M. Tullij Ciceronis Orationum pars 1.3.. Cum correctionibus P. Manutij , et annotationib. D. Lambini

61쪽

ORATI odem natus est,an quod omnino restondere ausus est i quia exim illi iudices facere potueruiu ' qui si innocentes Fabricios condemnassent, imcn in Oppiatuco sibi constare , σμperioribus conseruire iudiciis debuerunt an uero illa sua per se iudicia rescinderene, cu ceteri soleat in iudicando,ne ab aliorum iudicis, disicre perre,prouideret: illi, qui Fabrici j libertis,quia renister in mialeficio fueratipatronu, quia c5scius,condemnasi ni,ipsium principem,atque arebite tu sideris absoluerent m qui ceteros, nullo pratndsciosaelo,tamen ex ipsa caussa condemnassem;hunc,quem bis condem Tarnm iam acceperant , liberarent f tκm uero illa iudicia senatoria non falsa inuidia, sed uera atque insignitnrpitndine notata,atqκe operta dedecore, infamia, de sensioni loc m nudu reliquissent. quid enim tandem illi iudices restonderent, si qκis ab iis quaereret: condemnast is Scamandrum , qκo criminesnempe, quod Habitum per servum medici ueneno necare uoluisset. quid Habiti morte Scamander consiquebaturinibit sed admi iuster erat Oppianici. condemnast is C. Fabricium,3κid ita quia, cum i efa miliaris e Oppianico usus, libertus autem eius in maleficio deprehensus esst, illum expertem eius co iiij si is no probabatur. Si igitur ipsem Oppianicum, bis suis iudicῆς

condenatu,absoluissent,quis tantam turpitudinem iudicio νum,quis tantam incostantiam reru iudicatarui quis lata

libidine iudicum Ierre potui si it Quod si hoc uidetis, quod

iam omni oratione patefactum est, illo iudicio rerum con

demnari,prasertim ab hsdem iudicibin, qui duo pratum ciafecissita necesse fuisse: simul illud uideatis, necesse est

nullo,accusa tori caussam esse potui se,cur iudici m uellet corram rere. QMero enim abs te T. Mi,relictu iam cinis

62쪽

argumentis omnibus,num Fabricios quoque innocentes codemnatos existimesin metiam illa indicia pecunia corrupta esse dura, quibus iudiciis alter a Staieno solo absolutis est, alter etiam ipsi se condemnaκi fuge, si nocentes, cuius malificῆ' numquid, praeter uenensi quesitsi, quo Habituς necaretur, obiecta est nu quid aliud in illis iudiciti uersa- eu est, praeter hasce insidias Habito ab Oppia mco p Fabricim sedit 'nibit,inqua,abnsiudices,reperietis exstat ni amissunt tabulae pauca: redargue meisi mentiori. testiκm acta recisa: doc in illorum iudiciis quid i praeter ut num oppianici, non modo in criminis,sed in maledicti loco sit obiectum. Multa dici possunt, quare ita nece 'efueris iudicarised ego ocκrram exstinationi uestrae,iadicet nam,etsi a uobis sic auditor,ut numquam benigniuς, neque atten- ei 3 quemquam auditsi ρκte tamen uocat me alio iamdadκm lacri uestra eu efflatio, qua mihi obloqui uidetur Quid erras graue tundindicia esse corruptus nego: 'sed, id hoc corruptum non esse,ia irmo.a quo igitur est corruptumsopinor, prim si,si incertil fuisset,quisna exitus iutius iudistis futκrvi esset, uerisim lius tame esst,eu potius corrupisse, 'Mi minisset ne ipsi condemnaretur, qua illsi, qui ueritus esset, alter abstrueret V deinde,cam eger nemini dubium, quid iudicari necesse esset,e m certe potius,

qui sibi aliqua ratione diffideret, qua enm, qκi omni ratisne consideret postremo,certe potiuι illum, qui bis apud eos rudicii 4bend isset, quam illam, q i bis caussam ijs proba

mihi non concedat, si constet corruptκm illud esse iudicia, aut ab Habito,aut ab oppianico est corraptum. si doceo, non ab Habito i uinco, ab Oppi vico; si tendo, ab ορ-

