장음표시 사용
111쪽
Glassaria huius ortum certius in labat, sic dicens t. ertum rit
ζ insulis septentrionalis oceant,& a Germano pellari glessium,itaque & a nostris unam insularum
iis. I id Glamatiam appellatam Germanico Cum4ba
classibus rem gerente Austrauiam a Barbaris dictam. Nascitur autem defluente medulla pinei generis arabordiis, ut gumnii in cerasis, resina pmeis Erampit humoris abundantia,densatur rigore vel tepore a tumnali. Cum intumesces aestus rapuit ex insulis certe'n littora expellitur,ita Volubile, ut pendere videatur atque considere in vado:quod arboris succri eta Drisci nostri credidere, ob id saccinum appellantes. autem arboris esse indicio est pineas in attrita odor &quod accenum tedae modo ac nidore flam: . A mra Gernianis in Pannoniam liue proodo uinciam. Inde Veneti prumim,quos Graeci Henetos vocant,rei famam fecere,proxim Panomae id accisDientes circa mare Adriaucum. Plinio subscribit Solanus cap.xxxiii. in hunc modum : Gletaria dat succis um.quod Germani gentiliter vocant fessium. Q uam materia: istius summaum antea,Ger aue Osare omnes Germaniae oras scrutante comeerta est arbor pinei generis,cuius medulla autumnI tepo/re succino lachrymat. Succum esse arboris nom/nis capessias qualitate. Pinum vero unde sit genitum si viseris.odor indicabit. Pretium operae est ire lon/gius ne Padaneae syriae credantur lapidem fleutae. Hanc speciem in Illyricum Barbari intulerunt. Q uae cum per Pannonica commercia via ad transpadanos homines foret delata,quod ibi primum nostri ea vis derant,ibi & nata putauerunt. Cornelius quoque Tacitus in libro de situ moribus & populis Germaniae. tradit Enuorum gentes mare tautari, & solos inum
112쪽
luccinum,quod ipsi Glesum vocant, inter vada atque Ain ipso littore legere. Clesum aure olim appellariit Gi sim quod instar vitri pelluceat, nam Germani vitru Glas L Πημ notant. Sunt aut Enui,vel ut Rhenanus legit Aestri Aum qui hodie Pruleni seu Borussit vocantur, apud quos εμ nuc ut olim succinii colligitur,culus nuper magna co 'μ, piam multiiugae eruditionis vir Martinus Gubigus, G:bj I.
Illustrillimi Principis A iberti Marchionis Brandeti. Borussia. hurgensis & Borusiae ducis archiatros, pro amicitiae nostrae iure ad nos transmisit. Abundare autem hancoram Borussae succino notius est et ut multa demonstratione opus habeat:cum enim velut peninsula sit, ob sinuosos maris nexus, terram spariose in freta excurrentem,fit ut vi tempestatum in hanc succinum aduehatur. De qua re multa quoque scribit Erasmus Stella Libonothanus libro. i. de Borussiae antiquitatibus. Proinde aberrare oes constat, qui ex populo ar
hore iuxta Eridanum suuiu succinum colligi putant, Rcum Plinio & experientia ipsa docetibus,ex pino potius arbore,& in Borussia regioe, a qua procul abest Eridanus,proueniat. Neq; Dioscoridi, ut obiter mo/neam, ea quae tum ferebatur fama,ex populi resina succinii durari probatur,ex quo inquit,ferri id & narrari,id quod etia Marcellus Virgilius monuit. Dio de S eci-
scoridis aute haec sunt verba. ιτορειτα δε ο τι το ἰέ-no non .P
rnam ex iis quae in Padu amnem defluit,durari ac delari, fieriq; quod electrum vocant. Eo nanque quod ait,fertur,insinuat se id comentum no probare,quod vulgo dicebatur succinu escte populi arboris lacii inma in Eridanum defuentem,illicq; induratam. Caeterum si incognitum fuerit Carabe Aulcennar,facile discet qui pugnantes eius de huius temperamento sententias eχpendere velit. Capite enim. ccclxxi .secudi
113쪽
Canonis, Carabe parumper esse calidum statuit: id quod & in libello de vitibus cordis tract. ii. facit,cali/dum in primo,& siccum in secundo dicens. Mox ve/ro pro sua incostantia subdit, Opinio tamen est quod sit frigidum. Capite vero. cccxliiii. eiusdem canonis. Carabe gummi calidissimum esse docet,quod capite. cccccx. iis confirmat verbis: Elus gummi est ultimum in calefaciendo. Q uod ideo diximus ut iterum Aui. cennae inconstantiam Medicar artis studiosis indicaremus,quo ita sibi facilius prouiderent ne in hunc autorem imparati inciderent, neque illum magno suo dcaliotu periculo sibi imitanda temere proponerent.
