장음표시 사용
121쪽
C tio ex decoctione montani ad primitum & scabie & quandoq; separatur icteritia, ct confert hydropisi,iquando comeditur citin fictibus. Et solutione educit choleram nigram,& confert ulceribus oris, & extra hit superfluitates ex utrisque naribus. .iar singulas Dioscorides origano, & minime Calammmae tri/
facit. Ruptis,conuulsis & hydropicis cum ficu come/stum prodest. Aridum acetabuli mesura potu in aqua mulsa, atros humores per inui ducit. Ad purigines, scabIes .morbum regium,decoctu eius in balneo cono fert. Succiis etiam virentis tonsillas,columella,& oris ulcera sanat. Et per nares trahit cum Irino oleo infusus. Idem facit Plinius lib. xx.cap. xvii. dicens:Ruptivconuulsis medetur Origanum cu Panacis radice. HyAdropicis cum fico,aut cum hyssopo, acetabuli mensaris decoctum ad sextam. Item scabiem, pruriginem in descinone balnearum. Succus naribus Infunditur. Aula. Ca, Tonsilis quoque & uuis medetur, oris ulcerib. Αluit Iamininae mollit acetabuli mensura. Praeter has facultates sunt
τ- ό ,' & aliae quas Avicenna Calamentho adscribit, quae taei ' d. men Tragoriano conueniunt, quales sunt sedare nauu ntuti Dam,extenuare lienem, o ferre stomachi doloribus& conturbationi:testis est Dioscorides,qui de Trago
κολουθει. quod est:Lienosis cum aceto bibere confert
Cibum fastidientibus,stomacho male affectis,& acia
122쪽
da ructantibus datur. Item quibus maritima iactatio, nausea, & praecordiorum aestus accidit. Sunt & non paucae apud A ulcennam capite citato proprietates, quae verae Calaminthae, quam Nepetam Romani vocant,conueniunt quales sunt illae: Q uando bibitur, aut ex eo sit emplastrum,confert puncturae Vermium VenenosorunNeius decoctIo prouocat urinam,& co fert spasmo,& dilatationi anhelitus, dolori pungiu/uo ventris,& cholericae passoni & rigori. Et quando praemittitur & bibitur cu vino expellit venena mor talia,interficit vermes: & quando comeditur & bibi/tur post ipsum aqua casti diebus counuis,confert elephatiae. Has enim ad Calamintham attinere Dioscorides lib.iii.ca.xxxvi.his verbis docet: --λ si καλα
γαλακτο quod est Calamintha pota & illita demor/sis a serpentibus opitulatur. Decoctum eius potu urinam pellit. Ruptis quoque,conuulsis, & no nisi recta ceruice spirantibus,torminibus,cholerar,rigoribusq; auxiliatur. Praepota in vino contra venena facit, reegiumq; morbum expurgat. Lumbricos ventris tineas vocatos,cum sale & melle pota enecat. Haud secus elixa crudaq; si aeratur. Elephanticos comesta iuuat, si serum lactis superbibatur. Dioscoridi etiam subscrihit Galentis,cuius sententia quia nimis prolixa,adferre noluimec longiore etia demostratione opus fuit, cum ex iam dictis euidentissimum sit Avicenam cum Origano confudisscte Calamintham. Demonstratum
enim ab unde est non de sola C alamintha hoc capite Icripsisse Avicennam,quod illic multa sint quae Ori/
123쪽
c pano etiam conueniant neque interpretis incutia atq; i nscitia factum est, ut pro Origano Calamintha tr inposuerit,quod ibidem haud pauca simi quae ex Dioκ scotidis autoritate Calaminthae verae tribuatur. Pro/Arabu de inde cum tanta sit apud Auicennam ac reliquos Arahς hδ μ' bes in depingendis herbis earumq; facultatibus inco h ζ'piaei, stantia, consultissimum erit studiosis, ut quicquid illi a mera de ea re scripserunt, tanquam mendacia pernicio lini m ηψ- ma suspecta habe at,nec unqua attingat: praeter enim nugas & ipsissima confusione nihil inde reportabiit.
