장음표시 사용
171쪽
nes Christi diuinitatem cognoscant, atque Ve necentur, cuius vestigia terra teneat,ae ex humili illo eorporis Christi passibilis veluti tegume rito ad impassibilem &omni natura superiorem substantiam , mentem cogitationem*Ie traducant, illudque Apostolicum encomtum verutricis sit, E cognou muspeeundum carnem Christum sed nune iam non nouimus. Is enim qui aliqua do passus est,& crucifixus & mortuus est,qui fuit similis nostri, pastibilis ac mortalis, nunc per omnia immortalis, per omnia Deus gloriosus est & aeternus.
sino quintodecimo imperi, Tiberi, Caesaris,
procurante Pontio Pilato Iudaeam, ct catera. Lucae 3. a Deseriptionem temporis,
ORvM qui res gestas virorum clarorum, historiasque conscribunt, consuetudo est, cum insigne aIiquid narrare aggre- diuntur,tempora ut assignent -ὲ certissima, olympIadas, consula ius,imperia id temporis obtinentia demonstrent, quo &dictis fideles maior accedat, & Iectutis excitetur amplius cognoscendi studium, tanquam aedificium nobile penitus adire cupistibus in ipso aditu &soribus maiestasse quaeda&l plen-
172쪽
de splendor ostendat. Idque praesertim faciunt,
Cum rerum magna commutatio, aut principatus alicuius memorabilis initium inde praetexitur. Sic & Poeta eximius Romanae gentis glori- . . .am ab ingressu in Italiam Troianorum moliens et AEnead exortus est: ' ν. ne age qui Reges, Emto, q- tempor υ- , ..
Cum primum Ausoniis exercitus appulis oris. Simili exordio Thucydides, quem Lucas grv- canicae non expers literaturae, videtur imitatus, Peloponnensium bellum scripturus utitur ad hunc modum. Anno quintoderamosub Chrysidemne Apud Argos duo de quιnquagesimum facem. Eoris annum agente, re γEmesio apud Spartam 'boro, O PIth doro ram alterummensem Atheniensibus prasidente , sexto mense a pugna apuae Pota a comissa,& caetera. Idem videre est in alijsillustribus historiae scriptoribus. Quod Graeci &Latini historiei faciunt, in sacra historia Machabaeoru id obseruari cernim',ut olympiadas Graeeord,simul P5tificatus suoru reserat.Eo more &instituto, a quo non abhorrent etiam prophetiacorum scriptores, sacer Lucas Euangelicae prae- lidicationis exordia scripturus,putauit sibi distincte, dilucideque ponendumqui principes tunc florerent, qui Pontifices, quotus esset imperij
Romani annus, cui uniuersus iam orbis subditus esset. Anno, inquit, quinto ramo imperis oberj Casearis, nocuranse Pontio Pilato Iudaeam. Tetrarcha autem Galliaa Herode, Philippo autefratre eius Tetrarcha Iturea se Traconitidis re-
173쪽
gionis. O- Usania Abilina Tetrarcha, subprine. ριόως sacerdotum Anna Caipha , factum einferbum Domini super Ioannem Zachara διώ- in deserto. At quo omnis ilia commemoratioi uperi j Romam Principu Iudaicorum, Pontiis ficum deniq; euadit3 Nempe ut seneamus quando diuinitus est Ioannes tactus,ut praedicationis
munere fungeretur. Id vero quanti est, Vt exordio tam splendido , tam magnifico opus fuerit . .. Sed reS furi plane tanta c5mendatione dignissuma, quod regnum caelorum, id est regnu Christi, inde iam Incliciarit, inde comutatio illa facta sit maxima & clarissim a, legis in Euagellii, seruilis status in filior u libertatem, terreni deniq; principatus in caeleste ac diuinum imperium. Neq;
mea commentatio thaec est , verum Saluatoris Marib. n. ipsius praeclara sententia: A iebus, inquit, Io- , annis Bapt/M Wque nunc, regnum caelorum Q patitur , sistenta rapiunt siluae omnes μι
Propheta lex, sesque a Ioannem prophetau runt. Igitur in Ioanhis praedicatione Christus velut cardinem rerum posuit, atq; ipsa Euange- Iicae legis fundamenta collocauit. Meritolinde sancti Patres Ioanne Baptista utriusq; testamenti interiectam limitem & tanquem hemisiphqrij
utriusq; orizontem vocant, Gregorius Theologus maxime, qui cu alias, tu in diuina illa oratis Grer Maz, one in sancta lumina sie Ioanem alloquitur: Tu π o t. m qua usum b. tiacius, tu solitudinis alune, nustis sancta G- - eibι homo, tu noue Eum, Prophetu excellentior, mro . se pote eum quι Hophetarum sentisinise prauum siribatur, seriastis, tu inser nouum eius test mensum interiecte. In Ioanne terminum veteris, initium nouae legis constituit diuina sapientia.
