장음표시 사용
171쪽
Lithen qui in peti is nascitur, est vehit musciis quida, sed recte ex plantarum genere censeri potest. Porro
ita nominatus videtur,quod lichenas curetiExtergentem habet ac modIce refrigerante facultatem,uirant vero resiccantem. Atque abstrgentem quidem atque eXlccantem a petra obtinet,refrigeratem vero ab hu/more aqueo:nascitur enim in humidis & grauiter oletibus saxis. Porro quod ex talibus coponitur substannis, aduersum esse phlegmonae nihil miru est. Immo quae apud Serapionem ex Dioscoridis autoritate de Hepatica scribuntur,manifeste indicant hanc esse Li/ςhenen. Serapion nanque ita ait: Q uando fit empla/strum clina ea. abscindit harmorrhagiam,& sedat apostemata calida,& curat impetiginem, & coficitur cum D melle,& cGfert icteritiae,& sedat apostemata linguae. uae certe ex Dioscoride esse desumpta nemo non videt,qui lib. iiii cap. so. in hunc modii Lichenen de/
hoc est:Lichen qui in saxis, aliquibus Muscus appella latur. Muscus est roscidis petris adhaerens. Hic illitus sanguinis pronuuia sistit. Inflammationes arcet,& impetigines fanat. Iuuat regio morbo correptos cii melle inunctus. Oris & linguae defluctiones inhibet. Ex iis descriptionibus omnibus inter se collatis euiden/tissimum fit, Hepaticam non esse aliam herba praeter eam quae a Graecis Latinis p Lichen dicitur. Q uod si verum est, ut est utique, satis dilucidum est, Hepati/cam Id nominis non assecutam quod hepati prosit,
172쪽
eadmodum Platearius somniat, quod is effectus neque a Dioscoride,neque a Galeno, aut aliquo alio Veterum, adde neque etiam Serapione ipso, Lichenitribuatur. Lege Paulum Aegineram & Pliniit ipsum: IIb. H. p. illi.ubi Lichenen describit. & nusqua Li' em eam facultatem illorum testimonio inesse coperies . . uod si vero quis Lichenen herbam iecinori Procle1le ea ratione quod morbo regio, qui hepatis Vltio proueni affectis conferat,contenderIt, huic itare1ponsum volo: Lichenen herbam na intro sumpta: adtolledum regium morbum,sed extrinsecus potnis adhibita incacem esse,idq; non alia ratione nisi quia vitergendi ficultate praedita sit, qua vi impetigines ita & cutis foeditatem in regio morbo oborta aufer repote st. Proinde liqua herba propter insigne iuuan in iecur facultatem hoc nomine insigniri meretur ea certe Eupatorium erit, quae Hepatorium & Hepati/tis Dioscoride etiam teste dicta est, quod hepati non Parum prosit t ita enim Dioscorides de eadem libro quarto, capite. xxxviii. sci ibit:M-- il mis
obstructiones iecoris expurgat. inest ei itide & as Myttalo quaedam,per quam robur addit visceri. O uare quod Eupatorio debetur , Licheni, quam He/yancam Vocant, non tribuendum erit. Sed hic nobis reclamat Nolamus, ac suis ficulnis copiis nobiscum congredi audet, dicens,aliquot simplicium medica/Dientorum effectus, & permulta alia quae priscos la/cuerunt posteriores repetisse. Fatemur quidem mul/ia elle hodie in medicorum frequenti usu. quae ve/teribus incognita fuerunt, ut est Casia Arabum, &
EupatorifiHepatoria quare diis
173쪽
C alia nonnulla, nec ea esse inutilia ob id dicimus quod es 1 priscis ignorata sint, quis enim eo stultitiae progredia
tur Negamus autem constanter quod illarum herba/ rum quae veteribus cognitae fuerunt, nouos hodie,
ac ab illis ignoratos,inuenerint effectus. Na, ut supra quoque diximus, tantam experientiam nostri seculi medici nondum consecuti sunt, ut gloriari possint se quicquam iis medicamelis quae Galeno ac veteribus aliis cognita fuerunt,addidiise , inuenishq; in iisdem quod viris illis ignotum fuerit. Non est itaque par aragumentatio, veluti Montutis dialecticae rationis non Liis peritus putat, siquis ita colligat: Ara hi Casia Caleno incognita fuit,ad leniendam igitur aluit inutilis.ac siquis in hunc modum argumentetur: Hepatica a Dioscoride ac aliis veteribus probe cognita, ac sub Lichenes nomine deseripta, nullas iisdem autoribus iuuadi iecur facultates habere inuenitur,iecori igitur D minime confert. Prima siquidem colligendi ratio pla indis ne inutilis est & inualida, quad argumentum ab eius
