I. Bodini Methodus ad facilem historiarum cognitionem

61쪽

- IOANNI S BOD INI' Minuto religionis ac Deorum metu omnia templa Gallorum spoliasset, ac aerarium sanctius, quod Pomprius aperire noluerat , diripuisset. haec enim Caesar atque his similia jactabat, ut justam belli suscipiendi causam stametii, nulla justa

causa cuiquam esse potest adversiis patriam a ma capiendi ὶ habere videretur, quae vero debellis a se gestis conscripsit, ex magna parte vera judicantur, praesertim cum Imperator lege Porcia prohiberetur falsum caesorum numerum ad aerarii tribunos deserre, alioqui triumpho dc imperio cujus causa Caesar sceleratum esse justum putabat: caruisset. quae lex ut impune violata ut, attamen infamiae metus hominem gloriae cupidissimum retinebat, praesertim cum se vivo sua scripta in vulgus manare pateretur , dcinnumerabiles hostes liaberet, qui se mendacii coarguere potuissent. argumento est , quod Ciceronis Catoni Anticatonem repositit, sed uascripsit quasi reus apud judices , ut ait Tacitus, caulam agere videretur. Quae igitur de stium . scriptis diximus, locum habent, nisi qui transfuga subornatus 3c pecunia corruptus sit, ut de Frossardo nonnulli putant,cui dubium est utrum plus Angli, an ipse plus Anglis debeat: cum M

perte fateatur se issi ulla maxima praemia cons Cutum, non aliter atque Aretinus, qui quem

laudabat id quod faciebat invitus 1 ab eo quoque se muneribus affectum gloriatatur. sic ra, men existimo verissime omnia is ibere potuisse, cum vel in rebus gerendis , dc militia magnam Iartem aetatis consumpsisset. patriae vero laues penitus oblivisci. aut aequo animo praeterire posse euto neminem. etenim Polybius, qui inter optimos scriptores verissimus habetur, cum de suis civibus ageret, sibi temperare non potuit, quin adversus Philarchum acerbissime investeretnr, quod Megalopolitanorum viri tem dc sortitudinem in bello contra Aristom chum dissimulasset. Eadem causa, ni fauor, Plutarchum imhulit , ut adversus Herodotumi s -οηρώας scriberet. in quo nihil aeque repre

62쪽

M E T ir o v v s H i s T o R. sehendit atque scripta de Boeotis ex Cherronaeis. Quis autem risum tenere siit, qui Sabellici, ' scripta legat, ubi Venetorum bella cum Romanorum gestis comparat ac ne Donatus qui μ dem Gianotus civis Venetus istam comparatib-nem ferre potuit . eodem morbo si morbus est suorum pupularium dignitatem honesto menda-VF cio tuerit omnes fere historici laborant . itaque libenter Caesari de Gallorum moribus scribenti: aut Tacito de Germanis : aut Pobio de 'R tibi manis : aut Amrritano de Francis assentior, cum

peregrini essent, & eorum de quibus scripserunt, antiquitates plane cognitas haberent. Sed zz p magna dubitatio me tangit, utrum historici laucat dare, vituperare, ac de re prorosita sententiam tuli ferre; an vero legentibus judicium integrum re- ea, ibiquere debeant. quod cum praecipue ad hist Dic ricorum delectum pertineat, rationes utrinquesti i probabiles asteram , re cuique judicium relinata quam. Nam cum historia nihil aliud esse deuis beat ,quam veritatis imago , re rerum gestarum j in vehiti tabula. quae in clarissima populi luce om-hzi nibus ad judicandum proponitur : profecto prae

aer judicium his loricorum plurimum de rebus ge-

celeti stis detrahit: propterea quod imperitorum anice, mos variis opinionibus prae eupare velle ubique dentur : prudentibus vero , qui Lalli nolunt, ob sp id ipsum, suia non ropati sententiam serunt,valua de suspecti sunt. illud etiam non parum obest, quod plerique historici cum rhetores aut philo- .soelios agunt, filum abrumpunt propositae na

sola rationis , dc legentium cogitationes ac mem

iret riam alio distrahunt: ut jure Timaeus utroque, ρ vitio notatus sit: dc cum ab historia saepius ad

reprehensiones digrederetur, kιτιμώP, re obtrectator est apῖellatus. cum autem nihil dissicilius issis se, quam recte judicare: quis non graviter seratrina historicum, qui nullam publici muneris aut consono filii partem attigerit, de summis Rerumpubli-

