장음표시 사용
131쪽
INITIT PTIONE IN rat eodem loco costituta priori subtracta perinde remsignificare,at si altera esse opposita. Monet subalternarum conditio,utfvelim face.
re reciprocam ex ubalterna subiecto e signo anteponam, inter subaiectum. copulam interponam negationi in Proponuntur mihi subata ternae,utauis homo est prudens quidam homo non est prudens. sciscitoris,ut in ea,quae quidem est in parte, dico in particulari, tibiasignem uniuerse reciproia iuxta normam regula dictum eram, non quida hovmo non ebl prudens Ego uero,ne subsequatur nugatio.commodius an iamum induco, ut prior negatio tollatur citra negotium, quam quod adahibeatur altera. Quocirca loco huius,non quidi homino non est pruadens, quae nugatio vis uitio est obnoxia malo dicere, non quidam homo es prudens,maxime cum duae negationes aequa vi praeditae seipsas uicissime funditas aboleant:adeo uis tantis e nugation ineptiam boni aequis accipiamus, perinde fit neutram illaru , at utrum qi appontre. At uero in enunciationibus modorum propemodum eisdem nitimur monitιs. Prinia anquam regula ita onat, i modo viteponatur negatio .fit I. Regula contradicentis aequipollens. Secunda regula ita nos monet, anteposita, a Regi M. e proxime postposita negatione, ubalier sit aequivalens. Tertia doux Reguli et, postposita modo immediate negatione, feri ex contraria diraria recι procam, ex sub contraria pariter subaduerse mibus sequens Aria Itotelis formula hic subscripta nititur in qua contingens proso quod nonnunquam euenire uel solet,vel potest, usurpatμr.
Dubium Sed aliquis quod Aristo noui uno cap. Periherminias uois eat in quaestionem, an inquam huic affirmationi, omn8 homo est iustus. aduersa sit magis ea, nultas homo est, ius an potin a firmatio, omnia
132쪽
homo est iniucto,gitie quidem constat extremo contrario 'Rectondeo, minime quidem hoc nomine, quod extrema contraria sint effici, ut enauciationes sint cotrariae num tum bonum est bonum, inmadis est malum, quae, inquam, viros extremorum corrario participans magis essent coutraris si ratione contrariorum extremorum pronuntiata sint aestimauda contraria sed harum ambae simul uerae sunt quin una consequitur ex altera oco a contrarijs.ergo ratione aduersa extremorum non sunt enuntiata nuncupanda contraria Praestat igitur dicere quod ei a framationi omnis homo ebi iustus, contraria fit negatio nullus homo est iuustu, eisdem extremis. copula participans, quam affirmatio, quae sit praeditu extremo cotraries ut pote,omna homo est iniustus Atqui caria Porptari quinq; uoces Aristotelis categorias, C librum de intera pretatione iuuentus sit hactenns instituta,eius naturae a doctrinae mea thodus nos monet,ut ad bilogismorum rationem progrediamur. In qua propter uasta Arist.hora tructatione nauabimus operum, ut sola ea proponamus summa breuitate utilitate , quam facillime explioeanda, in quibus posita est uis duorum librorum prioris resolutionis: hst enim perceptis 1ludio in adolescens unius praestantium expositorum ope reliqua citra negotium ualeat comparare. Accedit quod pro in iis tutionis ratione, non conueniat prolixa idorum confiideratio prese itimgotio. Duo igitur potissimum a nobis explanania sunt ire 62ο agi morum considerationcm imprimis navanda es opera circa figurum peculiares argumentationum formulas, de inde uero de inuentione medij ad quodvis germ roborandae conclusionis accomodati generautim est nobis disserendum. Nam de mediis pecialim inueniendis topici muneris est pertractare sed antequam ratiocinationa confractionem aggrediamur, Aristotelis consilio dicamus de pronunciator recta
Reciprocatio, es subiecti inhraedicatu praedicati in subiectum, eadem operuata copula tras
Esaute triplex in scholis obseruari solita sim
133쪽
plex ulgo dicta, Fer accidens, Per extremoru
Aristoteles insecundo cap primi libri prioru
resolutionis tertiam intermisit.
