장음표시 사용
291쪽
e structio fuerit, quod tum una cum excrementis liti morum quoque per purgantia medicamentorii attractorum multitudo in intestinis detineatur,quod saneno sine magno dolore & periculo aegri accidit. Q uare consultum est medicamenta exhibere ea quae hu/inores no Ios tantum educere ,nec aliunde alios tra/here possunt. Testis Galenus lib. XIl.the. meth.cap. vii. ubi ex duabus historiis docet fortia medicamenta colicis non esse exhibeda. Vna est de quadragenario quodam,qui cum colo laboraret, non modo nihil afomentis tum humidi, tum siccis leuatus, sed nec ca/taplasmatis nec clysteribus ex rutaceo oleo,castoreo. melle cocto cum pipere confectis, verum potius exa/cerbatus est. Cum igitur mordetes succi in tunicis i testinorum immersi dolorem facerent,litera picra n
semel sed iterum atque iterii ex modicis quibusdamia interuallis vacuatus,prorsus sanatus est. Altera de iuu uene quodam qui non raro ante colico cruciatu aiseo ius fuerat, accepto scammoniae succo purgatus est. Cum aute bene largiter hauisset vacuatus,aliachmulta,quae ibide Galenus recenset,adhibita fuissent,postheinde per circuitus sinulis rediit cruciatus. Audiens autem eius symptomata Galenus, intellexit noxa ex scammonia,quae aliquid a toto corpore ad loca ventris detulit, in illis maxime inrestinis ycubuisse, quae prius etiam imbecillia fuerant. Ex quibus sane histo/riis nemo non videt Galenum diligenter monere,ne colico affectu laborantibus purganua medicamenta, fortia praesertim,propinemus, quod inde aeger nihil leuetur. Hinc ut cautos faceret medicos,ne simili no/xa aegros afficerent, lib. l.de ari.loc.modum, quem
in adhibendis medicamentis purgatibus, his qui cola cruciatibus detinentur obseruare debent, praescribit. dicens: Non est dubium quin possint ea exhiberi,quae educunt humores ex intestinis,nec aliude alias aura
292쪽
liunt. Paulus denique Aegineta lib. iii.cap. xliii. cura/ Ationem coli doloris ex professo tractans,inedicamentorum purgantium nullam penitus mentionem facit. Aetius quoq; sermoneax.cap. xxlx.& sequenti, haud aliter quam Calenus nullum nisi hieram picram modicamentum coli doloribus affectis dandum eme sta/tuit. Autor etiam libri Dynamidiorum ca. illi.omnes coli doloribus affectos ad purgationes ineptos emeaffirmat. Porro cum morbus in intestinis, iisq; crassioribus sit,magis a clysteribus quam epotis medicam iis praesidia petenda erunt. Id quod testatur Galenus
modice ad curationem, nosse in qua intestinorum parte cosistat vicus. Nam si in superioribus intestinis est si ρb epotis medicamentis iuuantur.Si vero in humilioribus,clystere subiicere magis couenit. Proinde quo admodum in dysenteria locus affectus diligeter scru/radus est,ita & in coli affectibus, nam is mox rectam n mi
medendi rationem indicat. Cum itaque in coli crucia utartibus locus affectus in humilioribus sit intestinis,con ctus diligeuenit illos potius per clysteres, locum affectum faciὰ inu fle pertingentes, quam epotis medicamentis curare μ' 'quae non solum non statim affectum locum pertingere possunt,uerumetiam magnam secum ubi illuc pera
uenerint malorum humorum ex toto corpore copia: deducunt. Id quod etiam inter Arabes vidit Avicem qui Fen. xvi. cap.iii.tract.iiii.cap.i. de cura colicae itam ibit: Et accidit interdum ut medicinae auialientesqx corpore, attrahant ad intestina humores malos
alios,& quandoque attrahunt humores puros, qua
re aggregantur eXcoriatio & colica simul, ct hoc est
293쪽
c ex nocumetis mortalibus. Et iterunt:Ex eis in quibus non est conuenientia, est ut festinatio sit in dando in potu solutivum desuper. Ipsuin enim est fortata ve/hemetis virtutis,& humores & squibatae sunt plures. Cumq; conuertitur ad eos humor desuper, mrtasTe non inuenit penetrationem,& perducit regimen ad timorem maximum. Summa summarum, Avicenna per totum ferme caput hoc unum agit, ut a fortibus Pharmacis deterreat. Caveat igitur studiosi, ne teme/re incoli doloribus fortia propinent medicamenta purgantia, quod inde haud modica aegrotantibus pericula immineant.
Indocte admodum contram vestrum exempIum agere i nioreS hodie medicos . qui negleetis omnibus fere aliis remediis,in medendo renum calculo, assidua tanta cIysteriu iniectione utuntur. Cap. xv.