63쪽

M IOAN. NIs BOD IN Iec victorias disceptare t nam is qui Henrici benta cum Carolo. V Imperatore gesta complexus est ejus nomen praetereo i iudicem utriusque se ferens, tot ac tantis laudibus Regem cumii vit, vel potius obruit, ut eas laudes ne ipsis quiadem Henricus sine fastidio serre posset: Ium verta quasi sceleratum re ignavum hominem contumeliis omnibus lacerat , nec inteli git vir bonus, ejusmodi convitia in suum princiarim redundare, cui turpe sit cum tali hoste bellum gerere; turpius ab eo vinci; assinitatem

vero contrahere turpissimi : quare nec bonus

historicus, re iniquus judex Gmnium sistragiis

existimatur. non minus audacter Iovius , qui

Selimi re Ismaelis Sophi; tum etiam Caroli

Quinti re Pauli Pontificis maximi, atque ali rum principum odiosas comparationes suo dicio metitur: his ego Xenophontem , Thucydidem, Tranquillum, Caesarem. Gulaciardinu Sleidanum oppono, qui raro admodum,nec m-

si oblique ac prudenter judicium ferunt. Cae- ω qiijdem bellicis laudibus abundans, re opibmus artis imperatoriae magister, suo quodammodo jure de re militari sententiam serre ''tuit: nec vereri debuit reprehensiones imperitorum : illud tamen valde prudenter ac nata

rate facit; cum enim P. Sylla victoriam adipisci potuisse diceretur, si Pompejanos insecutus eo set, heic Caesar: Ejus Consilium reprehendendum non videtur ; aliae enim sunt legati rartes

atque imperatoris: alter omnia. agere aci prae-st: iptum; alter libere ad summam rerum consulere debet. cum item Pompejus in acie Phars lica militem consistere , non hostem excipere, non lacessere jussiliet, Mod nobis, inquit Caesar, nulla ratione iactum videtur,pr pterea quod est quaedam animi incitatio atque alacritas naturaliter omnibus innata: suae studio pugnae incenditur , hanc non reprimere, sed augere impe atores debent. heic non solummis, sed etiam arte belli gerendi cum Pom-πjo contendit. non desunt exemPla. quae Cay

64쪽

ci, acri et A

u M E T v o D V s H I s T o R. scaris tostimonium confirmare possint, atque in primis Epamiliundae victoria contra Lacedo monios : sed ut fuit innumerabilia , quid ramineptum , quam si Phormio aliquis , qui castra nunquam viderit, de talibus viris quasi arbiter datus sententiam serat es vel homo de schola Lycurgi ac Solonis sapientissimorum Reipublicae moderatoruim leges emendare velitZ quod quidem cum fecisset Aristoteles , in multorum offensionem incurrit : & a Polybio tacite, a Plutarcho aperte reprehensus est . quam sol ienter, nescio: illud tantum de rebus parum ibi compertis opinari, lubricum ; judicare, poriculosum videri . atque in eo ipse Vives Caroli Quinti praeceptor Cominium reprehendit, quod saepius ab historia proposita digrediatur, deque

principum moribus ac virtutibus, atque omnino

de beata vita, philosephorum in modum disputet. is tamen aliter atque Vives omne tempus in Republica gerenda, aut in bellis , aut in maximis legationibus obeundis consumserat, ut recte, si quis alius, judicium ferre potiterit.

quod si justa repreheusio est, praestabilius sit

historico narratione proposita timide judicare, vel assensionem omnino cohibere. At in contrariam sententiam me Polybii auctoritas abducit. is enim propterea Philarchum reprehen-clit , quod debitas cuique laudes omisisset, ac praecipuam annalium utilitatem esse putat, ut.honi laudibus sui similium ad virtutem insta*mari; scelerati vituperatione , & infamia terr ri poisint . quam rationem Tacitus re Procopius amplectuntur : dc gravissi mi quique scriptores de re proposita sententiam serunt: qui etiam Agathias 'quod miror mulam historiam, vetulam nugis similem sibi videris ibit. sed is auctor non tanti est apud me , ut ejua oratione persuaderi possim : praesertim cum Ciceronis gravissimo testimonio Caesar omnes historicos superasse videatur: ob id ipsum, quod ejus hi storia nuda, simplex, recta oc quali omnibus detractis ornamentis unicuique judicanda proponatu pi

