장음표시 사용
141쪽
C tientia comprobasse dicit Sebesten ventre lenire. Sed miror qua fronte nobis experietiam obiicere queat, cum nullus illorii sit qui Sebesten solas expertus sit. Nemo enim nescit ut in Pharmacorum synthetis multas variarum medicinarum myriadas,immo India aliquando totam, A ethiopiam, A rabiam, & illos exite. me Garamantas coniungatis, adgo ut nesciatis penistus cui prae altera facultas illa qua optatis debeatur. Hinc no est ut cle experientia gloriari possitis, tot in ter se coniunctis simplicibus,ut viri haec vel alia facultas tribuenda sit ignoretis, atque adeo ne semel qui/-dem quicquam probe experti sitis. Alia certe est me/dicamentorum facultates inueniendi ratio a Caleno nobis tradita, quam ipsi nilquam attentastis:proindeno est cur posthac vobis temere illam arrogetis. Nullato enim plane iudicio adhibito, quod quisq; scribit,
utcunque etiam a vero aberret,sequimini, & mordiscus etiam arripitis. Desinite ergo qui aetatem iacta ris, necdum tamen veram experientiam assctecuti estis, elato supercilio vobis arrogare id, a quo tantum abe. . stis quam qui longissime.
Nostrae aetatis medicos berbam veteribus Pedem corvinum appellatam ob ambiguam de illa Avicennae sententiam .a nostra sic hodie vocata esse diuersam prorsus ignorare. Cap. XX VIG.
V Tignorasse Avicennam Pedem cominum, aliisq; errandi occasione praebuisse dicamus, ambigua eius de hac herba sententia facit. d. p., Capite siquidem. 6 7.secudi Canonis, de Pede cor corvino uino in hunc modii differit: Radix huius herbae cum semςxu, decoquitur cofert solutioni antiquae. Et dixeriit Paulus & alii quod confert cholicae, & efficit operatione
Hermodactylorum absque nocumento. Et Fen. XXil. Cano.lii. tract. il.cap. viii.in podagrae curatione iter ii
ex Pauli sententia ita sciibit: Et dixerunt quida quod Pedi corvino inest operatio Hermodactylorum, α
142쪽
tion est eius nocere stomacho. In quibus utique ver Abis verum est quod radicem Pedis corvini decoctam solutioni antiquae conterre docer, eam enim faculta tem veteres uno omnes Ore suo Coronopodi, hoc Coron est, Pedi cornicis,ineme testantur. Primum aute om/ podis runium Dioscorides lib.ii. cap.cxvii. Coronopoda hoc ψvi
προς--ποῶσαν . hoc est: Corolaopus oblonga
herbula est per terra strata si si s foliis. Idonea est esui olerum modo cocta. Radicem habet tenuem adsti in
est: Coronopodis radix coeliacis prodesse aeditur manducata. Cui Paulus quoque lib. vii.subscribit, dc nPlinius lib. xxii.cap. xi κ. iis verbis: Coronopus oblo Uga herba est cum fissuris.Seritur interim, quoniam radix praeclare facit coeliacis in cinere tosta. Caeterum pA e, hi, falsum est quod Avicenna ex Pauli sententia Pedem eis cou- rulnum colicae conferre scribit, nusquam enim id co dolori dixisse Paulus,quod sciam,offenditur. Error autem Dd OQuxi iste ex deprauato codice ortus esse potest, quale AI/banus Torinus etiam & Ioannes Guinterius habuisse videntur, dum Coronopoda ad colicos dolores conducere apud Paulum transtulit,cum ex Galeni verbis paulo ante citatis e uidentisi nium sit, non colicis sed coeliacis prodesse Coronopoda. Fallinisu praeterea pis ebriis. est quod Coruinum pedem efficere operatione Her cis n5 ha-modactylorum sine nocumento ait Avicenna cum hesopora enim Hermodactylorum radici nura in cienda aluo vis sit, Pes autem cornicis adstringentem potius facul totum. tatem, ut iam ostendimus,habeat, fieri non potest ut
easdem operationes efficere queant. Hermodactylos
143쪽
s vero in cienda a tuo eme essicaces testatur lib.Vil. Pa ius,in eam sententiam scribens: Hermodactsi radia purgandi vi praedita est,tum per seipsam, tum deco/- ctum eius. Aeque falsum est quod ex Pauli sententia
