장음표시 사용
121쪽
Nullius sunt res saerae, religiosae , & sanctae; nam ea, quae diquini Iuris sunt , extra nostrum patrimonium sunt, ut supr. diximus. Quinque autem modis dicuntur res in nullius bonis ego in Primo natura , ve sunt ferae bestiae s. fera infr. eod. Secundo facto hominis , ut sunt res habitae pro derelicto g. penulti inst. eod. Ter tio eventu, ut est hereditas iacensi. I ff. de acquir. νer. domin. Quar 'to diuturnitate temporis, ut sunt thesauri s. thesauros infra eoia
Quinto censura hominum, ut sunt res Sacrae, Sanctae, & Religio is, de quibus hic. f. Sacra . Saerae res sunt quae rite, idest solemniter Deo per Pontifices , idest homines sacros consecratae sunt, ut sunt Ecclesiae,& e a, quae ad usum diuinum sunt dedicata; & ista non possunt alienari. neque obligari, nisi pro redimendis captiuis , pro alimentis pauperum. & pro soluendis debitis ipsius Ecclesiae. Gloss. Ne oe eominmuniter DD. Imo hodie per extrau. ambitiose , Pauli Secundi, de Feb. Eccl. non Hiem nec etiam res prophanae immobiles, quae sine
Ecclesiae, vel mobiles magni valoris possunt alienari inconsulto Pontifice. Et Ponti sex obIata supplicatione rescribit ad Vicarium Vrbis, si res est in Curiar si vero extra Curiam , rescribit ad Episcopum, vel alium in Dignitate Ecclesiastica constitutum, ut eo gnoscat, an talis alienatio, vel obligatio cedat in euidentem ENClesiae utilitatem , illam admittat, secus non . Mandos. de signa Grati tis. si in evidentem . Concludit Imperator hunc s. dicendo ex Papiniani sententia , quod locus, in quo Sacrae aedes sunt aedificatae, demolito aedificio adhuc sacer remanet. Sed hoc limitatu , ut per glossi hic.
I. Religiosum . Religiosum proprie dieitur a relinquendo, quasi reliquiosum,
unde dicuntur reliquiae. Et ita Ioeus ille, in quo aliquid relinqui tur , ut perpetuo ibi maneat, reIigiosus dicitur. Sic fuit dubitatum in L q. s. non sit f. ad i. Iu. peculae. an locus , in quo esset se-Pulta pecunia, esset religiosus. Et dicitur quod non , quia pecu nia non sepelitur, ut ibi perpetuo maneat. Locus autetm ubi reli ictum Disitigod by Corale
122쪽
tium est hominis radaner, proprie religiosus dieitur, & ubi est caput, ibi dicitur religiosus locus , & si sit solum faeies in uno i
co , & in alio reIiquum eaput, ubi facies est , Iocus religiosus est, cum facies fit pars dignissima hominis, per faciem enim eognoscimus homines. Hodie vero locus religiosus dicitur ille , ubi pietas Chrisiana exercetur. s. Sanctae. Sanctum dictnm est a sagminibus herbis, quae desumptae ex Aree Capitolina , & ligatae in fasciculos , ante Legatos Pop. Rcim. deferebantur in hastis, in signum ne violari possentit. Sanctam FGrer. diuis oe qualit. Vnde factum est quod omne inuiolabile san-vium dicatui. Sic muri , di portar Ciuitatis Romanae. Sic Ecclesiae. Si e Clerici sanini, di salusae dicuntur , quia contra violatores poena mortis spiritualis , nempe excommunicationis indicta est, ut in titi de Immunit. Eccles ean. si quis suadente diabMo 37. quam A. quemadmodum poena capitis conii ituta est in eos, qui aliquid in muros , seu porias ciuitatis deliquerint, ut dicitur in hoc rex. Quaere,, si quis ascendat muros ciuitatis ad occidendum hominem , qui permittatur a Iure occidi, puta Bannitum,an sit poena morti S puniendus
Respondetur amrmatiue , quia licet sit permissa talis occisio. intelligitur tamen permissa loco licito, de non prohibito. Ita Nell. in tra I. de bannis. in a. pari. secvndi temporis quaest. I 3. n' as. Ex fine huius s. adnotandum est , quod illae partes legum . . quae inferunt poenas in illos, qui contra leges faciunt, sancti nes dicuntur in stricta significatione ; late enim quaelibet lex sanis stici nuncupatur , ut ex definitione legis in genere subalterno , lex est sanctio sancta , iubens honesta, prohibens contraria , ut diximus. ιη s. Lex es, supra de Iinit. O Iur.