AvicennamThapsiae tribuere quae Ixiae veneno conueniunt c is ,ri iocon som esse.adeoin v triumue naturam non saxu
ημψ pro Thapsia,id quod ex utriusque descriptione ac vii ribus satis innotescet. Avicenna nanq; ita de suo Test sic cap. TIO. sectindi Can.scribit:Est mundificatiua,so D lutitia.& maturativa.Et est ex eis quar attrahut Velie menter & violenter ex profundo corporis. Facit ira ici pilos,& confert alopitiae valde. Prodest occulta rioni sanguinis, sed non dimittitur super ipsam prae ter horam. Similiter confert vestigiis, panno,& alba ras. Inugitur citan compressione super mollificatione neruorum,& super podagram & super iuncturas Diis idas. Confert sputo semel, & dissicultati anhelitus. olori amborum laterum, & proprie dolori ipso ii, vel cum oleo antiquo linita,& ut emplastrum super posita. Adiuuat ad expuendas superfluitates Illitta. . Dioscorides vero haud aliter de Thapsia lib. iiii.cap. i cxlvii.scribit,ingens:δυ ν oi rxμ-οfo
124쪽
ναγωγ . quod est: Tam cortex radicis, quam succus Purgandi vim habent. Succus denique pariter & raγcia facultatem possident transconcretiuam, Omnium maxime quae pares cum eis vires adepta sunt, ubi ex mo quidpsam trahedum est. Vnde succus illitus aut radix recens confiicata, alopecias explet. R adix' aut luccus cum aequis thuris carrari portionibus, suggil lata liuoresq; tollit. Oportet aute non plus binis hoγris dimittantur. Vitia cutis in facie cum melle illitus emendat. Lepras pellit. Tubercula quoque disiicit cuIulphure perunctus succus. Utiliter in diuturnis late/ Blum,pulmonum,pedum, articulonimq; affectibus il/Imitur. Eius purgatio conuenit suspiriosis, diuturnis Iaterum doloribus,reiectionibusq;. Galenus etiam Ibbro. vi.de simp.med. facul. Thapsiam inter ea medica Thaprimenta quae ex alto vehementer trahunt receset. Eius ' verba haec sunt:ὁχ4 Ω-ἰςὶ - ἰχυρω θιμαι αἰή trahI ''
Κυτο διαφορῆτο t Ut,.quod est: Thapsia acrem ac va/Ienter excalfacientem facilitatem,cii humiditate con iunctam habet, quam ob rem ex alto violeter trahit S quod traxit discutit. Id quod & Paulus in septimo facit, ita ut euidentissimu sit Thapsia eandem cu Thesi Ma Avicennae esse. Caeterum quod Graecis Ixias est Aidihic id Avicennae Aldibic dicitur. queadmodum ex eorti Gree,2 quae utrique de iis scribunt,tollatione patet. De A ldi dic enim Aulcenna Pen. vi. Cano.hil. tract.l. sum. u.
125쪽
C capite. xxxiii. ita scribit:Siquis bibit A ldibic, accidunt
illi rugitus in ventre & punctura absque fluxu venis& vertigo. Cura: Oportet vim potu dentur aqua N. mel,& evomat ea, & c ysteriZetur clysteri leui, de confert ei sumere in potu absinthium cum melle, &0rupum acetosum. Et illud quod approprianir cum
ει τε αλφου οπέρμα. id est: Ixias inter potandum intesti.
norum strepitus & tumultum affert, nec quicquam tamen secedit. Post vomitionem multam,aluumqtilatutam,auXillatur aqua in qua absinthium maduerit, etivino copioso,aut aceto mulso pota rutaeq; hi uestris semen. Vnde iterum constat A ldibic Avicennae nihil esse aliud quam Ixian Graecorum. Animaduertenduo tame multa esse in Avicena hoc loci, ut passim alias, deprauata,vt du erucae pro rutae legitur . vaporetur pro potetur, ut abunde patebit ea quae Diosc. scribit Anicemia diligenter expendenti,ita ut hodie non extet Auic vin amor na autor perniciosior, quado vix paginam in illo OD
. I sendere liceat, in qua non insignis error comittatur. His itaque sic habentibus,manifestum erit Avicenni Thapsiam cum Ixia colandere,quod illi tribuat quae huic conueniat. V niuersi nanque effectus quos ille,
bit,pares sunt lis quae Dioscor. Ixiae assignat. Verba: Avicennae subiiciamus: Thefisia est gummi rutae mo/ tanae,& quadoque sentitur in sapore eius sicut Eporalbedarungi. Accidit illi qui bibit eam retentio eoruomnium quae currunt ex vitisque viis, & apostem a
tur lingua,& accidunt strepitus & inflatio, & adustici in gutture. cura est ut properet & evomat, & sumat.