Haud recte Avicennam x Melaen herbam Mezereon . quae a Gra-cis Chamelaea dicitur,inter lactarioruin gencta connumera, re,ac cu Thymelaea confundere:multa quoque quae Chamaeleoti debent nois vicinitate deceptos Chamaelea tribuere.Cap. XXILE Rrasse toto coelo in Mezereon descriptione
Α uicennam, Arabest reliquos, eorunde Ver/ba pulchre comonstat. Aulcient cap. cccclxvlia secundi canonis, Mezereon ita depingit: Megereon
est Iacticinium magnum, quod est duorum modores unum eorum est magna habens folia & spissa, & hoc est deterius amborum:& quod nigrum est, pernitio/sum existit. Melius Megereon est, in quo sunt folia plurima,& similia foliis olivae, & subtiliora:est acu/rum, excoriatiuu,& eius acrimonia est vehemes. Nec
aliter Mesue in suo de simpl.med. libro illam destris bit,dicens: Megereon est planta vocata apud Persas rapiens vitam,cuius stipes eleuatur super terram circiter cubitos duos, & eius folia sunt similia foliis otia uae,sed maiora, &producit grana nigra in magnitudine fructus myrti. Est & planta lacticiniorum maiorvi cuius species sunt plures. Est enim quaedam magna
114쪽
Be aspera:& ex eis aliud est colorem habes viridem,& aliud habens colorem subnigrii. Hinc animaduer tendum omnium primum, Mezereon eam esse her ham quae Graecis Chamaelea vocatur, id quod prae ter Serapionem qui Megereon Graecis Chame an dici ait huius descriptio quoque aperte demonstrat haec enim probe cum iis quae iam ex Arabum sentenda retulimus quadrat. Chamelaean vero Dioscoris des lib. iiii. cap. clxii.ita pingitu μελ- κλῶας Hum ιθα-νδεο-φροναιωδW.φ 'λλα ειμ ta is
martea dodrantales ramos habet, frutex surculosus folia oleae similia habet, tenuiora tamen, Dequentiare amara gustum mordentia,& arteriam scarificantia. Quam sane descriptionem pulchre cum eo Mere/reon quod melius ab Avicenna, a Melae autem mi laus dicitur,quadrare videmus, adeo ut nemo dubitare possit Mezereo Arabum, Graecorum Chanaelaea elle.Porro hoc demonstrato, nemo non videt errare Arabes, quod inter lactarias herbas Mezereon con γnumerant:nullus enim ex veteribus Chanaelaea, quae nihil aliud est quam NeZereon ut diximus, inter herbas quae lac habet, collocauit, id quod patet Diosco. riden,Calenum,& alios eius farinae autores diligeno ter excutieti. Et si ex genere Iactariorum esset aliqua certe Tithmalorum species, aut alia quaedam lacta. vla herba, a veteribus, Dioscoride praTertim, descri/pta esset,id tame quod affrinare nemo potest,quod nulla illarum descriptio Mezereon copetere queat. tiod autem Arabes, Mesue praecipue, Mezereonteu Chanaelaram cum Thymelara confuderint exit Iorum verbis quoque demonstrabimus. Nam in Melue ait,eius stipes eleuatur super terram circiter cubi
tos duos,& producit grana nigra in magnitudine sta
inter lactarias heris has no innumera
Chametriam cum Thyme laea clifim dunta
115쪽
C ctus myrti,ad Thymel aram certe referendum erit,dε sua lib. iiii.cap. clxiliata scribit Dioscorides : ε λία
o: τρον λος. id est:Thymelara ramos edit speciosos ... & multos binum cubitorum. Folia Chanaelarae simis lia,inter quae fructus paruus Myrti in modum rotundus. Sunt & alia quaedam quae Thymelaeae debentur, ut in annotationibus Manardian Melaen videre liis cet. Insuper multa Mezereo seu Chanaelarae tribuitis Arabra Arabes quae Chamelaeonti conueniant,rursus ex iis
his, fit quae illi scribunt ostendi potest. Nam quod eius plu/nu Iaeonii res faciunt species, Vnum album, alterum vero vigili debent rei 'dicentes,hoc plane ad Mezereon non attinet,neque