affert A vicenna , Pedem corumum hermodactylorii habere operationem,& non nocere stomacho:nulli bi enim hoc dixisse Paulum certum est. Errat itaqito Avicenna to coelo A uicena,qubd Pedi corvino herbae tribuit, Colonopo quod confectioiu δὶ κορονοπι οδίου id est, ex pede cor di tribuit uino,dicta Pauli autoritate tribuendum erat. Is enim q* D ' lib.iii.cap.lxxviii.ita inquit:Sed ex Coronopode co/ebris Aio ' fectionem utiliorem asseruit Alexander, quam eam ni tribuen quae sit ex Hermodactylo,ut quae eandem euacuatio dum Gat. nem essiciat,& teque dolore mitiget, cum hoc quod nihil obest stomacho. Vtriusque autem confectionis
desci iptiones scire si desideras, Paulli illas tradete in septimo consulito. Ex his igitur Oibus probatu satis
arbitror Avicena herba Coronopoda, hoc est, Cormcis pedem veteribus nominata ignorasse: nisi enim D ignorasset nunquam tam ambiguam,immo pugnan tia etiam de huius viribus tradidiiset. Ambigua aut e eius descriptione factu est, ut nec hodie Coruini pe/dis rectam notitiam habeant medici. Herba enim illa. quam nostri remp oris medici Pedem corvinum apeltici noliti lant,longe alia est ab ea quam vereres eodem nomi/temporis . ne Vocaruntnd quod non intelligentes quidam, mi rum in modum decepti sunt. Haud enim aliter quam Paulus herbam olim Pedem cornicis vocatam ad podagrica medicamenta adhibuit, ita & illi hodie sic ap/-ni-- pellatam admiscere non veriti sunt. Hinc Leonicentis exquisiti iudicii vir, medicum se quendam nouime tradit, qui ex radice Pedis corvini,nOnullis aliis additis, pilulas conficere solitus erat, easq; podagra affectis deuorandas, non sine maximo eorum qui acceperspericulo, propinabat. Neca tam periculoso medic
144쪽
meto medicus ille abstinuit, donec per Leorsicenum fi de errore conuIctus fuit. Herba autem quae hodie ab Oiticinis & herbariis Pes corvinus appellatur ea esse tu luae O ni Graecis Latinis vero R a Pre eoruti nunculus,quod inter eius frutices frequentes inuenia Πη R R. trer ranar,nominabatur. Peride enim ut solo tactu Pe t ' dis comini nostris vocatae pustullae attolluntur in manibus,tta & R anunculi appositione corpora humanaeXulceratur. Testis clus rei est Dioscorides, qui libro ' ecundo, capite. clxiv. Onanibus quatuor Ranunculi speciebus vim exulcerandi,& crustas gignendi habe
τα πονου. quod est: Folia & caules teneri illiti exulce/laniis, di crustas cum dolore excitandi vim habet. Galenus quoque libro. vi.de simpl. medic. facul. ita scil/oetas i προ- ιιι τὰ ει M/ et,
καταπλαρ γε md est:Batrachion seu R anunculus quatuor habet speciatim differentias. Omnia vero vehementer acrem possident qualitatem, adeoyt cum dolore exulcerent. Alopectas iuuant pauco tempore admota. Nana si diutius inhaereant no excoriatur solum ipsa cutis, sed & in crustam uritur . Atu: haec omnia caulis & foliorum sunt opera,si imponas virentia. Subscribunt Galeno Paulus & Plinius libro 'igesimosexto, capite declinotertio inquiens: Ra nunculum vocamus quem Graeci Batractation gene/ra elus quatuor, omnibus vis caustica, si cruda folia imponantur,pustulasq; ut ignis faciunt. Proinde cumlub uno nomine Pedis corvini veteres &iuniores nodie medici duas viribus diuersas herbas innuant,
145쪽
' C consultistimum erit nequid detrimenti ex duaru elis dena appellationis herbarum diuersitate no animas uersa accidat,ut posthac Pedem corvinum, quae Ra Corono- nunculus est, exulcerandi vim habet, in catapotiis Diuita is deuorandam non e blbeant. Cur vero Paulus ac alii digite ' quidam tuam olim Coronopoda medicamelis podani edicame gricis admiscuerint,nullo alio nomine factum eo arm/RR' bitror,nisi ut humorum ad articulos defuxu, adstringendi siquidem facultate praedita est,compesceret.