65쪽

ponatur. consimilis est historia Xenophontis, lsuam Thucididi connectit, in qua nullum suum judicium interponit, nusquam digreditur , nulla

orationis adhibet ornamenta, dc quoniam plo, que bonorum laudes, ac vituperationes malorum ad historiar fructum pertinere putant, verius ac melius a philosophis, quorum illud praecipue munus est , quam ab historicis fieri se terit, quanquam plus satis vituperat Neronem, ut iustitumos quosque viros , praeceptorem,

uas uxores, fratrem Britannicum, matrem denique intersecisse narrat . quae omnia Tranquillus pure, simpliciter ac sine ulla verborum amplificatione stribit. Appianus vero cum Mithribdatem scripsit matrem , fratrem, tres filios impuberes, totidemque filias inter isse, subicit, sanguinolentus & crudelis in omnes fuit. sup rioribus fidem non minus detraxit, quam Iovius, qui oratione longa Selimi Turcarum principis crudelitates omnes cum summa contumelia verborum amplificavit: mihi satis ad aeternam sui nominis labem , dc quidem credibilius videretur simpliciter narrare tres ab eo Bassas summa fide ec amnitate sibi conjunctos , duos fratres, quinque fratrum filios ac parentem senio fractum ab eo necatos , quam oratoris in m

dum, quod minime historicum decet, historiam amplificare, qiue legentibus falsa , vel suspecta

videatur. Atque haec cum bona eorum venia dicta sint, quia nuda historia nihil magis insipidum esse putant. neque enim magnorum vir

rum de rebus gestis judicia reprehendo , si in do tales fiunt, qui recte judicium ferre possint. in urbana distiplina laudatur Dionysius Halicarnasseus, Plutarchus, Livius, Totiaras , Dio, Appianus : in militari, Caesar, Paterculus, Ammianus , Frosa dus, Vircius, Bellatus : in utraque Xenophon,polybius,Thucydides, Tacitus, Corninius, Gui tardinus. in princiem arcanis Maulica vita, Tranquillus , Lampridius , Spartianus, Steidanus , Machia vellus: in moribusto- pulorum A regionum xuietate , Diodorus,

Me arc

66쪽

ita is ritus, Socrates, Sozomenus, Nicephorus , Calia

ac , Rus, Orosius, Sidonius, Gregorius Turonensis,ma Abbas Vrspergensis , Gulielmus Episcopus TY-

metit Ti, Antonius Florentinus , tum etiam historia:

illa; Magdeburgicae scriptores. Sed ut optime ab anui, liquis, Ne sutor ultra crepidam; ita nec Poly- eae religionibus , nec Eusebii de re militari u judicia probare possum. Haec in universum de ueteri nistoricis. Nunc optimi cujusque delectum ad Ita hibeamus. meliores quidem iis quos habemus atri sperare amentiae : otiare , sceleris esse videati ; nec eorum stuata valde utilia duco, qui si-itas hi fingunt ideam historici consiummati, qualis

nemo fuerit unquam, nec vero esse possit : eos adii' autem q uos in manibus terimus, omittunt. quis

tis enim dubitat, quin historicus vir gravis , intecta' i r , severus , intelligens , disertus , re quasicra Vitae communis ac privatae , omniumque relata Tum magnarum scientia instructus esse debeat ilics ineptius tamen qui nihil in historia praeter et .sueti quentiam , aut lictas conciones , aut egresso- Des jucundas admirantur. sic enim statuo fieri nullo modo posse , ut qui ad voluptatem, insita dem quoque ad rei veritatem scribat, . quod illa in Herodoto reprehendunt Thucydides, Plu-l tarchiis ac Diodorus e miror tamen hunc unum eis historiae parentem a Cicerone appellari, quem Iisii omnis antiquitas mendacii coarguit. nullum estus et cnim mendacis historici majus argumentum, j is quam ab omnibus scriptoribus aperte consuta- a m . neque tamen, omnino rejiciendum puto. suu est enim in eo praeter eloquentiam re suavitatis Ionicae lepores plurima vetustatis imago ritet multa quoque in posterioribus Lbris veritii metri scripta memorantur. Optimi vero stri-ii: b ptoris indicium est ab omnibus probari;eo prae- tu si sertim tempore,quo vigent ii , qui rebus gestis interfuerunt. in quo genere fund, opinor, Thm

67쪽

so IOANNis Bod IN Ises querebantur Thucydidem multa in gratiam .

