Brevis disquisitio, de præcipuis quibusdam philosophiæ Stoicæ placitis, quæ agunt de Deo, ejusque operibus, ...

151쪽

116 ID EA THEOLOGIAE hominibus , nullo facto discrimine contingero

pateretur arsus mors aevita, honor bi igno- mimi dolori, voluptas, opes N paupertas , ista omnia bonis pariter inmatis eveniunt, cum nec honesta ea sint nec turpia, nec bona itaque nec mala. f. V Sed enim, annonalia parumper an liquioribus Stoicis steterit sententia, non

abs re quaeriin hic posset, sic scilicet,

ut non prorsus indisserentia, sed suo quodam modo bona di appetenda habuerint ea, de quibus agimus Mihi profecto hoc ipsum Sto1corum placitis Congruum vide intur. Quid enim summis extollunt laudi-hus,di decentem in modum celebrant, divinam in humanum genus benignitatem, quae quaeso qualis seret, si haec talia bonorum numero eximenda forent planimam enim, sui ipsius dominam, nullo divinitus, nisi independentite bono, in tale sit habendum,donari, Ergo divina beneficia humanum in genus collata, nulla sunt amplius. Et quomodo rerum humanarum Cum ram gerere dicunt Stoici, aut quaelibet inhumani generis commodum aut bonum

ordinassein disposuisse Deos, si omnia illa externa bona, vel insuper, vel saltem nullo fere sint loco habenda Addo etiam, si juxta Stoicos eosdem magna sit Deorum

152쪽

benignitas quod tolerent iniquos certe futuram majorem, si etiam beneficiis cumulentin muneribus. Non sunt ergo bona illa prorsus indifferentia habenda, sed aliquo in honore licet minori, quam summum bonum virtus. Annuit Seneca negat Sapientes suos, quibus summum est bonum virtus, nullo prorsus ista ha here bona in pretio, sed aliquo. Sic ille, de brev vit C. XXo. uis porro sapientum nostrorum dico, quibus unum es bonum virtus, negat etiam haec, quae indifferentia vocamus , habere in se aliqui retii, alia abis esse potiora suibusdam ex his tribuitur aliquid honoris, quibusdam

multum ne erres itaque, inter potiora divitiae sunt. Hinc ita dixerat: uidautem dubii est , quin major materia sapienti viro sit animum explicandi suum in divitiis quam in paupertate 8 En quo in loco dicta fortunae bona habenda sint. g. VI. Cum vero bene vel male his, per se non malis, sed bonis potius, utentibus cedant in perniciem, vel salutem, legent dic t vir sapiens his omnibus, ut semper dominus sit, non servus bene enim ministrant, sed pessime imperant, ne tamen, quia vitio utentis malum conciliant, mala judicanda sunt, optimum

153쪽

ii ID EA THEOLOGIAEnim quodlibet, vitio male utentis, reddi potest pessimum. Ilai haec, mala non sunt, sed fiunt, quia male usurpantui. Sed

quid illa lex, quam dicet hisce vir sapiens precte de rebus ipsis judicabit, res ipsas

gubernatrici submittet menti, vel rationi sapipnter regenti. Quo neglecto dupliciossicio, multi praecipitantur in perniciem. Deprimenda elevant, elevanda deprimunt multi, atque ita dum summum affectanx honum, sed immoderato impetu,&per verso judicio, omni bono privantur. Divitias, honores, oblectamenta virtuti praeferunt, haec ultimum finem statuentes, debito finein vero bono carent. Mor Ll icthus curis, cinordinatis solicitudinibus adeo implicantur, ut animi tranquillitate destituantur. Alium insitiabilis tenet avaritia: alium insupervacuis laboribus Nero sedulitas cibus vino madet: alius inertia torpet alium defatigat Halienis ju- iis suspensa semper ambitio. Sen. de brev vit C. II. Recte id quidem quid enim, ambitiosus inprimis, nonne bonum suum in actione aliena positum agnoscere debet cui si addatur, quam brevi momento gloria, si quis etiam eam fuerit consecuIus pereat, dicine ille poterit,

154쪽

celebres olim extiterant, oblivioni jam uni traditi Et quam multi eorum qui flos celebraverant, iam olim penitus sunt aboliiii Lib. Ir I. Gl. Augusti aula, uxor, fila, nepotes, privigni,soror, Agrippa, cog nati, familiares, amici rariota, Maecenas, , aula tota morti concessi lia sunt omnia caduca, ν εφ es, . s.

imprimis gloria quam sibi tamen evelli dissicillime patitur homo, ut ultimam

hanc se tunicam exuturum, sub mortis horam, dixerit Plato Adeo, quod ne boni quidem nomen meretur, ut haec κενοδο- pro summo bono multis habetur.