Singulorum hominum fiunt res multis modis, tam de Iure na- rurali, seu gentium , quam de Iure Civili. Lie Iure naturali sestgentium , ut per totum hunc. tit. De Iure ciuili, ut per vincapionem, di per donationem , de quibus inst. Dum textus dicit commodius esse incipere a Iure naturali,quod antiquiua est, colligitur ab antiquioribus esse incipiendum .
123쪽
Primus itaque modus acquirendi dominium de iure naturali , seu gentium est per apprehensionem in animalibus , quae nullius sunt, venando, vel aucupando, vel piscanda;& eatenus sunt capientis, quatenus in eius sunt custodia, quoniam sit euaserint, itavi non sint amplias in eius conspectu. aut difficilis sit persecutio, qui coepit, amittit dominium. & iterum occupantis fiunt. Haec autem acquisitio est ita de iure naturali, seu gentium , ut nee possit a Principe prohiberi, nili ex causa, ut inquit Faecia
tib. I. controvers. -ν. cap. I. causae autem sunt, prima quando Princeps animaduerteret, quod subditi ob venationem desererent negotia Ciuitatis. Secunda cum praetextu venationis deserrent a ma, de quotidie venirent ad rixas. Tertia cum Princeps habe.ret suos redditus in venationibus, aucupiis, & piscationibus . Quarta si certo tempore prohiberet, vel certo loco, vel certis personis, ncuti Ius Canonicum prohibet Clericos esse venatores e.M. de Clerici μα. quamuis permittat eos piscari, quia piscando non ita distrahuntur a diuinis , sicuti veuando a di ideo Christus Dominus pisc λtores, non venatores elegit Discipulos can. Es-86. dist. oe ibi gloss. in verb. piscatores.
. Quaesio est , virum si vulnerata sit sera , ita ut capi possit larim vulnerautis esse intelligatur ' Et pro astirmativa dicitur , de sproximo capienda habetur pro capta aig. trati in L penult. f. de militi aestam. ubi ponitur regula quod de proximo accingendus habetur pro accincto . Pro negativa vero arguitur. Dominium aequiritur per possessionem ,& possessio per apprehensionem in rebus, quae nullius sunt ι I. f. de acquir. possess. Sed is, qui vulnerauit, nondum apprehendit; ergo nota fit vulnerantis . Imperator sequitur hanc vltimam partem . Et respondet acleontrarium , quod multa accidere possunt, ut eam non capias .
Nec obstat regula quod de proximo capienda habetur pro capta, quia respondetur hoc procedere , quando esset omnino capienda, de infallibiliter v. g. si semimortua iacuerit in terra, ut inquit Port. Ha sub n. 24. Sed textus noster non supponit, quod omnino , de infallibiliter fuerit capienda , sed solum quod potuerucapi, de etiam non capi, quia fugiendo potuerit se absconde-
124쪽
te i & sie fallibilirer potuerit capi.
Sed quicquid sit de Iure , consnetudo tamen est in eontrarium nempe ut lit vulnerantis , quousque illa fera in conspectu illius manserit; de qua consuetudine testatur gloss. in l. naturali s. illud F.de acervin νeν. domin. Vnde ubi viget talis consuetudo , seruanisua est . Sic etiam si quis posuerit laqueum , vel reeia, & fera capta est in laqueo , vel in retibus , de iure non est illius , qui laqueum, vel retia posuit , sed illius, qui ex laqueo coeperit. vel ex retibua I. in laqueum f. de acquir. νeν. domin. Consuetudo tamen in aliqui. Dus loeis contraria est. Et opinio venatorum, & hominum rusticorum est, quod sit eius, qui posuit laqueum, vel retia. Vnde Bart. in L l. in ta eum, inquit, se nunquam esse capturum talia sanimantia capta in laqueis, vel retibus alienis, ne incidat in Opi nionem furis apud rusticos.
