장음표시 사용
71쪽
I o A N N I S B o D I N I ii ias Italia vastata in Graeciam instuentes , sp lato Delphorum templo, fulgore percussas omnino interiisse fabulantur . nam Polrbius clarissimis argumentis iisqiae necessariis a et, easdem copias incensa urbe ad Hellespontum usque progressas , & locorum opportunitate pellectas circa Byzantium constitisse, Thracibusque devictis regnum usque ad Clyari tempora tenuisse. quod mirum videri non debet: cum Balduino duce non ita pridem Byzantium ceperint,re im- Ierio Craecorum diutissime praesuerint. Polytum sequutus est aetate nostra Paulus Io ius, quod attinet ad universam sui temporis historiam, sed hoc inter utrumque interest , quod ille vel rebus gestis intersuit vel praesuit , vel publica ubique monumenta vidit; nic audita dc inaudita plerumque sci ipsit: ille in militari ac domestica disciplitia diu se exercuit; hic neutram attigit: ille in sua Republica princeps, hic privatus: ille imperator , hic medicus: ille in gnam Europae partem, oram Africae, Sc Asiani minorem, ut populorum mores intelligeret, Peragravit; hic almos septem dc triginta, ut ipse gloriatur, in Vaticano consedit: ille Scipionis Africani moderator ac bellorum ubique secius ;hic Pontificum perpetuus comes t cum autem rogaretur,cur simularet falsa, vera dissimularetia ec,rum gratia id a se factum respondit. aetantinisi superstites intelligeret suis scri illis fidem derogaturos, attamen intelligebat infinitar posteritati credibilia fore. quae sibi ipsi filii que popularibus laudem essent allatura . illud
Certe aci serupiternam memoriam testatum reliquit Gorraeus Parisiensis,qui quia finxit Amadisi fabulas, non minus veras ac probabiles, quam Iovii scripta sore confidit. ferendum quidem esset, si pro salute Reipublicae mentiretur;id quod magistratibus Xenophon & Plato permiserunt:
sed assentationis causa mentiri, cum omnibus turpe, tum vero historicis turpissimum . nam
Bessario Cardinalis cum inter Divos inepta quadam Romae quam plurimos referri
72쪽
Mget non Vs HISTOR. videret, quorum vitam improbarat, se valde dubitare dixit, utrum vera essent, quae ab antiquis Prodita fuerunt: ita mendaces historici faciunt,
era 9uo minus fidei reliquis habeatur. sit Polybium p imitaretur, meminisse debuerat quod ille histo-κ um initio profitetur, eum qui de historia ve-
ratatem detraxerit, pulcerrimi animantis oculostra detraxisse. quam here scripserit, non ex eo qui si a fabularum auctorem appellat, aut ex Steidano 2, vel Bruto veneto , qui hominem mendacii sae- . Is De coarguunt: quod alter religione, alter o-
Iota dio tyrannidis permoveatur : sed ex Uib hi-hidi storiae pyente Gui tardino, qui omnium j , cps dicio verissime scripsisse putatur , convinci po-it , test : cujus scripta si cum Iovio conserantur,
iliai non maras congruent, quam rotunda quadra-itrii lis : praesertim in concionibus , epistolis , sce- Meribus, decretis , quae Iovius 1uo arbitrata a ringit; in quo tamen decorum ita confudit, ut
ameeriti milites ipsius Alciati sui laudatoris ju-tis dicio , declamatores scholastici esse videantur. omitto ineptam Caroli Imperatoris ad Iovium et cohortationem; Expedire te, inquit, Iovi, calam mos oportet, dcc. tum ejus querelas & col-baa loquia cum Iovio, quae tam vera mihi videnatu tur, quam ducentos amplius leones a Muleastellar interse s : aut ex agro Brixiano sexcenta millia minoris pecoris, majoris vero ducenta millia a Gallis abducta, ut ipse affirmat, nec aliis
iis acceptum refert multa de Persarum , Abidino iv rum ac Turcarum imperio : quae utrum vera . in sint, ne ipse quidem scire potuit, cum rumori- , 5 bus fidem habuerit r nec consilia principum,
nec conciones, nec epistolas, nec res gestas, nec
tua ulla publica monumenta viderit: sic tamen scribit suasi rebus intersuisset, nec ullum dubita illa: tioni locum relinctuit. quae igitur verissime scri sic bere potuit, noluit: quia res in Italia gestasiuae inita voluit, non potuit: scilicet externa. nihilominus . tamen graviter se laturum scribit , si cum suin v temporis scriptoribus conseratur : quod Ar-