Sanguinem draconis vulgo dictum non esse Sideritidis herbae Diecum,ut Serapion,illumque hodie sequentes medici perperam arbitrantur. Cap. XXIX.
Serapidis G Erapion cap.cccxxxi. sui de simplicibus medica/de sangui mentis libri,de sanguine draconis ita ta adit:De.
histes is malochoben,id est, sanguis draconis. Diosco,' ' η ς' rides: idam hanc plantam Sidrichis & Egilos noD minant, & est planta habens virgas longas unius pal/mi, aut plus,similes fusis Ous flanir,super quas sunt folia parua ,similia foliis Coriandri, quoru color vergit ad rubedinem,& habet viscositatem & odore fortem,non tamen malum, sed prope odorem medici. narum,& in summitatibus ramorum sunt coronae rotundar,& Dores albi in principio natiuitatis eorum, in fine vero fiunt aures, & nascitur in terra bona cul/ta.Et paulo post ex Constantini autoritate t Succus, inquit , huius plantae dicitur sanguis draconis. Ex quibus verbis dilucidum fit,Serapionem sanguinem draconis nihil aliud esse putasse , quam eius herbae succum quae Graecis a ferro , quoniam glutinandis vulneribus apta, praecipuum in bello haberet usum, Sideritis Sidericis Achillea dicta est: ita ut plane corrupta sint Acbiu R. duo haec in Serapione Sidtichis & Egilos vocabu/Ia,atque pro illis legedum sit Sideritis & Achilleos, id quod omnisi maxime eius herbae quae libro quar to,cap.XXxu.apud Dioscoridem habetur descriptioi monstra
146쪽
monstrat quae ita cum Serapionis notificatione qua/ adrat, ut ne verbo quidem variare videatur. Ea autem
Achylleos,aliq A chilleo. Sideritin notant. Dodratales virgas aut maiores fusorii figura fert, & circa has tenuia foliola in lateribus crebras incisiones habeti ria, Coriandro similia, subrufa, tenacia, multum odorata,non insuauia,medicamelosa vero in odore. Vin bella in cacumine rotunda. Flores candidi, & aurum remulantes. Nascitur foecundo solo. Hactenus Dio/storides. Serapionem sequutur omnes fermh nostra aetatis medici,ac uno omnes ore statuunt sanguinem Bdraconis vulgo dictum Sideritidis herbae succii esse. Nψ HAt cum nemo ex veteribus ex ea herba succum talem exprimi aut distillare scribat,certum est in uniuersum de sangui& Serapionem & reliquos hunc imitatos, falsos esse. Πη d G.
Neq; enim Dioscorides vel verbo eius rei meminit, 'e ' ''ne te etiam Galenus,qui in octauo de medic. sinapi facul. libro hanc herbam describit, succuni eiusmodi inesse tradit,nunquam certe silentio praeterituri, si ve Moesusium esse deprehendissent, quod temere asserere Sera in diale-pion voluit. Sed obgannit hic Montulis,ac more suo g' pueriliter admodum obluctatur argumentum ab alis '' toritate Dioscoridis negative diictum inualidum esse A gumendicens,pulchre suam in dialecticis ignorantiam inteὰ δμωtitii prodens. miis enim est qui nesciat argumetum Vii. duab autoritate etiam negative ductu valere interdum/ ctum inter veluti Gim in sectis disputamus, ubi omnia a scriptu/ dum V-ἰς rar autoritate pendenti Ulaim hodie cum impiisso. is hi,phistis nobis incumbit digladiatio de iustificatione. an.