126쪽
. LIBER P R I Μ VS. a in potu strupum acetosum,& infusione absinthii & eκ eis quae nota sent apud eos sicut Maahar. Ou, 'bus sane verbis nemo no videt Avicennam Thapsiae iri eie, quod Aldi bic, quae Ixias est, ex eiusdem autoritate conuenit. Cuius rei Dioscorides etiam testis est,qui loco antea citato ita scribit : - δε a vivi ουλόμ
interpretati sumus,ideo ut denuo iteretur nihil opus habent. Paulus certe Aegineta lib. v. cap. xlvii. haud aliter quam Dioscorides Ixiae assignat.qd Thapsiae Ruicenna, dum ait:Ixias, quar vlo honon quoq; vo/ ricatur, inter potandum Ocymo quiddam sinule gustuoc odore refert. Ualentem linguae inflammationem tacit,omnia etiam excrementa supprimit,& cuna mi mi deliquio intestinorum strenitum & tumultum ex/Utat,nec quicquam tamen excernitur. Opem adfert post vomitionem, aut alui deiectionem, cum largio/re Vlno, aut OXymelite, aqua in qua absinthiu madue rit pota,ita ut nihil clarius sit,quam A vicennam cum 1xia confudlite Thapsiam, atque adeo utriusq; vires ac naturam ignorasse.Si enim Thamar naturam satis Thabmperspectam habuisset nunquam certe illam esse sylve no est simis rutae gummi scripsisset, id tamen quod non solii vς 'x' rivno in loco, sed variis facit, priuertim cap. 7Io. fecit 3μφ'
autem Thapsia alio nomine ruta sylvestras, sed feru/ alio noleia potius sylvestris,aut ferulam dicitur. Testis Dio=- 'R syl
127쪽
Avicennae uniuersa fere deae ea ahigua& inter se Pugnatia.
Romani ferulaginem, alii ferulam sylvestrem, quod tota natura ferulae sinulis sit,appellant. Porro igno/ralse thapsiam Avicennam inde etiam colligi potest, quod sibiipsi in The fisia contradicit. In secudo enitit Can. docet, quod In radice eius, & corticibus ipsius,& Iachryma eius est solutio, id quod & Dioscoride,
ut supra annotauimus,fecime costat. Fen vero.vi. Ca/nonis quarti c6trariu plane tradit, nepe quod accidat ei qui Thelisiam bibit retentio eorum olum quae cur runt ex utrisque viis. Q uis aute tam stupidi est animi qui retentionem & deiectionem excrementorii conν trarios esse effectus no intelligate Sed qd multis mo/ror e si Auicenna thapsiam ab Ixia veneno secernere potuismet nunquam stibi tam pugnantia docuisset. Hierursus monitos esse volo medicinae solidioris studiosos,quo sibi vel hinc etiam cauere discant, ne Avicennae decreta,tanquam Delphica quaedam oracula su/spiciant id quod magna hodie ineruditorum medicorum pars facit, quod uniuersa fere illius ambigua, &inter se mire pugnantia sint. Neque est cur de illo mi rentur:transcriptor enina cum aliorum tantummodo fuerit, singula vera, Disa,sime iudicio & nullo habito delectit,utcunque sese obtulerunt corrasit,nec aliud, studuit, nisi ut Canone suum ad iusti voluminis in gnitudinem deduceret, non animaduertens qualiter temere cosarcinati centones sibi respcaderet, perinde ac si caecis ea qu ae collegerat,esset obtrusurus.
Herhas quattuor,Alsinen videlicet.Ηelxinen .Anagalliden , SaMyosolida. natura defigura plurimu distates,Auicena uno eodem capite sub Auriculae muris appellatione cdfudisse. Cap. X X v,
AVicennam iam dictas quatuor herbas consua
dere,ex eiusdem verbis,quae cap. xviii.seculaedi Canonis scribit, monstrabimus. Auricula, inquit, muris est herba cuius virtus secundum Gai
Muna propinqua est virtuti herbae,qua vitrum abstera
128쪽
igitur. Quibus sane verbis Avicenna herbam Alsi. Anen dictam depingit, quae hel xini vitrea extergen rivasa,similes Vires obtinet. Testis est Galenus, qui li/bro.vi.de simpl.med.facul. Alsinen ita describit: αλ/
ι Θρου χοαν. quod est: Alsine ipsa facultatem helxiλnes habet,nempe refrigerantem & humectante. Dioscorides quoque qui libro secundo, capite.clxxii. ita
sine in uniuersum eadem quae Helxine potest . . ut hiis subscribit Paulus in septinio dicens: Alsine vi/res omnino aequales habet ei quae dicta est Helxi/ne. Et Plinius libro vigesimoseptimo,capite quarto, inquiti Alsine emendat omnia quae Helxinae, sed in firmius . Per herbam vero qua vitrum abstergitur, 'Avicennam intellexisse Helxinen, notius est quam Helaine ivt demonstrari debeat:illam enim in extergendis vi/πIs esse valentem omnes testantur veteres, in primis A' Calenus, qui libro sexto de simpl.medi. facul. de Helatine in hunc modum scribit: του υπτειν ἐναρος
dens extergendi experimentum praebet & in vasis vitreis. Nec aliunde certe Vrceolaris, seu ut Vulgo vittiou. nominatur Vitriola , dici coepit, nisi quod exter gendis vrceolis,Vasisq; vitreis, experimento esse eo ficax inuenta sit. Caeterum post iam citata verba Avicenna ita inquit: Et hoc nomen concessum est duabus herbis, quarum una est quam nominat Gaelenus. 4uae quidem verba vera sunt: interdum enim tot mendaciis veritatem etiam inserere voluit: nam Auriculae muris nomen Alsini quoque herbae ab autoribus tribuitur, quod solia murium auribus
similia habeat. Ita Dioscorides: αλσι- , inoi μυος ωΥ . id est, Alsinen nonnulli Auriculam muris vocant. . . .
