장음표시 사용
101쪽
c id est: Hel xine quae & cissampelos dicitur', 'folia he, derae similia habet, minora tamen, ramularios quoq; paruos ampi ectentes quicquid contigerint. Nascitur vero in septis,uineis & frumento. Succus foliorii pomTs Ru i nis vim habet aluum subducendi. Et mirum admo/vi,gilius dum utrunq; interpretem, Ruellium & M. Virgiliii. caput de hoc caput tanq adulterinum in Diosc.omisisse, cumcissamPς constet antiquorum, Galeni praesertim & Pautio,pomi l testimoniis duas ella helxinas dissimilis inter sena/serunt. turae id quod & Virmin silis fatetur annotationibus, unam quae hodie parietaria, alteram quae volubilis
Suchnim neque seniperiamum,neque madragorae speciem esse. quemadmodum Avicenna putat,sed eam potius herbam quam valeres symphytum miraeum nominant. UaP. ALA.
QVam vanum se in suciiti descriptione ex his
buerit Auic.probe intelliget, qui eiusde de illo placita diligeter expederit. In cap. naq;. ccccccxlii. secundi Can.ita scribit: Sumtum quid est Dicitur quod est semperuiua,& dicitur quod est spe/cies seminis mandragorae, & dicitur aliud. Et rursus Fen. x. Can. iii.tract. iv. cap. vi.de sputi languinis curatione in huc modum:Sucutum est semperuitia, & scripsit vir quidam in suis aggregationibus esse calameti speciem nascentem inter lapides. uid,per Apolli/nem oro' certi ex his descriptionibus medicae prolaiasionis studiosi v enentur ρNihil equidemnam quid cognitionis coferre queat Auic.qui ipsemet ignorauit, quid sumtum esset Ignorasse aute tot de illo diuer. sae sententiae declarant:compertam enim suculi natu ram fi habuissset,in referendis aliorum sententiis mi/nime contentus fuisset, sed tandem in re tam dubia pronunciasset,& suam etiam sententiam interposui set. Proinde resipiscerent velim, qui adhuc hodie. Aincitata idolui iliquod emstulantur,lies ullo paue
102쪽
cto huic esse contradicendum putant,cum tot erratis Aelus libros fecundum praeserum, refertos esse costet. ut multo cosultius esset hunc penitus interitiseMuani ut tot bonis viris autoritate, qua plurimum valere arbitrantur, imponeret. Discant igitur ex hoc aliis v erroribus, quam varius sit,& Vertumno quovis Incollo stantior Auic.ut vel tandem pudeat tam inconstantis magistri esscte discipulos. Sed ad institutum reuertetes. Sucula alacutum neque semperuiuam, neque semen mandra gorae,neque etiam calamenthi eme speciem, sed eam nidi potius herbam quam Diosc.& alii Graeci si phyri tm petraeum nominant, demonstrabimus. Id quod facita limum erit, si utriusque des priones contulerimus. Auicisiquidem in loco secundi Can. antea citatu baec subiiugit verba:Sucutum est duarum specierum, qua rum una est petrosa,& alia no petrosa. In ipsa est hu/.nuditas calida temperata,& subtilitas & incilio,& hahet odorem ac dulcedinem quadam, & aqua eluS at D ahit sputum,&aggregando patres carnis invasela a cit rem ynam.Decoctio eius sanat aspexitates pecto
ais de gutturis,& prohibet sputum sanguinis ,λcuniaqua mellis mundificat pulmonena confert vlataim intestinorum & abrasioni,& rupturae inguimis,& dinioribus renum,& retinet fluxum sanguinis menstrui. iae sane descriptio in uniuersum cum descriptio ne *mphyti petrari quadrat,qua tradit Diosc. lib. vii
Petrarum nascitur in peltis,totum est lignosum, odo
103쪽
μ ratum,nita dulce,saliuamq; ciens. Decoctu in aqua mulsa & potum quae sunt in pulmone purgat, in vi no vero decoctum ad dysenteriam,rubraq; RUmina rum profluuia,& renum malis ex aqua datur, guttutis quoque asperitati prodest,vulnera recentia cogita. tinat,intestinorumq; tami ces illitum cohibet, carnes quoque cum quibus decoquitur coalescere facit. Ne/ que disc6uertiunt quae de symphyto scribit Galenus lib. viii.de simpl.med.facul. in hunc modum: Συ συν
