장음표시 사용
261쪽
Infantium aluus ut subducenda.
cto adstricta durare non poterunt. Curandum ubi ctentes adhuc fuerint ut nutrix aut animal cuius lasse infantes vescunnir aliquid quod subducedi aluit vim habeat,assumat. Ita enim Galenus lib.iii. de alimemtacui. faciendum suadet,dum ita inquit: α λα
. G.hoc est:Si caprae aut alterius cuiuspiam animalis scamoniam aut tithymalum depasti lac cibi loco quis sumat omnino aluus illi pronuxura est. Idipsum ve/to ab Hippoc.indicit, qui.V.par. i.epid.XXXmi. in eu
mmerem sylvestrem comedentes, pueris purgano. O uod si vero ablactati fuerint, glande supposita alatius citari potest aut mel, vel resina terebinthina cibo adiicitur, id quod Paul. A egineta lib. l. cap.vl. iis ver in bis faciendii docet: Porro si pueri aluus adstricta me/nt mel cibo adiectum dabis:quod si ne sic quide deucit' resinam terebinthinam, quae ciceris quantitatem aeuuat adiicies.In tantum certe veteres medici nonritos nostro seculo hoc titulo sese vendetes superariit, ut si illos cum hisipsis conferre volueris,meros latrones prae illis dixeris. Nihil autem nurum tales hodie oberrare passim medicos,cum,ut Plinius lib. xxlx.ca. primo inquit, nulla lex sit quae inscitiana capitale me clicorum puniat,nullum exemplum vindictae. Discutnericulis nostris, & experimenta per mortes agunt medicoci; tantum hominem occidisse summa impunitas est quando hercule in hac artium sola eueniat, ut cuicunque medicum se profitenti statim credatur. Verum dignum admodum est ut vulgo, quandono nisi
laruatos illos exoptet medicos, tales miles deside/rat contingant, ut scilicet similes habeant labra lact eas. Minime vero magnifaciendum esset sic desipere
262쪽
vulgum, nisi simul maxima principum dc magnatum Apars etiam eo insaniae deuenisset, ut non nisi indoctissimos eosq; infantissimos, adde quoq, moriones apo sissimos ad curam valetudinis suae adsciscerent. Neq; admiratione dignum puto, si indoctis hodie plerun/que principibus,& nulli rei penitus nisi compotatio/mbus ac venationibus deditis,indocti cotingant me dici, νοψ, Arist. lib. vlii. moralium teste, ομα ου εφι τα .id est, Simile enim appetit simile.Et ut omnis eri ditsonis oceanus Hom. quoque Odyse inquit: Misenμοῖον ἁγει ρεος ώς τον ομοῖοι. hoc est, Semper Deus sinuitem ducit ad simile. Proinde cum docti in aulis prininopum plerunque ludibrio habeatur,neque enim adulari nouerunt,quae una ars vere aulicos facit , fit ut hi qui garriendo,iactando,pollicendo,nugando, mei, V e initiendo, adulandost; plurimum possint, omnium sint - 'μφ' gratissimi. Hinc merito stultis principibus multo stubriores obtingi it medici,qui probe illos non solii expi a
Catapotia,pitulas nostri vocant,non nisi ieiuno, Ac ei qui pro-N concoxit esse exhibenda,contra omnium frenae hae tempestate medicantium sententiam. Cap. U II.