argumen- autoritate qui rem illam de qua testari debeat ignorata in λπιψ uit , deductum inessicax sit, queadmodum supra etiamultis docuimus. A ltera vero argumentandi ratio va& quando lida admodum existit, quod ab eius autoritate dedu/- - ctum sit,qui rem de qua testatur absolutissime agni uerit & perfecerit. Nec tantum ab unius Dioscoridis, sed multorum aliorum:recta cognitione herbarum praeditorii autoritate deductum est, adeo ut hoc Πν. t . . nus argumenti a testium numero quoque ductum videri possit. Quare cum suis ineptissimis argumentis Montulis sese in angulum aliquὰ tutum recipiat,nam talia sunt quae in planitie ac in aperto consistere non Lkhε eo potant. Et ut id silentio non transeamus, nemo infi/Ηepatica cias ibit herbam Llchenen, Hepaticam ideo dici ponPH 'μm seu quod iecoris si brae similis sit,& idcirco ita nominatam primum ab herbariis arbitror, donec Platearius
174쪽
di alii quidam succedentes, allam quandam & erro
neam eius nomInis causam confixerint.
Pliascium a phasiolo legumine , quod Dolichum alio nomine vocant,d Iucreum penitus esse. Cap. X X X U III.
MVlti nostrae aetatis rarae eruditiOIs vIri, Phδselum cum Phasiolo,non sine magno erio . . . re confundunt. Inter quos certe Marcellus. Florentinus, Dioscoi Idis interpres, existit, qui. χcviii. rvsi,msi libro.ii. eius autoris caput πιD q,α ολου,de phaseolo Floret mi quidem recte inscribit, ae Ηολορ nanque DioscoridIS, Qx
Phaselus seu Ochros est Caleni & Pauli,ut post osteidemus: errat tamen quod in comentariis Dolichon esse eundem suspicatur, cum Smilax eiusdem hortensis sit ut ex sequetibus patebit. Nullam denique inter phaselum & Phasiolum diuersitatem facilit Copus,
de Albanus Torinus, Pauli Aeginetae interpreteS,cae Dite. lxxix. libri primi, ubi tamen idem autor manife/
ti Phaselos a Phasiolis distinguit, hos dolichos v
alio nomine illos autem phaselos tantu vocas. Pro inde diligenter admodum animaduertendit quid au/Iores Graeci phaselum, quidqi Phasiolum nominaue sunt. E nullo autem idipsum rectius discemus, quam e Galeno,qui libro primo de alimen.facul.eorudem leguminum cognitionem exacte tradit, docens illa non nomine tantum,sed & natura & diuersa else. De phaselis autem seu Ochris ita scribit:και ταυτα τα ρ Phami
175쪽
. σω ο lyοτροφων τε καὶ πολυτHφων. id est et Haec seminai: . . t donec radix pullulet, non secus ac Poenum graecum homines exonerandi ventris gratia ante alios cibos' 'Τ esitant, in aqua praemacerantes, garo post intingen tes . Succum habent alibilem coem in corpus digerianir , & facilioris Q foenumgraecum concoctionis. In Alexandria iuuenem quendam noui artis medicin
exercitio deditu, qui per quatuor annos singulis dieεbus his duntaxat fructibus, phaselis, foenograeco ochris,& lupinis pro obsonio utebatur, degustas in - terdum & oliuas ex Memphide, & oluscula qVarda D fructus h paucos, quos citra decoctionem esse licet. Nam decretum illi erat ne foco quide uti. Omnibus ergo illis annis sanus permansit,nec villa ex parte ha/bitu corporis deteriore tum,q ab initio,esse visus est Nunc iis quae de Ochris ac Phaselis dicta sunt ista
quoque addantur. Haec edulla, inter ea quae bonum succum,& ea quae prauum gignunt,inter concoctu facilia & dissicilia tarde clioq; transeuntia, flatulenta,&il: ' flatum leuantia, parum alentia & multum, medium Hs quodammodo locum obtinuerunt. Quibus verbis Galenus Phaselorum natura pulchre expressit. nimi/rum aliquo modo ad aluum subducenda conferre dicenS,& maiorem quoque e foenograecum alendi fracilitatem habere. Id quod etia testatur Paulus A egi. neta lib. i.cap. lxxix in hunc modum scribens: Phase/li si macerentur donec radices proueniant, atque ex garo ante cibum sumantur, ventrem subducunt, at magis si is ni graecum alunt. Et multo clarius Psel
176쪽
