rem uxoris: tamen si hoc dolose faciat, tenetur illi tantum, quantum de re eius donauiti restituere, & ideo non dicitur proprie vel in effectu rem uxoris
Eodem modo potest responderi ad II.
Oppositum. Nam licet valeat rei alienael donatio: tamen a donante illa res,velesiis pretium est restituendum. Ad III. argumentum respondemus. minorem eius propositionem negando, quia i falsum est, quod lucr per uxorem acquisita,in totum sint propria mariti. Naquod dicitur inaeisI. rem acquisitam per mulierem , praesumi ex bonis mariti a quisitam, dicitur turpis quaest2s euitandi causa, ut ipsa l.indicat, hoc est, quado mu- lier neque bona ad matrimonium contulit,neque in acquirendo industriam vel laborem adhibuit, unde praesumi possit ipsam aliquid acquisiuisse, qubd tunc praesumatur lucrum ex bonis mariti esse ac quisitum,ne suspicetur mulierem adulterando, vel alia obscoena tractando hoc
His praedictis,ad i V. procedimus contrarium,praesupponendoqubd minor ab solute non procedat, scilicet quod maritus habeat, quoad medietatem bonorum uxoris iberam donandi facultatem,ut di. ximus supra Respondemus ulterius ad maiorem, quδd illa omninb falsa sit: nemini tenim datur contra iuris prohibitionem donandi potestas, neque illud probatur indo cum quidam. de legas.a. satis ex eademmet lege apparet.Nam posto quδd unus liberorum parentem ossemderit, verberauerit, simileque malum aduersus eum commiserit, propter quod exheredari posset: ramen si parens diceret, ro restituri tiberi, meis, qui voles o ipso satis appareret parentem hoc delictum filio condonasse,
vel exheredationem reuoca illa,cum alias non dixisset: qvibus voles. Nec obstat, si quis obiicerer,exheredatum t vel tale crimen perpetrantem non venire nomine liberorum. Barn ad puer iam. num. ao.de inof .lsament. Badd.in Auth.nout a nu.ffC.deme c. telament. Alex. in te essiduo buff.nums. OI. &sic non loqui de exheredato ι quia respondemus hoc nihil contrariari. Nam licet quis tale perpetraret crimen,propter quod exheredaretur: tamen si semel a parente sie receptus, non dicitur amplius exheredatus, sed aequiparatur aliis liberis, qui tale crimen nunquam commiSCrc.
Et quod i hic nullus iniquus filius fue
rit, probatur ex eo, qui id parens eum non expresserit, quod alia, necessario facere debuisset, si eum a sua hereditate alienum
84쪽
Contro. de Bon. Constant. Matr. a C Q. Οὐ
Non' obstat,quod in maiori propositione V. argumenti dictum est, Coniugem participare omne infortunium alterius Coniugis, quia hoc verum est, si istud ca- se vel fortuito euenit, secus vero, si data ad hoc opera, ut contingit in donatione, Dum duob. g.damna pro sec.
Neque t obstat, si quis diceret furtum
commiisum per unum socium nocere to.
ii societati, licet data opera Vol culpa unius esset com mi ilu m,tex. in i igitur. Uoc. quia respondetur hoc procedere,quando altero sciente per unum tale furtum per. petratum est. Nam licet tunC alter socius
furtum expressu non commiscrit: tamen tacite contentiendo uni socio,tale furtum perpetranti,&commodum eius communicando, satis commisisse dicitur : ideoq; non videtur mirum,utetia eius consequatur damnum. Et hoc modo cst interpreta das Lyigisur ut ipsa naturalis ratio suadet, quod ubi quis commodum scntit, sentiat etiam damnum, leg.secundum naIuram.H regia. Iur. Institur. dei leg. patron. tui. f. cum autem. IOD. de empl. or vendit. leg. id quod. depen se comm. rei venae leg. . f. sed cum. C. defuri. Secus vcro, quando unus socius solus,altero penitus ignorante, r- tum commisit,quia tunc etiam socio committenti duntaxat nocebit. dict. l. fgitur.