ιμς μη enim album & nigrum Chanaelarae sunt differentiae, sed Cham elaeontis diuersae omnino ab hac plantae; cuius quidem duo esse genera, unum nigrum, alterii D album Dioscorides & omnes veteres testantur. Cha mel arae vero simplicem tantii speciem faciunt, adeoq; omnes Chanaelaronta albu & nigrum sui generis her' bas a Chamelara diuersas esse statuunt. Confundit quoque proprietates Chanaelarontis nigri cum Me etereon seu Chanaelaeae facultatibus Avicenna, dum ita scribit:Omnes species administrantur ad morpheam,& albaras,& ad lentigines linitar exterius,& qu doque admiscetur ei sulphur. Colluitur os cum decoctione eius, & proprie decoctionis nigri, & sedatur dolor dentis. Has enim proprietates deberi Chame/laeonti nigro, autor est Dioscorides lib. iii.cap.x.inbunc modii de eo scribens: διατα u ii α' ινγεντορ
. addito exiguo attramento sutorio, cedrino oleo,&
116쪽
axungia,scabiem abigere potest. Abstergit etiam ini. Irpetigines cum sibi sulphur & bitume asciuit, & cocta
in aceto illinitur. Decoctum eius si eo colluantur dentes,illorum dolorem mitigat. Et Galenus lib. viii.de simpli. ed. facul. dicens:χαμαλεοντος si του μα
Chamaeleontis radix,nigri quidem , letale quiddam obtinet, unde foris usus eius ad scabiem adhibetur,&, impetigines,& vitiligines, & in summa quae detersioenem postulant. Quibus Plinius quoque lib.Xxii. p. xviii.subscribit inquiens: Radicibus earum lichenest curantur,cum stilphure & bitumine una coctis Comimanducatis vero dentes mobiles, aut in aceto decoinctis. Succo scabiem etiam quadrupedum sanant. Patri 'his etiam Aegineta lib.vu. Chamaeleonti nigro facultatem detergendi ea quae in summa cutis superficie Laiunt tribuit. Q uod vero subiungit Avicenna omnes se ecies Meetereon administrantur cum melle ad soD Bdida ulcera,& eradicant cortices, Vere de Chamelaea dictum est,nam has illi inesse facultates Dioscoridev
repurgat cum melle trita folia ulcera sordida, & quae crustas contraxerunt.Nec dissentit Gal.lib.viii.de sim
naeIara vincentem habet qualitatem amaram,qua bin irem admodum sordida ulcera, & quae maximas ha/ ' bent crustas,cum melle purgare potest. Et consonat 'μ' Paulus inquiens:Chanaelara detergedi facultate prae dita est, quocirca ulcera sordida, & quae crustas ha/:bent,cum melle expurgat. Caeterum quae sequuntur
apud β uicennam in capite de Meetereon, ea Cha/
117쪽
S melaeonti albo conueniunt, veluti cum ait educere lumbricos & ascarides in decoctione calamenthi motam, item conferre hydropisi, & urinae dissicultati, uaqua deniq; & oleo interficere mures, canes, & por cos. Id quod in primis testatur Dioscorides, de Chamaeleonte albo ita scribens s πο θῶ
, est,Radix oxybaphi mensura pota, latos lumbricos pellit. Bibitur aute in vino au stero cum Origani de eotto. H ydropicis comode drachma cum vino da
tur,etenim extenuat eos. Decoctium eius contra urbnae dissicultatem bibitur. Canes, sues,& mures cum D polenta subacta, vel aqua & oleo madefacta necat. Et confirmat Galenus lib.Vili. Daplicium dicens: ἡ μ
κωτο ijUqi c. id est: Radix albi Chamaeleontis poὸ tui datur mensura oxybaphi contra lumbricos Iatos. iExhibent etiam cum vino austero aqua inter cutem laborantibus. Eadem quoque post Galenum Paulus in septimo tradit. Praeterea pari errore Avicena Fen. vi. Can.iiii.tract.i.sum .il .cap.vli.ad Mezereon, seu ut ibidem ipsemet interpretatur, Chanaelaram transeChamerta fert, quod Galenus, Paulus atque alii Chamaeleonti Inter vene nigro tributit. Nemo enim illorum Chamaeleam imna cin nur in venena, Avicennae instar,connumerat, sed Chaὸ
4zi' '' inaeleontis nigri potius radicem, id quod Galeni verba supra citata pulchre monstrant. Omnium autem apertissime Paulus,qui in hunc modum scribit: Intro di in corpus sumpta, venenosa & letalis creditur ni vi Chamaeleontis radia . Porro haud aliter si Auia
118쪽
gemna Chanieliae cum Thymel arae & Chamaeleous Avitibus confundit Melae,quemadmodum perspicuit fiet huius placita cii veterum scriptis conferenti. Nos tamen,cum id abside Manardus noster in suis in Mesuen annotationibus praestiterit,superuacaneum esse duximus ista denuo ad exemplum praecedentili Colm
rie. Hinc iterum discat studiosi, quam periculosum Phyntarasit ex Arabibus autoribus plantarum discere vires '-μ' - .
