장음표시 사용
151쪽
C nis nostra tempestate appellan plane diuersum e . Proinde caueant medici siquando in antiquotii conυ positionibus Cinnabarim scripta offenderint,ne pro illa nominis similitudine decepti, nostru Cenabrio, quod venenum esse monstrauimus, adhibeant, sed
Potius alterum Sanguinis draconIs genus Sandaracae modo rubens,pro illa accipiant.
- i Myrtu sylvestre no sem fructiim que Arabes Cubeba vocant, I t impudeter adtriodu cometus est Serapion. Cap. XXXI.
str pH Elapion cap.cclxxviii.sui de simplicibus medicahI:zz Io .inentis libri , ita de clibebis statuit: Cubebe este tia. i myrta agria, id est,myrtus sylvestris: est planta habens folia similia foliis myrti domesticae, nisi quia sunt latiora eis, & summitates eorum sunt acutae si cut summitas lanceae,& habet fructum rotundum aliquantillum depretam,& latum,inter folia eius repertum,qui quado maturauerit vergit ad rubedinem, dc intra' ipsum est granum triangulatum, & habet rannari Ios similes ramis plantae dictae Laros, egredientes ab una radice, diruile frangibiles, longos circa brachiuvnum,solus plenos. Radix eius est similis radici qui dicitur gramen. Iu a quam utique Serapionis destruptionem,cubebar nihil aliud sunt quam fructus eius plantae quam Graeci σὼ - αν d est, Myrtu syl' 'P, V ἴestrem.& b ἀνἱω,hoc est, Acuminata myrtum' nominant,quod eius apud Dioscoridem descriptio plane cum illa quam hic affert Serapion, conueniat Mytii hi Dioscorides siquidem lib. iiu.cap.cxxx ii. Myrtu syl
olium myrto simile habet,latius tamen lanceae figu
152쪽
ra,in summo acutum.Fructuna fert rotundum, iii mel Adio folio dependente,cum maturuit rubescere,osseo intus nucleo. Ramulos vitillii modo lentos, numerosos a radice exeuntes, Dactsi cotumaces,cubitales,m liis plenos. Radice Gramini simile, gustu acerbam Sc . a. isubamara. Proinde luce clarius est Serapione no sine
pudendo errore docuime, Cubebas Mirti sylvestris esse fructus. Hyrtus enim sylvestris loge alia ab ea qCubebas se ri planta existit, nimirum illa quam Plin. Riab. xxiii. cap. ix.&Latini alii Ruscum notant. Nostrae L Iὸ ζ
aetatis medici corrupto vocabulo Brustu dicuntaeius die literae quo*, seminis sub hoc note fiequens hodie in ossici 'nim adnis usus existit. Myrtum aut sylvestre esse eande cum ' 'Rusco testatur etia Diosco.qui αννας in
hunc modii scribit, eωμάωι ρου σπουμ καλο i. i. Romani
Ruscum vocant. In aliquibus locis, ut scribit Marcet Ius Florentinus, scopae ad purgada pauimeta ex hoe fiutice fiunt. Pueri quoque rubentes bacas ex foliis Belus decerpentes, ceu corallis per ludii se illis ornat. Rustica etia plebs in carnario suspendit, tueturq; eo a mitriti iniuriis pernas,&casei sui fiscella eq; enim
acuminata in cuspide folioru eius cacumina,penetra re aiatia illa audent:quam ob causam μακ 8.e.L Mu Murinarinam spinam dictam misse apparet. Sed quid multae spin . Cubebas non esse fiuctus Oxymyrsines, argumetum euidentissimu est, quod Cubebas semen odoratu sit. foetent aut sylvestris Myrti bacae, dum recetes sunt. Praeterea ossea in iis duritia,in Cubebis vero nihil tale. Caeterii quavis Dioscorides nusqua Cubebarum, quod scia,metionem facia veru quantu ex iis quae in Serapione iam dicta sequutur, de ab Avicenna secun/do scribtitur Canone, apparet, Calenus ipse id quod Galenus Cubebas vocant Arabes, Carpesium appellaui De ORhςb Cubebis enim ex autoritate Galenr Serapion sic traδ . d. ii dit: E st medicina sinulis Phu in sapore suo &. Virtute, appellare.