63쪽

pianico;purgo Habitum. quare, etsi satis docui, rationem nκllam huic corrumpedi fiaspe, ex quo intelligitκr ab Oppianico esse corruptum: tamen de illo ipso separatim cognoscite. Atque ego illa non argκmentabor, quae simi grauia uehementem. eum corrupisse, qui in periculo fuerit; eum, qui metuerit;rum, qui hyem salutis in alia ratione non bab erit; enm, qui semper singulari fuerit audacia. multa

sunt eiusmodi: uer um ,cuin habeam rem non dubiam, sidapertam, atqκe mani est am, e meratio singulorum argumentoris no est necessaria. Dico. C. Aelio Staieno iudici pecuniam grandem Statium Albium ad corrumpendum ladicium dedisse. nκm quis negatite appello, Oppianice,te T. Ati: quorum alter eloquentia dum nationem illum, at ter tacita pietate deplorat. audete negare; ab Oppianico Staieno iudici pecuniam datam: negate,negate, inqZam, in eo

loco. qκid reticetis at negare non potestis, quod repetistis, quod conseisi estis, quod abstulistis. quo tandem igitur ore mentionem corrupti iudicij facitis,cum ab illa parte indi ci pecuniam ante iudicium datam, post iudicium ereptum ege fateamini ' Quonam igitur haec modo gesta sunt' e- petam paulo altius judices: σ omnia, quae in diatκrna obscuritate latuerunt,sic aperiam, ut ea cernere oculis uidea mini κοι quaeso, κt adhuc me attente audistis item, quae re

Iiqua sunt .audiatis: prosiecto nihil a me dicetur, qκod non dignum hoc comentu σ silentio, dignκm uestris strudiis, atqκe auribus esse videatur. Nam ut primum Oppianicus ex eo,'Aod Scamanter relis erat factus, quid sibi impenderet, caepit sus icari statim se ad hominii egeniis, audacis,in iudiciijs corrAmpendis exercitati, tum autem iudicis,stuleni familiaritatem applicanit ac primum, Scamandro

64쪽

PRO. A. CLUENTIO. reo tantum donis datis muneribusq. profecerat, Mi eo auctore uteretur cupidiore, quam fides iudicis postulabat. ροβautem, cum esst Scamander unius Staieni sententia absilatΠό, patronus autem Scamandri ne sua quidem sententia liberat: sacrioribuι salutisiuae remediis μbueniendum parauis. tam a staleno,sicut ab homine ad excogitandum acutissimo, ad audiendum impiaenei simo, ad effciendum acerrimo, haec enim ille aliqκa ex pirte habebat, maiore ex parte se habere simulabat auxilium capiti forsanis suis petere coepit. Iam hoc non ignoratis, iudi- ces, κt etiam bestiae, fame iam nante, pleramque ad eum locum, ubi pastae aliquando simi, reuertantur. Staienus ille biennio ante, cum caussam bonorum Sasinii Atellae recepissit, D c nummum se rudicium corrupturum esse dixerat.

qκα cum accepisset a pnpillo, suppressit, iudicio . facto

nec Sonio, nec bonorum emptoribus reddidit. 3κum cum

pecuniam profudisset,st sibi nihil non modo ud cupiditates 'M, sed ne ad necessitatem 3μidem riliquisset , statuis ad easdem sibi praedi , ac suppressiones iudiciales reκertendAm. itaqwe, cum Oppiamcum iam perditum, duobus iuglatum praeiudiciss uideret, promi, sis eum suis excita-tiit abiectum simμlsaluti desierare Mivit. Oppianicus orare hominem coepit, ut sibi rationem ostenderet iudici corrumpendi ille autem,quemadmodum ex ipso oppiani co postea est auditum. negauit quemquam esse in ciuitate,

praeter se, qui id effcere posset: sed primo grawari coepit ,

quod aedilitat se petere cum homιmbra nobilissimis, inuidiam, atque offensionem timere dicebat ; post exora tuι , initio permagnrim pecuniam poposicit , deinde ad