qui Ita singulas confundum, ut impossibile sit non ca: b iuga
et italiter errare,qillos sequi voluerit. Praestaret hoc nomine illorum decreta plane eme extincta, immo vi δῆ μ 'tores ipsos una cum illis radicitus perditos. Ego sane Arabuna autorum lectionem nunquam ita pernicio lam eme antea, ut hodie,credidi,indies enim magis atque magis quantum incomodare positiat anima, fueris, quapropter mitius quam par erat etiam illos olim a rne tractatos esse fateor. Iam multo acerbius; tractandos arbitror,ut hoc pacto posteris saltem conlulatur, ne arabica illa lupanaria incidant improuidi certe me illorum hostem futurum esse omniti acerrimum publice omnibus denuncio, maioriq; conatu quam hactenus unquam coepi, illorum castia oppu/gnare pergam,neque desinam, modo vita Dei beni. gnitate supersit, donec castris penitus exuero. Quis enim has pestes in vitam humanam diutius grassiari patereturenemo sane nisi qui homines , Christianos meterum, omnes ablatos iri cupiat. Ad fontes po/tius pergamus illicq; aquam pura nullis inquinamentis perturbatam hauriamus. Exemplo nobis sit Mezereon,ieu ut Graeci vocant Chanaelara, cuius faculta/tes ut confusissime tradiderunt Arabes,ita breuissimescomiani dilucide Graeci . Quid enim breuius. quid dentque magis perspicuum quam haec Dioscoridis iveiba, Plibus in hunc modum Chanaelara depingit
119쪽
pituitam bilemq; per inferna purgant, maxime in ca tapotio deuorata, uni Chanaelaeae parti,duabus Ab/sinthii naistis. Coformentur autem aqua aut melle in Pilulas. Haec vero in ventre non conficiutur,sed qua ita sumpta fuerunt excernuntur.Reliqua quae sequuntur,supra a nobis interpretata sunt.
Avicennam CaIamenthu cum Origano confundere,ato viri isque vires promiscue docere. Cap. XXIII.
CAlamenthum Avicennam confundere cu Origano testantur ea quae scribit cap.clviii. secun di Canonis, in hunc modum: Calamenthum aliud est fiuviale,& aliud montanum. sinule Hysssopo in sapore,& similiter folia eius sunt ei similia. Et est alia species eius quae nominatur Alliauiti. Et est quar/dam species eius quae vocatur Calamenthum hirci, R virtus eius est sicut virtus aliorum acris, & monta num est fortius fluuiali: uibus sane ex verbis euiderisItinum fit citiuis saniore mente praedito, Avicennatoto coelo errare, immo vix verbum Vnum proferre quod non veritati repugnet. Verum quidem est, Ca/Iamenthum aliud ella fluuiale, aliud vero montaniit in hoc enim Nicandrum sequi videtur, qui in theria eis suis duo tantum Calaminthes genera,aquaticunt
alterum, montanum vero alterum facit. Falsum autδquod montanum Hyssopo similia folia habere dicit, nam id, Dioscoride autore, Ocymi potius folia habet. Proinde genera Calamenthi recte costituisse certum est, perperam aute illis Hyssopi folia, quae Ori/gano debentur, adaptauit, quemadmodum Dioscoricles docet lib. iii.cap xxx.origanum ita depingesto ν
120쪽
G Tα κλωνια. Id est: origanii Heracleoticum folium nabet Hyllopo non dissimile, non tamen umbellam
' ζ' 'peciem orbi satam, sed veluti multifidam
ac ritumam. Semen illi in summis virgis haudquaquari: Τ' S RV vero Onius appellatur candidioribus est tollis,& Hyssopo magis similis. Tragoriganu st rex est exiguus, Origano aut Serpyllo sylvestri foliis Mi amulis similis. Ex quibus utique verbis Avicennae error liquido sese prodit, quod scilicet Calamanthariim Urigano ita miscuerit, ut nisi quis oculatissimus it naec genera diicernere non possit. Manifeste tamenailucinatur cum Calamenthii hirci tertiam facit spe/riem cum nemo veterum Tragocalamintha, sed poὸ 'stis Dagoriganum descripserit, nec inter Calamin/ Brines,led Origam species connumerarit. Id quod Plinius quoque tacit lib. xx. cap. xvii. post Heracleotica O 'tin, Tragoriganum sylvestri serpyllo sinailem. 'uri origani species recesens. Quod vero deinceps ait,virtus eius est sicut virtus aliorum acris,iterum ad alaminthae respexit species, harum enim omnium Iolla gustu feruentia & acria lunt, Dioscoride teste, eurus haec de Calaminthes speciebus verba sunt: nix'
inlum autem formas Origam & Calaminthae colan/ . dit Avicena,sed & illarum vires pr omiscue atq; indi ruricriminatim docet, id certe quod viro atque altero et Calami exemplo monstrabimus, neque enim singula referre th Vix opus erit,sed poterit studiosus suo marte illorum in/ ῆς μηqiustar reliqua conferre,ac iudicare. Inter caetera de Cain lanamiliae: viribus sic scribit Avicennat Fit balnea/