153쪽
si nisi quia est subtilior multum. Et propter hac causam: fit aperitiua oppilationii quae sunt in corpore toto,& prouocat urinam,& nilliadificat renes a lapide qui δ' η' β' generatur in eis. De Carpesio vero Galenus lib. Vii. de simpl.medic.facul. in huc modum et Uκι-ομ-
l eato Phu,gustu & facultate , sed plus habet renuita , tis. Proinde magis eo etiam viscerum obmuctiones r extergit,& urinam mouet, renes calculis degraua tos expurgat. Et Paulus in septimo quoque hoc pa/cto:Carpesium odoratum aromaticum ue est, α imium patrium. Extero igitur viscerum obstructio neS,Vrinas cit,renes ena calculis praegrauatos expur stat.Ex quibus omnibus satis dilucidum est,Cubebas D apud Arabes aliud nihil esse, quam apud Galenum atque Paulum Carpesiuiauid quod declarat etiam ea uuae cap.cxxXviii. secundi Canonis, Avicenna Icribitaicens:Cubebe quid est ρ Eius virtus est similis Plui ubi perperam interpres rubear transtulit. )E st aperi tiua subtilis,ad acuitatem decliuis,neque peruenit act .s . ni hoc ut loco cinamomi ponatur. Q uando tenetur in ore clarificat vocem. Est fortis in aperiedis oppilationibus. Mundificat vias urinae & prouocat arenulas, extrahit lapidem renu & vesicae. Nam ut aliqua prius non dicta excutiamus, Carpesium non eatenus eὲle tenuium partium,ut liceat loco cinamomi, si non ad manu sit,usurpare, sicut Q uintua faciebat, iis verbis
Galenus testatur: οὐ μν ως τοσουτονγε λε νομερος εS ,
μ' cere posse exemplo Bernardi Iustiniani, in Corolla ra Ila testatur Hermolaus adeo ut elatum sit Carpeba
154쪽
'LIBER PRIMUS . . . 1 Cubebis nihil differre. Neque obstat quod Leonice A
nus scribit ex Galeni in libro de theriaca ad Pisonem autoritate, Carpesia eta festucas quasda tenues,aro maticas,similes in gustu Phu,& minime grana minii tamam cum uniuersum hunc librum perlustrarim,nbhil tale dixisse Calenum coperi. Apparet autem to cum ex alio quodam libro Galeno perperam astri pio desumptum en & deprauatum, qui tamen eκ iam dictis facile corrigi queat.
Alibium non esse herbam Eryngium . ut Pandectarius putat. sed eam quam Graeci Bubonion , Latini autem Inguinariam nominant. Cap. xx xl l .
SAtis sit hoc Ioco ex multis Pandectarii errori PDectarii bus vel unum hunc attigisse, nam si singula eius liber mohominis errata prosequi vellem,iustu certe vo/-RR lumen conficere opus foret, quando vix pagina sit 'quae non immensum erratum habeat, ita ut monitos cupiam omnes veritatem ex animo sitientes,ne temere mendacissimi hominis nugis fidem adhibeant. Ve Brum ut rem paucis expediam,animaduertendit Ara/ Ait nbibus Aliben vel Athalibe nihil aliud esse quam Ino quid guen,aut abscessum qui in inguinibus, Graeci Bubo, Ri h v nem vocant,fit. Hinc Alibium ea herba quam Graecibubonium,Latini autem Inguinaria nominat, quod
inguinibus, quae Bubones illi appellant,prosit, dici.