65쪽

lata est, homo impurissimusstatim coepit in erusmodi mente, c cogitatione uersari: nihil esse suis retionibus uissi-Ms, quam Oppianicκm condemnari: isto absoluto, pec num illam aut iκdicibus distertiendum, aκt ipsi esse reddendam ; damnato , repetiturum esse tramicem. itaquerim excogitat 'gularem. Atque haec,iκdices, qua uere d cuntnr a nobis, saciliuι credetis,si cum animis uestris longo interuallo recordari C. Staieni uitam, naturam uolueritis. nam, perinde ut opinio est de cuiψque moribuι ,

ita, qκid as eo factum, π non factam sit, existimari potest. Cum esset egens , sumptuosus, audax, calliduέ , perfidiosus; γ domi suae, miserrimin, Cr inanissimus, tantum nummorum positum uideret ; ad omnem

malitiam, σ fraudem uersare mentem suam, haec secum euitans,coepit: Dem ne iudicibus ' mihi igitur ipsi, prae ter periculum, infamiam, qκid q κaeretur ρ nihil ex cogitem , quamobrem Oppianico damnari 1ucesse sit equid tandem, nihil enim est,quod feri non possit) si quis

eum forte casus ex periculo eripuerit ; non ne reddendκm est y praecipitantem igitur impestamus, inquit, em perdi-lκm prosternam .capit hoc consiliv,ut pecuniam quibusdam ladicibuι leuissimis polliceatur, deinde eam postea supprii tulit, quoniam graues homines sua st Onte seuere indicatκυι ρκtabat, bos, qui leniores erant, destitutione iratos oppianico redderet itaque,ut erat simper praeposte rus, atque peruersus nitiu facit a Bulbo, π eu, quod iam diu nihil qκssierat,tristem,atque oscitate, te iter impellit. quid tu ,inquitῖαqAid me adianas, Bulbe,ne gratim rei'serniam asside licio mad auli hoc dasMisi Ne gratis, q-

66쪽

R . A. CLUENTIO. 32

iis, si esset absit tus op pianicus, pollicetur, er eu, ut ceteros appellet, quibuscum loqκi consseset,rogat:atqκe etiam ipse,conditor totius tragotiij, Gκttam a 'ergit huic Bulbo. itaqwe mirume amarus is usus est, qui aliquid ex eius ster-mome 'eculae degustarat: mus re alter dies intercess-rat,cum res parum certa κidebatur seqκester, o confirmator pecκniae desiderabatur. tum appellat hilari uultu bonuram BulbM,ut blandissime potest: quid i , inquit, Pue-eel hoc enim Staienus cognome ex imaginibus Aelioru deligerat;ne se Ligure fecisset, nationis magis 'α,q a ge-

neris, uti cognomine uideretur ) qua de re mecum locκtuseM,quaerunt a V ubi sit pecunia. hic ille plania, improbissimMiquaesiit indiciario pastuέ,qui illi pecuniae,qnam condiderat 'e iam atque animo incubaret, contrahit fronte, recordamini faciem,atque illos eiuι fictos simulatosq; uκ evi quaeritnr se ab Oppiamco destitκt m: σ, qui esset to- . em ex fraude mendacio fastu6,qnis ea nula, quae a natura habebat etiam studio, atque artificio quodam mathiae

condivisi i piacbre asseuerat, si ab Oppianico destitutu:aeque hoc addit testimonῆ, siua id wm siententia, quam palam

omnes laturi essent,conderat m iri. manarat sermo in consilio, pecuniae qκandam mentionem inter iudices esse uersaea:res neq; tam fuerat occulta, qκa erat occultanda; neque tam erat aperta,quam reip. caussa aperienda. is ea obscuritate,ae dκbitatione omni m , canutio,perito homini, qui

quoiam odores icionu Staien m corrupto esse sensis Fr,neq e dum rem profectam arbitraret r, placuit,repense iudices pronunciare . iudices, si id uelle, dixerκnt. hielm Oppianuas non magnopere pertimau ; rem a Staieno