riani exemplo scriptum opinor. is enim tanto
73쪽
IOANNIS Bod INI. se reliquis historicis, qui vitam Alexandri Magni
scripserant, superiorem putat, quanto reliquis imperatoribus Alexander. suis certe Arrianus summo vir ingenio , summaque doctrina praeditus, ut planum fit ex ejus commentariis in Epictetum. praeterea usum cum eruditione coema unxit : ac propter summam prudentiam ab Adriano Augusto per omnes honorum gradus ad 'consulatum, florente Republica , provectus est . mitto flores Attici sermonis re eloquet tiam , quae in eo tanta fuit, ut alter Xenophon appellaretur. neque tamen si Ioviiis ulla re cum Arriano commandus esset, moleste ferre debuit se cum aliis conserri; quod ei per me lic bit: non quod multa non sint vere & eleganter ab eo scripta ; sed hunc mendacii fructum tulit, ut etiam cum vera scribit, suspectus habeatur. hoc tamen acerbius est ac indignius , quod cum historiam venalem prostituisset , uberiores tulit mendacii fructus , quam quis alius veram ibendo. Sed ad veteres redeo , quos cum n stris, re inter se, ut casus seret, comparabo. Ac Primum quidem occurrit Dionysius Halica nasseus, qui praeter moderatum dicendi genus ἐκ Atticam puritatem, antiquitates Romanorum ab ipsius Vrbis origine tanta diligentia conscripsit , ut Graecos omnes ac Latinos superas. te videatur . nam quae Latini quasi pervulgata neglexerunt, puta sacrificia , Iudos, triumphos , magistratuum insignia, tum universam Romanorum in gubernanda Republica disciplinam, censum , auspicia, comitia, totiusque populi difficilem in classes ac tribus partitionem :postremo Senatus auctoritatem, Jussa plebis,
magistratuum inveria, populi potestatem unus omnium accuratisiime tradidisse videtur ; quae ut planius intelligerentur, Graecorum leges acritus cum Romanis institutis compara . ut cum jura clientelarum , quae Romulus instituit quamquam ea quoque Gallorum commu-
nia suisse tradit Caesar ) ab Atheniensibus re Thessalis altius repetit: ac Romanorum Dict
74쪽
METHODUS HISTOR.gς torem parem potestatem habuisse atque Har motan Lacetamoniorum, Archum Thessalonis rum, Aosymneten Mitylenaeorum. leges autem Romuli, Numae, Servii, una cum antiqua Romae
sisS norum origine sine hoc auctore penitus interiis eis sent: quae Latini quasi pervqlgata negligentexa EF omiserunt . atque id sere omnibus historicisis i contigisse videmus , ut quae vulgo cognita sentu a Reipublicae instituta praetermittant: quasi ex-
οι es teris aeque ac civibus nota, vel etiam immutabilia fore judicarent. recte Steidanus , qui quoduci Arpentinae Missa xx annos intermissa fuisset, re 2 deinde prementibus armis rursus admissa, plebet lia magno concursu velut ad nova spectacula con- Ira suente , occasione accepta profitetur se posteriis: a rati Milta arsena relicturum , ne si rursus diluis missa, vel omissa , vel plane amissa suerit, qua qualis ue sit postea ignoretur: quanquam ple- erus raque sunt ab eo negligenter praetermissa: sed se venia dignus est , si ejus sacrificii oblitus sit, cui ιαρ non nisi puer interfuerat. ita Dionysius , Plutar- ,1 3 Chus, Polybius, Dio, Graeci homines Roman litu rum disciplinam universam, quam Latini ilegi se xerant, diligenter pertractarunt. idem quoque es in nostris re Italorum scriptis saepe desideravi, hi di ut Dionysium sibi proponerent ad imitandum, qui singulas historiae utilitates ubique colligens,
omyia dicta, facta , consilia ab bene institutae
eis civitatis sermam revocavit e maxime vero adiis religionem re numinis metum . quid enim diavinius re ad religionem magis accommodate lup pQxuix, cum de justitia Romanorum ageret, es a suam aeterna quadam lige naturae nunquam P , interitura decretum fuisse , ut imperia Ro,ix rumpublicarum ab injustis possessoribus adju- . t u stos reserantur t illud quidem est Syrachi s