Simpis est reciprocatio in qua eadem obseruamus qualitatem, quantitate: τ nultas homo essequus Caiultas equin est homo. Per accidens ea dicitur, quae sit incolumi quae
litate, di comutata quantitate ut omni homo eia
anima quoddam igitur animal est homo. Per extremorum abnegatione fit reciprocatio immutata qualitate . quantitate terminis is nitis mutatis in infinitos ut omnis homo es tu es, ergo quicquid est non vivens, sinon homo.
Ad moliedos ollogi mos magni momentisunt enunciationum re e procationes,quas barbari conuersiones uocat, praesertim simpliees Crpe accidens dictae nam quae terti sunt gener polia ad iuuentutis ingenium exercendum , quam quod pertineant ad praesens institutura adminiculuntur Enascuntur autem argumentandi formula ex huius. modi reciprocationibus, nam simpliciter inuerti dicimia uniuersalem negantem.C particularem aientem Per accidens uniuersum omnem, tum aientem, tum negantem. cum extremorum abnegatione uniuersaluuiens aer particularis negans reciprocantur. Ita,inquum,ut in his omnibus fiat consequutio inversioris, necessaria. nam alioquι qua uuquouis modo possemis inuertere . Barbaribae e tria genera con equuationum ita solabant exprimere, ut iuuentutis memoria doctrina firmiua in hereret, Barbaro quidem sermone, sedci ganι perui ilics ingenio, CT arte ab his uerbis. simpliciter
134쪽
LOGICAM ARISTOTELIS. impliciter, Feci, conuertitur, Eua,peracci. lo,per contra,fies conuersio tota. Circa quod aduerte uocalem, a, idem sonare apud eos in Orogi inoarum ejuniuersorum consideratione,ais uniuersalem aientem, ut, e,i e est dictu ais uni ιer uis negas, i particularia aleias, o, eius, quae in parte est negationis rutionem subit. Itassensus hori carminu urbic est. Feaccdico e CT,i,hoc est uniuersalis negans,e quae parte en aiens. m. pliciter. hoc est implici inuersione conuertitur tonuertitur seu si a. ut reciprocatur. Eus,per acci id est .e uniuersalta, inquam, negas, muniuersalis aiens reciprocatur per accidens Asto, utpote, a, er, o. niuersalis, inquam,aiens, C particularta negans mucrtuntur per conistra, laeum extremorum abnegatione. Atqui queu Is harum reciprocus iοι nilmst necessaria consequutione ratione formae constantis, perpetuo sui similιs.lt .iq; cuiuis materiei adhibeatur,fforma ratiocinandi leges reciprocandiseuas dudum praescripsimus imitetur, perpetuoset arguamentatio necessario constans Ex his autem efficitur,m quavis haru aragumentationum huiusmodi ex antecedente desilito per modum necessaaritim sequi continuo conclinionem eodem modo d finitum ut se necesse est omne b,ese a necessum et igitur aliquod,a,esse,b e cum necessesit nullum,b,esse a necessum est nullum,a,ese, b. tus pronuciata modis deo fulta necessarium e rogibile similiter uis simplices enaciutiones reaeiprocantur. At vero quae modo impossibile definiuntur inuerso his orad me reciprocantur. Quocirca,vi uniuersat in particularim in uertiatur in simplicibia ero his quorum est modus, necessum, uel post bile, pariter ex aduerso ea,quae est in parte modo praedita imposii bile constaquitur . ut imposibile eo aliquod, a. scis ergo imposibile est omne,b,
eJe,d Innittitur aut e reciprocationes inhstmodorti pronuciatu dua bus pertrit regulis dialecticis, quaru prima docet . in omni consiquuintione,cuius antecedes est necessuria eru, vel po ibile, conseques, simili
modo definitum effici Altera monet exaduerso, si conclusio fit impos. bilis, Mi falsa eodem modo defuitum antecedens necessarie concludi.
Est autem hi in te uendum, in nauertenda modorum enunciatiori ibin, iuxta regulas dudum praescriptus, sensum componentem obseruandum non diuidentem. Neq; enim recte consequitur, omnis musicus necessario
est hon erio aliqtim hominem necesse sese musicum. Sed percon DAbium.