Lacedaemoniorum scripsisse; magnum veri scriptoris testimonium tulerunt. cum enim Athen, ensis fuerit non Lacedaemonius, re legationes in bello Peloponnesiaco ac praeturas obierit, magnisque opibus re regia stirne clarus extiterit: tum etiam res ipsas velut e specula viderit de magnis sumptibus insenioses exploratores ad inquirendam rei veritatem aluerit: postremo spirantibus iis, qui rebus interfuerant , sua scri- pta in libera civitate judicanda proposuerit,quis

ejus historiae fidem elevaret Z neque vero Lacedaemoniis ita favit, ut suorum civium penitus oblivisceretur: 1 quibus tametsi erat in exilium relegatus cum historiam scriberet,sui tamen evilii auctorem atque adversarium omnium maximum Periclem, non modo a calumiis vindic lvit, sed etiam tantis laudibus mortuum cum lavit, ut ejus interitu Rempublicam interit

ram verissime auguraretur . Concionum tamen apparatum tacite reprehendit Diodorus. eadem

reprehensione utitur Trogus Pompejus ut est apud Iustinum) adversus Livium dc Salliastium, quod directas dc obliquas conciones operi sis Inserendo, historiar modum excesserint. NihiIest enim, ut ait Cicero , in historia pura dc illustri brevitate dulcius. sin conciones de Livio detraxeris, exigua stagmenta restabunt, quae

causa Caligulam impulit , ut scripta Lausi αimagines de bibliothecis omnibus prope am . veret . idque magis mirum debet videri, cum libro uno α quadragesimo testatum reliquerit,

se nihil araeter historias Romanorum Gibere decrevisse. De Sallustio , quod ejus omnia scrupta fere interciderunt, non ita facile judicari

rotest. ex iis tamen quae habemus , integen, mum scriptorem, ἐκ rerum magnarum usu prinditum fuisse constat. ut enim Iugurthinum bellum verius scriberet, in Africam usque naviga- vit. libere tamen de rebus judicat. quid enim liberius est, quam in uno Caesare & Catone R

manorma omitum illivo aetatis collocare virtu-

68쪽

lo al

isti

s, il

M E T A o D V s H Us T O 'RItemῖ At Thucydides Periclem; Sleidanus Fran- Ciscum regem, ducem Saxonum,Bellatum,AlaseConem verissimis ac propriis laudibus extulerum , comparationes tamen odiosas rejecerunt. ac si quid est, quod cuiquam infamiam afferat, necessariis confirmant argumentis , aut oblique rumoribus acceptum ferunt. hoc vero commune illis est cum Gulaciardino, Plutarcho,m-Cniavello, Tacito , ut multa multorum consilia traudesque quantumvis occultas in clarissimam luc' proferant. fuit enim Steidanus Francisci Iegis interpres,& pro suaRepublica legationem 1aepissime suscepit. cum autem praecipue de religionibus i iit era i pius ac religiosus scri re proposuisset, non modo conciones diremas & obliouas , sed etiam libros utrinque cie religione scriptos, qua brevitate potum mplexus est: ad quod multis fastidium parit. sed . at triuitatis ac rerum magnarum avido nihil dedit molestum videri, est enim in nostris se moribus , Annonio inquam, Monstreteto, xrouardo , Carterio magna farrago rerum levis-Mmarum , in quibus tamen latet antiquitatis ac vetustatis imago non penitus contemnenda; quam non reperias apud Ae lium, qui profitetur te inulta praetermisisse , quae alii prodid runt. Musmodi est etiam historia Leonis Afri, Alvarent, M. Gaei, qui maxima, mediocria, minima comnlectuntur, infinitaque rerum varietate aures hominum curiosorum replere possunt. sed haec rarius in Graecis aut Latinis, qui dumtaxat uianam aut militarem disciplinam tractant , α quae memorabili casu quodam contigerunt. ut apud Livium Capitolii deflagratio in. ci ci 'pud Tacitum incendium illud quod duodecim urbis regiones absumsit. inter- cum tamen prodigia plane incredibilia narrant , non modo Infimi, veru metiam clarissia. mi quique scriptores : ut Caesar ipse , qui hello civili Tralibus statuas sudasse Dibit; vir Mioqui Deorum & hominum contemptor . se tria eo genere Liriua nimis religiose aicam, at

