장음표시 사용
281쪽
C tiles sint,cum quanto tenuiores sint, lato promptius, trahentia medicamenta sequantur. Hinc Galenus lib. secundo, aph.ix. ubi de humoris praeparauone agit, crassitiem dutaxat visciditate corrigi oportere docet: illam quidem,eo quod crassiis humor motui ineptus sit,ac per angustos meatus transmitti nequeat: hac vem,quoniam quae suo lentore adhaerent, auelli haud facile possint. Hac ratione motus & integrum de exteAvicenni nuante victu librum conscripsit. Porro iam Avicenaetii utitur rationes,quibus ut in eam deueniret sententiam mo/tus est,expendamus. Intentio,inquit, in digeredo est aequare substantiam humoris,materiei, hoc est mediaicamento, ut fiat praeparata ad expulsionem facilem. Quibus verbis se in eo esse errore, in quo lib.i. cap. 3li. Melaen quoque versari diximus indicat, medica/mentum scilicet purgans attrahendis humoribus non esse simile . quod quam veritati ex diametro pugnet, D multis ibidem ostendimus. Cum itaque medicamen
torum purgantium naturam atque operatione igno rarit Avicenna nihil mirum si tam vana ac friuola ra/N5 opus tione seductus sit. Non enim opus est aequare humo in AEqua' res inedicamento,cum illa antea attrahendis humori
triuia, bus sitaritia sint: neque enim attractiones substantiarucamento. sine similitudine fieri possunt, ut in naturalium facul/tatum commentariis demonstrauit Galenus. Proinde cum quodlibet non trahat nisi sibi familiare ac simile, nihil ad faciliorem a medicamentis expulsione opu habemus illis aequare humores attrahedos, cum an . tea iisdem similes sint. Hinc Avicenna indocte admodum ad medicamenta retulit, quod ad humores tan/' tum referendum erat. Cur nanque tenues humores dissicilius a natura expelluntur, non medicamentorii
fit ratione,sed ideo quia humores tenues ab una paro te in aliam transfluunt, atque adeo cum in continuo sint motu,& natura eo tempore veluti furiis agitata,
282쪽
haud recte motus suos instituere ac dirigere possit,fit Aut ab illa superari non facile queat. Ob id igitur opus
est quopiam manum porrigete,atque ad excretorios meatus humores agitatos dirigente,atqueadeo illico medicamentum purgans adhibendum,quod humo
res sic turgetes familiaritate sua attrahat, id quod omniti facillime fit, eo quod tenuitate sua prompte per angustos venarii meatus ferii possint. Sed inquit Auicenna, Subtile facile membris immergitur, vel ut ipse loquitur,imbibitur, ideoq; dissiculter educitur. Re
spondeo,minime.Nam qua facilitate immergitur,ea dem quoque educitur: immergitur autem nullo alio nomine,nisi quia tenuis, eadem igitur causa rursus a trahente medicamento facile educitur. Ineficaces igitur sunt iam dictae Avicenae rationes, ut aliae multae, quas utcunque tanquam possibiles, etsi omnium ma/xime impossibiles sint,confingit atq; imaginatur. Ve/ Brissimu enim est quod de eo lcribit in libro de urinis Theophilus, hunc quidem magnum medicum atque
philosophum fuisse ratione, sed inexpertim id quod
Matthaeus de Gradi cap.iii.suorum in nonum Razis librum coniurat torum ita interpretatur: Magnus fuit
ratione,hoc est, multas essinxit rationes, quae tamen experientiae omnium rerii magistrae, maxime aduer sabantur. Vet,ut verbis eius utar, quaecunque per ra
tionem sibi visa fuerunt possibilia, illa tanquam vera concessit, etsi nunquam in rerum natura fuerint, sint, nec futura eriit. Q uibus verbis quid verius dici pose sit non video, ita enim Avicennam deliniant, Vt nul lus pictor quantumuis ingenio & arte pollens, adde ne Appelles quidem,hunc certius eXprimere potui se set. Quisquis enim eius hominis scripta diligen/tius excusserit, inueniet illum passim eiusmodi m/uolis ac temere excogitatis rationibus uti. Sed ad alia pergamuS. .