67쪽

perses am esse arbitrabatur in consilium erant ituri iudices triginta σ dκo:siensentijs decem σsex absolκtio confici poterat;m X L, insimgκloi indices distributa, eum numerκm sententiarum conficere debebant ; κt ad . cumul mste natorum praemiorum, ipsius Staieni sentensia septima decima accederet atque etiam casin tAm,qκod illκd repente erat factnm, Staienvi ipsie non aderat; caκgam nescio quam apud iudicem defendebat . facile hoc habitus patiebatur , facile Canutilis , at non Oppianicus, neqwe patronim eius L. Q Mnesius : qui, cum ess t eo tempore tribunus pl. conuicium C. Iunio, iudici quaestionis, mammum fecit,ut ne sine staleno in consilium iretur:cuq.id ei per uiatores consulto negligetius agi uideretur pse a publico iudicio ad prinatu Staieni iudicium profectus est,inii. iud pro potestate dimitti iussit;Staienu ipse ad RVellia ad-dκxi consurgitur in consilium , cum siententiis Oppiani-cκs,qκα tum erat potestas, palam ferri uelle dixisset, ut Staienus scire posset, quid cuique deberetur. uaria iumcum genera:nummarus paucised omnes irati.ut enim, qκι accipere in campo consueuerunt, ijs candidatis, qκornmnuinos suppressos esse putant, inimicii simi solent esse sic

eiusmodi iκdices infesti tum reo uenerantiaeeteri nocenti sit mum esse arbitrabantur; sed 'ectabant siententias eorum, quos corruptos putabant i ut ex ijs constituerent, a qκo iis diciκm corruptum uideretur. ecce tibi eiusmodi fortitio,ut in primis Biabo, Staieno, Gine eget iudicandκm .summa omnium expectatio. quidnam sententiae ferrent leues,ac nummarq iudices Atque illi omne, sine ulla dubit tione condemnant. ble tum iniectiu est hominibus scru-

mines

68쪽

PRO. A. CLUENTIO. 33 nes sapientes, ex uetere illa disciplina iud7ciorum , qui neque absoluere hominem nocenti simum possent; neque eum,de qκo esset ortas si icio, pecunia opprivatum, re

illa incognita primo condemnare uel lenti Non liquere, dixerunt. nonnulli autemseueri homines,hoc statue yunt,

qM q isque animo quid faceret; stectari oportere:

si ath ρecunia accepta uerum iudicabant tamen nihilo mi. nus si superioribus suis iudichi constare putabant oportere: itaque damnarunt. quinque omnino fuerunt, qκi illum uestrum innocentem Oppianicum , siue m pruden tiasine mistricordia, iue aliqua sustitione , siue ambitione adducti, absoluerent. Condemnato Oppianico , statim L. Quinctius, homo miaxime popularis, qui omnes rumorum,'concionum uentos colligere consuesset, oblatam

sibi facultatem putauit, ut ex inuidia senatoria posset crescere ; quod eius ordinis iudicia minus iam probari populo arbitrabatur. habetur una atque altera concio uehemens, grauis: accepisse pecuniam iudices, ut innocentem reum condemnarent, tribunus pl. clamitabat: agi fortuna3 omnium dicebat,nulla esse iudici qui pecuniosum inimicum ὴabere incolumem esse neminem posse. bo 'nes totius ignari negotii, qui Oppianicum numquam ui dissent,uirum optimum , em hominem pudentissimum, pecunia oppressum arbitrarentur, incensi susticione rem in medium uocare coeperunt,'caussim illam totam deposiere. Atque illo ipso tempore in aedes T. Annst, hominis honestissimi, necessarq,σ amici mei,noctu Italinus, accersitus ab Oppianico, uenit . iam cetera nota sunt omnibus: ut cum illo Oppianicus egerit de pecunia: ut illese redditurum esse dixerit . sit torumsermonem omnem au