- Sse hodie qplurimos,qui mox in renum Iapi V T de ad clysterium iniectionem, neglectis venae
sectione, fomentis humectantibus & relaxantibus,aliis p remediis festinent, nemo est qui nesciat. Et scio qui uno die sexies aut septies iniecerint clysteres. Q uantum autem a Vera medendi ratione de/uient,facile deprehendent, qui nocumetum quod ex frequenti clysterium iniectione accidit, paulo diligentius expenderint. Cum enim quantitate sua intestina extendant, fit ut renum vasa & urinales viae per quas Iapidi ad vesicam transitus est,in angustum redigatur atque coartentur,atqueadeo dolor quem lapis excitauit non solum auctior fit, sed lapidis quoque trasitus impeditur. Id quod tum citius fieri solet, ubi valida commista sibi habuerint medicamenta purgantia et ea enim humorum molem ad ventriculum ac intestina attrahendo deducentia , maiorem illic distensionem atque dolorem faciunt. Quaecunque enim vel
vel tenduntur,per vehementer 2 acutos dolorea ad
294쪽
se materias accersiim. Proinde dolor semper plus aO fluere facit, meatusq; omnes tandem ita comprimuno 'tur, ut non solum Iapis, sed & ch ster, magno aegro rantis & periculo & cruciatu, aliquot diebus detine rur. Nam scio ipse, quibus ad tertium usque diem de/tenta sint. Proinde longe alia medendi renum lapidi ratio sequenda erit, si modo aegrum non plane perdere,aut no sine magnis cruciatibus curare velimus. Noquod in uniuersum clysterium usum damnadum esse Clystnia censeam,nam contingit & illis locum esse, nempe ubi usui qua' an intestinis multae excremetorum supelfluitates fue/ β' miliar. Testis est autor libri qui de renti affectus digno/tione & medicatione inscribitur, sic dices κενῶ α κἀ
menta,ne colo & reliquis intestinis constrictis & gra/tiatis una quoque reia laborans stringatur comprimeo ruri,atque amplius sic doleati Q uippe manifestum est stercoris obstruitione renes pleriique exasperari ut compertum sit enematis iniectione renalem dolo/rem esse mitigatu, vel quod ab ea vacuatione ren non it amplius compressus, vel quod ex stercore nulli postea Latiis generati sint, qui in renes potuerint impin/gere,quibus comprimeretur distenderetur imbecil/lis iam existens. Proinde ubi medicus multa in intestinis excrementa esse cognouerit, poterit balanis sup/postoria nostri vocanto aut c steribus, sed modicae quantitatis,& ex eorum decoctis quae utilia sunt conLectis,alvu 2bducere.Id quod &faciendii esse suadet
295쪽
C autot iam citati libri sic scribens:αλν ων μα
eἱ ouoris .id est:D oloribus quidem repente siue pe/detentim in renem incursantibus ex comemoratis iacausis, illico nisi quid prohibeat aluit decocto aliquo eluemus,sicut caricarum,foenograeci,aristolochiae,&sinultum. Et si vacuatum satis est, bene vertit, sin misnus, bis ter aut amplius enemate vacuare oportet, sed ex eorum decoctis quae conducibilia sunt & familiaria naturae aegrotantis,ne renes & urinales viae amgantur. Q uibus utique verbis diligeter monet quod medicus in exhibendis in renum calculis clysteribus D multa Viatur prouidentianiam etsi excrementa illis in intestinis detenta vacuare expediat, atque etia neces se sit,cauendii tamen ne ex iis rebus fiant quae in cau/sa erunt,ut renes & urinae meatus angantur. Modicae quoq; quantitatis sint, satis.n. erit si stercora indurata emollire aluum p lenire queant,nec alitide ex corpo te ad intestina humores trahant. Id quod faciendum etiam docet Avicenna Fen.xviii. Can .iii.tract.ii.cap. rix. sic dices:Et si fuerit constrictio aliqua naturae,ilicde rectioribus rebus est extrahere faecem cum suppositorio,aut cum clysteri no magno,qui coartet & doὸ larem faciat, immo suppositorium amabilius est mis ii . Et in lenificatione naturae est alleuiatio plurima,& sedatio doloris,& non est semita ad ministrandum catharticu,iplam enim laedit & nocet per illud quod Dcit descendere desuper. Hinc recte admodu lib.vi.