QBe plane vel una extitit, vel potissima ratio,
174쪽
etur Euangelistae,cum in caeteris sere diuersi sint, stamen in exordiendo a Ioanne Euangelio miri sice inter se eo sen tiat. O mnes enim Christi prae-Hicationi Ioannem praecurrere narrat. Ac Mar- Mares LM in quidem primis statim verbis, ita exorsus est. .
Prum astru Propheta, Ecce ego mitro Ange-c m meum anse faciem tuam, quipraestarabu ante te. Vox clamantis in deserto, Parate viam nomini: rectis facite stemi ae mus. Fuit Ioannessas deserto baptι ens Opradicans, & caetera. Io. an. I. riones vero Euangelista& Apostolus, ubi verbi diuinitatem exposuit ad humana venturus, a Io anne hoc verba facere coepit. Fuit homo mssus a Deo,cus nomen erat Ioannes. Matthaeus in Salua.
totis infantia moratus nonnihil duobus primis capitibus, tertium protinus ita inchoat. In die-,Matth. s. bus autem utis senre Ioannes Baptista' dicansia deserto Ludea. Matthaeum hac parte imitatus Lucas,duo is capita infantiae Saluatoris acti bus tribaeda arbi tratus, ubi iam de praedicatione agendum sibi este statuit, a Ioanne omnino exordiendum putat, toto isto circuitu&commemoratione imperatoris Romani, prouinciae praesidis, caeterorum praefectorum, Pontificum Iudaeorum, eo tandem euadens, ut quod felicfaustumque sit,Regni Christi initia aut picaretur
Quo quidem loco tanti sipet nobis consisten. 2 Pestimadum est, ac diligenter considerandu, qualis ille fuisse temfuerit status populi Istaelitici, qualis conditio pora Iudς- temporum. Nempe omniu, quae unqua fuerint, Orum , c pessima & grauissima. Primu enim parebat po- Christas pulus Dei externis getibus, sub imperio erat fer- Venit. ἔςO, atq; omnium quae pextulerat asperrimo, ut
175쪽
est a Daniele de quarta illa bestia innominata praedictum. Deinde imperator is erat Tiberius, inquam,Cςsar quo neque foediorem neque crudeliorem Respublica unquam Romana vIderat: euius flagi tia & turpitudines inauditas sui quoque scriptores produnt, Suetonius & Tacitus. De nostris vero Hegesippus, etsi paucis tameta abunde exponit ita scribens. oberj se oras
an ludibrius, eaprearumque fecessu , ignaura into Ierabilis , nullum tamen e caras Uirum operis in
necem eius excitauerunt, recentis Ut arsuror Ro
mani imperidi reuerentia ,siue ferrore saeuus aerukebratu.Iam vero sub hoc imperatore impurissimo ac saeuissimo praesectos habebant Iudaeitum multos tum insigniter improbos: Herode: Philippum,Pilatum,qui externi erant, & animo alienissimo in Iudaeos, quorum scelestos actus& mores prauissimos Iosephus, Hegesippusque describunt. Ad haec mala accedebat sacerdothac Pontificatus miserrima conditio. Cum enim Dei populus a sacerdotibus de Pontificib.auxiliutantis suis incommodis petere deberet, ab ij s ipsis tolerabat longe maiora damna, quorum pera atque ope leuari ac recreari oportebat. Erant Pontifices ac sacrorum principes Annas &Caiphas. Satis est nominasse homines,vel mo
stra potius hominum. Ius vero ipsum Pontificale, & dignitas illa maxima a prisco suo decore Scgloria adeo desciuerat, ut vix tenuissima umbra extaret. Obscuratum sacerdotium &containi. natum mille modis. Etenim ex diuino instuuro Pontificem tum unum, tum perpetuum, tum demum legitima successione procreatum elia oportebat. At temporum colluvie eo erat ventum, ut Pontifices essent Lepenumero plures, atque
176쪽
que autoritate & immutata & labefactata, non Perpetui, sed ad tempus, idque nonnunquam
φnnui, ac si municipales annui magistratus er Rrentur. Legitimae porro successionis cura & Iatio nulla. Prophanorum Principum arbitratu, sacerdotia vel conferebantur, vel detrahebantur, venalia plerumque, pecuniaque coempta.