Apum natura est sera , ideoque conceduntur oecupantibus . sicut volucres, licet nidificauerint in arbore mea , & ipsae apes iaarbore mea consederint, nisi a me fuerint inclusae ; unde textus non intelligitur de illis volucribus, quae humana cura pascuntur, quae non uicnntur esse ferae naturae. Potest tamen in primo casu dominus tundi prohibere volentem ingredi ad eas capiendas, ne ingrediatur, qui si fuerit ingressus, easque coeperit, suas iam cit: tamen poterit conueniri actione iniuriarum , quod inuito domino ingressus sit fundum s. sed tex Corsetis, infru de iniuri Examen apum, ι idest noua apum soboles, quam cum granodiuscula est, parentes ex alvearibus exire cogunt, ut nouas sed exstii comparent, prout explicat Aldo, and. in addit. ad glosi. hic γε ex alvearici tuo euolauerit, eousque dominium illius retines,
quousque coram oculis tuis est, ct persecutio facilis siti quod si conspectum tuum euaserit, vel persecutio dissicilis sit, non est amplius tuum, sed occupantis fit S. Pavonum
Idem dicitur de pavonibus, & de columbis seris. Sed si anima.
Ita sera sint essecta hominum cura mansueta, intelliguntur esse in dominio domini, quousque mansuetudinem retinuerint , α
veterem consuetudinem manendi, di redeundi ad locum a domi-- O a no
125쪽
no destinatum, licet aliquando in sylvam reeedant,
Gallinae , & anseres, qnorum, & quarum, non est sera natura, semper remanent dominorum, nec creditur eos dimisisse animum manendi, di redeundi: sed quod potius turbati alio euolauerint& propterea si quis eos retinuerit animo lucrandi, surtum cominmittit. Animus autem in brutis dicitur illa consuetudo. S. Item ea, quae ex hostibus. Quae ex hostibus capiuntur, iure gentium capientium fiunt. Seseommuniter distinguitur, aut ista aliquando suerunt nostra, de tune iure postlimiais restituuntur prioribus Dominis: aut semperfuerunt hostium, & tunc aut sunt immobilia, & fiunt Principis gerentis bellum : aut sunt mobilia, & tunc procedit textus noster psel declaratur secundum Romul. in I. I. g. de aequin possessis quod debeant deserri ad supremum Ducem exercitus,qui distribuati ter strenuos milites pro qualitate meritorum .
Lapilli, gemmae , dc similia , quae ex natura loci intelliguntur nata in littore maris , vel delata fortuito, inuenta in littore inuem toris fiunt : si tamen sint talia , ut nullius ante fuisse appareat. Se-eus inuenta in vi s, vel in montibus ; nam fiunt dominorum mori. tium , & restituuntur Dominis, qui ea amiserunt in via . Inuenire autem non significat solum scire locum, sed etiam apprehendere ad tex. in L si Bersatoram C. de fideiussorib. re ibi additio ad glossam o ntia videnda. Sic ad acquirendum dominium earum rerum , non satis est videre illas , sed requiritur corporalis apprehensio.
s. Item ea , qua ex animalibus. Quae ex animalibus nostris nascuntur , nostra fiunt, nisi istorum animalium alius usum fructum habeati scelus enim tunc est vivisu-ctuarii, sicut etiam pilus , Iana , & lac. Pνεῖ
126쪽
S. Praeterea. Seeundus modus acquirendi dominium de Iure naturali, seu gentium est per alluvionem. Alluuio est incrementum latens , quod fit per flumen , cum ita paulatim praedio ad ijcitur , ut com prehendi non possit quantum quoquo temporis momento adiiciatur. Glossa exemplificat in cucurbita , quae cito crescit, nec potest videri quomodo crescat. Hoc tamen ius alluvionis cessat in agris militibus assignatis , qui limitati per Principem fuerunt assignati , ut apyareat quid, & quantum euique assignatum sit, ut explicat glois. Me in MAE. intelligi non posset. Si vero appareat de augumento praedii facto per applieationem partis alterius agri, remanet illa pars sui Domini, quia apparet cuius sit. Sed si arbores,quas pars illa secum traxit radices egerint in fundo, cui pars illa adiecta est, tunc sunt illius, in cuius sum do radices egerint, quia alimentum recipiunt ab ipso, υι inmin g. si Titius.