296쪽
in A. quod est: Colicorum cruciatus multo magis et Anephriticorii lenietibus mitigatur clysteribus. Q uasi dicat, raro admodum clysterium esse debere usum in nephreticis, quod non perinde ut in coli doloribus
prosint. Hoc nomine factum. ut nec Hippoc. in libro de morbis qui intus, ubi calculi curatione ex professo tractat, lysterium, utpote raro conducentium, viaqua λ' meminerit. Ea ratione etiam Α lex. Trallianum nihil de illorum iniectione praecipisse puto. Cuitaque cly sterium usus in renum lapide non admodum nisi ubi excrementa multa in intestinis fuerint, probetur,non debent quouis tempore medici ad illorum iniectio/ rhe,i-hi, nem festinare,sed conuenit,etiam alia experiri praesi . quae praedia . Si enim aeger iuuenis robustusq; , & detractioni sidi sanguinis assuetus fuerit, optimum remedium erit ve '' poplitis sectio, nec eo sane praesentius excogita/ Vei. pori potest. Cum enim ob sanguinis ad renes defluxum Piniis meatus coartentur,Vacuato qui circa renes est sanguine,distentio atqueadeo dolor ipse aufertur,meatusq; μdilatantur, ut expeditior ad vesicam lapidi transitus fit. Hinc autor libri de renum affectus dig.&medi.
po G --ο αυαζ. id est: Sed & neque sangui/nem aut alium succum plus aequo relinquere in cor pore par est,ne multa hinc renis vasa disteta plus doloris concilient. Q uaecunque enim dolent, Vel cale/fiunt, vel tenduntur,per vehementes & acutos dolo. res ad se materias accersunt. Proinde cu origo venae poplius, origini venae quae peculiariter alit renes coniuncta sit, fit ut ea vacuata, dilatatis iam undique circa
hos vasis,facilior lapidi descessis fiat,& omniu Ocyssime ad excretione .ppellatur . Cuius rei locuples eua
297쪽
testis est Paulus Aegineta, qui lib.sil.cap.xlv. In nunqmodum scribit:D olorem praeterea tapenumero placauit sanguinis opportuna detractio,ocyllime aci exini cretionem propellendo calculum .Experientia quom cognoui eius venae sectionem in hoc morbo no pue nitendam afferre utilitatem. Porro prodest etiam ininterdum humectantia,relaxantia,& mitigantia adhibere medicamenta, atque balnea aquae dulcis. Id quocimultis docet autor libri iam muliones citati de remi affect.dig.& medicatione, & Alex.quoq; Trallianus lib. iii.cap xxxiiii.sic scribens:Inter ipsam statim morahi accessionem relaxantia & mitigaua medicaminum auxilia adhibe. Verum balnea caeteris cunctis utilitate praestant,quoniam dolores sedare pariter & moi domederi assolent. Vbi vero lauerit aegrotus, locus affectus oleo cham armelino perungendus est, inq, tollo multum ac diu persticandus.Idem docet Paulus Aeogineta lib.iii.cap. xlv.&Razes lib.ix.ad Almaborem; cap. lxxiiii.ita dicens:Cu in renibus fuerit lapis,aeger balneum aquae dulcis frequeter ingrediatur, & renes& ilia ex oleis inungantur. Post haec utendum etia userit medicamentis, quae urinam mouere, calculos. atterere potant,quorum omnium copiam docet Aetius ac alii iam citati autores.Iam dictam vero medendi ratione unico aphorismo coplexus est Hippoc. l. sect.lib. vi.epi.v.ita scribes:ες
nauis quando cibo replentur pituitam quidem v munt cum vero dolores abundauerint aeruginois,Mimiotes fiunt. Soluuntur cum cibo vacuantur,aremu
298쪽
Iareusae subsident,cruentum mingunt stupor eius fe/ Amoris quod e directo est. Q uiestere no confert,sed exercitari,non impleri,iuuenes veratro purgare, po plitis venam incidere, urina mouentibus purgare,at tenuare & mollire. C uius quidem sententiae uberiore explicationem videre licet in nostris in hunc librum Hippoc. comentariis. Eandem ferme curandi methoodum praescribit in libro de internis affectibus, ubi sic ait: μω ρ - αι ,. -' τῆ eio milia aei et postis A
corpus foueris, scammoniari succo vel eius radice subter purgato. Postridie ciceris albi succum, salem Bimmiscens, duobus congiis propinato. Postea cibo, Potu, balneis curato,medicamenta dato quae stillicidio urinae laboranti dari solent. Cii vero dolor prese' serit,multa calida lauato,& calefacietia locis quae marinae dolent apponito. Proinde imprudenter hodie agiit,qui caeteris ferme omnibus praesidiis neglectis,
in calculo renum medendo assidua clysteriti iniectio ne tantum utuntur, cum illarum non nisi ubi multa in intestinis detenta sunt excrementa usus sit,adeo ut mirari satis non possint,cur Montuus hic annotare vo luerit,ad renunWalculum curadum beneDcere etiam clysteres, cu id in uniuersum non negauerim,sedi
modicum ac intempestiuit illarum utum tantum damnauerim, hoc quod & ipse facit. Potuisset itaque laci/ie hic quiescere,ac vacuas chartas temere non coma/culare, quod sciret se mecum eadem sentire. Sed vo/luit aliquid utcunque consarcinatum producere, ne Prorsus tacuisse videretur.