129쪽
c Auricula mutis. Paulus denique: Alsine, quam aliqui Graecorii Auticulam muris nominat. Plinius quoquAlsine,quam quidam Myosoton appellant. Licet autem Auticulae muris nomen Alsini cu ea herba quae proprie M 1 osotis dicitur comune sit,tamen differiit
adhuc natura & figura,quando constet illam refrige/rare, hanc vero calfacere. Sequitur apud Auicenam: Et altera quam nominauit Dioscorides,& existima/uit quod sit similis Volubili, nisi quia habet minora folia. Q uar verba neque de Myosotide, neque de Alsine nuncupata intelligi possunt, quod neutra illa/rum Volubili,neque in foliis, neq; in flore similis sit.
Quare ut ad aliam quadam herbam ab iis diuersam referantur, necessae est. Ad nullam vero aliam rectius Cissampe- quam ad ea quae Helxine aut Cissampelos Graecis, Io , Latinis Conuoluultis,nostris Volubilis maior, ut paradoxo. xviii. diximus,vocatur,referri poterit:huius
enim folia Hederae, quam hic per Volubilem intelli/git, similia sunt,minora tamen:id quod testatur Dio.
per nos interpretata sunt. Q uare secundam quoque herbam, Helxinen scilicet, ab Avicenna esse descri/ptam hoc capite de Auticula muris monstrauimus. Sed vi& tertiam illic depictam esse ostendamus,age quae in Avicenna subsequuntur excutiamus. Ait au/tem: Et est herba expansa super faciem terrae, paruos habens stipites, & amlinos.flores,cuius semen semini Coriandri similatur, & est calida. miibus utique verbis non Auriculam muris proprie nominatam, sed Anagestidis alteram potius speciem, quae coem/ou, χἡ, leum norem habet, describit. Duo enim esse Ana. ,,uidi ' gallidis genera, flore tantum distantia, Diosco lib.u.
130쪽
ψεεοῦ. id est:Duo sunt Anagallidis genera, quae flore
tantum distant. Nam quae coeruleo nore est, foemina dicitur:quae vero puniceo,mas. Frutices sunt in terra iacentes,soliis in quadrangulo caule paruis,subrotu dis,ad Helxines folia accedentibus:semine rotundo. Plinius quoque lib. xxv. p. xiii.duo eius genera fa/ri ita stribens: Duo genera Anagallidis. Mas nore phoeniceo,foemina coeruleo, no altiores palmo, frutice tenero, foliis pusillis,rotundis,in terra iacetibus.
Na 'tuntur in hortis & aquosis. Ex quibus liquido apparet Avicenna altera etia Anagallidis speciem sub hoc capite Auriculae muris descripsisse. Quod vero deinceps ait Avicenna:Inquit Musathach, iuvamen/rum elus est iuvamentum Absinthii,non ad Angallis Bdas, sed ad eam herbam quae proprie Auricula mu/Us nominatur,referendia etit: huic enim perinde atq; Absinthio vis enecandi lumbricos inest,id quod Paulus etia Aegineta lib.iiii. cap. Ivli.docet, ubi inter alia etiam praesidia lumbricos enecantia, Auriculae muris herbae decoctum quoque enumeratnta ut euidentissimum sit Avicenna uno eodemq; capite quatuor herbas,latura & figura plurimum differentes,miscuisserptinui enim,ut retulimus,quar Alsini, dein quae Hel/xint,tertio quae alteri Anagallidis speciei, & postre. mum quae Myosolidi conueniunt,narrauit. Differre autem non latum natura, sed & figura praedictas herbas restantur uno ore veteres, Dioscorides,Calenus.
Paulus. Plinius atque alii, i seorsim & formas & solitates illarum pingunt atque exprimunt, id certe quod minime fecissent, si easdem & natura & forma diuersas non eme agnovissctent. uinetiam Avicenna ipse cap. xxxii I. secundi canonis,oblitus quod antea