283쪽
Capitale esse Pleuritieis lenticulam ex aceto dare,id quod tamen lacere Avicennam,contra omnium veterum praescriptum constat. Cap . XII.
Vsquam ferme apertius quam hoc loco insci
tiam suam in rebus medicis prodit Avicena.dum lentes ex aceto, cibum pleuriticis conue .stitii nientem esse tradit. Et certe ob unum hunc errorem meritus est, cur doctis omnibus suspectus haberi debeat. Sed verba eius subiiciamus, quae scribit Fen. X. Can. iii.tract.v. cap. iii. dicens: Et maximi quidem er/roris est in potu tribuere infrigidatia vehemetia, nisi in factis ex cholera. Et non dentur in potu insti dantia styptica,& cibi eorum sint sicut lentes cum acetositate& similibus. uar utique verba quam erroneasnt, immo quam ex diametro sibi pugnent, facile ex sputi Dci perietur quisquis illa paulo diligetius exculserit. Por 3iβ ς cy unicum post venae sectionem medici in pleuritidisii 'id. ' ' curatione studium esse debet, ut sputum celeriter fac D te excreetur, id enim omniti maxime ad sanitatem recuperandam conducit, cuius rei locuples testis est Hippoc. ii.praesagiorum. xliii. sic scribens: πωλον χρη
doloribus, ut sputu cito facileque screetur necesse est, flatiumq; cum sputo vehementer commistum appa/reat. Etenim si multo post doloris initui aut flauum, aut rufum, aut multam tussim inferens. aut non admodum permistum expuitur, deterius est. Et primo derati victus in morbIs acutis. xxvii. in hunc modum scri
284쪽
εο θω.hoc estrDolores siquidem pleuriticorum il/ Alico sua sponte desinunt, ubi aliquid effatu dignum itum expuere,ium expurgare coeperint. In prima de/nique sect.aph. xii. ubi sic inquit: is πλόbη-οῖσι πυ ε
ε εα-rω μαυνε . id est In pleuriticis si circa initia sta/rim sputum appareat, morbii breuiat, si vero postea appareat,producit. Cum itaque in omni dolore co starum utile sit celeriter excreari sputum, probe facit Ruicenna quod refrigeratia & adstringentia pleuriticis neque in cibo neque in potu exhibenda esse mo/net,haec enim ne sputu facile screati postit impediuti Lentes Errat autem insigniter,ac sibiipsi pugnatia dicit,quod lentes cum aceto & similibus illis exhibendas docet, tandae. nam hae quia adstringunt, faciunt ut aegre dissicileq; ' sputum sciretur,id quod certe aegrotanti summu extintium affert. Adstringere vero lentes in primis Hippo Letes ad
crateS.iui. de rati vict.inniorb. acutilxxxviii. sic scribes 'Sμ ' tradit: στύφω - αραδ'ον εμποιεμ. quod est: Lens adstringit turbationemq; facit. Et Dio corides quoq; libro. it. cap. cxvii. δύναμν εχειν τυπ-lui scribIta Calenus quoque libro octavo, de simpl. medi.facul. idipsum confirmat, ita scribens: φακοι τυφουσι ρλ ουκ
pstu ου αυτων τὸ σωμα ἔκρανει , - 7 m . hoc est: Lentes valenter adstringunt, medium tenent calidi. ratis & frigiditatis, desiccant tamen in secundo Or dine. Ipsum itaque earum corpus desiccat, & si/stit ventrem. Proinde cum adstringant vehementer lentes, non debent pleuriticis in cibum adhiberi, ne scilicet sputum quominus excreari queat prohibe/ant, ateque adeo aegrum suffocent. Id quod omni/um diligentissane Galenus quoque libro primo, devict.rat.m morbis acutis.c6men. xxvii.monuit dices.