I Otum omnibus esse puto,qui tenuiter saltem
4 nostrae aetatis medicorum libros degustarunt, in uniuersum Omnes catapotia ea, quae ut ex capite vehementius trahant exhibentur, non nisi una alteransue post coenam horam .contra omnium veterum sententiam ac rationem quoque ipsam deuoranda eri docere. Non enim nisi ieiuno,aut ei qui probe 'iam concoxi esse exhibenda medicamenta purgatia, in quorum numero & catapotia sunt, in primis mon/ ostrat Hippocra. ii. de victus ratio.m morb.acutis. xiii. invia a
bi διδονου ροφέν.id est: Nam ab re no est,in media pur gatione sorbitionem dare non conducit. Cur autem v R '
263쪽
IC apparente iam purgationis initio a sorbitione abstinedum esse vetuerit, nulla alia ratio est, ut Calenus In coment.indicat,nis quod alias purgantis medicamenti operatio exoluatur. Si itaq; timor est ne iam coepta etiam purgatione siquid sorbitionis lamptum si operatio purgantis medicameli imbecillior reddatur,cur non multo magis idem inter mitia timendum,ubi truge facilius est medicamenti vim obtundere PQ uapropter ieiuno certeidanda medicamenta purgantia, ne scilicet multitudine ciborii in stomacho operatio me dicamentorii impediatur,id quod facile sit, cum natura iam concoquendis cibis omipata sit. Testis est Paulus Aegin. qui lib. vii. p. vi. in hunc modum scribit: Sumatim in omni purgatione essicaci, medicamelumilvi homini quem certa prius victus ratione alueris, ieiu/no,& ei qui probe cocoxerit trades ac somno quoad in toni purgatus fuerit,arcebis,motu mediocii si fierio potest adhibito, cibo omni & poni abstinere usq; adcOsummatam purgationem c6pelles. uinetia Aubcenna ipse, quem tamen unum se ut ducem optimum
sequi putant,haud aliter si Paulus ac alii veteres,Feu illi. primi Can.cap. v.prohibet, nequid post medica menti purgatorii sumptione vel cibi vel potus suma. tur, ne scilicet facultas medicamen iis ipsis obruatur, atq;adeo Imbecillior fiat. Verba eius haec sunt: Q ut medicamentum sumpsit,non debet comedere neque bibere donec pharmacui suu perficiet ossiciv. Proinde
quemadmodum diligenter cauendum ne i ledicame
ti operatio per subsequetes cibos aut potus imbecil/lior reddatur, ita summe cauendii quo neque ciboruconcoctio per subsequentia medicamenta purgantia
' interturbetur. Hinc Paulus lib. ia citato cap. lui. aloenii, etia medicamentum caeteris nullus nocens, post cibu-i non esisse exhibenda docet. Sed praestat verba substrisbere:Bilem,inquit,sauam optime educit aloes dena
264쪽
Hus cum meliciato matutino tempore exhibita, nam Aqui vesperi eam propinant, vel post cibum, laedunt,
quoniam alimentum distrahit corrumpitq;. Si ergo aloe, quae,ut eodem loco Paulus, & alibi Dioscor.&Gale. scribunt, inter omnia purgantia medicameta sola amica & utilis est stomacho, ea ratione ne nutrime tum distrahamr post cibum exhiberi non debet, mul ro minus catapotia illa fortia, quae non aloen latum, veruetia alia multo hac vehementiora in se continent medicamenta exhibere licebit. Discedant itaq; a per uersa illa consuetudine medici, qua nondum perfecta concoctione medicamenta purgantia propinare didicerunt, nam hoc pacto concoctio non solum impeditur,sed & nutrimentum ita distrahitur, ut conuenien ter membra nutriri non queant, & potius tempore matutino ubi perfecta penitus concoctio existit, exhibeant, ea enim lege illorum operatio probe perficie rur,& quicquid noxium est omnium facillime attrahe Briar. Sed tanta est illonim hominum pertinacia, ut vel citius mori eligant,quam ab eo cui assueverunt ut re cedant persuadeaS.
Praeter oem ratione nostrates decocto pisorum post epota med camenta purgantia abluendi abstergediue gratia uti. Cap. V HI.
QVemadmodum no probo penitus post epo
ta medicamenta purgantia abluendi vi prae dius no uti,ita nec laudo si post quodcuque medicamentum purgatorium adhibeantur. Perinde enim ut non conuenit,quemadmodum autor est Hippoc. semper purgante sumpto medicamento a sorbi/tione cremoris ptisanae abstinere. sed illum interdum sorbuisse salutare est,ita & abluere nonnuna confert,
nonnunq vero minime. Quando autem ptisanae cre
morem utile sit sorbere post epotula,medicamentu, & quando minus,pulchre Galen. super Hippocra. de
rati vict.in morb. acut. lib. ii. coni. xii. in hunc modum
265쪽
Quando sollienduinando abstinedua sorbitio