tur. Id quod testatur Galenus lib. vi. de simpl. med. . . a facul. sic scribens: βουβ-ω, έ ατὴρ .Qως μου
κά sitet Pro ιπιον. hoc est:Bubonium, aut Aster atti/cus,nuncirpatum est ita,quia creditum est bubonas sanare tum illitum,tum inguini adalligatum. Et Paulus Aegineta in septimo dicens : ο ο -μικος u Irox
id est: Aster A incus alii Bubonion vocant, no ob id
155쪽
ΡΑRADOX R. MEDICINAEc tantum quod illitum, sed etiam quod suspensum Bu
bonibus opitulari aeditur. Identidem Plin.lib. xxvii cap. v. docet iis verbis: Aster ab aliquibus Bubonion appellatur,quoniam inguinum praetentaneum renae/dium est. Ex quibus omnibus probatu latis arbitror Alibium Arabum a Bubonio Graecorum I Latino/rum Inguinaria non esse diuersum quicquid nugator insignis Pandectarius garriat. Desci iptionem Bu κnii videre licet apud Dioscoridem libro iam citato,nihil enim necesse est descriptione ad ea rena quam Co namur ostendere,cum nomen utriusque satis indicet herbas inter se esse haud dissimiles,
. : Herbam vulgarem Boragineri hodie d ctam,veterum existe eL Buglossum , adeoq; hanc pro illo ad medimnae usum esse ad uio- . 7 hendam. Cap. X X A l 1 l. L
BOraginem herbam nostrae aetatis herbarus appellatam, veterum esse Bu glossum , nullii ante V nos viri eruditi docilerunt: veru cum adhuc paucos esse videam qui idipsum ci edant, aut ab inuetera to errore recedere velint, operaepretium me facturii existimaui,si quod illi dixeriit hic denuo repererem, ut vel tandem iterum atque iterum moniti resipiscat. Boraginem autem nostram non differre ab antiquo/dmῖ' rum Buglosso,primum omnium descriptio eius, qua 'quo tradit Diosc.litanii.cap.cxix.m6strat,quae ita nostrae Lugiosis Boragini quadrat,ut in nullo ab illa discrepare videano dimx in. Ea autem sic habet: b γλωσσον vox φv νη
σκ.id est:Buglossimi Verbasco simile est. Foliuin terram depressiani asperum,nigrius, linguae Bubulae si/iatile. uis vero tam lippis est oculis, qui non nostra hic Boraginena, & minime Buglossam describi ceranat ρ Folia enim Boraginis Verbasco similia sunt, atq; multo quam Buglossae nostrae, quae logiora existud, latiora. Hinc est quod M. Cato cap.H.sui de re rust,
156쪽
ra operis,ramorum insilionem ex professo tractam Rsurculum Lingua bubula, seu Buglosso obtegere si Pluat docet, ne aqua in librum permeel: voluitu: in operiendo insitae stirpis rotunda sectione,rotundio re atque latiore potius folio, quale Boramis estu longiore &angustiore,quale Bu ossa habet uti Praeterea Boraginis solia humi depressa ferine iacetoe in terram Inclinantur, Buglossar vero surgunt & in altum tendunt. Adde quod Boraginis folia aspera, sin Buglolsae contra modice hirsuta & mollia. AIM
nt, ita It singula Dioscoridis iam numerata indicia
Boragini in vnniersum conueniant, & minime BigloILar. Porro herbam Boraginem a nostrae aetatis medicis esse antiquorum Buglossum, usus etia quem Modiem medicinis habet satis declarat. Omnes enim medici, vulgus quoque ipsena, Boraginem in vinum prolectam, aut potui datam, tartitiam generare dicut Bid quod ex aequo veteres suo etiam Bustiollo tribu lintrita enim de illo Dioscorides. tradit t Boxu j., i' 'q/ς siγω. quod est, 'RVs. Eligiossium in vinum deiectum laetitiam animi facere creditur. Cui subscribit Galenus lib. m. de facul. sina pIl. med. in hunc modum t/- - -