285쪽
ex aceto confectam pleuritico in ea morbi declinatione,quae nihil aliud q coctoria expuitione indigebat, qui exhibuit medicus, non immerito aegrot: nil ipsi qui sequenti nocte suffocatus est,mortis occasio misese visus est:immo lenticulam nemo qui mentis com pos fuerit dederit. Q uibus sane verbis exemplo m/docti cuiusdam medici, quem etiam Avicenna tenae ore sectatus est,nos deterrere conatur,ne letes ex ace to confectas pleuriticis exhibeamus,maxime in elucidem declinatione, ne coctorum expuitionem adstringente illarum vi prohibeamus,sed potius iuxta Hip/poc. consilium unum hoc conemur, ut ea quae hume ctent,mediocriterm incidant adhibeamus, atqueadeo ea quae in thorace sunt superflua ad expuitiones praeparemus:ita enim, ut ait ibide Hippocrates, τι καθαρε
τερου, καt hoc est: Purgationes longe perfectiores sunt,minusq; purulenti fiunt,q siquis aliter cibaret. Insuper iudicationes simpliciores, faci liores , fiunt, & minus morbi reuertuntur. Hinc iterudiscant studiosi, qpericulosum sit ita addictum esse Auic.placitis,id quod multi hodie faciunt, ut placuluducamus ab illis vel latum unguem discedere.
Oium exitiosi nimu ee, veteruch placitis maxie aduersum dulanuria affectos purga tibus excarniticari medicameris. Cap. XIV.
Ostrae aetatis medicos in dysentem medica/menta propinare purgantia, notius est quam ut demostrari debeat: nemo enim est qui practicas. ut vocant,illorum Iegerit,qui idipsum ignora.
286쪽
re possit. Sunt enim qui diaprunis solutivit, & electua Λrium de succo rosarum exhibendum esse suadent, in
quorum albo Marcus Catinaria existit. Omnes autequotquot hodie fere extant rheubarbarum exhibet, saltem torrefactum,in eoq; se exemplum veterii imi/tari existimant. Verum quam capitaliter ex aequo omnes errenissam veterum scriptis, quam rationibus aliquot ostendemus.Non ella itaque purgandos dysenteria correptos in primis Hippoc. in libro de morbis qui extra monstrat ubi dilanteriae curatione ex pro fesso tractans nihil medicamentorum aluum subducetium exhibet, sed ventrem cum lacte tantum decocto diluendum esse docet. Lac autem cum marinis maxi me lapillis decoctum fluctiones alui sistere Dioscorides lib. ii. cap.lxxvii. scribit. Q uinetiam Alexander Trallianus libro.iii. cap. xxi. de curatione dysenteriae, principio lactis decocti trium cyathorum mensuram potui dandam suade Galenus etiam in lib.ix. de co/positione medicaminii per singulas corporis partes in curatione dysenteriar ne verbo uno purgantiu me dicamentorum meminit, sed uniuersam curationem adstringentibus medicamentis absoluit. Neque id te mere facit,memor enim est eius quod scribit lib. xiii.