xime quidem oti ventris,quod & stomachuRr vocat, ut & in ipsis purgantium medicamentorum potibus illaesum maneat, prouidere oportet,praesertim ubi febrientibus tale quidpiaria propinatur. Nanq; purgans medicamentum ipsum tanq exiguum,ad ventiis fumdum peruenit,dumq; transit, stomachus & quaecunq; sublimior pars non qualitate medicamenti purgantis modo, verum & substantiae quae in transitu adhaeret aliquid adsumens, vehemeter laeditur. Ptisanae igitur cremor absorptus comoditatem affert,nempe & de/tergere, & deorsum trahere quod viae adhaeret, de qualitatem medicamenti quod his partibus adhaeret, tum temperare,tum permutare potest. Ob eas igitur causas a purgantis medicamenti potu, ptisana super/sorberi praecipit. Sed ubi purgatio coepit, ab ea vult abstinendum, purgantis medicamenti operationem exolui veritus. Q uae sane verba repetit in libro De iis quos purgare oporteat,quibus hi medicamelis, &
quo tempore. Piscenda vero inde etit vera abluendi
266쪽
ratio .ut scilicet non quovis tempore,nec post quodli Abet medicamentum epotum abluamus, sed tum solii quando nondum purgatio coepit, & non nisi ubi ti/mor est .ne illaesum os ventriculi, quemadmodum in febribus fieri contingit,permaneat. Errant itaque no/strae tempestatis messici,qui non nisi ubi iam coeperit purgatio,ac venter bis aut ter delecerit,abluiit, euasi nulla stomachi mordicatio apparuerit,eii ponus ante purgationis initium id faciendu effet, quod allas me. dicamenti purgantis operatio obtundatur. Atqui notantum hac ratione delinquiit, verum in eo etia quod decocto pisorum ad abluendum utuntur,cum OmnIuveterum ac probatissimorum scriptorum testimoniis n nconstet illa nulla abstergendi vi praedita esse.Id quod Sμ satis aperte monstrat Galenus lib.i. de alimentorii fa/cul. de pisis, in hunc modum scribens:ηνε ον τι κατα
τα ναουέρα εἰσὶ, . hoc est: Simile quid tota substantia Pisa cana fabis obtinent, nec alio si illae modo come/duntur. Duo tamen sunt in quibus euariant, no enim
similiter ac fabar inflant nec abstergist,ideoch segnius 'quam illae per aluum secedunt. Q uod si itaque quis abluentibus uti commode voluerit, potius idipsum
λιθους ερυπτωσιν.id est Inest enim ciceribus ab/stergendi vis potentior quam ipsis fabis, adeo ut quaedam species contractos in renibus calculos eui denter frangant.Licebit & hac ratione uti hordei de/
cocto, quod & ipsum, Dioscoride teste,abstergendi vi praeditum sit.
267쪽
C Febricitantes.tertiana praesertim exquisita correptos fetae,imo dicis medicamentis purgatoriis non esse excarnificados, ut plerit hodie faciut .c5 alterantibus uti interdum satis sit. Cap. I x.
ΜVlti sunt hac tempestate medici, qui non si
tis arb; trantur eme semel in febribus tertia/na etiam exquisita, medicamentum PurgaSexhibuisse, nisi id iterum atque iterum deuorandum propinarint,id i nulla veterum autoritate, nec ratio/ne, quae alicuius momenti sit confisi , ita ut hosipsos errare hac medendi ratione omnium euidentissimumst. Sed ut idipsum clarius studiosi deprehendere pose sint,primit veterum testimoniis ostendemus et sulpe ctas illi evacuationes, immodicas maxime, quae per medicamenta purgatia ac alia auxilia in febribus fiur, habuerint. Galenus siquidem lib. ii. Artis cur. ad Glauconem tertianae exquisitae curatione ex professio tra/ctans, hanc ipsem primum omnium quanto magis sieri potest, refrigerare oportere ac humectare docet: D nam contrariorum contraria remedia esse:flaua enim bilem humorem inter omnes qui in corpore sunt ari/diorem liccioremqi existere. Post haec tanq ad minus necessariam,si sit prior,indicationsibilis scilicet excretionem,respicit admonens non imodicis medicamentis ad eam educendam opus essessum interdit ad ventriculum repat,atque tum per vomitum educi possit, interdum autem ad inferiora vergat: & tunc per aluusubduci queat hoc quod sponte pleriique fieri solet. Quod si vero non fiat, venena mollibus clysteribus exinaniendum monet,adeo ut immodica per medicamenta purgatoria vacuatione minime opus sit. Non esse autem opus multa vacuatione: ipse mox aquarii marinarum & salsarii exemplo monstrat, sic scribens:
268쪽