phytum petraeum ex contrariis constat viribus:habet nim secandi vim quampiam qua collectum in thorace & pulmone pus expurgare potest: habetq; etiam Mandam contrahendi vini,qua eiectionibus sangui liis auxiliatur: & tertia ad eas inest humiditas quaedanon immodice calida,per quam gustatibus dulce ap/' paret,& odoratu iucudum: arteriae asperitates sanat. Porrb secundum omnium dictarum virium mistione siniui digerere abunde potest, simulq; corpora cotraahere constringeregimroinde intestinorum ramicibus imponitur. Qui ipsium in vino decoctum ad mulie/hte exhibent profluuium, utuntur tana desiccante Rcontrahente. Q ut vero ad nephrim,tana e purgan
te di incidente. Caleno subscribit Paulus in septimo,
104쪽
Aicens t Symphytum petrarum ex contrariis consistit facultatibus. blabet nanque vina secandi, qua nimirum thorace,pulmone & renibus pus expurgat. Q ualudam etiam contrahendi, qua sanguinis excreationi hus, rubris foeminarum GuXlonibus, & enterocoelis medetur. Ad haec omnia calidam quandam humidi/tatem habet, qua sitim extinguit,'& arteriar asperita/tes. Praedictis ciccediit quae scribit Plin. lib. xxvii. cap. vi. in hunc modunu Alum nos vocamus, Graeci Syrii phyt a petrarum,nascitur an petris, ideoq; petrarum eo ominarit,utilill imum lateribus, renibus, tormini hus pectoris,pulmonibus,sanguine reiicientibus,saucibus asperis. Vulneribus sanadis lata praestantia est, .lcarnes quoque cum eoquuntur conglutinet addi ta,unde & Graeci nomen imposilere. Q uar ideo no his ordine retensenda fuerunt,ut ex iis luce meridia Da clarius cernerent veritatis auidi sectatores, suculucti symphyto ide esse, id quod praeter utriusq; descri/ptiones quae in uniuersum conueniunt,nomen etiam fatis indscat. Corrupto enim vocabulo symphytum tum appellauit Auic. Proinde cum is error in quelapsus est Α uici ex linguae inscitia ortus sit, consultuerit omnibus qui medicinae opera daturi sunt, ut illa non nisi linguarii, graecae praesertim, perina inmucti accedant,na ita multus errorum occasiones subterfu/gere poterunt,nrquas alias improuidi incidenti ,
Ignorasse Populu arbore Auid .cu α ambigua enas de illa sentEMa,tu etia .r calida esse i ordine tertio statuit colligi.Cap. XX.
Vstentia Populit arbore fuisse ignotam,indicio prirnu est,qd illa in secudo Can.diuersis capitibus sub aliis atque aliis nominibus ta quam rem diuersam describit:quod certe nunq fecis set, si huius sormam atque natura probe perspectam habuisset. Ter enim de una hac arbore diuersis locis uastat. Primum cap.cccxliiii.sub hauri romani nole.
Medicinae studiosi graecae linguae peristia praediis ii sint. PopuIus arbor Auscennae inocognita. t Duit ires o
105쪽
L Vbi quid haurum roniantina sit queter las, nominatur liuosa respondet:quam sane dictionem corruptam,qsse constat, ac pro ea scribendum, quae dictio Graecis nigram populum significat. Dein cap.cccc , lab nucis romanae nomine idem facit, id quod ver
ba illic scripta, quae a prioribus in null0 distςxunx, nisi quod pro achirosa hic acetifex habetu laus ino
Aviς ' strant. Tertio in cap.cccli.simpliciter sub hauri nomi ob uret . ve populum describit arborem, ubi etiam ea quae decuitates alba & nigra populo a Diosc.Galeno,& alus veteri/-iψndi diuersis dictitur capitibus,vno capite confundi sviresct harma non sine magno errore milcet. Nam cum scribit aureum ex fiuctu ipsius arboris conrum laticae,& succum foliorum qi si Iepefactum destillauim in aurem sedare dolorem, item aureu ex fruct eius destillationi urinae constrie, ex eius fructu cum melle fit alcohol,& est confortativum Oculi,oc aure D ex fiuctu eius cum aceto post purgationem mestruori: rum:prohibere impraegnationem, omnia ad popu Populia, tum albam referenda sunt. Ηρsxni me iugesse taculta v νμς in in primis Diosc.lidii cap.c.docet, ita scribens λελ
ατοκια ει ι ἱερρωτα id est: Populi albae care post unciae unius pondere iscluadicis ac urinae stillicidio, prodest. Foliorum quoque sumis tepens instillatus aurium dolores iuuat. Pitulae ui prima foliorum ger minatione tritae & cum melle illitη ocuIorum nebotudini medentur. Folia denique cum vino post purga, sonem pota sterilitatem facere produntur. Necnon Plinius lib. xxiii. cap. viii.dices: Cortex potus uiau
