Brevis disquisitio, de præcipuis quibusdam philosophiæ Stoicæ placitis, quæ agunt de Deo, ejusque operibus, ...

141쪽

Dii immortases cum snt, non aegre tamem ferunt, quod per aevum tam immensuis

se oportes ommisito tamve qui Inr, improbos jugiter fasinere. Cavendum ilsibi ducet vir bonus, ne malum malo, at rependat potius bonum aliquod, ne eodem vitio laborare deprehendatur. Hinc quaerit Antoninus alibi: εὐέργ έωνται μητ αυτ myi s irascantur, an etiam, exarsurus in iram. Neutiquam: id tantum operam dabit sapiens, ut ne quid ira vel indignatione dignum facere deprehendatur; itaque, κα- ον σει μου etiς, ψετ . - δε ομα ἔναι μή n κα--φρονησεως αξ ον--σων ἡ λέγων ε μσκωμα . Contemnit me quis p videat. go mihi cavebo, ne quid contemptu dignum dicens aut faciens inveniar. Lib. XI. g. 13. Uerbo, bene facturus est vir sapiens, qui juscemodi omnia secure negligens virtutis non obliviscatur, sed bonae conscientiae testmonio tutus, Diis optimis rerum arbitris magis placere studeat, quam hominibus, iis praesertim qui pravi sunt rerum aestimatores Nihil es enim urpius, quam sapientis vitam ab in pientium ore pendere uti Cic. Lib. r. de fin.

I. VII. Atque haec cogitationes illas

prae

142쪽

ficari favor populi. Illud viro hono,& sapienti indignum habent Stoici, verbis vel factis adulari, ossicii sui oblivisci Circumcidenda est conversatio, vel penitus abrumpenda, si inter homines non liceat quicquam boni agere naturae congruum , licet invidiam sibi quis eo ipso conciliet, potius enim eririn illam incurrere, bene agendo, quam male agendo, amicitiam consequi.

τρου του κρειέον γαρ ν ουτο Hν. Videanti noscant homines hominem Serum, qui

naturae convenienter vivat. Sin non sust

nent, occidant, hoe enim satius es, quam ita vivere c. ut ipsi vivunt, vel alium vivere juberent. Eaque, quae de reip. administratione diximus, sui suorumque mutua iublica conservatione dissicultatem alteram, quae suboriri posset, facile tollunt, hanc videlicet vim omnem hostilem, tellum repugnare charitati, di mutuo amori Differunt privata

143쪽

to ID EA THEOLOGIAE& publica, sui tutela, injuria, quae

sui suorumque asservandorum, vel quae per vim ablata sunt, repetendorum gratia geruntur bella, injuii non sunt; at, quae nulla, vel probrosa de causa suscipiuntur, ineruntur, ut injustain violenta sic etiam prorsus sunt illicita ,

quemadmodum hinc nonnemo Alexandrum vocavit,felicem terrarum orbis praedonem. Non omnem audaciam virtutis aut fortitudinis nomen mereri judicant

Stoici. Impia consuetudo, ubi

Prosperum ac felix scelus Virtus vocatur. Sontibus parent boni. Tu es in armis, opprimit leges timor. Se Tra Herc. Fur 2so.

f. III. Rectius haec omnia Stoici dc decentius, Atheis illis nostri aevi, qui justi aut honesti nomina vere ridentes, sectandum nihil dicunt nisi quod utilitati , non alienae, sed ibae inservit. Ossicium, proximo debitum, praestandum docent Stoici, quia ille dignitate nobis

inserior non est, ejusdem iunguinis spiritus particeps quia lex divina, ut justa, sancta, id exigit quia virum bonum decet colere virtutem. At hi nihil minus. Legis divinae bitet sanctitatis pretium nullum faciunt. Potentis

144쪽

tissimum, licet flagitiosissimum, ubi res ita tulerit, felici flamum habent. Quid enim : mundum qui regat, ipsis nullus est. Leges qui constituat, pariter poenam vel retributionem qui timeat, vel cxpectet, timidum vel insanum habent. Numquid istiusmodi rei p. pestes terrae munere digni sunt Meliora omnia Stoici nostri, qui tempore vixerunt ignorantiae. Unum necesse habeo dicere, aliena his dictis Stoicorum altera sententia est, quae omnes damnat affectus, adeoque misericordiam. Sic Cic. Tusc. Quaest. Lib. III. Atqui quemadmodum misericordia aegritudo es, ex alterius rebus adversis: Sis invidentia ex alterius rebus fecundis. In quem igitur cadit misereri, in eundem etiam invidere. Non cadit autem invidere insapientem, ergo ne misereri quidem. - Hae s d cuntur a Stoicis Scc. Sed hic error est: invidentia' misericordia pari passi non ambulant necessario.