Dientiae magistri Vetus oraculum: ex quo Deii bonitatem, α eam, qua in rebus humanis ut, ., tur, procurationem admirari debemus, cum in is mnibus aetatibus ac seculis, dominatum opti- ,αι ι mo cuique,cum summa utilitate infimorum triapi, butum videamus. sic enim Deus angelis im-
75쪽
s8 IO ANNIS BOD IN Iperat, hi hominibus, homines belluis, re in universiam anima corpori, ratio libidini, mens rationi. atque haec de historia Dionysii: quae si integra extaret, nihil esset cur Varronis thesauros interiisse quereremur. fuit enim Dionysius
etiam magistro Varroni tanta benevolentia conjunlius, ut ab ejus spaciis & colloquiis praeclara omnia hausisse videatur . Parem fere diligentiam. in Romanorum antiquitate adhibuit Plutarchus, de eo quid judicandum sit, satis unicuique perspectum opinor,cum enim Trajani optimi principis moderator extiterit, dc in aula principum diutissime versatus, ad extremum etiam Istriae praesectus , dubium non est quin ad summum sapientiae studium , rerum quoque gerendarum usum adjunxerit. populorum vero maxime illustrium historiam complectitur: t -- etsi non perpetuam, sed abruptam, re ad principum similitudines accommodatam. est autem quod in eo miremur liberum de re quaque judicium , ut non tam historicus quam principum censer esse videatur. sic tamen existimo , si quis idoneus est earum rerum arbiter, aut Plutarchum esse aut neminem. quid enim tam fa-pientiam latere potuit patet hoc quidem omnibus qui modo gravissimas illius de Republica, dequq intima philosephia disputationes legerin Bellorum vero causas, initia, progressus, Ufensiones, victorias non aliter ac b0nus Imperator diligenter explicat interdum etiam ad minima quaeque rei familiaris momenta delabitur : cuiusmodi est illud de Catone Censbrio, qui dedita opera dissidia inter servos serebat , ne quid steterius in eadem voluptate conspirantes molirentur. ac de Pericle qui fructus annuos , quos ex praediis per iebat, suo
commodo vendere, ac victui necessaria, emere
consuevisset, saepe incredibilia re plane fabulosa
narrat, sed utitur verbo ne quis temere as sentiatur, ut in Lycurgo scribit puerum Lacedaemonium crudelissimam lacerationem dc ilio-
76쪽
METHOD Vs HISTOR. rum distractionem ad necem usque pertulisse, ne vulpis surtum detegeretur. α Agesilaum ab Ephoris mulctatum, quod suorum civium animos te voluntates unus sibi conciliarat. illud tamen animadversione dignum est, quod Graecos principes cum Graecis , dc Romanos inter se bona fide comparavit. Graecos vero cum Romanis non item, idque facile intelligi potest in comparatione Demosthenis ac Ciceronis :Catonis dc Aristidis i Syllae ac Lysandri: Marcelli ac Pelopidae. quid autem aliud est Agesilaum Pomprio, quam muscam Elephanto conferre interdum etiam in Romanorum antiquitate labitur: quod in homine Graeco , qui se linguam Latinam non satis intellexisse invita Demosthenis confitetur , mirum videri non debet. scribit Gracchum equites cum sena toribus rogatione Sempronia de judiciis conjunxisse, qua tamen ademta sunt judicia senatoribus , dc ad equites omnino transtatar ut Velirius , Appianus, Asconius , Tacit dc Florus confirmant. itaque legem Liviam pro Sempronia : & Gracchum pro Druse usurpavit. stimile est illud quod Romanorum Denario drachmam ; librae minam aequavit, invita Fabii re Antonii, id quod Budeo magnam praebuit errandi occasionem : nam his fundamentis male jactis, infiniti errores consequuntur: quod utem in Catone Uticensi mutuam dare ux rem apud Romanos licuisse tradit: idque fecis.
se Catonem erga Hortensium, ut. ex Martia Catonis nobili ac foecunda matrona liberos sus ciperet, vix adduci possum ut credam, prae sertim cum Romuli lege de adulteriis ac more veterum , quem Tiberius revocavit, agnati adulteras uxores pro suo arbitratu coercerent,
dc quidem satis audacter Cujacius, qui P. Manutium fabrilia reactare jubet, quoa lege R milia de adulteriis capitalem poenam uxoria marito dc propinquis infligi licuisse putet;
ea tamen lex a Gellio his verbis concepta est: Ia adHlterio uxorem tuam si deprehendisses.