dicis & stranguriae prodest , foliorum succm calida i
106쪽
cimium dolori. Q uod vero in capite paulo ante cita δε to scribit Avicenna, emplastrum factuna ex follis ro manae cum aceto conferre dolori podagrae,& fructu eius prodesse epilepsiae,ad nigram refer edum popu/lum erit: ita enim de ea Diotalidii. cap. cilii. tradIu
λεῖ. quod est:Populi nigrae folia cum aceto illita pindagricos dolores iuuant,semen vero potum cum acero,comitialibus utile est. Et Pi loco iam citato, Populus nigra, inquit,eficacissima habetui quae in Cre in nascituricomitialibus seme ex aceto utile,folia po dagris in aceto decocta imponuitur. Vnde eludentismum fit Avicenam contra veterii sententiam utriusq; x Vpopuli facultates indisci iminatim miscuisse, adeo ut ihinc quoque discere liceat hunc ipsum sua nullo per ' . - nitus ordine utcunque sese obtulerunt cogeitae. Caeterum ignorasse naturam populi arboris Avicennam Binde etiam colligi potest, quod hanc cap. cccxliiis.et RV nnacccccncalidam in tertio ordine esse dicat, licet cap. tarc Laequalem eme in caliditate,& ad paucam declina gessit. re siccitatem scribit,id quod & in Carabe, de quo se queutyparadoxo dicemus, faciti adeo nunci non sibi similis, hoc est Proteo ipso magis varius, est Aui No esse autem calida in tertio ordine Populu nigra, otestatur Galenus lib. vi. de simpl.med.&cul. ita scri
107쪽
Aegii i fi res calidi quidem sunt in primo recessiva temperatis;& in differentia quae habetur in siccando di humectando, paulum quiddam a teperatis ac meν diis ad siccius deflexerunt: sed & subtiliorum potiusquam crastiorum sunt partium. Et folia quoq; ipsius quodammodo floribus similia sunt, nisi quod ad omnia imbecilliora, minust efiicacia . Sed & resina eius floribus similem facultatem obtinet,atque etiam calidiorem. Porro seme tum resina:tum floribus, &.uib tiliorum est partiti,& exiccantius, no tamen admoducalidum. Q uae ideo longius a nobis repenta sunt, ut hinc studio verti Populi nigrae, omniumq; eius parὸtium temperanienturia, quadoquidem Auic. nmil certi ea de re statuat, agnoscerent. Nec est quod nobis quisqliam veterem Galeni traductione, quae calidam in tertio ordine assierit,obti udaimam cum illa ex ara hica lingua traducta sit, id quod barbara & arabica capitibus passim praefixa nomina, adde multa etia quae in oraeco non habentur exemplari illi addita,abunde monsti ant,exigua huic fides adhibenda erit,maxime duod constet vel sionem illam no semel tantii,ted te/re singulis capitibus multifariam deprauam esse,quo bdmodum perspicuum erit, siquis illa cum graecis cotulerat. Non esse aute legendum in tertio recessiti, ted in primo potius, olum maxime fidem facit Paulus Aegin.Galenum passim ita referens, ut Simia eius di ci coeperit, q lib. v v. de Populo nigra ita scribit: Aegiros excalfacit in primo teperatorum ordine,siccat vero mediocriter, estq; partium tenulum. Verum quae ex ea stillat resina,floribus paulo calidior est. Praeteκrea natura ipsa arboris ad tantii caliditatis gradum it. Iam non posse extolli,satis indicat. Q ui enim sapor, utris odor,quae deniq; qualitas tam praecellentis hac esse caliditatis indicio esse potest e neque enim valde
odorata, neque eximio aliquo sapore praedita est.
108쪽
sed dum gustatur, primum quidem modice adstrin. A fit,postea amaritudinem quandam suboscuram inueit,olfacienti quid non insuaue . verum exiguum id
omnino repraesentat:quae certe singula non excede/re primum in calfaciendo ordinem argumento exI
sunt. Quod siquis etiam via regia,quam in libris de sinpl.med facul.Calenus ostendit,incedens,ill amin corporibus & temperatis & aegris experiri voluerit, non admodum calfacietem inueniet. Cum itaque ex iam dictis satis constet populum nigram primum calliditatis ordinem non excedere, quid obstat, cur non intrepide Avicennam errasse pronunciemuse
Cari quod Craeci electrum . Latini autem succinum vocant. monesse Populi nagrae lachrymam,veluti Aulamna de alii quida
Auloso seducti errore docent. i Cap. XXI.