Cum poena suos,& non alienos debeat sequi aut hores. Lsancimm. C.deparn. d. Uedo silete. g. consuluit. ubi Ias. GomcZ &albinquiunt, quod quis in rebus propriis, alteri nullo iure debitis, non solum habeat donandi potestatem,verum etiam abutendi, cum alias nulli sit licitum aliena cuiquam
Ad VI. veniendo contrarium, eius negamus minorem,quia iuri minimc consonat, quod is poenam non mereatur e ten . tur enim coniunx donans resarcire damnum coniugi non donanti, ut supra declaratum,neq; minor docetur cx eo,qubdalienans omnia lucra non teneatur alteri coniugi, vel eius heredibus ad restitutionem, cdm hoC tantum procedat, quando non animo fraudandi uxorem a. lienavit.
Respondetur ad antecedens VI I. argu menti, illud quoad maritum donantcm
vel alic nantem procedat, & non uxorem, nisi expresse in alienationem vel donatio enem consenserit. ζ'. His ' absolutis, ad secundan c riorum partem progredimur, maritum non quidem suaIn, Dei xoris lucrorum medietatem doni cultatem habere. Et respondemus ius partis motiva, quibus di et dira . ir: dem ex ea donatione contingcre hoc falsum esse, cum Vni coniuga Planni nihil noceat, si altor totam bonorum Dio. rum partem doniando in alium transferar, quia si nihil in societatem attulerit, nihil quoquo lucrabitur. Neque in contrarium facit, quod quis posset sub fallo laboris & industriae praetextu s e defendere, cum illi praetextui non credatur, nisi legitimc de labore Nindustria probatum
Prqterea quod de rixis dictum est, nihil
arctat. Nam si maritus rixis & aliis machinationibus te lucrorum. ex bonis mulieris acquisitorum participem faceret, posset de hoc mulier eiusue hercites Opponere, & illud quod marito ex eo obuentum reuocare, ne ex dolo commodum sentiret.
Vnde etiam dici non potest, quod talis societas dicatur leonina socictas, cum ubiq; in ea aequitas obseruetur. hHae praedictorum oppositorum solutioncs ad probationem riostrae sententiae licet sussicerent: tamen ut veritas se. quentis conclusionis magis cluccscat, quaedam addamus. Primo i rex t. inleg. sti m fam .de donat. ubi filiussam .donare non potest, ctiamsi liberam pecu hJ administrationem habcat. idcm rc xl. Inleg. conIra
iuris. Ss fuim. de pact. Sed maritus non
magis habet, quam liberam bonorum v. xoris administrationcm, ut recte sentit Zas ad dedissone. o l. diuortio. f. cun
detur. At. se l. diuortio. g. fundum. ibi: quasi in aluno inuenti. Ergo eius bona donarcnon potest. Rationem addit I C. in dict.L
s Finfamis quia administratio peculij filio,
Sed i quia donare est perdere, L contra iuris. f. iis ius. de pact. l. P amit eod. ii
l. cum deindebito. deprobat. Bertrand. consi.
85쪽
Ioannis Friderici Solis I C. Tractat.
num. F. Volum. I. secundum quosdain
donare est furoris quaedam species, Socy n.