77쪽
ω IOANNIs BoDINI impune sine judicio necares: illa te, si adulter res, digito non auderet contingere, ne'; jus est;
α in oratione Catonis De vetere irrulierum vi-
. ehu & moribus: In adulterio uxores deprehensas jus suisse maritis necare: neque enim multare significat, ut voluit Cujacius , sed quoquo modo punire: hoc vero planius intelligitur 'cx ipio Hai ycarnasseo, qui maritum, πψωπίας κυμ iuisse scribit adulterii dc ebrietatis causa; quibus verbis jus vitae ac necis tribub. r. quanquam mitius agi, & a propinquis ulutra ducentesimum lapidem relegari adulteras consilevisse scribit. Tacitus libro secundo , item
Plutarchus dc Strabo Parilios atque ac LacedaemonioS mutuas uxores amicis dare consilevisse Hunt: sed eum morem non tulit,opinor, severitas Romanorum; neque Appiano idem quoque de Romanis scribenti assentior , cum in eorum
antiquitate saepissime offendat. nam libro secundo bellorum civilium scribst, Caesarem cum Marcello in senatu dissentientem gladii capulo manum admovisse, ac minitantem senatui dixisse, Nisi dederitis, hic dabit: quae verba sunt Antonii, cum eo tempore Caesar esset in Gallia. idem P. Clodium cum Calphurnia Caesaris stipri commercium habuisse , dc in sacris bonae Deae deprehensum tradit. suae ad Pomprium pertinent, fuit autem AEgyptius , postea Romae
Aurelio principe forensium causarum actor , ut ipse in Libyco profitetur . unus est tamen eX mnibus historicis qui Romanorum provincias, opes , mercitus , totiusque imperii descriptionem ad intuendum 'elut in subjecta i Dula proponit. Strabo quidem, Plinius ac Rufus provincias attigerunt, opes omiserunt. sic enim in Libyco Appianus : Habent, inquit, R mani ectuitum quadraginta , peditum ducenta millia , armorum vim duplo majorem minorum navium duo millia , triremes mille, quinqueremes quingentast armamenta navalia multo plura, praeter octoginta naves aurea
puppe ac prora imignes: ad haec trecentos ele-
78쪽
METHonvs H Isaeo R. 6sinantes, dc oirruum armatorum duo millia, ta- Ieritorum vero in thesauris AEgypti quatuor reseptuaginta millia : sed inagnam ejus historiae variem amisimus . nam Siculus, Macedonicus, Hiberius,dc Carthaginensis desiderantur. Atque
haec Dionis Cassii opera sarciri poterant, nili major esset hujus, quam illius jactura : tametsi philinus in epitomen quq potuit conjecit mcnim Dio totum vitae suae tempus in Republica Rerenda consumserit, ac per omnes honorum Gadus bis ad Consulatum evectus, deinde Pr consul factus, provincias summa cum laude gubernarit , magnam denique bonarum artium scientiam cum usu conjunxerit, quis dupuet eum inter optimos scriptores centere profecio Comitiorum ac magistratuum Romanorum , totiusque publici juris distiplinam accurate collegit:principum vero consecrationes Aunus tradidit; de ea , quae Tacitus imperii arcana vocat, pene selus evulgavit. fuit enim publici consilii diligens indagator. videtur tamen ubique partes Caesaris adversus Pompejum; oc Antonii adversus Ciceronem data opera tueri voluisse. illa vero portenta quae in acie Marc manorum contigerunt, Arnulpho AEgyptio , non Christianis tribuit, contra quam Tertullianus, Eusebius, Orosius, Iustinus, Paulus Diaconus, ac Marcus ipse Aurelius in suis ad senatum literis testantur. Sunt vi Diodorum superioribus conserendum , plerique anteferendum putant rnon video tamen quid in eo tantopere admirentur : silvς dicendi genus,quo nihil magis vulgare dici potest , sive rationem historiarum specient. recte quidem re ordine proponit ea quae initio cujusque libri dicturus est,seque ipsum breviter colligit;ut videre est initio primi libri,ubi totum opus in libros xL partitur. sex prioribus tempus omne complectitur ante bellum Trojanum. iindecim sequentibus a bello Trojano ad Alexandri mortem , reliqui XXI v ab Alexandro ul-que ad bellum Gallicum. quod quidem tempus annos centum ac triginta supra mille
