장음표시 사용
271쪽
e hanc enim scimus sui ratione nocituram, sed propter
humores illam essicientes. Q uare maiorem oportet ex noxioni humorum euacuatione fieri utilitatem,qid quod necessario consequatur ex purgatibus medi. camentis detrimetum. Est aute utilitas maior, si absq;
molestia omnis humor noxius & infestas evacuetur. Quibus utique verbis Gale. etia admonet, non teme
e febricitantes ella purgandos,quod id pleriique norine magno aegrotantis periculo fieri pollit. Quod si ramen purgandi necessitas interdum incumbat, videndum tum ut ita purgemus,quo ex euasiuatione maius
Gmodum,q detrimentu sequatur,id quod si et si lenibus, & sine molestia euacuantibus medicamentis usi .fuerimus. Hinc manifestu est in febribus, tertiana ma/ xime exquisitat non facile medicameta purgantia esse adhibenda,quod ferme semper natura sua sponte huζ morem febrem essicientem vincat atque educat.SI ta/men ita contingat ut natura humorem integre vince re non queat, sitis erit ubi leuioribus eam medicametis iuuerinatis. Et hoc inter Arabes ena faciendii su det Abenrois, qui lib. vii. coli. cap. xi. sic scribit: Haec, febris si fuerit exquisita tertiana, erit secura & absque periculo. Et scimus certo, quod natura vincet huc hi more,& ob id n5 debemus hunc medicamentis attractoriis mouere, sicut est scamonia, eo quod rectificando illa quatum possiimus, inebris principalibus indu/ret nΘxa, atqueadeo virtutem imbecilliorem redditi auget quoque calorem febrilem,suamq; siccitate. Et si aliud non induceret nocumentit, nisi surgendi & deinclinabendi conanim modicum non inueniretur, quia temperametum inde magis calefit & debilitatur. Sed apparente signo concoctionis non est malii dare ali. quam medicinam attractoria,in hunc modum, ut des Alim ib. ea quae habent lenire materiam & humectare. Diligeni potius aer igitur in febribus animaduertant medici, ut plus ia
272쪽
humectando & refrigerando, j nimium vacuado sint ΑΟccupati. Hic iterum cum ridicula sua annotatione in si mracua medium prodit Montutis, ac ostendete conatur lice. ψ': βμ re in tertiana exquisita exhibere medicamenta purga/ Montuotla,id tamen quod nunci negauimus , satas enim con/ rcipondo stat, ut ex tam dictis etiam colligi potest, nonnune in 'tertiana quoque exquisita purgantium medicamentorum usum utile esse. Nos vero immodicum illorum usum damnamus, ncc vlla nisi fuerint lema, adhibere
commode posse adjrimus. Potuisset utique & hanc
omisitse annotationem ut allas omnes Notuus nam
nihil habet quod nobis aduersetur.
Cum vetoum omnium testimoniis ad febrit m curationem barneo nihil utilius sit, inique facine hodie medicos quod febricitan astus illo interdicunt. Cap. X.
QVod nosti a tempestate magna medicorum
pars in eam dementiam prolapsi sunt, ut fe/bri Itate S in uniuersum omnes,tertiana ethi iacorreptos febre a balneo prorsiis arceant, nulla acce. μptum ferendum nisi um Razi, qui tract. X. p.im.de tertianae cura ita scribit: Cum febris aegi una dimiseri adhuc eodem regimine quo prius post febre per tres dies erit regendus. inubus trantactis pullina caro aut hoedina danda est. Interim tamen a balneo dc ὶν Ie & vino abstinendus est. Q uod si de laconico intellexit Razes, nihil illi aduersamur. Si vero de balneo aquae dulcis, nihil decreto illo mendacius. Q uicquid tamen sit,euidentissimum existit nostrae aetatis meducos ena ab aquae dulcis balneo prohibere febi lcitan/tes,id quod erroneum eme multorum veterum testi/UOniis euincemus. Primum omi usi Hippoc. qui pri/