Vicenna cap.cccli.secundi Can. Carabe di. mi arboris Hauri esse docet iis verbis:Gummi quod ex hac arbore romana est, Carabe dicitur. Et ruisus cap. ccclxxiiii. ubi Carabae histo riam ex professo tractat,idem facit,dum Carabe gu/Mar iis,quae nux romana vocatu eme inquit, Manifestum vero ex praecedentibus. Haurum romanii, seu nucem romana, Arabis nihil aliud esse quam Populum nigram. A vicenna sequitur Serapion, qui cap. cclxvi.sui de simpl.med. temp. Carabe Hauri romani gummi eme scribit,idq; ex Galeni sententia, quem ta/inen constat nullam de electro succino ue mentio/nem fecissetita passim in citandis Graecis,illorum auo toritate abutuntur Arabes. Ea autem de succino senν .ientia .ex fabula quadam hominum mentes irrepsit, qua Heliades Phaetontis sorores fratrem mensibus quatuor fleuime,ac tandem iuxta Padum in Populos Fibula arbores illius desiderio couersas, pro lachrymis mol Heu οβ re succinum iugiter stillare ferunt. Hanc certe Ouidi/us libro secudo metamorph.multis iisdem v elegam
109쪽
tissimis versibus descripsit,inter quos di illileguntur
Mater tunc truncis auellere corpora tentat, . 'Et tenerus manibus ramos abrumpit,at inde Sanguineae manant tanquam de vulnere guttata 'Parce precor mater,quaecunque est saucia Uahaat . Parce precor,nostrum laceratur in arbore corpus,
Iamq, vale,cortex In vriba nouissima venit.. .
Inde fluunt lachrymae, stillatam sole rigescunt
De ramis electra nouis,quae lucidus amnis.
Excipit,& nuribus mittit gestanda latinis. Refertur & a Diodoro Siculo lib. vi. de fabulosit an/tiquorum gestis, iis verbis: De electro quidam vete: tes fabulas scripsere haud dignas fide,& quae a poste is reprehensae sint. Nonnulli enim tum poetae, tum historici tradunt Phaetontem solis silium . cum puer
esset petiisse a patre, ut unIcum diem solis currum rogeret. Illo assentiente, sumpto curru, aina equom frena regere nequissctet, ab eqris contempto puero, extra solitum cursum esse currum delamna, & primo coelsi equorum errore incensum,circulumq; qui Galassia dicitur exinde factum,deilacie magnam combustam orabis partem. Quare como tum Iouem fulmine Phae/rontem tradunt peremissessolenam in pristinum redegisse cursum. Phaetontem in fontibus eius, qui niuncest Padus, olim Eridanu dicebant, decidisse. Eius m*ttem Nymphas fleuisse sorores, dolorisq; magnitudi. ne mutata in Populos fuisse versast has annis singit lis eodem tempore educere lachrymas,e quibus ele/. ctrum fiat, reliquum splendore superans. Hactenus PauIus Ae Diodorus. Fabulosum autem hunc errorem non t ginexa in Arabes,sed & ex Graecis plurimi, ut Aristotele cap. lxx.de admirandis in natura, secuti sunt, & inter medicos Paulus maxime Aegineta, qui lib.vii.ita scribit: Populi arboris lachryma est electrum .prope flu/men Eridanum, ut aiunt, ex ea destillans congelassit
110쪽
LIBER PRIMUS. colore auri. Nihil autem miri in tam variis scriptorude succini prouentu sententiis deceptum fuisse Pau, 'lum,qui in Graecia vivens, ubi terrarum succinum generaretur Videre non potuit, quapropter comunem multis opinionem sequi voluii. Plurimi tamen fuere qui fabulam hanc damnauerunt,ueluti est Diodorus Siculus loco iam citato, & Herodotus lib.ui. Nemo autem ubi nasceretur succinum certius quam Plinius fidissimus naturae interpres,disseruit, qui lib. xxxvii cap.Ii. Varias de illo commentitias explodens sententias, in hunc modii scribit: In succinis causam ne delistiae quidem adhuc excogitauerunt. Occasio est vani
ras Graecorum diligentiar. Legeres modo aeque per Periantur me de ortu eorum, cum hoc quoque inter
sit vitae, scire posteros quicquid illi prodidere miran/dum. Phaetotis fulmine icti sorores fletu mutatas in arbores Populos, lachrymis electrii omnibus annis mfundere iuxta Elidanum amnem,quem Padum vocamus:& electrum appellatum. quoniam sol vocitatus sit elector,plurimi poetae dixere,primiq;, ut arbitror Aeschnus, Philoxenus, Nicander, Euripides, Sat Prus:quod esse falsum Italiae testimoiuo patet. Diligetiores eoru Electi idas insulas in mari Adriatico emedixerunt ad quas dilaberetur Padus. Q ua appella tione nullas unquam ibi fuisse certum est. Nec vero ullas ibi appositas esse, in quas quicquam cursu Padi devehi postit. Na quod Aeschylus in Iberia, hoc est, in Hispania,Eridanum eri dixit, eundemq; appellari Rhodanu, Euripides rursus & Apollonius in Adria/tico littore contiuere Rhodanum & Padum,facilio. rem veniam facit ignorati succini, in tanta orbis ignorantia. Modestiores, sed aeque falsum prodidere,in extremis Adriatici sinus rupibus inuus arbores sta/re,quae Canis ortu hoc effunderent gummi &c. nam varias aliorum quamplutimorum de succino sentent