consit. 73. num. II. volum. I. Bertrand. con Ior. volum. F. Vnde sequitur, quod marito non concedatur administratio bonorum uxoris, ut donet. Praedicta non procedunt
in Regibus & Principibus, quibus propri
nam spoliare est prohibitum. Ergo saltem effectu aliter & rem alienam do
III. Qui de lalieno largitur,speciem fur
furt. At si unus coniunx de alterius bonis donat, de alieno largitur. Ergo speciem furti committit,ac consequenter talis donatio est prohibita. IV. Est text. in II. g. r.quod iussu. ibria videtur ad omnia iusiisse, nisi cena ει at quid Ohι-
V. Quod iure ad nos pertinet, sine facto hostro nobis auferri illicitum est, via. l. id
lucrorum est alterius coniugis. Ergo,&C. Alia, quae pro hac parte confirmanda adduci possent, breuitatis causa omittImus. I An autem ' durante coni ugio uxor sine consensiu viri possit partem suam donando in alium transferre, quaestionis est' Secundum commune Doctorum responsum videtur dicendum, quod non, quod vult quod vir sit dominus dotis, etiam de iure gentium. Salycet. in Lin rebus. C.detur. dor. quom refert & sequitur Ang. de Aret. Insiquib aben.licet vel non.in princi refert ev-
Ergo a fortiori idem dicendum de bonis,constanto matrimonio acquisitis. S gur. Zisc.numcir. videtur concludere contrarium. Dicit enim, quδd quamuis maritus dicatur dominus dotis: tamen ex eo
non sequi, quod sit dominus totius lueri, nisi specialiter mulier marito hoc consti
sed haec praedicto communi Doctorum placito non videntur obstare, cum maritus plus habeat iuris in lucris, quam in dote, potest enim indistinete vendere lucra, si illi & uxori expediat,non autem dotem, o r. qmb. abo. Ecet vel n. vel in casibus expressis,in I. quamuis. eum listeresolui. matrimon. Vnde videtur dicendum, quod mulier non habeat potestatem donandi lucra absq; consensu mariti, neque obstat illa iuris theorica, qua dicitur,eodem modo operari oppositum in opposito, sicut propositum in proposito .c Muanw.3 sivenaetoriog. siprocurator. de arit e r.quia propter mentis fragilitatem, & minorem in coniugali statu potestatem, illi minus a iure tribuitur,quam marito. Et haec est vera ratio, propter quam mulieri minus potestatis cocedatur in donando & alienando bona, quam marito, quam ego reiecta priori ratione exhibeo. Nam licet crebrius a Doctori b. receptum sit, maritum e sic dominum dotis: tamen cum istud contra ex prcssos iuris textus pugnet, non erit attendendum, de quo puncto vide, quae latius diximus in irari . nosro controuerque δελ-
Concludimus,quod maritus habeat liberain, quoad partem duntaxat suam de lucris, constante matrimonio acquisitas donandi potestatem. Eiusdem conclusionis excoptio prima
est, nisi tempore contractus matrimonis conuentum sit, ut uxor d bonis, eo constante matrimonio acquirendis,nihil debeat participare: tunc cnim vir licite omnia bona, etiam per uxorem acquisita, donare potest, & hoc cx ipsa conuentione, a qua contractus legem recipiunt, II. gsconueniat. deris. Cuius replicatio est, nisi coniunx per talem donationem legiti mam,liberis iure naturae debitam, detrahat, text. in L eum raID.de bon. dam. g. Primum ita e. Authent.dehereae seskiae Bald in Atiliant qua muher.num.a. Cri n. Ecclesubi ait patrem filio legitimam auferre nopolia, etiamsi Deo date vellet. Quod idem approbat D. August. dicens: se consultore filium non esse exheredandum,& Ecclesiam heredem instituendam, ut rcfert ut Ocap. n. II. quaest. M. AleX. conss. Ix volum . . refert sequiturque Gai l. a. obseruat. IIp.
Secunda exceptio est, nisi esset dona tio necessaria, & non ex mera liberalitate procedens, puta ad filias dotandas, ad eas alimentandas, vel si te aliquid praestandum.Nam in illis casibus virieriam absque consensu uxoris, in totum lucta donarem P est. text. in d. l. F am. verss. quid ergo
86쪽
M AESTIO XxV. An mulier valeat tempore contractus matrimonij renunciare lucris, eo constante acquiren
SuM MARIA. Renunciare non potin musire bonis, e-sante matrimonio acquirendis. contra nu.
Donatio inter virum s uxorem Hyproh bisa viduate priuata es non publua. Obllatio naturalis non nasicitur ex contractu iniquitatem continenti. P Legatum minor repudiare non potest, etiam
1ntercedente curatoris authoritate.