147쪽
- PARADOXOR . MEDICINAEC mox ad scripturae autoritatem nobis confugiendum erit,ac strenue pronuntiandum sola nos fide iustificaxi, hoc est, solius nusericordiae propter Christum fi/ducia nos iustos coram Deo reputari, & minime proster nostra opera,aut nostras virtutes. Cuius rei l
cuples testis est diuus Paulus, in epistola ad Roma. nos cap.iii.ita scribens: Iustitia vero Dei per fidem Iesu C hristi in omnes , & super omnes eos qui a dunt. Et paulo post: Arbitramur igitur fide iustificari
hominem absque operibus legis. Hinc cum scriptura iustificationem fidei acceptam fert, probe argumen/ tum ab autoritate eiusdem negative duchim v alebit,
si in hunc modum quis colligat:Sacra scriptura iustificationem operibus non tribuit, ergo opera non iustificant. Pari ratione & in aliis quibusdam disciplinis argumetu ab autoritate negative ductit no semp irrituri existit. Verbi gratia, hoc loci si ita colligas:Dioscor, ς, D des, qui Galeno lib. vi. de sinapi med. facul.teste,on niu in perfectissime tractatum de materia medicamentorii confecit,ex Sideritide Achillea non colligi suc/cum,qui Sanguis Draconis hodie dicitur, tradit: eringo Serapion non tanta lixrbarum quanta ille praedi/Ius cognitione,diuersum tradens errat. Hinc ubi tanoxa alicuius scriptoris fuerit autoritas ut multis aliis op . poni possit,qualis certe in materia medica omnlii te/
' stimonio Dioscorides est, licebit haud aliter quam m,biu oti cris ab huius autoritate negative etiam ducere argutate nega- menta,quandoquidem ad huius scripta, reliquorum me licrat omnium placita,tanquam ad Lydium lapidem, pro ζά - ' banda erunt. Non itaque irritum argumentum erit,Vt Montuo os plane obstruamus,si sic colligas:Eupatorium Dioscoridis eas notas quas herba hodie Eup . torium dicta habet,minime obtinet: ergo nostri secu li Eupatorium non est verum ac genuinum Eupato/' rium. Caetetum si Sidentidis belba a Dioscstride no
148쪽
s 3M LIBER .PRIMVS ygia descripta fuisset,& huic plane incognita mansisset,isi Acerte argumetuna negative ab illius autoritate ductilinualiduni penitus esset. Vt non valet argumentum,
Dioscorides non meminit Siderindis,nullas igitur vires habet. Α ut ita: Dioscorides Sideritin herba non depingit;minime igitur eat eo succus,quem Sanguine draconis appellant, colligituT. Sed quid multis moν roriFateatur oportet Montuus, 'tcunque ringatur, me neque hic neque alibi solius Dioscoridis autoritare,quamuis ut iam demonstrauimus ad probationem
lassicere potat,usum esse,sed simul Galeni, Pauli. Plinii,ac aliorum probatissimorum medicorum adluxio ose testimonia,ita ut rectius ferme huiusmodi argumeta a testibus,quam unius autoritate ducta eme vide a tur. Proinde quicquid garriat: nus ille senex probare lamen nunquam poterit, Sanguinem draconis herbae Sideritidis esse Luctum. Q uinetiam nec Avicena B ipse Sanguinem Draconis secundo Canone eX pro/ lim lata tractas,eius herbae aut alterius succii esse docet. - tsed rubeum esse succum simpliciter scribit. Neq; ego
in uniuersum reluctor ut succum esse non credam.
Vt creda enim fermὸ issuasit Alopsius Cadamustus
Venetus Patritius,qui cap.ies.suae nauigationis,San Alassus gulnem draconis lachrymam arboris tradit. Natri stato,inquit, anni tempore arbores ferio sauciant ; quae ubi sunt incisae,anno sequenti gummam emitiniat per in incisiones. Cumina vero alienis decocta &defaecata, languis einitur,quem appellat Draconis.EiuS arbor L Z lim ilia producit fructu cerasi instar mense Martio, gustu exi mbrais L. mium,coloris Veneti. Hinc etsi succii esse arboris dein ginus Sanguinem draconis.succus tame Sideritidis noeerit:neque enim haec herba Ductum instar cerasi proiducit, ut liquet etiam Serapionem legenti. Cum aute ἐduplex esse genus eius quod Sanguinem draconis apa dhaeonis pellant tu ossicinis quibusdam . ideatur, alterum ru/: reau .