has libro.ii.de ratione victus ita scribens: Psaselos & ΑOchi os aqua aspergunt quoad radice germenq; edi/derint & ante reliquum cibum manducant ad citanda aduit Garo muneris nutriunt, succumq; hae generant, cum bene concoquuntur. Meliora laenograeco, me diaq; sunt inter bonum & malum succum, siue concoquatur siue minus,& inter tarda & celeria meam,multum nutrIentia & parum. Neque multu dissentiti Dioscorides lib.il.cap. xcviii. sic scribenS: φαλολος φυσσων
est:Phaselus nam ita vertendia,quod Phasiolus Dioscoridis Phaselus sit Galeni ut diximus) inflat. spiri/wS ci aegre concoquitur. Viridis coctus in cibo sumptus aluum emollit,& ad vomitiones utilis. Caeterii Calenus post Phaseli naturam,dolichorum quoq; facultatem iis verbis explicat: ro των δολιχων ο Uc γέγραε -
lichorii nonae a Diocle post alioru quoq; seminu nos aletiit nota recesentur. Inuenitur et scriptum in libro Hippocratis de rone victus. Opinor aut satiuae platae senae sic eos notare, qd nuc a multis plurali nitet o dupliciter appellatur. Q uida.n.lobos. i.siliquas,si iam
phasiolos quatuor syllabis proferentes vocat,atq; ita aliud nome a Phaselo facilit, qd tribus syllabis pnunciatur. Ex obus sane verbis dilucidii sit & olina inter
Phaselu & Phasiolii tanq legumina diuersa magnam Liuisse differentia, Phasiolosque alio note Dolichos di/
177쪽
r ctos fuisse. Q uale aute genus leguminis sit Phase D lus,ex iis satis liquet q paulo post ex Theophrasti sen
καρ- .id est: Dolichus adacto longo palo consur git,& fructum geriussin hoc adminiculo careat, vitio/m sus fit.& rubigine tentatur. Q uoma enim ligna obloga affigi iubet,niq; id fiat, aeruginosum euadere ait, c coniectura sumi potest, de nunc vocatis phasiolis&lobis sermonem eum facere. Lobi aute ab eo appel. Iantur ea quibus semen huiuscemodi leguminii, qua/lia sunt lens eruum, pisum,faba,lupinus, Cocluditur. Quemadmodum enim frumentacea semina sitis spiscis,ita iam dicta lobis,id est siliquis continentur, qui ipsi lobi dolichos quoque continent:atque ex eo to/tum fructum a nostrae tempestatis hominibus lobos appellari crediderim, veluti spicas integros frumen/taceos fructus. E quibus clarum fit Dolichos ea esse Phin 'is leguntina quae a Serapione & adhuc hodie Phaseoli μὴ μ' rubentes vulgo dicuntur,na non aliter & illi cresciit, in altumq; surgunt,q Dolichi ipsi. Ratio denique nominis cur Lobi dicantur a Galeno, illic explicata est. Varia enim esse nomina phaseolorum satis constat. Ibis Dolichi enina dicuntur, teste Paulo loco antea cita
178쪽
Phaseoli qui & Dolichi nominantur. Vocantur etiaGraecis lobi,& Latinis siliqua . Praeterea cum Phasio Ios Dioscoridis, a Phaselis Caleni nihil differre, ab eiusdem vero Phasiolis multum abesse demonstrauerimus, necessariuna erit hos sub also quodam nomine ab illo esse descriptos, neque enim legumen tam vulsare praetermisisse credibile est. Q uapropter ambinaduertendum Phasiolos Galeni & Serapionis Dioscoride sub Smilacis hortensis nomine descripsisse,id quod ex utriusque descriptione tam manifestum erit ut nemo, nisi talpa carcior sit, negare possit. Lobia quae corrupte Lubia voca seu Phaseolos, Serapion cap. lxxxi.ita depingit i Habent folia similia plantae quae dicitur cussus, nisi quia sunt maiora, & ramuli eius sunt subtiliores, similes foliis adhaerentes herbis quibus approximantur,& elsigantur multum,donectit umbraculum sub eis.& habent vaginas similes va ginis Foenograeci,nisi quia sunt longiores eis,& pin gulor S,& interius videntur quasi vacuae diuersi coloris, quia quaedam trahunt ad albedinem, & quaedami comeditur huiusmodi fructus elixus,ticut Comeduntur asparagi, & prouocant urinam,&faciunt somnia mala. Smilacem aute hortensem Dio
inllax hortensis,cilius semen Lo la,id est SIIIoela,a nonullis vocatur,folia habet He/ rQxJ ramen, caules tenues,& capreolos vicinis milicibus circumuolutos, qui tantum adolescit
PhassoIos Dioscorides sub Smi Iacis hortensis note deis scripsit.