Fidei humana nilat magis conuenit, quam ea quae elplacuerunt custodre. Pater num possit contrammatrimonisum-
marito, ne eius silia de bonis consanu -- tram.acmsitis capiar. prohibitio duecta in personam, iuramento an tollip ἔ. Forma o modo astaturo' scripto iuramen-ro renuntiari nequit.
augeri vel minui non poteII. II miser dolo ad renunciarionem bonorum &erandorum non I inducenda. 1a Falsum committit, qui tacet quod dicere ibuit. 13 Do Misfactis occultispraesumitur. .r Dolum excludit quavis causa. Is Contractus a Iudice confirmasus ΔΓ asumptionem excludis.
PARS I. NEGANS.ΡRo negatiua ' huius quaestionis sen
tentia tuenda l. hoc modo argumentari potest. Quodcunque alicuius donationis sapit naturam,adeo inter coniuges est prohibitum, ut nec iuramento confirmari nequeat, ut multorum Interpretum uostrorum authoritatC Comprobatum habemus. Bala. ad Ls quis inquilinos.
f. . delegas. r. ormi. r.de donat. inter vir. suxor. Bartol. in crum quis .f. nulI.delegas 3. Salycet. & Fulgos ad LI. C. de donat inter vir. uxor. idem Salyccr. in I. cum multa. C.de donat. ante nupt. & multi alij, ut infra
quaest. o. videre est. Et inter alias haec po test esse ratio, quod donatio talis fiat propter libidinem , N: sic meri id tanquam
contra bonos mores prohibita, leg. non δε- . tium. C. de lemb. iuramento haud conuali.
datur. Dissent. t Bartol. m quispro eo. in . is fideiussi. se in La. de donat. inter vir. o
uxor.&Bald. inrepetit. leg. a. de iureiur. sibi contrarij. Idem tenet Paul. de Castr. adleg.pacta qua contra. C. depact. Angei. consil. . Alexand. conss. I. voLm. 2. est crebrior Scribentium opinio, ut ex Suar. adleg. I. de lara arrin. aliisque pronunciamus, de quo uberius in His. quaest. o. disseruimus. Cuius rei ratio inter alias haec videtur,
qu bd talis donatio non publica, sed priuata utilitate prohibeatur. At talis contractus, quo renunciat mulier lucris, sapit naturam donationis, quia medietatem bonorum lucrandorum contrahendo in maritum transfert, sicq; pauperior cssicitur.Ergo prohibitus.li. Ex t contractu iniquitatem continenti, non nascitur obligatio natura Iis. Lao. nonsortem. infin. in princ. a tonae Diab. Bald. in Rubr.de iureiur. LI. At contractus, quo mulier renunciat lucris;durante coniugio acquirendis, continet iniquitatem. Ergo ex tali contractu non nascitur obligatio. Minor propositio hoc modo do. cetur: Mulier si renunciaret lucris, suos
heredes priuaret, quia tantum C a mortua non acciperent, quantum alias accepturi fuissent, hoc est, medietatem lucrorum et priuarentur & coniuges mutuo amore, si talis contractus de iure licitus reperiretur, quia si uxor sciret, senil de lucris accepturam, Otaci mu Ito uegligentior in eis acquirendis ac custodiendis, quam alias, si se fore eorum participem crederet: Vel quia mulierum genus est auarissimum. les. sed siego. in .sibi gloss. ad Velge. marito furtiue romacquisitam abriperet, abreptam perderct, unde contentiones, diuortia, susurria,
murmura, caeteraque malorum opera in . ter eos orirentur. Ex quo constat hunc contractum apertam in se continere iniquitatem.
III. Si mulier posset renunciare lucris,
87쪽
sequeretur quδd parenti legitimana posset auferre, vel salic eam diminuere, cum potuisset esse,ut multa i ucrata fuisset, si renunciasset. At consequens est falsum, ut
IV. Adducitur ' text.is l. maseputo. fundum. de reb.cre. ubi probatur, quod minor, etiam cum authoritate curatoris, no
possit repudiare legatum rei immobilis sibi relictum sine decreto,quod idem hoc in casu de muliere dicendum videtur. Ex his videtur concludendum, quod
mulier non habeat potestatem renunciandi lucris,constante matrimonio acquirendis.
loannis Friderici Solis I C. Tractat.