79쪽
6r IOANNis Bod IN Ihendit; praeterea quae sabulosa veteres appellantante bellum Trinanum ex quo ad Heraclid rum reditum annos suppurat xc. secoetus Apollodorum. hinc usque aci primam olympiadem cccxxv III. a prima Olympiade ad bellum Gabricum occxxx. haec diligenter illustrium qu que philosephorum , historicorum ac poetarum aetates solus h veteribus ad historiam adjunxit. ut libro decimoquarto scribit Ctesiam a Nino historiarum initia duxisse, Archonte Lysiade; hujus etiam libros sex Assyriarum, totidem Persicarum rerum , in quibus ab Herodoto ubique fere dissenserat, in unum collegit. Nam Pluta chus , Pausanias , Athenaeus, de Graeci sere omnes auctoritate Ctesiae utuntur , quanquam ejus eeitomen habemus. Thucydidem vero initium historiarunt secisse tradit Archonte Chariaxe, in Furio , dc Μ. Papyrio Cossi Ephorum ab Heraclidarum reditu ad Perinthi expugnati nem et Theopompum ab anno primo Glippi Macedoniae regis, Archonte Calimede , Olympiade quinta & centesima,Cn. Genutio dc L. AE- milio Cossae sed quod Diodorus in Theopompo reprehendit, idem in Diodoro coargui potest. ait enim ex libris octo & quinquaginta , quinque esse, quorum dubia sit fides : ita ex libris XL. Diodori quorum vix duodecim integros habemus,quinque priores pene ex fabulis constati videntur, ut vives, nihil eo scriptore nugacius esse putet. tametsi primus est inter Graecos qui Plinii judicio nugari desiit. cum vero universitatis historiam scribere proposuisset, totus est tamen in histqria Graecorum : quinetiam prolixior est in unius Philippi LaceJaemonii concione Laconicae brevitatis, & sisse in Thucydidem reprehensionis oblitus 9 quam in historia bellorum , quae per Italiam gesta sunt annis fere tre- Centi' : cum tamen longa digressione de peste Atheniensium re ejus causis disputet. omitto quam absurda sit ejus Interpretatio de anno Lunari , cum homines annos mille ducentos aliquando vixisse crederentur: quasi lion his quo-
80쪽
M a Tito D vs HISTOR. 63cue temporibus hanc aetatem multi superarent. sed cum annos xxx. in historia scribenda dc regionibus obeundis se consumsisse fateatur, miror quur Italiae finitimae historias adeo negligenter tractarit: praesertim cum florente Romanorum imperio,id est, Caesare Dictatore,clariterit: nam si quis Livium ac Dionysium cum Diodoro comparet , ubique fere in Romanorum antiquitate discrepantes judicabit : maxime in ratione F storum dc Olimpiadum,in quibus saepissime labitur. idque fortassis imperitia linguae Latinae contigisse puto is quo minus scripta Romanorum diligentius inquireret. argumento est quod ubique ipsώειω pro Furio scribit, quasi Graeca vox esset: item Ancum Horatium pro Marco: Sp. Manium,pro Melio: Lactucam, pro Luctatio : Trigeminum pro Tricosto. quod ut librariorum vitio tribuetur sic enim opinor ) non tamen potest in Consulibus, Decemviris, ac Τribunis militum consulari ritestate eadem excusatio habere locum; in quibus enumerandis modo tres, modo quatuor omittit , totamque Fastorum Consularium rationem confundit. sed haec Caroli Sigonii de Onuphrii panuinii studiis ac labore facile possunt emendari, uterctue profecto in Romanorum antiquitatibus explicandis summam ingenii laudem est adeptus. In quo genere magnum etiam Cornelius Tacitus nobis a tulit adjumentum. cum enim a Τiberio usque ad Nervam unius seculi res gestas conscripserit, omnia maxima, mediocria , minima studiosis persecutus est. libro quarto profitetur se nec bella nec urbium expugnationes , nec su-ses exercitus, nec certamina plebis & optima tum narrare , suumque laborem inglorium fore, non tamen inutilem. dc paulo post : Nos saeva jussa , continnas accusationes, fallaces amicitias , perniciem innocentium , dc easdem exitu caiisas conjungimus, quanctuam omnia bella, quae illis temporibus contigerunt, re quibussere intersuit aut praefuit, studiosh delcribit.