CAPUT VI

I. I. TXtitisse inter prisci aevi philoso a phos, qui omnes hominis fines.

UILLITATE

145쪽

it In xA AROLOGIAE adeoque ultimum, tollere sustinuerint, quod Democrito, Leucippo, Epicuro

attribuisse Aristotelem, observatum est, licet nonnunquam asseratur res tamen

ipsa ultro satisfieri manifeste videtur, esse, fuisse semper unicuique summum aliquem, vel ultimum finem, quem Conetur assequi, felicitatem sibi quam possit 'maximam acquisiturus. Qui fines homi- nis ultimi quam fuerint multifarii, pro cujusvis vario degendi instituto, pervulgata illa facta est quaestio, de summo bono qua quaesitum fuit quid illud esset, quod homini prae omnibus aliis, appetendum esset tanquam optimum, maximamque qua daretur felicitatem allaturum, quod ultra quaerendum nihil haberet, sed cui acquirendo omnes ipsius fines lamones deberent inservire Nobiscum de Stoicorum Theologia dicere esset animus, ianc quam de summo bono vent opinionem, dictis adjiciendam esse existimavimus.Praestandi enimDeoin homini ossici solertia, de qua quid habeant Stoici, visum est, Iiimmo alicui scopo, seu fini,vel summo cuidam bono assequendo, censeri debet a Sto 1cis destinari. II. Dispertiri in diversissimas sentem

tias posse opinione philosophorum de

146쪽

summo bono, quiliber videt, 'uidem , ex subtili M. Varronis inquisitione distribui facili negotio potuisse in 288 discimus ex Augustino. Is Lib. XIX. de Civ. D. C. I. Ex quadripartita velut generalium di ibutione sectarum una se item

altera opinione in animo, in corpore, dc utroque fines, bonorum & malorum la- tuent) Marcus Varro in libro de Philosophia, ram multam dogmatum varietatem diligenter ω subtiliterscrutatus advenit, ut

ad 288.sectas, non quaejam essent, sedquae esse possent, adhibens quasdam disserentia ,

facillima perveniret. Ha omni contorta inquisitione missa , misistituto nostro, nostris quid Stoicis placuerit dicemus, tin breviter. g II. Platone, qui in idea summum bonum, seu in contemplatione ideae summam ponebat felicitatem Epicuro, qui ut multis videtur nec sine ratione in vo-quptatecorporis, quemadmodum Aristippus , dissenti uni hic Stoici, propius ad Peripateticos se applicantes. Utrique enim in virtute summum bonum collo Canis at hoc juxta Metaphysicos cum scrimine, quod in virtutis exercitio sum--- collocaverint Peripatetici bonum,

Stolai autem in habi/u. Attamen sep

rare

147쪽

tri ID EA THEOLOGIAE rare anxie nolle Stoicos virtutis habitum, ipsumque exercitium, vel actionem, non rni hi tantum sed me peritioribus etiam videtur. Verbo, sic voluisse Stoicos existimamus: Virtutem esse summum bonum, illamque idcirco ultimum debere hominis finem esse, utpote propter se ipsam eXpetendam. Dicendamque se illius hominis vitam vere beatam , qui solidam operam virtuti, animum sibi habeata servet tranquillum, seque, & virtute

sua contentum.