299쪽
C Elephantasin & Lepram morbos aliter apod Arabes me
dicos ,aIiter apud Graecos ac ipi,contra multorum
ELeeliantiasin & lepram aliter ab Arabibus alip
ter a Graecis describi, non aliude certius, nisi ex collaus illorii descriptionibus deprehendetur: id enim ubi factum fuerit, nemo non videbit Verum eme quod assierimus. Inter itaque Arabes primas teν nens Avicena Fen. xxiii. Cano.ni.tract.i.cap. xvl. Eleri phalia phantiasin in cum depingit modum i Elephantia est 6 assilitio in pedibus secundum modum qui accidit invenis varicum, quare ingrossat pedem cum aequalita te sua. Haud aliter describit eandem Razes lib. iX.ca. xciti. sic inquiens: Elephatia sis est cum pedis crassities augeri videtur,& color obfuscari,venae quoque quae vites vocannir apparere coeperint. A iam citatis non dimentit Auengoar lib.u.cap.xxvi.sic de illa scribens: Et accidit criuibus crastitudo praeter naturam,quae di' o citur elephantia,& hoc ideo quia assimilatur cruribus elephantis in crassitudine. H os deinceps imitati sunt recentiores omnes,ac elephantiasin haud secus il illi, pro morbo in quo pedes supra modum intumesciit, acceperunt, ita ut elephannasis iuxta horum senten. ni phris, tiam non aliud M pedum latum morbus. Q uam sis Graeco vero diuersus sit morbus is quem sub eodem elepharum. tiasis nomine describunt Graeci, facile experietur qui illorum de hoc morbo sententiam diligetius rimatus fuerit. Inter quoS certe nemo hoc mali genus accuraεtius q Aetius ipse descripsit, qui se . i.ita de ea tradit:Elephatiasis a qbusda leontia sis,ab aliis satyriasis appellatur. Elephatia sis side a magnitudine dc diuturnitate affectionis nonae accepit, imo & propter cutis asperitate q in quibusda succedere cosueuit. Leotiasis
aute Vocatur cum frons aegrorum cu quodam tumo
te laxior redditur. ad simulitudinem pellis flexilis so
300쪽
perciliorum leonis. Satyriasis vero dicitur propterea Aquod malae faciei iisdecum rubore attollutur,& mu/sculis maxillaribus veluti couulsione pallentibus, metu ipstina dilatatur, queadmodii etia ridetibus euenire solet, similitudine quada ad picturas satyroria. Q uin& alacritas ad coitu ipsis adest,queadmodii & de satyris fertur. Est aut grauis morbus &ype ex eoru numero q incurabiles existiit.Et grauis quide est ipsi aegro. intolerabilis aut cospicienbus, utpote qui ipsunt Oino auersantur, adeo ut & pleriq1 ex necessariis & donaeosticis aegri, ipsius couersationem deuiter,etenim suspicione de se praebet malum tanq sit cotagiosum. Atq; ego sane malii eme affirmo cu ipsis couersari, inquinatur enim aer que inspirado attrahimus ex ulcerii lae/tore,&vitiata spiritus exhalatioe. Hactenus Aetii verba recesulmus,in qbus no solii quale genus morbi sit elephatiasis, sed &noia eiusde explanatur. Costat aut cuiuis verba ta citata Obe expendenti elephatiasin no Belse aliti morbii,q eu que nostrae tepestatis medici ex
Arabii traditione lepra vocant. Is nanq; morbus que βε .
lepra hodie vocat, haud secus si elephantiasis ex eo/ pr λα--rum prope numero est,qui incurabiles existunt. Gra/uis etia aegro est,& intuentibus intolerabilis. Conta
molas praeterea est,adeo ut qui lepra affecti sint,cum aliis conuerseri tuto no queat. Nihil vero differre elephatiasin Graecorii a lepra Arabit,certius nisi ex utrorui autoru collatione Niri no pol. Galenus siquidem libro de tumoribus praeter naturam elephantiasin sic describiti Elephas quoq; melancholicus affectus est, origine ex sanguine melancholico duces, tepore Ve/ro atra bilis sanguine copiosior redditur, quando tali morbo obnoxii grauiter olet,&aspectu sunt ingrato, quibusda ipsoru hulcera quoq; accediit. Hoc malum dii incipi satyriasmii vocant, quia satyris similis facie