135쪽
INITITUTIONE IN taberis in enuntiationibus dictitist, modo contingens, ques legem in reciprocatione debeamicon riare Reg ondeo. contingens interdum usurpari pro necessario, uel o ibili, ut autor es Arit o. primo libro prioris resolutionis: intcrdum pro eo quod potest esse σnon essὸ qua signifieatione medium est cottingens inter necessarium emimpogibile. idi subdiuiditur in triplicem differentiam. in rarum, π in id quod ut plurimἰm euenit. π in id quod vulgus oppessat ad utrumlibet. hoe est. quodfertaeque euenis,at non euenit, e contra. Iam si contingens aca modetur necessario uel pG bili eandem subit conditionem cum hu: si uero aliter percipiatur, ut inquim significet id quo potest esse σpotet non esse non eandem seruat legem in bis: net enim sequitur,alia item hominem cotingit esse musicum, ergo aliquem musicum contingite I hominem, insensu deuidentCin componente uero cam uniuer alis negans et particulari aiens reciprocetur adinvicem,utras igitur e lalteritu antecedens, e consequens-Quo fit ut ex utraq; uera colligitur alteram esse ueram σα utrauisfalsa, cocludamus alteram ese fugam. inso eire si barum una sit contingens, Cr eius inuersa pariter erit coinii gens caeteram uniuersalis aiens in particularem utentem, non recta procatur,nec enim egicitur ex eo quod hoc pronunciatum fit contina gens, omnis inquam,homo est rationis compos,quJd haec sit continges, aliquod Vationis compos est homo. Prior enim potest esse uera
fa posterior uero, ita est.μcra,it non posti esse fessa. Ais ita es icitiis ut prima sit contingens, non eius inversi
Ratiocinatio ero ,est oratio,in qua nonnustae iraeponuntur, ut diuersum quid ab eis necesseri e ficiatur, quia ea it asint.
Aristoteles primo cap primi Priorum ita finit Ozogismum i status .m-Jα.ὼ δεψαι. id est, Ratiocinatio est oratio, in qua quibusiam possit st aliud quiddam qu/m quae posita sunt efficitur necesurid eὀ quod hae sunt conflat autem orogi mra omnis perfectus minimam tribualerm is R. primo,medio ac tertio. Primus,alio nomine dicitur maius existrema tertias, liter nommatur. Tu extremum. Exin conjiciatur
136쪽
ιria pronunciata, Propositio seu maior,Assumptio seu minor, e conaclusio seu consequens. Antecedens appcllatur, quod con)lut ex propositatione e assumptione consequentis munus est extrema conferre admui em,primum tribuendo tertio in directa conclusione uel uice versu primum dicendo de tertio,quodset in directe seu niuersim . Antecedentis partes comparare medium cum viros extremo, in propositione quidecum primo in assumptione uero cum tertio Quos ut triplex occurru tmedi cum extrem comparandi diserentia uel enim sit subisaltim priis mi C attributum tertij vel utrivis quidem attributu, uel uiri sub
tectum si primum, appellatur huiusmodi coparatio χημα πρωτον priama figurasi alterum, ρχημα , id est, fecunda figura. si, ritum, σχεμα,1ἰταμ, id est,tertia Rura. Ex quibus colligitur malis extremuin prima dici cuius medius subiectum e illud cui medium attributis tur, minu extremum Ris ita sit,ut solum sint tresfigurae,ut Aristote.