Da balnea, salse,nitrosa,atq; sulphurea,plus quide bi/lis educunt,sed multo minus iis quae ex potabili aquasi ut prosunt. Praestat vero neq; ipsa utilia dicere, qua/doquide plus qualitate nocent, si evacuationibus lu/tient.Equidem noul quendam corrupto indicio hisce Balneis uti persuasum,deinde extenuato corporis hahim, ad tantam venisse perniciem, ut tabe cosumptu interit et. R eliqua quoque victus ratio ad bilem excernendam illi adaugebatur. Semper vero Oportet con trarias qualitates illas quae praeter naturam inualue/runt opponere, cum hoc multo melius sit, quam B quomodolibet euacuare . Atqui neque hoc ipse no/tierat, neque ab allis docentibus didicerat. In qui/hus sane verbis Calenus periculo cuiusdam qui insci/tia medici periit nos admonet, ne in tertiana exqui/sta immodicis euacuationibus studeamus,sed id po/tius conemur, ut contrariis qualitatibus, quae habi/rum corporis corrigere possunt, febrem oppugne/mus . id quod multo praestantius est, quam hac aut alia ratione vacuare. Q uod si itaque balnea aquae salsae, marinae, nitrosae & sulphureae tantum huic cu/ius Calen.meminit, obfuerunt, ut tabe tandem ab/sumptus perierit, cur non idem periculum purgato ria medicamenta,immodica praesertim,quae non tan tum qualitate sua, quando omnia id generis sint po/rentia calida, vertimetiam vacuatione nimia nocent,
adferient: Huc respexit etia in apholismis Hippocra
269쪽
C tes dum prima sectione. xxiin. praecipit,in acutis morbis raro,& non nisi cum praemeditatione multa, effepurgantibus medicamentis utendum. Et in compen/dio Oribasius in eam sententiam scribens:Crudi exis stentes humores antequam incipiant generare mor hos,caute sunt vacuandi, iam autem febrientes nullo modo. Inter Latinos etiam Cornelius Celsus lib.Lcap. xi.nunquam, inquit, in aduersa valetudine medi. camentum eius rei causa recte datur, nisi ubi is morabus sine febre est. A t ubi febres sunt,satius est eius rei causa cibos potionescit, assumere,qui simul & alat, reventrem molliant. Caeterii media calidis & sicciscor. poribus. Caleno libro. X.ther.metho. Cap. V.teste,maxmae est noxia. His autem qui in calida & sicca aestate
febre laborant,quae scilicet ex ustione,aut labore ini, modico,aut vigiliis, aut comprehensis iam animi motibus sit contracta, non tantum noxia est,sed si quic/quam aliud plane pernitiosa, quippe vel in febres ara D dentes ex ea incidunt, a quibus msi prius mors occu/pet,in hecticas migrant, atq; ab iis in marasinum, vel protinus ardentibus praeteritis in hecticas. iapro/pter si calidas & siccas naturas tantum malum ob inediam sequitur,cur ide non ab immodicis medicamentis,quae subinde multo magis si inedia corpus exhauriunt,contingeret e Et scio ipse quosdam qui hoc pa/cto deducti ad tabem perierunt. Praeterea cum tertia/nae,& aliarum ex putredine hutnorii natarum febriu, curationis duplex sit indicatio, una quae humores fe/bres efficientes, altera vero quae febres ipsas respicit, semper medico ad febres magis quam ad humores respiciendui, quod calor humoribus noxiis vehementior sit,atque adeo magis etiam urget. Proinde ad cotrariam opponendam qualitatem magis animii aduertamuS Oportet,quam ut euamemus. Ita Paulus Aegineta libro. ll. capite. xx. tertianae exquisitae tanquam
270쪽
morbo originem a bile flava habenti humectantibus ΛS restigerantibus medicamentis in primis occurren/dum escte statuitnaecnon & cum eiusde effectus victus ratione. Tandem siquid sese in vetrem recipit,& tanqin sentinam cofluit,id vel per vomitum, vel per inferna evacuandum. Diximus autem supra saepe sua spo/te aluum,ea quae ad inferiora reput, in tertiana exquisita deducere,ita ut non semper opus sit purgante ad hanc rem medicameto. miare quemadmodum imo modicis medicamentis purgantibus vacuare febricistantes semper noxium est, ita interdum semel ea adhibuisse utile existit, id quod fit si maior ex noxioru humorii euacuatione utilitas,quam ex purgantibus me/dicamentis consequitur detrimennim, quemadmodudilucide in prima sectione aphorismorii Hippoc. coin arent. xxvij. in hunc modum scribens Galenus indica
est:Periculum non minimum in morbo acuto perpe/ram medicamento purgate vli,quod omnia id genus medicamera facultatibus calida sint. Febris vero qua/tenus febris est,& sui ratione, nedum calefacientibus atque exiccantibus,sed potius contrariis, hoc est hu/mectantibus δc refrigerantibus,egeat. Non igitur ob