Smiticis hortenta descriptiovia ius
179쪽
vt tentoria effingant. Fructum Foenograeco similem Profert,longiorem tamen,& corpulentum,in quo semina renibus similia,nec colore aequali. veru ex qua dam parte leniter iustestella. Fructus cum semine in star olerum coctus,asparagi modo manditur. Vtinacit,& grauia somnia facit. Q ua certe desaiptionem si cum Serapionis descriptione cotuleris, videbis plane in nullo discordare,ita ut euidentissimum sit Pha/siolum esse Smilacem hortensem. Et ut finem ladem faciam, iam satis ostensum est phaselos non tantii nomine, sed & natura viribusqi a phasiolis differre:phaseli nanque aluum ducunt,phasioli vero urinam mo uent,ac tumultuosa somnia faciunt,id quod Avicen/na quoque cap. cciiil.confirmat,phasiolorum humo rem pituitosum esse, & grauia parere somnia dicens, ita ut nemo posthac medicorum phasiolos a phase lis differre non videat.
In Cantharidum exhibitione aIas, anquam reliquis earundem partibus magis exitiosas, minime esse abiiciendas,sed iuxta Galeoni placita totas potius ingerendas. Cap. X X X I X.
l Emo est qui nesciat nostrae tempestatis medisi cos in uniuersum omnes praecipere, in Cala,
tharidum usu caput atque alas proiiciendas esse idq; Arabum consilio factum,qui passim in exhibendis Cantharidibus caput & alas abiicere docent. Ita Rages lib. ix.ad Almansorem, capite de mingedi difficultate,cantharides quarum alae & capita abscisa fuerunt admiscere praecipit. Avicena quoq; Fen. xis. Callo.ul.trati.ii.cap.viii. catharidum corpora abscisin sis alis & capitibus ad urinam mouenda conferre ait. Sed errasse illos eorum 1; sequaces in primis Dioscorides docet,qui libro secundo,cap. liii. alas Canthari dum maleficio earudem aduersari inquit. Verba eius
180쪽
I TIBER FRIIm s.' '74 contra potarum veneficia remedio eme tradiderunt. Apertius autem eorudem errorem explodit Plinius lib. xix. cap. iiii. sic scribens: Ipsarum cantharidum ve/nenum in qua parte sit,non collat inter autores. Alii in pedibus & capite existimant esse,alii negant. Con Menit tamen pennas earum auxiliari,in quacunq; par te sit venenum. Hinc cum euidentissimum sit alas ve/neficio Cantharidum remedio esse, scripsimus olim pedes potius si alas proiiciedos esse,quod autoribus de pedibus nondum,quemadmodum de alis, Onue niat. Non est itaque quod Montutis doceat, no sem/per pedes eta proiiciendos,cum id nunqua dixerim, sed tantum hoc asserere voluerim, consultius esse in Cantharidum usu pedes Q alas proiicere, id quod iamultis probauimus. Caeterum totas potius eme inge/rendas,q citra alas, testatur grauissimus autor Gale/Dus, qui lib. xi de simpl.med.facta.ita de Cantharidishus scribite Aed τι - διδασκαλ- ω βαλεν
ἔλας ε βαλλομεν. quod est: Q uidam praeceptorii meorum earu patitu quidda in medicamenta urina moue
tia solet iniicere. At quida solas alas & pedes intactur quae anit esse remedia us q corpora ipsoru bibitant. Id qd& in come. cxiiii. libri quarti de vict.ratione in yrorb. acu. Dcit, ubi inscitiam medici cuiusda Hippo crate no recte intelligetis notat,u corpora potins Catharidii si caput,pedes & alas exhibere iisi sine sunt mo aegrotatis exitio voluit. Verba Caleni haec:ταυτώ
Motui annotatio refeIlitur. Canthariades totas ingeredas esse Gale ni testina