PR AE DICTI si non obstanti b. Contrariam uti veriorem tuendo sententiam, dicimus minorem I. argumenti propositionem legibus esse improbatam: nulli bienim utroque in iure probatur, quod talis contractus naturam sapiat donationis, cum impossibile sit, quόd mulier per talem contractum constituat viro donationem. Nam mulier no potest donare quod non habet. Lucra quae adhuc sunt acquirenda,non habet. ErgO,S c. Licet enim mulier renunciet lucris, contingatq; exinde, ut vir aliquada multa lucretur: tamen ex eo non sequitur,qubdmarito sint data ab uxore, cum nunquam propter renunciationem uxoris fuerint. Praeterea praedicta iura loquuntur de donatione illarum rerum, quaru dominium in ulter inpraesentia habet, vel certissim Efuturum non ignorat. Bonorum autem lucrandorum dominium non habet, neq;
de certo futurum scit. Ergo praedicta iura hoc in casu non procedunt. laod dictum
est in eodem contrario, eandem prohibitionis rationem hoc in contractu militarc, quae militat in donatione, minime verum est. Nam quδd dicitur donationem ideo esse prohibitam, ne unus opulentior, alter pauperior fieret, intelligendum esti de bonis propriis vel patrimonialibus, quorum dominium habemus, vel de certo ut diximus habituri sumus. Ad II. respondemus,minorem eius positionem negando,quia falsum est hunc
contractum in se continere iniquitatem, neq; illud docetur ex ratione, ad hoc Confirrixandum citata, qua dictum, mulierem ex isto contractu heredes suos legitima priuare, cum non faciat contractum, quo
abrenunciat bonis propriis, sed ialtem iu- turis, incertis, dc adhuc acquiredis.Quare dici non potest,qubdin praeiudicium suorum heredum talis contractus fiat. Praeterea quod dictum est in eodem argumeto, ex tali contractu coniuges mutuo sese
priuare amore, minime verum est, cum potius mulier ex amore contraxerit, ne
felici ad matrimonium progressu careat, unde quod semel illi placuit, amplius displicere non potest.Quod de m ulteruinauaritia peccato maximo dictum est, non ligax,quia si ex insidiis de lucris marito aliquid auferatiurium committit, unde merito a marito esset taxanda, cum ' nihil magis fidei humanae conueniat, quam ea quae semel placuerunt, custodirC, LI. pact. ubi Bart. refert, quod Aristoteles saepe Alexandrum Regem admonuerit, ut pacta seruaret, alioquin ipsum malum sinclecuturum. Et dicit Isocri ad Demonici. Verborum magis, quam pecuniarum deposita esse tuenda. unde de IC. in II .de const. c. air,graue esse fidem fallere. III. Argumenti propositio maior neganda est: non enim sequitur; Mulier potest renunciare lucris: ergo parenti legitimam auferre, cum ei non cx lucris non .
dum habitis, sed ex bonis propriis &praesentibus legitima debeatur. Respondemus ad IV. argumentum quod illud sit verum, & procedat in minori, cui non solum interdicitur donare&perdere, sed etiam dc sincre acquirere,
secus vero in uxore, cui tantum prohibe tur,ne diminuat patrimonium. Ad has praedictas soluciones confirmandas primo facit optime seXL. & not. in c. I. de . nia. admorganaticam contracto tib. seud. ubi valet consuetudo vel pactum, ut uxor
eiusue filij non possint gaudere de bonis
mariti,etiamsi maritus postca locupletior factus sit. g. Eguae Institer c. Barr. adi. cIAM poterat. insis. ad Trebet. Hoc t secundumqti Osdam etiam procedit, quando patertzmpore contralius matrimoni j constituat dotem, &Cum genero paciscatur, filia praesente S: tacente, quod de bonis,c5ilante matrimonio acquirendis, filia nihil capiat, cum pater valeat adiicere hanc conditionem, quando filiae dotem con .stituit, arg. u.qMiles. Har. matrimon. ol. I. de pact. dotalfac. text. in cap. uno. de des mss. impub.