calidaeq; temperiei est i itaque vinis iniectum, laetiν trae seu hilaritatis causa esse creditum est. Et Paulias vi leptimo iis verbisti δεήν1 . - ὁ ν
Ut temperamento, quamobrem vino immissum lau: ἰῆς Voluptatem e fucere dicitur. Nec dissen/Pllylii . xxv. cap. viii. dum sieta ibitiatingitur huic Buglogiis Boum linguχ similis, cui praecipuit quod
157쪽
C in vinum deiecta animi voluptates auget, & vocatur euphiomon. Errorem hunc medicorii agnouit eda Franciscus Marius Crapaldus, in suo Lexico ita scrubens:Buglossius & satiua est,quam Boi aginem niuia Ies vocant,& sylvestris. Latini ab asperitate linguam bubulam utranque appellauere. Calida est & lium, da:cardiacis auxiliatui in cibo sumpta, sanguine p9υgat,& hilaritatem inducit. Flores eius in conditura medicina peculiarem gratiam habent. Ipsa vel in vino deiecta animi voluptates auget. Hinc tu Miruistis Graeci dixere,quasi laetisscatem:nam Ορο - ν est lae/tari, wipe' mis laetitia,& ώ emria exultatio. Error vero ille medicorii qd Pseudobuglolso pro genuino utuntur, peruetustus adm*dum est,quando Avicennae teporibus etiam grassari coeperit. Proinde cap.43 8. secundi Cano.suae aetatis medicos notar, quod non vero Buglossis uterentur,sed alio,quod non easdem cum illo facultates & comoditates haberet. Cit itaque ex iam dictis euidenter demostratum sit Boraginem nostram veterum esse Buglossium, prudenter admo/dimi faciet medici, sicubi Buglossium veterii in usum medicum adhibuerint,vt pro illo Boraginem nostra potius quam illam quae vulgo Buglossa appellatur, acceperint. Id quod si fecerint, sentient & secuturas quas illi adscribunt antiqui facultates.
Sandaracam Arabum & hos ipsossequetiu.a Sandaraca Graeeorum & Latinorum non solum larma, sed viribus etiam esse dinuersam. Cap. XXX tari.
Rabum medicorum schola Sandaraca gum/mi quoddam esse credit. Testis est Serapion, qui cap.lvii.sui de simpli medic.libro de iis sic tradit:Sandarax est vernix gummi. Et paulo post ex autoritate Isaac:Est gummi,inquit, citrini colorissimile harabe,sed no est ita durum sicut hasabe & est in eo parum amaritudinis,st affertur a terr Cruistiq
158쪽
morum. Arabes vulgus medicorum sequitur, ac San/ Αdaracam haud aliter quam illi gummi, quod Uernix dicitur, esse putant. Contra Graeci & Latini autores fidisse,
suam Sandaraca inter metallica reccsent, duplicem y, Graecora. faciuntavnam fossilem, quae in aurariis & argentariis metallis reperitur. Hanc teste Dioscoride lib. v.cap.
ίπeφορον δουσαν. quod est,affatim rufam,friabilem, planam,puram, Cinnabaris colore,sulphurisq; virus redolentem. uod Plin. etiam lib. xxxiiii.cap. xviii. confirmat, sic de Sandaraca scribens: Invenitur in a,
rariis & argentariis metallis: melior quo magis rufa, quoque magis sulphuris virus redolens,ac pura,stiaobilisqi. Alteram fictitiam & adulterinam quae ex Ceorussa in fictile coniecta , ac super carbonibus quo ad colorem rubrum ducta merit crematur. Testis Vitru/ Buius lib. vii. suae architecturae libro dicens:Cetuo cuin fornace coquitur,mutato colore ad ignem incedit Sandaraca fit. Hanc ipsam Cale. lib.ix.de simpl.med. Sadam
facul. Sandycem appellari testatur ita scribes,κω μμο sῖ ἡ ἔ.