Idque quia de gloria perverse judicant

affectibus frenum laxant Regis nomine appellat Seneca Trag. ideo illum, suem non ambitio impotens, Et nunquam flabilis favor Vulgi praecipitis movet Thyest. 364. Vulgo enim cujus delectatur φιλόδοξ applausu nihil instabilius fortunae quae Molica est varietati, comite Iuv. Sat. X. Sequitur fortunam, ut sem rue Nodit

155쪽

11 ID EA HEOLOGIAE Favisset, oppressa foret secura Senectus Principio: hac ipsa Sejanum diceret hora

Augustum. g. VII. Divitias vero quod attinet, quae aliquo in honore vel pretio sunt habenda, iis virum sapientem ita uti debere& posse docent, ut prosint, non obsint, incitamenta virtutum , non irritamenta malorum. Non amat divitias, ed ma-Sult non in animum illas sed in domum recipit nec resipuit possessas sed continet bymajorem virtuti siuae materiam subministrari vult. Sen. de vit beat. C. x I. At

quid si avolent aliquando mihi divitiae, dicit idem Sen. c. XLI. Si essuxerint, nihil auferent nisi semet ipsas, tusupebis stvideberis tibi saererelictus , scillae a te recesserint ad postremum divitiae meae sint, tu divitiarum es. Summum ergo bonum minoris cujusdam acquirendi vel retinendi ergo, negligere, sapientis non est nec quo carere possumus, ad sudorem usque sectari de cet, insuper etiam habito summo, quod vere beatum efficit hono. Perverse itaque illi de quibus iterum Sen. de brev. Vit. C. II. Omnes sos ab insmis uriquεβ moi pererra hic advocati hic adsiilis

156쪽

ille periclitatur ille defendit ille judicat nemo sesbi vindicat. Quid tandem p me

tem suam potissimum contuebitur vir sapiens, tanquam fontem virtutum continuo scatentem hanc esse debere cogitabit.

Ant. Lib. VII. g. s. Gn βλέ- ὼ-δον, πινγ κάραΘ Q. αἰενάναβλυμ δυναμενη. Intus te conspice , intus es boni fons, qui semper scaturire potes Et Lib. v ID. g. I. Πῶς in πηγὸν ἀενναον εξεισυ ει φρεαρ, uomodo igitur fontem perennem in re, non puteum habebis p ideoque exhortari Minterrogare se ipsum decet r aes i. ποτε νυ ωμα τῆ ερο τ ψυ-χD ad quid anima unc utor mea Sen. de brev vit C. II. Dispunge ac recense vitae tuae dies videbis paucos admodum ac refculos apud te resedisse. Ut sic tandem anima, virtuti intenta, verum summum bonum assequatur. g. VIII. Speciosa videntur, quae hactenus sentire Stoicos diximus de summo hono, vita beata, sed fuco, quo perfusa est haec virtus, sublato ipsum illud venustum perquam apparebit horridum indecorum, maκime si bona corporis fortunae, sic dicta, honorum loco a Stoicis non habeantur; sic enim omnem ipsos tollere divinam in humanumgenus b

157쪽

nignitatem, jam indicavimus. At de hoc ipso suum cuilibet liberum esto judicium Si vel solam animam 'quam praedicant

summum bonum, virtutem reipiciamus 3 illam diximus ex Antonino se habere ad instar sontis jugiter scaturientis, unde virtutes tanquam perennes aquae profluant.