88쪽
im b. ibi Doctor. Bartol. & alij adl quae dotis. lui.matrimon. FHoc autem multis non placet,qui volunt patrem non posse absque expresso filiae consensu in bonis constante matrimoni bacquiredis ei prae
Facit optimo quod dicit Bal. in L siconstan
te. in . C.de donat. ante nupt. quod quando occasione coiitractus, per dispositionem legalem, alicui tertio ius est acquisitum,rci vel spe, ab illo contractu non posse recedi in eius praeiudicium, nisi eo consentiente. idem sentit Bartol. Ac ath, in quι
Secundb praedicta pariter confirmant
notat. in leg. quia.de mutua. f. simandauero. mund ubi dicitur de procuratore, qui periculum in s e suscepit, quod commodum etiam erit suum. Idem dicendum de marito, qui periculum bonorum lucrandorum in se suscepit, ut facit per hunc contractum,quod is etiam debeat gaudere de commodo. Idem confirmat text. in quia poterat.ad Trebel. ubi si heres noluerit adire nereditatem, nisi periculo fidei commissariJ,commodum quod exinde accipit,nois, sed fideicommissarius habebit. Ex hoc rex. infert ibid. Bart.polt Dyn.qubd quando unus sociorum,unam artem vel mercaturam exercetium, vult ire Venetias,alter
contradicit,& illo inquit, proficiscar meo periculo, sicque ili4 inuito, suo periculo suscipit iter, magnamque bonorum Coispiam lucratur, quod alter socius non debeat habere partem tu Crorum. Idem tenent ibid. Angel. Paul. de Castr. Alex. &Ludou.& Ioan . de Imol. int postulant f. sto in huis modi. ad SC. Trebel. Paul. de Castr. inleg.pen. g. mancipiaslui. matrimon. Pro horum Doctorum sententia est casus optimus is l. v. si in exscia. s.funus. pro sec. ibi: Ita demum usuras partire debet socius si ocietatis nomine faneraueris. Nam si suo nomine, quoniam sertis periculum ad Gam pertinuerit , usuras jsivm retinere oportet. Ad idem est textus in L ι . sed se u .eoae
e, quae diximus in tractat. miro con reuers. elucrarii. U.37. in is c. Concludimus inflauae credu. ubi disponitur, quod licite debitor in fraudem creditorum possit re nuciare hereditati, aut legato in fraudem creditorum, nec possit reuocare per edictum istius tituli. Ratio est, quia licet non acquirat de nouo : ramen patrimonium non diminuit, pertext. inctum oportet g autem. C.de Mn.quabb.Vbi docctur, quod licet donatio inter patrem & filium sit pro . hibita: tamen bene posse fieri renuncia. tionem usu sfructus, patri in bonis fit ij de biti,& vide ibid. Bala. Salyc.Paul. & commvn. Doct. Postremδ faciunt etiam pro hac part de lucro dor.'mulierem posse tempore contractus matrimonij, vel etiam,secundum quosdam, eo elapso renunciare lucris, eo constante acquirendis. Hanc conclusionem tenet Ioan. Fabin rubrici Insilui. de nuρι. in . Suar. adleg. Ide labgaman. quas. a. GO me Z. adi. O. Tauri. LopcZ. inrepetit. cap. per ves s. de donat. ιnter vir. o uxor. ubi dicit talem contractum non solum fieri posse tempore
contractus matrimoniJ,sed etiam eo con stante Ampliatur haec concluso etiam procedere in renunciatione dotis, pcr maritum uxori facta. Paris. in eo I. Ia .voLm. I. Dec. in confit a st Andr. Barb. conss. s. via. a. Bocr. decisa . SOcyn. cons LII. . voLI. Socyn. iunior, consiZIoy.volum.I. Paul. de Castr. consit. υ. Potesta utcm haec ampliatio aliquam habere dubitatiorum, cum non sit merum lucrum,ut diximuSIn Iract. min.controuers.de lucro dM.q.II.