Qui plus nummorum offerret, dignissimus Is Pontificatu habebatur. Cuius rei autorem idoneum legat qui volet eorum fere temporum I Rem Iolephum Flauium Iudaeum historicum. Igitur cum res, cum profanae tum acrae, eo in
statu serent, qualem putatis populum Israeliti-Cum extitisse quam depressium Z quam afflicturquam omiaibus modis pessundatum Z At tunc regni Christi initium factum est,tunc sacerdotij noui ac sempiterni iacta sunt iandamenta, tunc diu expectatus Rex, idemque Pontifex Christus, populo Dei mundoq; apparuit. Qua de re pra clarum Isaiae vaticinium illud extitit: Et nune quid mihi est his, Heis Dominus, quoniam ablarus est populus meus atm: Dominatores eius in gue agunt, icu Dominus, iugiter tota He n
men meum blasphematur. Propter hocsculpopu- sis mems nomen meum in die Ha,quia ego ime qui quebar, ecce adsum. Itaque cum tyrannicE populus Dei opprimeretur, cum lex diuina & cer moniae sacrae externis contem plui pene ac ludibrio essent,sceleribus Iudςorum sine ullo modo grassantibus , tunc opitulandum suis maximὸ Deus omnipotens duxit. Neque duces aut iudices, It olim, mittendos subsidio putauit: sed ipse, qui per Prophetas antea loqui & consulere suis solebat, per se rem gerere aggressus est, sibique rempublicam capessendam, non alijs com-Κ 1 mitten-
177쪽
mittendam arbitratus. Propter hoc salt) μυρσ-pulus meuae nomen meum in He 3lia, quια ego F 'us loquebar,rece ad um. Ponderate verba diuini, spiritus plena. T uc maxime diuina miseri eordiacmicuit, cum grauissimam iram, hominu facta eLra. postulabant. Cum iratus fuera , 3nquιν, m/ser corviae recordaberas. Alius ite Propheta post munas,& poenas propter immania scelera de infido populo susceptas, clementi ssimi Dni aduentum μοι . pulcherrimis verbis denuntiat: Quapropter hac faciam tibι Uraeh. postquῶ autem hae fecero rib praeparare in occursum Deι tus Israel. Quenam autem sunt illa quae se facturu pronunt Iar,quaeque facta sequutus iam sit Domini ad uetus, proxime indicarat. Suburata seos sestsubuertit Domin- Sodomam O- Gomorrham: oram estis sicut torris raptus de mcedro: O- non reostis ad me,
dicit Dominus. Qualis fuerit status populi illius, cum diuina eu clemetia per se adire ac repararadignata est, nullo puto verbo melius exprimi potuisse, quam illo huius Prophetae: Facti estis
sicut torris raptus de incendio. Contuemini torrem aliquem , cuius ignis maximam partem e - usi erit, reliquam perexiguam semiustulatam,ta in
uilla opertam, faedeque deformatam reliquerit, quaeq; ipso visceribus igne concepto, paulatim deficiat. Ad eum modum Israel externarum g tium viribuςoppressus, interna quoque peste sῖ-uiente collapsus, vix pristinae dignitatis vestigiii
retinens, omni pene erepta spe, quo tempore minime expectabat, Deum eo tempore ad se venire propitium accepit: atq; ut venienti occumreret, Opportunὸ admonitus est. Sunt qui ver- Galat. . bum illud Ap. stoli, Cum autem semiplenuuia
temporis, m sit Deus filium tuum, ob id inter-
178쪽
pretentur dictum, quod ad summum processis.
sit peccatorum nostrorum ac iniseriae magnitudo. Sic Theoplii lactus commentatur. Samul tque aduenit praestitutum tempus Chrs3 3ncam
παρ omu, cum omnescelerumgenus pergressa hu- μα- natura,vus haberet curatione. Tunc enim medico opus est maxime, cum morbi vis vehementer ingrauelcit. Qua ex re mirifice spes nostra confirmanda atque erigenda in Deum est, Praesertim rebus aduersiis, desperato omni hominum adiumeto: neq; in priuatis solummodoxebus, sed in publicis quoq; tunc impensius Dei benignitati fidedum, cu humana omnia auxilia desunt, imo vero infesta&inimica omnia sunt: cum sub Herode & Pilato agimus, cum Annas Cσα Cayphas sacrarum reru potiuntur, tum Chri-ue runsis di. si plurimum & imploranda, &expectanda cle. a. c.sex Lomentia est: qui non, quid nos mereamur, sed osse oli. I 8. se decear, tandem spectat. Scitum illud Philonis Μnt ψt. Iudaei Philosophi dictu est, bono animo socios esse iubentis, cum legati pro gente sua essent ab Imperatore pessime accepti. Necesse enim est, inquit, Deum ijs esse propitiu, quibus esset ira- .