69쪽

IOANNIs Bod IN Isuperstitiosh omnes superavit. nihil enim fre- Quentius, quam boves loquutos, scipioneS arul- T, statuas sudasse , quod pluvio coelo ste9uenter accidit: Deum Annibali appari e , infantem semestrem triumphum ci asse; ut non intinerito Polybius ejul modi scriptores Tragoedos appellarit; qui cum Annibalem Laleticis expedire non possent, Deos' machina quadam accirent: quanquam Polybius de religionibus nesarie scripssit. illi venia digniores, Quod superstitione praestat, quam implex xe

salsam quam nullam habere religionem. Elt etiam Livius aliquanto copiosior an laudibus aueris. cum enim P. Sempronium civibus omnibus antetulisset in quo reliquis injuria fieri videtur 3 omnibus numanis a natura s unaque honis congestis instructum fuisse tradit. nec eo Contentus singula copios E amplificat a generis splendore, opibus, emuentia, sarma, aetate , animi magnitudine, disciplina militari. Furium vero Camillum, in caelum usque; Asticarium 1 pra coelum tollit: ut mirum videra non debeat, si Augustus Pompejanum appellavit: quon in Pompejo laudando satietatem explere non pintuisset. at in reprehensionibus parcus est αEravis. ut cum Μ. Livius & C. Claudius ante censuram se mutuis accusationibu S impeterent, hic ille: Ibi foedum certamen inquinandi famam alterius cum sitae famae dispendio factum est, seriem alibi de antiqua plebis in patricios reverentia: Hanc modestiam, inquit, animique altitudinem ubi nunc in uno inveneris, quae tum v niversi populi fuit re de Calvino Campano, Improbum non , sed ad extremum per litus', qui mallet incolumi, quam everta patria dominari. est autem quod in Livio miremur dicendi varietatem; interdum valde c'pi'lus est , interdum vero concisus. nam prioribus decem la-hris c D L x. annos in V. C. comprehendit. ab tera decade Lxxiv. tertia x v III quali serio ad historiam aggrederetur. reliquis decem centum libris. c A c II anno: complectitur, neque

70쪽

. enim ullo tempore populus Romanus a bellis nouievit: quinetiam multo plura gesta sunt ab exactis urbe regibus usque ad Appium Caecum, quam inde ad Caesarem. sed id tactum opinor, * qu ' veterum commentarios , qui nascente imperio pauci, florente innumerabiles extiterunt, an unum quasi corpus coaptavit. cum autem in: eos incideret, qui melius scripserant,sis se is,

a ' tum addixit: ut videre est in Punico Bello; quod quidem ad verbum de Polybio transtulisse α' videtur. At Polybius non modo aequalis ubique ac sui similis ; sed etiam intelligens, gravis, in

n. laudibus parcus, in reprehensionibus acerbus, ac veluti prudens legislator, & bonus imperaim tor: multa de militari urbanaque disciplina;mul-isis ta de historici ossicio disputat. scripsit autem historias omnium sere populorum , qui suis tem-

α poribus floruerunt, y paulo ante ab Olympi

a de cxx Iv. sive ab Orbe condito ter mille ita simo sexcentesimo octogesimo , usque ad an-Dia num ter millesimum septingentesimum sexa- m gesimum sextum. sed ex libris x L I, quos scria M psit, xxx Iu interciderunt. videtur autem

εο non minus philosophi quam historici personam

induisse : nam in foedere Carthaginensium s . principes ac Rerumpublicarum moderatores admonet, ut diligenter provideant utrum ii.

i. stedera jungunt, necessitate coatatio: cti, an spe amicitiae ducantur : plenus est cluntate modi praeceptis liber sextus, in quo de militatur ri re urbana Romanorum disciplina copiosd

tti disserit; lacorum vero ac regionum descriptiones nemo veterum diligentius explicavit; tum etiam superiorum temporum 8c historicorum ignorantiam saepe coarguit, qui fabulose multa de Romanis scripserant. ex eodem Τ. Liviii id re Appiani pudendum errorem deprehendillis mus, qui Gallorum legiones a Brenno deletas

prodiderunt , nec tantae cladi nuncium quidem superfuisse , qui urbem a se captam glo-ilea riaretur . consimili errore lapsus est Iustinus,

i Callimachus re ejus scholiastes , qui Brenni co-

, C 3 pias