Cerussa adusta in Sandyca quam vocant transit Plin. tamen lib. xxxv. p. vi. Sandycem aliter fieri vult, ut, pote si haec ipsa torreanir, aequa parte rubrica admi/sta. Differre itaque sorma inter se Arabum & Graeco Sadar rum Sandaracam ex iam dictis probatum satis arbi/nor,quod haec metallis,illa vero gummi annumere/ Sadaracatur. Viribus autem inter se quoque differre quis est Arabum qui dubitet e cum enim diuersae res sint fieri non poὸ ψ i- P-t test ut in uniuersum aequales facultates habeant. Vix enim unquam res duas forma & substantia differetes inuenias,quarum vires non aliquo modo discrepenti verum cum Arabes Sandaracae quam illi depingiit, omnia ferme tribuant, quae Graeci suae etiam adstris
159쪽
BARADOXOR. MEDICINAE.c bunt, videntur omnium euidetissime eme lapsi,qubd
gummi acceptum ferunt,quae metallo potius, Veterum, L omnium testimonio,debentur.Et ut rem apertius coia. gnoscant studiosi,ecce vires ab utrisque illi autoribus Sandara- assignatas conferemus. Inter Graecos certe DioscorusAE Vuς - des-vitibus Sadaracae ita tradit:δυ-μiν και μυ
Vim ustionemq; eandem Auripigmento habet. Resiae na excepta alopecias sanat. Cum pice scabros ungues V eximit. Contra phthiriasin cum oleo prodest .,T bercula cum adipe discutit. Ad narium oris ivlcera. efficax est,& cum rosacec ad caeteras papularum em,. ptione S,& condylomata. Datur ex niuiso purulenta. n. i- xxcreantibus. Sufiitur quoque cum resina aduersus upterem tussim,per fistulam vapore eius in os attracto. Vocem expurgat cum melle delinita. Susi iriosis curesina in pilula datur. Galenus paucis vires eiusdem e complexus ita inquit Σανδαροαου κα-μης set δουναμεως 'το ecramum,. hoc est:Sadaracae visus est facultatis,ceu Αrsenicum quod vocant. Ea de Paum Ius quoque in septimo scribit. Nec inter Latinos dise -: - sentit Plinius,in hanc sententiam scribens:Valet pura gare, sistere,excalfacere, perrodere. Summa eius dos septica. Explet alopecias ex aceto illita. Additur ocu lorum medicamentis. Fauces purgat cum melle sumis. pta. Vocem lympidam & canoram facit. Suspiriosis tussientibusq; Minde medetur,cuni resina terebinthi
160쪽
na in cibosumpta. Easdem profecto facultates Sanda Aracae suae tribuit Avicena cap. 62T. secundi canonis, ubi sic scribit: In ipsa est stypticitas & proprietas reti/ anendi sanguinem, & luctatores ipsa utuntur ut leuesct fortes fiant,& non incurrant dissicultatem anheli/nss. Desiccat fistillas quando cit ea suffularigatur. Eius fumus prohibet catari hos . Fluxum deniq; sanguinis Sasthma humidum sua exiccatione arcet. Id quod &Serapion facit,ut patet sua legenti. Nemo autem miκ uretur quod Arabes in plerisque assignandis Sandara/ :rae facultatibus a Graecis Latmisq; discordent : nam cum variae resa veteribus uno Sandaracae vocabulo Sssaracae designentur,illi unam eme putantes,iam huius, iam at note variercitus, secuitu diuersos autores ex quibus sua desumpserunt,facultates huic tribuere r arque adeo factu ut enantur. iam Sandaracae tanquam metalli, nunc vero vi gumi proprietates promiscue dc coisini desti ipserint. Im. Bmensae autem inscitiae nota est quod Arabes sua San Τdaracam gummi esse statuunt, neque tamen cuius ar/boris sit interim explicant.Nostri certe seculi doctor/xuli Iuniperi arboris nimi esse asserunt:id si veru est; qua fronte ad usum medicum adhibere audent, cum Iuniperi minii, Plinio libro decimotertio, apite Vn rufi phidecimo alitore,ad nihil utile sit ' Cur non tandem re eum hi ad sinscitis stolidissimi asini e num ita perpetuo vobis in nihil umhominum vitam impune grassiari licebit e Sed quid i frustra moneo e adeo enim indocti, immo praesta cti animi ac pervicaces sunt illi, ut malint patriam prodere, quam aliquid quod etiam cum maximo periculo inolevit mutare, ac errorem fateri. Ridiriculum autem est, & erroneum plane, quod gum mi illud Iuniperi Vernicem nominant, cum Ver nix, seu, ut rectius ditam . Vernim quae alio lao mine Sandaraca etiam, & ab Aristotele in septimo vis, h.