149쪽
c bens ut Sandaraca vel minium. Hoc quia syncerti est nec adulteratum, Cinabarim veram esse cum Leoniγceno puto,nam tam pictores quam medici ipsi, haud aliter quam olim Cinnabari, illo utuntur, quod in piacturis proprie sanguinem reddat, & antidotis,medi/P amentis p utilissimum sit. Praeterea hoc non minus re quam apud vetetes Cinnabrium venditur. Alteνrum atrum in orbem quasi ciresiactum, compressium tamen, & in globum non assi reges,quod lachrymam esse arboris de qua Aloysitis scribit esse arbitror. Indicium est minus lentor:videtur enim in ea Dimi quae/dani quasi micar adesse. Sentit nobiscum reconditae G ygi '' eruditionis & exquisiti iudicii vir Georgius Agrico/μῖν φ/-' si de te metallica pereleganti dialogo.
Cenabrium vulgo vocatum,cum venenis conumeretur,a Cin nabari veterum diuersum esse. Cap. X X X.
Enabrium vulgo hodie dictum inter venena Chri,hria recenseri, notius est quam ut demonstratione
nostru ve- opus habeat.Inter venena enim Antonius illenenu st. Cuainerius collocat, adeo ut inter ea medicamenta
quae intra corpus adsumiitur, ob veneni quod habet maleficium referridion queat. Factitium nanque est, pre& a Chymistis ex argento vivo & sulphure confici/ ' nire Argentum autem vivum a Dioscotide ac aliis ve' retibus inter venena connumerari nemo est qui ne/Cinnaba. sciat. Vera aurem Cinnabaris & de qua veteres scri/ri Rxi'.bunt neque factitia est,neque venenis etiam conume/.i 2 Isa. ratur,nihil q; aliud est quam primum illud genu s syntuinis dra rerum Sanguinis draconis,de quo capite superiori da n. 8 ximus quod ea Medici patiter atque pictores vian ' ' tur.& inges quoque eius precisi sit. Dioscoride siqui
150쪽
ωμα δρακειτο . id est: Cinnabaris ex Astica defertur, magno venditur, tamq; eηiguum est ut vix variandis pictoi una lineis sufficiat, Densum, nec dilutum colirem reddit,unde quidam sanguinem esse draconis ibiam existimauerunt. In quibus utique verbis praeter illa quae iam retuli vitis, Dioscorides vulgarem quoru dam etiam opinionem, quam Plinius etia lib. XXXui. cap. Vii. secutus est,damnat, Cinnabarim veram sanae draconis elisi, elephatorum in pugna comortentium pondere permisto utriusque animalis sanguine, esse dicentium. Masit autem id nominis ex comento cinnabari olim inditum, usque ad hodierna etiam,que admodum paulo ante diximus,tempora. Q uamuis vero Dioscorides ipse quid no sit Cinnabaris dicat, quid autem sit,tanquam forte non satis cognitum,taceat, quia tamen eius ab illo,& Galeno quoque,intexmetalla metio fit,suspicio oritur ut metallicum quis dam esse credamus. uinetia Abenrois quinto Colliget, cap. xliii.sub nomine Sanguinis draconis inter metalla Cinnabarim collocat. Adeoq; in re cuius na/talem locii non vidimus,nec certi aliquid accepimuF.
Dioscoridem. Galenum, & alios doctos sequemur, donec posteri certius quid de illa compertum habuerint. miae vero medica Cinnabaris vis sit, Dioscoriὸ des loco supra citato indicat iis verbis:
quod est: Vim habet Cinnabaris Haematitae lapillo eandem. Conuenit ad oculorum medicamenta, veruessicaciore vi. Magis enim adsttingit, dc sanguinem cohibet. Ambustis &papularii eruptionibus cera excepta medetur. Unde satis etiam dilucidu fit Cenabuli hodie notatum, cum longe alias vires habeat, a Cinnabari vera & veterum,quam Sanguinem draco.