Insula proprid dicitur , quae in salo, idest mari posita est. Diseitur etiam quae in flumine sie, & improprie dicitur una , vel plures domus , quae habent viam undequaque l. si insulam 1 de verb. obligat. Si insula nascatur in mari Oceano, vel Mediterraneo. quod nublius sit iurisdictionis, fit primo occupantis. si vero sit alicuius iurisdictionis , tunc fit ciuitatis , vel Principis dominantis , Naaita si fieret peninsula, quia tunc continenti cederet tanquam ac-eessorium . Sed si Insula in flumine nata sit, & in medio, est eorum , qui habent praedia coherentia hinc inde secundum latitudinem prope ripam . At vero si uni parti sit proximior, & nihil la gat de medio, tunc tota est eorum , qui ab ea parte habent praedia. Sed si Insula facta sit, ut quia flumen diuisum alterius agrum cumcluserit, tunc est illius, cuius & antea erat,quia apparet illius esse.
Ad tutelligentiam praemitto , quod alueus dicitur venter fluminis secundum naturalem , & consuetum cursu na: nec dicitur ille locus, in quo sunt plantationes, quia plantationes in alueo fieri
127쪽
non possunt Bald. eοU. 673. post lium. s. lib. Hoc posito. Si sumeh relicio alueu naturali caeperie fluere per
agrum alterius ,& illum fecerit alueum, primus alueus fit eorum . qui habent praedia coherentia ab utraque parte secundum latitudiis nem prope ripam , ut dictum est de Insula: & nouus alueus fit --blicus, sicut est flumen , quia alueatio mutat speciem fundi. Bala. Qbison. Sed si postea reuersum fuerit flumen ad priorem alueum, si eodem impetu , tunc nouus alveus restituitur Domino : sin au gem longo tempore per eum fluxit, tunc quia immutata est species fundi, de rigore iuris fit eorum , qui habeat praedia hinc inde, ut diximus. Aliud autem est in inundatione, quia inundatio non mutat spe ciem fundi , sicut alueatio; di sic habens usustuctu ui in fundo , per alueationem illum amittit. non autem per inundationem et imo inundatio facit fundum feraciorem L cum Uamstu ctum f. quib. modo usu f. amia. Fundus autem dicitur praedium . quod potest fructus afferre g. cum ex aliena . Tertius modus aequirendi dominium de Iure naturaIi, seu geninrium est per specificationem, ut si quis ex aliena materia speciem aliquam fecerit v. g. ex alienis uuis vinum , ex argento alieno vas dici cum distinctione tamen , quod si illa species potest reduci ad priorem materiam, est Domini materiae: sin autein non potest reduci , tunc fit specifieantis.
SI quis autem seeerit speciem partim ex aliena materia, & paristim ex sua, tune tota species sua fit, tum quia partem materiae adiecit, eum quia operam dedit.
Quartus modus acquirendi dominium de iure naturali, seu gentium est per accession , ut fi quis intexuerit purpuram alienam vestimento suo, quia tunc licet purpura sit praestantior , tamen cedit vestimeum ratione accessionis, quia accessorium cediesto principali, cui accedite. aeeessorium de reg. iuri in 6.ί Sed dubitatur quomodo latesbgatur vertam illud, inlexuerit.