Ergo in illa lata perturbatione rerum, in illa 3 Quo pacolluvie teporum, cum imperaret Tiberius, ad- cto diuini ministrarent Rempublicam Pilatus & HerodeS, tus edoce- principatum sacerdotum teneret Annas & Cay antur Proisphas, factum est verbum Domini super Ioanem phetae. Zaehariae filium in deserto. Ex malorum ex tremo, factum initium boni summi. Est autem Scripturae phrasis propria illa, Factum est Verbis Domini sever Ioannem. Quo quidem significatur sublimis quaedam diuini luminis vis,quae mentem Prophetae rapiat, ac tollat to
179쪽
denique sermonibus accipiendis idoneam redindat. Hoc idem profitetur Ezechiel de se, cum setis pius dicit, Facta est manus Dominisuper me. Nec aliud quod Isaias ponit, Spiratus Dominν super me. Nam siue manum, siue spiritum, siue verba Domini audias , vim illam omnipotentem a diuinam debes intelligere, quae hominem Caele stis luminis participem facit. Ideo Ambrosius hoc loco scribit: Bene Lucas compendio ψμι est,
ἡρ Ioannem declararer ροσνhetam dot diceret: --ctum stupra eum Verbum Domini , alia non a deret. Vnum itaque dicens , omn1a declarauit
Quod vero, super Ioannem, dicitur, verbum illud si per, declarat doni magnitudinem, quod nostrum modum excedat, quodque e superis detur atque influat: denique mentem hominis ita sibi subi jciat, atque omni ex parte accommo det, ut solet cera superne impresso sigillo, eum habitum formamque induere, quam habet, i sique indit sigillum. Aspicite chartam typis suppositam, quam uno momento totam perscrip tam, atque ijs characteribus conformatam videtis, quos typus ipse tenebat. Sic plane se habet vis propheticae illustrationis, eum mentem hominis imbuit. Atque hoc interesse inter scientiam acquisito humano studio, & diuino in is fusam lumine cogitate, quod inter manu scriptam, & praelo excusem pagellam. Nam quae scribimus, paulatim exaramus , interuallis & teporum & locorum diuersis, neque omnia aequalia consormamus lineamenta: at quae praelo e cuduntur,vno simul ictu,& primos & supremos characteres accipiunt, totumque opus ipsummo meto temporis fit. Ita plane quae nostrost dio ac disputatione comparamus, Per Partes ex
180쪽
CONCIO PRIMA. VI his in illa proeedunt: at quae diuinitus insuta
Iumine cognoscuntur, Angelico more, simul multa, eaque distincte ac dilucide admodum comprehendimus, qui modus res humanas vel diuinas cognoscendi, quoniam natura siuperior est, solum diuino munere constat. Quo in genere Paulus affirmabat de Euangelio suo. Nese Gaiae. . enim ego ab hominabus aec ν 1stud, neque didici: Paper reuelatronem Iesu Christi. Et Petrus in v- 2. Pet. I. niuersum de Scriptura omni sacra:Non enim se luntate humana altata es aliquando prophetia:
sed Spiritu sancto instrati, sicut sunt sancti Dei
sommes. Proinde quantum praestet diuina scri- plura cuiuis doctissimorum hominum autoriis tali, facile iudicabitis. Vt igitur Ioannis praeducationem Lucas ostenderet caelesti dono comparatam in deserto dixit verbum Dei super eum S c Neo- factum. Ne amicitiae aut necessitudini tribue- ρθίμα. mrentur, quae de Christo praedicaturus esset, & di Suinitus edoctum ,& in deserto edoctum Euania Trast
Iam id mihi praedicatorum mores magno In solitupere informare videtur, quod de Ioanne accipi duae disce- mus, in deserto factum esse super eum Domini Ad, quo ἐVerbum. Nam quae docere debent in publieo, an publico didicisse eos oportet in deserto. Non satis tuto doceamus loquitur, qui non diu apud se siluit. Ac cuiuis hominum gradui & ordini certum est, si velit
diuina percipere, humana deserere, tantoque Deo quemque esse propinquiorem,quanto longius ab hominum consuetudine colloquioque recesserit. Qitam rem confirmat sermo Prophe- 'ticus, Propter hoc ecce ego iactabo e m, ta m Ostea L. m' sotiis em , siquar ad cor erus. Quo haec pertiueam, repetita superiora demonstrant. Itan