docet,non autem locum habeat quarta, quam Galenvistatuit quandos quidem haec argumentatio,omnis homo est animal, Cr omne animal spubstantia ergo omnis homo est substantia, protinus eiusdem est figuraeae formae, atq haec,omne animal est substantia, omnis homo est animal. ergo omnis homo est substantia'. quo iam mitras ideo maius, idems minus extremumsimilisque medi cum extremoru utros collatio, ad conclusio,eadems propositio, e eadem assumptio. Peculiares singula,
rumfigurarum ratiocinandi normae, nominibviscimina industria excoisgitatu es barbaris,utiligimis tamen deprehenduntur. Dicutur autem in prima figura,Barbara, cel4rent, Dari , Ferto,directi,hoc est, primu de tertio concludentes. Indirect dico, tertium de primo colligentes, nominantur in prima,Baresipion, celantes,Dabitis Fansmo, Fris rumansecunda directe concludunt, Cesare, camestres,Festino Buroco. In tertia directe pariter concludentes nuncupatur, Durupti, Felapion,
Dissumst, Datis,Boeardo, Ferison in quibus percipiendis aduerte uois culem,a,m prima ollaba cuiusuis barum dictιonum,propositionis uice gerere, quam designa esse debere uniuersalem aientem,eadem secundo loco nos monet. ut assi ptiosi uniuersalis affirmans, conclusione refert
uniuersalem militer Cratentem. Nec absimiliter,e, primo oco proporifitionem.assumptionem ni fecundu Issabade in tertia conclusionem misdicat uniuersalem uis negalitem. I, primo loco propositionem,ahero
137쪽
INsTITUTIONE IN minorem,terii conclusionem praesestri,quaesiti potri qua sit f. firmatio. O, designa particularem negantems,inquas in primi otilaba propoliuionem a sumptionem fisit in altera,er conclusionem. hi sit in tertia. Moliri uis ollogismum , Barbara, consule quid primam figurum,deinde uero dictionis,Barbara,vocales. marum prima te monet,quodproponionem facias uniuersalem aientem ultera, ut a Iumisptionem qualitate emquantitate propositioni par tertia,ut tantunde in coeluctione praestes.docet. Ut sumpta tribus elementis,a,b,c, uice eram morum quod facit Aristot ad obtendendum non sua interesse quibus utaris terminis,dm decens forma conseruetur stilogi muri conficies
in huae modum. Barbaraca, a, Omnes,estia: omne .so: igitur, omineis, est a. maius extremum medium minu extremum.
aliquod , est a. c minus exirmum. mullum b.Hla: A malvi extremum, aliquod e,eflbe B medium ergo, aliquod c,noesta cismus extremum.
138쪽
ce, , e. ergo, cnullum Gest a. κατ- Omne a,sb: me amestres, Nullum c,est RG e, ergo. nullum Gesta. maius extremum medium maera extremum. extremum ma B medium extremum minus, malvi extremum medium
139쪽
ce, i, o, ergo, aliquod e, est a. mmm extremum. Sunt autem praedicti omnes directi nuneupati, nimirum quia prima de tertio concludunt. ut indirecti dicuntur, qui colligunt niuersim teristium de primo.cula modi sunt varalipto celantes,Dabi Frisi omorum. Baralipton Omne b.esta ma extremum
140쪽
aliquodu, est e. c minus extrem m.
Instar horum confici possunt, tum in secunda tum etiam in tertia indirecti ollogismi quippe cum ex eisdem sumptionibus ex quibus conactinio colligitur,ex eisdemo huius inuersu necessaria consecutione reusiprocatur,pariter efficitur ut couersa conclusione intesare, sic fit ruatiocinario:nullum, a sab: omne, e est, b ergo nullum,a,est,cm c abctio militem ex directo inquam,camores,indirectum fallogismum ejicimus
ad hunc modum omne,a,est, b nulla,c,s, . ergo nullum,a,ec. Quic.
quid enim est antecedens antecedentis,idem est, e consequentis C exra aduersum quicquid est consequens consequentis, idem erit consequens Crantecedentis ut una regula praemonueramus initio harum institutionu. Pariter in tertia figura simplici, ut aiunt nuersione conclusionem reociprocantes, facimuη indirectum huiusmodi sillogi inum: omne,b,est,a: omne,b est,c ergo aliquod,a,est, c. Nec distur est in reliquis ratio,dico quidem in b9, quorum conclusio colligitur diens nam in bst, quorum conclusio negans est, quia non ualet reciprocari, nis simpliciter, nesper accidens ut aiunt vulgo sane nullast indirecta ratiocinatio, hae in tertia ratiocinandi normaseu figura. vllogi mi igitur omnes,quos praescripsimius,appellamus constantes, quia quibMlibet terminis,a quos uri excogitatis, horum elementorum uicem taut monuimus di oastis,dum aliqua ex buforma feruetur, nunquam euenire potest, ut intagnetur antecedens uerum,C consequens falsum cotra,reliquos omnes, qui quidem ab horum instituto discedunt, incostantes vocamns. Aristo. hoc argumento decernit stilogismum esse in costantem, quod eadem ad unguem obseruata forma nunc in hac materia deprehendatur concla fio niuersalu aiens quae erast nunc in id uniuersalu negans,qμαρο- s riter