est:Neque igitur cum vel circa sedem, vel aliqua huic vicinam partem initium phlegmones fit, aluum deii. cies. Neque cum in vesica pudedo vel renibus coepta est,medicamenta quae urinas prouocent bibenda da/bis. Neque si mulieri in utero, vel pudedo insedit moses prouocabis,sed ad alias parte. quae maxime lor
287쪽
ΡARADOXOR. MEDICINARC ginquae sunt,semper auersione facies. Et paulo posti
δεαι -προσηκμ. hoc est: Longissime a tentata fluxione parte avellere, nequaquam ad eam trahere oportet. Hac itaque ratione,nec si ventrem,aut intestina phlegmone occilpare iam coeperit, medicamine quod abutim deiiciat,uti conuenit. itibus verbis Cal.aperate innuit ad membra inflammatione aut fluxione tentata non esscte trahendum, sed potius longissime auertendum. Cum vero in dysenteria intestina non latum Luxione sed etiam ulceratione, immo inclamationerentata sint, non conuenit ut ad illa plus humorii per medicamenta purgantia trahamus: ita enim non solii viceratio intestinorum vehementior sit, sed totus hii o morum impetus huc fertur, atqueadeo intestina ta dem fustatim per aluum excernutur. Hinc rectissime lib.i. ad Glaucone cap. xiit. scribit Gale. dices: αλλ ν
λον ἰἱεῖς κιδεδεινόυς επηνεγκο&. hoc est: Sed neque si fuerit
febris cum profluuio alui,alla est opus euacuatione, verum haec sola sufficit,quis non sit pro multitudinis ratione. Q uicunque enim iis plura adimere fore necessarium putates,aut sanguinem mittere, aut ventremouere tentarunt, in grauiora pericula duxerunt. ubd si ergo in alui latum cum febre profluuio Galenus medicamentum purgans exhibere abhorruit, cur non multo magis in dilenteria cauebimus,ne id/ipsum adhibeamus e Sequitur naque illa maior ad in/restina humorii decursus,& lade ob crebras alui deie
nes animi quoq; defectus, cui malo antea qu*O
288쪽
qui dysenteria laborant satis obnoxii sunt,queadmo Αdum loco ia citato restatur Cale. sic scribeb: λε=οθυμοὐ Dyse et
. id est: Animo deficiunt & in morbo cui cho deficium. leiae nomen est,& in profluuis vetias, & dysenteriis. Paulus denique Aegi .lib. ni.cap. xlv. comuniter Viendum else in dy senteria ait lis qua ' In alHS praeter naturam excretionibus coprehensa sunt, hoc est,adstrin. gentibus medicamelis, nec per uniuersum hoc caput alia nisi restringentia remedia receset. Id quod etiam facit Aetius sciniaX.cap. xlv.Et Alex. Tralli.loco paulo ante citato. Cornelius quoque Celsus lib.ini. cap.
xv. de dysenteriae curatione omnia ea quae exulcera/rionem concitare polsunt,fugleda esse admonet,atq; illico ab adsti ingentibus curationem Orditur, dicens: Oportet in prinus quiescere, siquide omnis agitatio exulcerat: deinde ieiunum sorbere vini cyathum, cui contrita radix quinquefolii sit adiecta.Et paulo infra: Abi vetustior morbus est,ex inferioribus partibus tepidum infundere oportet,vel ptisanae cremore,Vel lac, vel adipem liquatum,vel medulla ceruina. Quod si igitur ex Celli sententia omnia quae eXulcerationem mouere nata sunt,procul abnclenda erunt, qtud Deuimmortalem remotius abcsse debet,q medicamelum Purgas, quod attractrice sua facultate inlcnsam acria ac pungentium humorum molem ad exulcerata iam intestina deducit 8 Hinc autor libri dinantidiorii cap. quarto,recte dixit,dysenteria affectos per medicameta purgationi ineptos esse. Idem quod iam citati autores,docet etia Auic. ipse, que utina iuniores medicion Avicenna
his potius ubi recte & cu veteribus sentit,si in illis ubi dysen sfalsa inculcat, sequi voluissent, ita enim hodie melius
audirent qui passim medica tractant. Fen. nanque. Xvia d n. Can .ili. tract.Ii.cap.Vii. de cura vicer. intestinorum ita
scribit:Et si fuerit necessaria evacuatio Epter humori.