ποώουσι ἱυμ ερρυ . quod est: Victus humidus febrici. , tantibus Oibus confert. Q uod si ergo in uniuersum tethumidus victus febricitatibus utilis est,cosequitur &
273쪽
C balneum aquae dulcis conferre, quandoquidem illud non humectet, sed & refrigeret, ut testatur Hip/.Phum , pocrates lib. a. de ratione victus, dicens:ύδωρctat & re- νγρω- - xu.id est:Dulcis aqua humectat & restis DC x gerat. Galen. quoque lib. x.the.meth. cap. vll. lium aquae dulcis inter remedia quae extrinsecus admota corpus refrigerant & humectant,recenset, inquiens:
cus corpori accedui tum aer ipse qui nos ambit, tum medicamenta quaecunque humectandi refrigerandique vim obtinent,& tertium praeter haec,dulcis aquae so/lium. Et lib.iii. de tuenda valet. ubi sic ait:ἴάδοῦ των γλυ
ρ υ; . hoc est:D ulcium calfactarii aquarii, si media te/perie sint, vis calida & humida est:sin tepidiores sitit. humida & frigida:quod si iusto calidiores fiant, cali/da quidem,sed non perinde humida. Ex quibus ver bis medicus non solum balnei vim, sed & applicandi in febribus modum discere potest,ut scilicet tepidumst, si ut infiigidet atque humectet voluerit. Balneum aquae dulcis humectare & restigerare Alex.quoque Trallianus libro.iii. cap. xliii.docet,ita scribens: Noui. mus quippe & experti sumus, balnea dulcis aquar gorificam & humectantem obtinere facultate. Si itaq; balneum,maxime ubi tepidum fuerit, restigerare &humectare potest,cur febricitantibus non suo tempore,cum qualitate sua febriu naturae in uniuersum ad/uersetur,adaptari queat,non video. Q uod autem in Diariis omnibus fere febribus balneo comode uti liceat,or v i qum dine iam quodam demonstrabimus. In diariis siquides' μμ febribus,quas ephemeras Graeci vocat, utile esse balaneum
274쪽
eum docet Gale. libro.i. cap. ii.ad Glauconem, sic de A
tet siquidem eos confestim ducere ad balnea, atq; ad consuetam victus rationem. Id quod & lib.viii.ther. meth.cap. iii.facit dii ita de diariarii curatione scribit:
του παρομον, hoc est:Q uippe in prima accessione in. clinante ducendi in balneum omnes sunt. Ex quibus verbis tempus quoq; balnei insinuat Galenus, ουμιωα inies γε, ut paulo post ait, τους πυρε λου Qiaita '
quouis tempore febricitantes lauandi sunt, sed in acicessionis remissione. Lavados praeterea esse diaria febre correptos Paulus etiam Aegi.lib. ii.cap. xvi.do tet. Et Alex. Trallianus lib. v. cap.i.praesentissimam febribus diariis curationem balneum en inquit. Carte rum quod in putridis febribus etiam conferat balne/ Bum, lib. X.&. xl.ther.meth. Gal. multis in locis osten. tW dit,praesertim autem cap. X. libri decimi, Ubi balneum bilis nfebribus per se & ex accidente utile en scribit. Nam ducit. cum vacuatio excrementorum sub cute detentorum illis utilissima sit, certum est in balneo necessiario ob aequalem per omne corpuS calorem, exiguoru mea tuum rarefactionem fieri,atqueadeo cutim laxari, de sic quae detenta sub hac merui vacuari, balneum I; sic per se,quandoquidem vacuat,prodesse. Q uia vero . densatam atque coarctatam cutim ipsam, ut superua eua illic educi queant,laxat,fit ut & ex accidenti refri/geret. Tempus autem lotionis eodem quoque loco Galenus monstrat esse febris inclinationem. In libro quoque de tabe febribus putridis balneum eri utile statuit,at non nisi post concoctione. Verba eius harer
275쪽
In Itermittetibus fe-hrihus Balneum utile.
In tertiainma notha Balneu pessit. In quartanahalneadum esse. Hectica correptis Balneum Prodest.