Eiusdem ' conclusionis exceptio prima est, quod non procedat, quando iὶatutum vel consuetudo prohibEt cum muliere contrahi non posse. Nam licci tunc mulier contrahat, non firmatur contractus,etiam iuramento apposito. Ratio est, quia talis prohibitio dirigitur in perse nam . tot.tis. deiuss.d .dent. σ ibi Glf Barrol. quod valde est notandum secundum Suar. adleg. I.de las arrhas. numer. a .
propter diuersa regionum statuta, ut semper considerctur. an statutum diri gat prohibitionem in persoDam, puta,
ut nullus audeat Contrahere cum muliete , vel Vr mulier non contrahat, nisi certo modo seruato. Nam si contra fiat
89쪽
conua , i risium ut iuramenis. Ratio est, quis mortifera clupa, si statutum vel l. non obseruaretur, inde resultaret, cum scriptum sit: non obed mis ines morte marinunca'a emammo ed. per ea,quae not. Hostiens& Ioan. Andr.
Castr. in si qui ro . de HUC. ubi Paul. inquit, se saepius sic consuluitIe. Alexan.
δαί-.num. n. sed dicit sententiam Bart.& sequacium crebrioribus Doctorumhffragus probari, quam idem Alexand. ut Sinconsil. v. volum.r. Nos autem m ntrario Buid aliorumque responsum titati magis consonare,crebriusq;aDoctoribus receptum esset ronunciamus, Ut abunde infra q. 19 ostendimus.
Ex t supradictis infert Bald. in Rubris. de remneolmn.3. quod si mulier ex forma statuti non posset obligaresne consensi duorum propinquorum , & obligaret se etiam,dicta serma non attenta, cum iuramento, qudd non valeret obligatio. Ratio est,quia ubi deficit forma, defieit ius
ivi Insert ' idem Bald. HEI. r. DE ME. eo . qudd ubi statutum imponit pretium
in rebus vendendis, & si non observetur, nihil valeat contractus, etiam iuramento affirmatus, quodperpetis memoris commendandum reputat. til secunda ' exceptio' est, nisi maritus dolose uxorem ad talem renunciationem induxisset, ut in simili dicit Glossis inquis. C.de re cinae vendis.debet enim uxor scienter renunciationem facere, eamque apertis verbis exprimere, tam maritus velatis verbis uxorem ad ali 45uid faetendum ves praestandum disses lueeree quod alias non posset. Et si quisis, modo aset: dicitur dolum comma-
Falsum ' enim committis, qui tacet, I 2 quod dicere debuit, vel qui loquitur insi disse, ut testis. Fac. l. - . C. de scop. vi Notarius,vide Ciceron. s. os . Onu.ri
Committitur etiam dolus ex ol curo loquendi modo, ut quando non maestintelligi, quid dicatur. Bild. in n.
I . Coddehereae instit qui dolus appellatur abscondita mentis machinatio. l. D. Balae C. de Dig. Iccirco quando maritus contrahendo cum uxore dolum commi tit, non debet illi prodesse,quia dolus mi ni me debet patrocinari doloso. I. verum. f. hoc quoque. proso G gιn l. Tisio. in princip. ad munis p. BAd. adloinfantem. C. de legat. Unde meritb pactu in dolesum infringitur doli exceptione Icumpostea. depaci. Praeterea quod in hac parte dictum est, hunc contractum , per quem renunciat mulier lucris, posse etiam fieri constante matrimonio, istius exceptio est; dummodo contractus non occulte fiat. In ' factis enim occultis dolus praesumitur pro pter clandestinitatem. Bald. interror.esi, C. de ustis Osa. ignor. sin I. Lin. C. de risu nut. ct tr.Cdemteraemare. Item praesumitur, quando mulieres asserunt se eici laesias, Bud. MLompostea. C. depact. Item praesumitur dolus in eo, qui mendacium dicit, si sentit lucrum. Loeleg ura. hi: Pomponias. sibi But. dedolo mac οἱ r ememptam. C. de falsi Hae&similes iuris praesumptiones dicuntur liquidissimae proba
ris. q-ties.*.qmdolo probas Idolum Crita dolo. Regulariter autem hon praesumitur dolus,ntii probetur. I dolum Cis dolo. d. quotus. f. quiddo. or iti Donor. Et quaeui causa' etiam minima & temeraria, fatua seu bestialis, excusat a dolo praesumpto. Utur. florea. deI..c Uibi: PorHIs remis sine dolo malo in Merrare morari, ut Iete menio secuset Ebertatem , quod nussim momenti Usi ignorat, vel vinduti imposta quem minum esse pararim, cum non esset, vel Morasin eis quasi liber , cum Irrum Sed in hoc nat fauore liber
90쪽
derabis, licet Viui. I. de Io. .a. generaliter loquarur.