Juv. sub finem Sat. X. Semita certem anquiti per virtutem unica vitae. Libet S ita de ire, ut beatumdicamus hominem eum, cui nullum bonum malumque sit , nis bonus malarique animus honesti cultor, virtute contentus Sen. de vii. beat. C. V. cap. VIII. uare audacter li et protearis, summum bonum esse , anima woncordiam. Quam cap. II de tra . an. V Cat Tranquillitatem,eamque eandem esse si-hi,a,t,quae Graecis ἐυθυμια est. Atque hanc sic dictam vitam beatam esse naturae Co gruentem, ut idem sit beate vivere , ω Cundum naturam vivere. Hoc quidem inter Stoicos convenire idem Seneea monet devit. beati C. III. ImmmqMd inter omnes.

148쪽

S et I M. I 3ltoicos convenit, rerum naturae assentior ab illa non deerrare. ad illius legem exemplumque formari, Sapientia es. Beata es ergo Dra conveniens naturae suae quae non aliter contingere potes, quam Aprimum sana menses, θ' in perpetua possessone sanitatis sum

taeterum de bono spirituali gratiae, aut gloriae, non est hic sermo, de omni namque coelesti bono, quale electis Dei oblimgit, altum erat quemadmodum apud re liquos gentiles, licin Stoicos silentium, qui de futura vita quae posthac essent

eventura , admodum erant incerti. De

lini sit optimum maximeque Xpetendum quamdiu in hac magna mundi republica versari concessum est. Atque hic quidem vere bonum nihil agnoscunt praeterquam quod justum honestum sit Iuxta illud suum paradoxum: τι ριόνον τὸ κοιλον άνοδον.solum bonum esse quod honestum sit Ratiocinantur hinc ita apud Ciceronem Lib. Ill de fin s 'uod es bonum, omne laudabile es, quod autem laudabile es, omne es honestum, bonum igitur quod es, honesum es. Prout ex adverso illud solum malum esse dicunt quod inhonestum sitin turpe M. Ant. Lib. II.

149쪽

Ego vero quum cognoscam naturam boni quoae honestum si, madi autem quod turpe stocc. Hine voluptatem, tanquam turpe aliquod Minhonestum, neutiquam summum bonum esse posse pronuntiant Stoici. Addo etiam aliquid amplius, cum virtute nullo modo posse conjungi, ne-, que enim in voluptatis regno virtutem posse consistere, nec vicissim, in virtutis regno, voluptatem sui tamen, inquit, prohibet in unum virtutem voluptaremque confundi, θ' ita inci suminum bonum, ut idem honesu jucundumst euia pars honesi non potest esse nis hon flum nec summum bonum habebit nceritatem suam, aliquid in se ideri dis

miti meliori. Sen. de vit beat. C. v.

f. IV. Sic quidem de virtute, semmo bono, Stoicis convenit cum Peripateticis; at de bonis fortunae Corporis, quae V Cantur, non item. Haec quidem Peripatetici aliquo modo sacere ad perfieiendum summum bonum docent, lini stras auxithres manuspraebere virtuti, ut vere beatiorin felicior sit habendus, qui illa possidet, quam qui caret iisdem Stoici contra, virtutem sibimet ipsam adeo lassicere, ut nullis istis adminiculis indigeat s

150쪽

geat, nec posse eadem quovis modo virtuti tanquam summo bono prodesse, quia ne quidem bonorum loco haberi queant cum nec honesta sint nec turpia , nec bona, itaque nec mala saltem sie sentire Creduntur Stoici,in vere etiam nonnulli loquuntur, existimantes si vere bona essent parcius dispertita ea non futura fuisse a Diis, viris bonis i malis contra Concessa,ut tamen saepissime factum cernitur uberiusti copiosius. Cui addunt,plurimis ista potius incitamenta fieri voluptatumis seu vitiorum, quam virtutis, Cum tamen si bona essent bonos facet e deberent. Tan dem etiam, Deos immortales prorsus in 'arbitrio hominum posuisse felices se reddere vel infelices illa autem dicta Corporis aut fortunae bona, in nosti a potestate neutiquam esse, nec ergo etiam honorum loco habenda M. Ant. Lib. II.

-ν minc. Et ne incedat in ea quae vere

mala sint, homo, prorsus in ipsius arbitrio posuere, reliquorum quid malum exseret. de hoc utique prospexissent. . . nec errorem tam immanem admisisset unquam e per impotentiam sve per impetitiam a bonia emata , bonis maliseque ex aequθH a Bo-