brium quidem ex putredine humorum accensarum, balneum post humorum concoctionem adhibitum, remedium est. In intermittentibus vero febribus esse balneum utile satis liquet,qui Galenum lib.i.ther.merho .ad Glauconem, ita de tertiana exquisita scriben/tem legit: δε ξερειώπι, ου, τορε,
Balnea calida ex aqua potabili prosunt, tum quia bi iis aliquid educunt,tum etiam quia qualitate sua plu/rimum iuuant,humectat enim ac potentia refriget ata
modum delectantur,si etiam bis in die lauare pernu/seris non aberrabis, sed illud semper in memoria nabeto ut in tempore id faciant.Si vero etiam coctionis morbi signa apparuerint,tunc etiam si saepius laueris, nihil delinques. Q uibus utique verbis indicare video Iur Galenus, etia ante cococtione morbi eos qui de lectatur semel aut bis tuto lauari posse: coctionis au/rem notis apparetibus etiam si ter aut saepius quis lo/tus fuerit nihil obesse. In tertiana vero notha balneu quoque expedit,at non nisi ubi coctionis signa appa/ruerint. Hinc est quod ita scribat: ἐν
ex Galeni sententia diximus docet Paulus lib.u.cap. XX.et. XXi. In quartana denique non solum Hippocr. lib. ii.et. iii. de morbis balneum probat, sed & Galen. lib. i.ad Glauconem. Denique in libro de tabe inquit:
est: Hecticis solis sine quidem alicuius alterius febris
276쪽
romplicatione constitutis,omne tempus ad balneunt Αidoneum existit. Idem docet lib. x.cap. X. the.metho. Sed oportet ut prorsus citra laborem aeger in balneusuper lectulo deportetur,ne vires resoluantur. Auita denique in febribus balneum non raro probat,quem mirum est cur hic ut principem suum non sectentur. Inter Arabes etia balneum febribus utile esse statuit. Abenrois,qui. vii.coll. cap. x. ita scribit: Et scias quod balneum in declinatione febrium collaudatur, quo uiam superfluitates euacuat subtiles. Adeo ut mirari
satis non possim, cur nostra aetate medicinam exercetes in uniuersum omnes,tertiana etiam exquisita cor reptos , febricitantes a balneo arceant. Sed quantum Ruicula
ex Valesco colligere licet, nulla alia ratione fit, nisi Vins is quod hodie arbitrantur sudore in fine accessionis fa/ tu sussicere. Sed verba Valesti subiiciamus,quae scri/bit libro.vii. Duii. in eum modum: Antiqui post di gestionis signa balneabant in aqua dulci tepida,& va/ Blet eis ut vult Galenus. Iam autem sciunt vulgares, quod vera breuis est terminationis,ideo mic tales noponuntur in balneo, sed sufficit eis quod sudent in fi/ne paroxysmorii. Q uibus sane Ualesti verbis quid vii.
stultius,quid dentque magis ridiculum esse posset, rario α- video. Etenim si balneum febricitantibus, ut fatetur, Pi utile est, quid est cur non adhibendum putet ρneque enim pius, multo minus medicus censeri debet, qui commoda aegrotanti auxilia denegat. Risu praeterea dignum est, quod tertiana exquisita correptos ideo non balneandos esse existimar, quia breuissima sit, quasi Hippocratis ac veterum seculo non itidem bre/uis fuerit tertiana,cum tamen quarto, aptior.li X. stris
μακροτατον. id est: Tertiana exquisita septenis circuistibus, quod longissinium est, iudicatur. Nemo ta/ imen veterum hoc nonune tertiana laborantibus bala,
277쪽
c neo interdixit. Stultissimum autem est quod ait hodie a balneo prohibendos et se quia in accessionis fine sudent. An non Hippoc.Calenil temporibus sudariis quoque febricitates Valesce ρ an naturae ordinem in/uersum suspicatis ρ Videant itaque studiosi et ficulnast Ualesti & alioru qui hunc imitantur ratio, ut puer pene illam refellere possit. Q uapropter probatis mos potius medicae rei scriptores, quam frigidos il/Ios sophistas sequantur veritatis amatores moneo, equibus praeter sterile ac inconcinnam loquacitatem,
nihil plane Ductus sperare possunt.
FIauam hiIem tenues succos ut facilius ex eorpore educet uti nihil opus habere ut crassiores reddantur,quemadmodum praetellomnem rationem Avicenna eredidit. Cap. X I.
AVicenna Fen. i. Cano.iiii. tract.ii cap. vii.de inretione ad curationes uniuersales febrium putredinis inter caetera sic scribit: Non eua mes materiam indigestam in calido aut Digido nisi propter necessitatem. Et non auscultes virum qui exis stimabat quod intentio in digerendo est subtiliare, &humor calidus est subtilis, quare non est necesse ut subtilietur. Res enim non est sicut dixit, immo inten/tio in digerendo est aequare substantiam materiei, ita ut fiat praeparata ad expulsionem facilem, & subtile imbibitum, & crassum fixum & viscosum adhaerens, totum illud non est praeparatum ad expulsionem facilem, immo est necessctarium ut inspissetur subtile, &subtilietur spissum paulatim, & incidatur viscosum. Hactenus Avicenna qui iam adductis verbis pulchre suam in rebus medicis inscitiam prodit, nam ostende/re conatur bilem flauam haud aliter quam pituitam
crassam ac tenacem opus habere cococtionem ante/quam evacuetur. Concoctionem autem bilis esse,si
crassor quam antea fuerit reddatur tum eandem facilius educi ait. Notat praeterea Aberoen, qui lib.vii.