Sed qualis vero hic fons virtutis Divinam dicunt esse antinam , prorsus liberam, seu potius prorsus independentem, nullius, nec hominis, nec quidem Dei gubernationi subjectam, sui ipsius, iis selicitatis, destranquillitatisin virtutis opificem. Quid inde Nimirum frustraneam esse auxilii divini ad beneia seliciter vivendum implorationem res nihili esse omnes preces non ad Deum sed seipsum esse confugiendum. Unde tandem illud Seneca, Hoc essummum bonumquου occupas, incipisDeorum ess ocius, non supplex. Enimvero plus dicit p. I. Quam sultum es optare, cum possis a te impetraret non sunt ad coelum elevandae manus Epicureo quidem illud convenit, quod Lib. II demat. D. apud Cic.

Virtutem autem nemo unquam acceptam De retulit nimirum recte propter virtutem enim jure laudamur, c in virtute

recte gloriamur, quod non contingeret, id

158쪽

turpe est, quod Seneca ipse, sic dicere: Turpe est etiamnum Deos fatigare , quid opus votis Ursae tei efelicem. Non decent profecto istiusmodi dicta philosophos

Stoicos, qui mundum, quae in mundo sunt, providentia divina optimari sapientissima gubernari docent qui Deum in omnibus decere sequi junt, ut supra diximus,4 expresse idem Seneca de vit beat. c. xv. Habebit in animo illud vetus praeceptum Deum sequere. Qui opem divinam in omnibus implorandam asserunt. Quo ergo modo haec inter se cohaereant, vel quo modo tam diversa exanimi sententia loquuti possint censeri Stoici, videat qui potest. Nisi hunc Senecae cumprimis scopum fuisse malis, ut improbitatem coargueret illoriam, qui auxilium divinum effagitantes nulla sui habita cura, proipites se dabant secure in quaelitie vitia': frustraneae enim non tantum sed 'urpes ejuscemodi preces sunt. Attamen suimet ipsius cura, supplex divini auxilii imploratio, non sibi erant ideo oppo

nendae.

s. IX. En ergo virtutis nomen, vera virtute orbatum hominem ad justum potius insolentem, quem ipsimet damnant,

159쪽

ret I DEA HEOLOGIAE& vituperant Stoici, abducens, quam ad decoram obedientiam,mumini debitam. Veramque pietatem, absque qua virtus non est virtus Involutam hanc ergo ipsam virtutem turpi gentium Atheismo quilibet

sapiens facile intelligit. ii profecto licet fuerint dicti, fuerunt impii religiosi Atheici sapientes stulti, ambulantes per

viam tenebrarum tempore ignorantiae.

Malos igitur doctores sequuti sunt Pelagiant,virtutem' bona opera non Deo sed sibimet ipsis vindicantes, virtutem non Deo acceptam eserentes sed sibi Gentilis hoc quidem erat, at non Christiani , qui edoctus esse debet nihil suum agnalaere, quod non acceperit, e si acceperit non gloriari, ac si non accepisset. Sed de hisce jam diximus Cap. D.

g. X. Idem vero Stoici, tu praeter fas hominis extollant libertatem, eidemque concedant, sibimet ipsi vitam beatam acquirendi facultatem, praestant nihilominus Epicureis, qui summum bonum in voluptate collocant: theis nostri aevi, qui summam sibi legem habent expulso omni dolore, religionein pietate omni insuper habita, vitam omnis generis voluptatibus resertam secure de gere, oblectamentis suis nomen dicentibus virtutis. Stoi-

160쪽

S i AE. IdrStoici beate vivere, dicunt esse secundum naturam vivere: at secundum natu- Tam vivere, dicunt esse vivere secundum virtutis legem . quae jubet omniabo a&honelia. At hi, secundum naturam vivere, volunt esse m deliciis vivere , eaque sectari, quae faciunt ad conservandam vitam Promovendum gaudium. Stoici bona fortunae' corporis, vel nullo, vel aliquo habent in pretio, virtutem semper prie serentes. At hi, illa ipsa summum habent bonum.

Verum est equidem, quod & jam indicavimus , verae virtutis naturam non docuisse Sto1cos, Contra Ver , hum nam mentem divinae providentiae subducendo, ad impietatem viam sternere, sed hoc ex ignorantia oritur, dum tamen faedae omnis voluptatis, impiaeque vitae erant inimici, nil nisi virtutem . justum & honestum exigentem, summum

bonum collaudantes

CAPUT VII. De PRAESTANTIA THEOLOGIAE CHRISTIANAE PRAE GEM

. I. TTActenus ea disseruimus, quae vi-l tam Stoicorum exhibens utcunque