69쪽

dierint uiri tini,qui tum consulto prope in occulto sterii sint. ut res patefidia atque in forum prolata, er pecunia omnis a staleno extorta, atqκe erepta sit. huius stateri

persona, populo iam nota, ut e pera ecta, ab n gai turpi susticione abhorrebat: suppressam esse ab eo pe-c riam , quam pro reo pronunciasset, qui erant in con' cione , non intelligebant: neque enim docebantur: uersatam esse in iudicio mentionem pecunia fientiebant: in nocentem reum condemnatum esse aκdiebant: statem sin

tentia condemnatum uidebant non gratis id ab eo finium esse, qκod hominem no rant udicabant. similis in Bulbo, in Guttae,in atque nonnullis susticio consistebat. itaque con 'eor, licet enim iam impune, hoc praesertis in loco,confieri)3wod oppiamci non modo uita, sed etiam nomen ante illud tempus populo ignotκm fuisset; indignissimum

porro uideretur, circumuentrum esse innoctam pecunia; hanc deinde susticionem augeret stateri improbitas, o nonnis lorum eius similium iudicum turpitudo caussamantam ageret L. Quinctiuι,homo cumsumma potestate praediraι,tum ad imRammandos animos multitudinis accommodatus, summam illi iudicio inuicha,infamiamq; esse conflatam. atque in hanc flammam recentem C. I linisi, in i illi quaestioni praefuerat iniectam esse memini, i Is,homi rem aedilicium, tum ρνaetorem opinionam homἰ-nsi constituta non disiceptatione dicendi, sed clamore hominum de Dro,atque adeo de ciκitate esse sublatum. nes me paenite hoc potius tempore,qua illo,caussam A ciae-τῆ defendere. caussa enim manet eadem, quae mutari nullo modo potest:temporis iniquitas, atque inuidia recessit:

70쪽

PR . A. CLUENTIO. 3 lines fuit, prosit. itaque, nunc quemdmodum audias, sentio, non modo as iis,quorum iudicium, atque potestas est, sed etiam ab illis, quorum tantum est eχisi uitio . a tum si dicerem,non audirer; non quod alia res esse immo eadem, sid tempus aliud. id adeo sic cognoscite. Quis tum

auderet dicere, nocentem condemnatam esse Oppiumcul quis nunc audet negare usi tum posset arguere,ab op pianico tentatκm esse iudiciam pecunia8qau in hoc tepo-xe infitiari potesttiui tum liceret docere, Oppianicum resifactum esse tum denique,cum,duobus proximis praeiudiciis, condemnatus esset' quis est, qui id noc tempore infirmare conetur Quare, inuidia remota,quam illes mitiga-gauit, oratio mea deprecata est,nestra sides, atque aequitas a uaritatis disceptatione reieci quid est praeterea,quod in caussa relinquaturiuersatam esse in iudicio pecuniam constat:ea,quaemitu unde profecta sit, ab accusatore, an ab reo. Accusator dicit haec:primum,grauissimis criminibus accusaba, ut nihil opus esset pecunia: deinde,condemnatum adducebam, ut ne eripi qiadem pecunia posset postremo,etiam si absolutus esse mearu tamen omnium fortunurum status incolumis maneret. Q κid cotra relis primam, sam multitudinem re attrocitatem criminum pertimescebam' deinde, Fabricijs propter eonficientiam mei sceleris condenatis,me esse condemnatum sientieba:postre mo,in eu casum uenera,ut omnis mearum fortunarsistanu uniuι iudicij periculo contineretur. Age,quoniam corrumpendi iudicij causses ille multa et graues habuit, bienusta; profectio ipsius pecuniae requiratur. onfecit tabuta iligentissime cluentiuό. haec autem rei habet hoc cer-

D. ut nihil possit, neque addit , nequi detractum dera