278쪽
cap.lx. de cura febrium putridarum, hunc errore Avicennae perstringit atque explodit, dicens: Aulcenna inquit quod expectare debemus digestione,eo quod digestio humoris subtilis est eius ingrossatio,&grossi eius subtiliatio, tamen medicinae laxanuae citius &facilius expellunt humores subtiles quam grossos. Quare ut veritatis studiosi aperte videant quam dellixet A incena, quamq; recte sentiat Abenrois, age rem
penitius trutinemus, verbaq; Avicenae ordine confu/ Humor tetemus. Falsum est,immo sensui conium repugnat hu''φ' morem tenuem ut facilius per medicamenta ex corin tion ino pote educi possit,crassiore reddi debere, atqueadeo px dum
concoqui. Ita in febribus a flava bile ortis non opus Thq est ut bilem ipsam per strupos aut alia medicamenta
grali lorem reddamus, quo per purgantia medicamenta facilius educi queat: antea nanque bilis flava ac alii humores quoniam tenues ad educendum satis para ti sunt. Q uanto enim humor tenuior est, lato ut educatur aptior est, magisq; naturae aut medicamelo ob/ BIequitur, quod facillime & sine omni impedimento
angustos corporis meatus transire possit. Hinc recte Calenus lib. xiiii. ther. metho.cap. xvii.in hunc modusamit. in ι Δρ ωχρῆς χολης αἱ κενασεις tτλμοτερου ,το
tiar quidem bilis vacuatio facilis est, pituitae vero aepotissimu eius quae crasscr glutinosior est, itemdi. iugiae bilis,dissicilior, ideoq; purgantis medicamentiope indiget. In herpete vero quoniam tenuis humor u id vitium creat,abunde est etia aluum leuiter sol/ualue. Q uibus sane verbis Caleuus in uniuersum ita ulcennae sententiam explossit,ut prolixiori confuta
279쪽
C tione non opus fit. Si enim tenuis humor ita ad v, mandum promptus facilisci; est, ut non nisi alui leni/tione opus habeat,cur ergo ut crassorem reddamus illum necesse est ρquando humor quanto crassior glutinosiorq; fuerit, tanto ad vacuandum difficilior erit. Facilis itaque ad vacuadum ob tenuitatem cum sit bi/lis naua,fit ut semper sumpto medicamento purgatorio eum humorem qui medicamento naturali quadapropinquitate coniunctus, atqueadeo similis est . at trahedo sequanir. Eius rei testis est Hippocrates, qui in libro de natura humana ita scribit: το-οκον
medicamentum corpus intrauerit, primum id quos omnium maxime sibi secundum naturam cognatum in corpore est,agit,exinde & reliqua trahit atque purgat. Quando itaque quis medicamentum assumpse/rit, quod bili mouendar est,primum bilem,mox pituitam,deinde bilem quoque atram evomit. Idem acci/dit iis qui pituitam cientia medicameta sunriit, primit enim pituitam, statim bilem flavam, post hanc atram reiiciunt. Neque Gale. in comentariis super haec ver ba Hippoc. aliam ratione quare post peculiarem hu/morem illico bilis trahatur affert,nisi quod ea ad edarendum omnium facillima sit.Sed praestat verba sub/
ει-.quod est Postquam familiaris purganti medica/mento humor vacuatus fuerit, deinceps illum primo
280쪽
qui omnium aliorii ductu facillimus est sequitur,post quem qui illi ordine proximus existit. Et quod hu/mores tenues non egeant ut crassores fiant, vel inde
etiam colligi potest. Hippocra. iiii. aphor. X. medIcari in valde acutis, si materia turget, eadem die suadet. Turgere autem constat,quando in vehemeti sunt motu, atque ab una parte ad aliam transfluunt: id certe quod fieri non potest nisi ubi humores tenues atque biliosi fuerint:crassi enim atq; tenaces humores mea tus corporis pertransire non possunt, atque adeo in aliqua parte corporis firmati manent. Si itaq; tenues existentes nisi prius crassiores fiat, educi no possunt, quare Hippocrates illos eade die purgatibus medicamentis esse vacuandos monet Respondeat hic A ui/cenna, aut quispiam eius hominis indocti patronus, rationemq; afferat cur tenues humores Hippocra tes, omnesq; alii veteres sine concoctione, hoc est, absque eo ut crassiores fiant, mox educendos docue tint. Nullam certe aliam effcaciorem quam vacuandi facilitatem, quae & ex parte humoris vacuandi, nec/tio impelletis naturae se tenet,afferre poteriit. Q uod enim tenue est, mobile quoque sit oportet, ita ut hoc nomine facilius p medicamera trahi posse nemo novideat. Recte itaque Hippocrates & veteres alii crasesos tantum atque tenaces humores, quich aliqua cor Poris parte firmati sunt,antequam euacuentur concoctione opus habere scribunt neq; aliquis praeter Avicenna in eam insaniam delapsus est, ut bile cococtio/ne indigere putauerit. Haec enim cum semper acutos
principia statim,primo videlicet die medicamelis purgatibus sit vacuandum, fit ut nihil necesse sit huc fieri crassiore. Ex his igitur Oibus satis probatu est,tenues humores no indigere ut crassiores fiat,quo ductu fra