289쪽
c malitiam, utere ea cum timore & cautela, & stude ne solutivum vehementer noceat vestigio dc ulceri, imo sit sicut myrobalanus,& rectifica ipsum cum eo quod, mi cetur ei ex eis quae sunt sicut dragaganthii & simi/lia. Si itaque myrobalanos ex Auita sententia, quibus non vulgaris inest vis bilis feruorem extinguedi, sine alio medicamento glutinandi facultate praedito exhibere dysentetia correptis non licet, quid de purgantibus medicamentis & rheubarbaro , quod certe inter illa non postremum locum habet, sentiedum erite At dicet,quod rhetabarbarii in dysenteria propinamus, id no siue exemplo veterum fit, nam & Galenum iij
hro.ix. de copositione medita per singulas corporis partes, rheo pontico seu rheubarbaro,quod ide est, usum escte constat. Dioscorides etiam rheubarbarum unice conferre dysenterlae docet. Respondeo, verum, esse veteres rheubarbaro in dysenteria usos,atq rheu D barbarum illorum ab hoc nostro diuersum erat, ut li/bro. i. p. iiii. monstrauimus:huic enim aluum subducendi facilitas inest, illi fusi in contrarium plane usum adhibebant. Errat itaque rursus insigniter Montutis, quod veteres rheubarbarum ad contrarios usus adhibuisse scribit:euidentili imum enim est ad unum tantii usum, nempe ut adstringeret,adhibuisse, quapropter ad dysenteriae curationem rhabarbarum veterii benefacere non negamus. Q uod autem aluum simul etiatis .ese subducat.minime concedimus. Nec obstat Pauli Αe,
res no co- ginetae autoritas,qui certe inter veteres no numeran/nu Deran. dus venit,neque de veterii rhabarbaro quod ille scri/. bit intelligendii est,sed de nostro quo hodie utimur, quod Pauli temporibus in usum medicorum iam primum veniebat,quemadmodum loco iam citato dixi/mus. Atqui hic errori suo patrocinantes dicunt, etsi rhabarbaro purgandi facultatem inelle negare nobis non liceat tame ut nonnihil etiam adstringat post se, - illud
290쪽
illud torrefiat oportet. Audio quidem, sed qua auda/ Acia id asseritis eadem ego inficias ire possum. Fateor itaque nonnihil ablatum iri de rhabarbari purgandi virtute dum assatur: quod autem adhuc de illa rem laet tantu existit,ut ad perdendos dysentericos lassicere possit, id qd quotidiana etia nos experietia docet.
Lupus itaque utcunq; cicur est,tupus permanet:rheu barbarum victique torrefiat,rha barbarum manet, nee purgandi facultates suas penitus amittit. Q uid mulatis opus este si dysenteria correptos quis probe cura re voluerit, veteres imitetur oportet, qui unum hoc Ridebant,ut primum abstergerent, ac dem mox exulcerata intestina glutinarent,nam haec vera d senteriae medendi ratio est.Erroneam vero hodie medentium methodum plane fugiat, quae purgantia medicamenta adhibenda docet, nam ipsissima aegrotantis mors
est, id quod no pauca hodie multorum sic interfecto Tum exempla monstrant. Et nisi nominibus parcen. βdum, aliqua hic intersererem,ut saltem aliorum petioculo quidam sibi cauere discerent.
Colleo cruciatu tentatos validis medicamentis purgantibus.venodie multi faciunt,non esse purgandos. Cap. X II I L
M Vltos hodie medicorum in colico an
valida exhibere medicamenta purgantia noaliunde certius nisi ex practicorii,ut vocant quos imitantur, libris deprehedere licet: passim enim electuaria Indi & diaphoenicon coli doloribus correptis propinanda esse docent, quorum tamen compo sitionem rurbit scammonia,aliaqi similia medicamenta constituunt. Euantum vero a vera medendi ratio m ne aberrent vel hinc colligi potest,quod magnam hutnorum, valida sua vi, copiam ad ventriculum atque m. Purga
dein ad intestina trahunt, qui illa plus subinde' disten 'dunt,atqueadeo coli dolorem auctiorem reddunt. Is