Ne ' autem dolus praesumatur,suade. rem marito, ut ad istum contractum confirmandum Iudicem vel Notarium cum duobus testibus adhiberet e contractus enim a ludice confirmatus, doli praesumptionem excludit,neque laesio ultra dimidium iusti pretij, ad rescindendum con- tractum allegari potest, text. inca .prasem tiride renunc.text.in LI. C.de praeae se inmus . C. depa Z. M. a. C. dersindurarat. Barea L expresim. ππ.r .de appellas.
RS AEST1O XXVI. Cui nam incumbat onus probandi tepore distractus matrimonij, quam
tum Vnus coniugum tempore eo n-
tractus in bonis habuerit, ita ut sciri possit, quantum eo durante lucratum sit,defunctine coniugis heredibus, aut superstiti con - iugi r
Pauperem vel dirutemst assereni id obare rennuris nustptavissitatem extrinsecum qui proponit aram
- Heredi non plus esse in heredisue serenii
Rei conuenti nuda assertium creditur. Arrharum datio an excedat decimam, nonsiperstiti coniugi, sed defuncti heressibus
.is probandum. i. P. fir aprobanssi onere leuatur. υ Possisso in iurefauorabitu ia rivissio rei coniugi ab abero conruge donara valer,sicet ipsa donatissit inuaseri.
PARS I. AFFIRMANS, Heredibus defuncti probandi o
nus incumbere..L IRcA hanc ' quaestionem prim bdicendum videtur, quod her libus d
functi coniugis incumbat onus probandi, defungium vel pauperem fuisse, vel diui
ubi lex imponit onus probandi ei, qui allegat paupertaic m. Glols mag. in La.de probat. ubi plura iura ad hoc probandum allegat II. Probatur ' hoc per GloK. M silpro rei. istud.cog.Vbi singulariter inquit, quod si diuitiae sint causae intentionis alicuius, ille debet probare se d iuitem, si paupertas est alicuius intentio, debet scprobare pauperem. Hanc gloss. approbat Bartol. ibid. x dicit eodem modo etiam intelligendam esse Glossis d. La. Vnde dicendum videtur, quod ubicunq; diuitiae vel paupertas sint causς,& fundam ctum prioris allegantis, quod ei incumbat onus probandi. Est casus ad hoc sing.
Bald. in princip. C. quando sic. vel priuat. pes ubi est casus, quod fiscus non potest agere contra debitorem sui debitoris, nisi debitor principalis non sit idone. us, nec seluendo, & docetur ibidem,qubd fisco incumbat onus probandi, de bitorem suum non esse idoneum. Et sic habetis casum, quod ubi paupertas est causa intentionis alicuius, quod illa stprobanda. III. Adducitur 'ad propositum autho.
est sili AK. in eap. bona. de elis. Vbi dicit, quod si negetur qualitas facti, utpote non est probus, non diligens, non soluendo&c. quisit ei qui hoc proponit,onus probandi incumbat. Hoc ide approbat Abbin My. cap. bona. confirmatur etiam per Glossis cap. darim.depraesium . ubi dicitur, quod is , qui Ecclenam inopem ellae di cit, ita ut eius reditus non sumcialit ad alium clericum recipiendum, debeat hoc