128쪽
Et non Intelligitur, quod ex filis alienae purpurae sit facta purpura i quia tunc esset acquisitio per speei Rationem : neque quod ex purpura aliena sit factum vestimentum, quia textus dicit intexuerit. Senius igitur est , quod intelligatur de purpura alientia, apposita in ora, seu extremitate sui vestimenti, id est de lista purpurae alienae in extremitate vestimenti sui pro fascia ad ornamentum apposita . Ita explicat Lazar. Bayff. in L Destis f. de αια re a me. legat. , seu in μοινact. de re vestaria cap. Io. ubi plures DD- adducit.' Ceterum licet Dominus purpurae non possit vendicare purpuram , id est dicere purpuram esse suam, quia dominium amisit epotest tamen eondicere , idest agere ad aestimationem purpurae, eam contra furem , quam contra quemlibet possessorem vestimenis tr; vendieatio enim est actio realis: condictio vero est actio perissonalis : illa naucitur ex dominis: ista ex obligatione , ut inst. laetiti de actionib. dicetur . i
g. Si duorum usque ad s. cum iu suo sola
Quintus modus aequirendi dominium de Iure naturali , seu gentium est per eonfusionem, ut si eorpora aliena simul tonsus amerint ex voluntate dominorum , siue eiusdem generis , siue diauersi sint, totum illud commune est . Idem si fortuito eassi eo filia sint. Confusio autem est quando non potest fieri reductio aspriorem materiam , quod contingit in rebus homogeneis v. g. vinum cum vino , OIeum cum oleo , & similia. Aliud autem est in commixtione, quae eontingit in rebus eth
rogeneis, quia si singula corpora in sita seinantia durent, si dei
voluntate dominorum corpora mixta fuerind, totum com in me
fit: sin autem fortuito eam , vel sine voluntate unius domini fuerint mixta, tunc dominus vendicat sua corpora a possessore, si possunt distingui, ut si mixtum fuerit frumentum cum Ientibus t si vero distingui non possunt, ut frumentum cum frumento; retune eonstituitur actio arbitraria, quia Iudex arbitrari debet, qua Ie , de quantum fuerit petitoris frumentum v. g. quod fuit commmixtum, & possessorem condemnare ad interesse petitionis , vel ad pecuniam, vel ad quantitatem pro rata ; quod etiam seruatur in confusione, quando corpora homogenea confusa suerint ab uno domino , sine voluntate alterius domini. s.cum
129쪽
sextus modus aequirendi dominium de Iure naturali , seu gen tium est per aedificationem, ut si quis in suo solo aedificauerit ex aliena materia; ipse enim aedificans tanquam dominus soli, fit d minus aedificii; aedificium enim cedit solo r sed dominus materiae non per hoc amittit dominium illius, nec tamen pote st illam,
vendicare, ne delimantur aedificia contra publicam' villi catem ,.sed tantisper ex pectare debet , idest donec casu corruat aeuis Cium,& tunc poterit materiam suam vendicare. vi inquit textus hic nempe marmora , & lapides, ceterosque tignos, quorum appellatione venit omnis materia, ex qua adi hcia construuntur r
et ii non vult expectare , potest agere contra dominum soli acti ne personali, ut sibi soluat aestimationem materiae r & si hic suit in mala fide , poterit agere ad duplum. Quaeres quomodo dominus soli cum sit dominus aedificii, non dicitur tamen esse dominus materiae , qui enim habet torum . debet etiam habere singulas eius partes ι. qua de tota g. de rei
Respondetur ex Boetio in Topici Eu lib. I. g. non omnis ratio. quod in aedificio duo considerantur, scilicet materia, ex qua componitur et di ordo , seu compositio iuncturae , quae magis diciatur facere aedificium , quam materia. Et sic qui aedificauit in suo solo ex aliena materia , est dominus illius compositionis, de o dinis, non tamen est dominus materiae. Hac autem compositio, ordo, di iunctura partium non debet destrui,ut Dominus materiae illam repetat, quia hoc esset destruere adificium, quod est cohira pubIicam utilitatem.
S. Ex diuerso, usque ad g. s Titius .
Sed si quis aedificauit ex sua materia in alieno solo, aedificium fit eius, cuius est solum, quasi ipse aedificator voluerit quod aedificium sit Domini soli. Vnde aliqui 1 D. hic intelligunt materiam esse donatam , ex quo sciens aedificauit in solo alieno ex propria materia, ct propterea nec respectu compositionis potest aedificium dici ipsius aedificantis , quia illa compositio cedit solo, sine quo
stare non pote it. Sed Facchin. lib. I. controueri Iur. cap. I S. lnquit materiam intelligi vendi tam , & non donatam, quia nemo prae sumitur velle iactare suum I. cum de indetito j. de probation. imo etiam Disitigod by Corale
130쪽
btiam praedo repetit impensas necessarias, & utiles i. plata 1 de
petit. heres. Nec textus noster dicit materiam esse donatam , sed dicit materiam esse alienatam; alienare autem est genus tam ad donationem , quam ad venditionem . Et haec Opinio verior mi detur. Vnde aedificans in alieno solo ex ptOPria materia, poterie Petere pretium materiae. Nec obstat si dicatur, quod hac ratione non esset differentia inter aedificantem bona fide, & aedificantem mala fide; quia reis spondetur differentiam colligi ex s. seq. certe illud constat, nempe quia aedificator bonae fidei non tenetur dimittere possessionem , nisi soluto pretio materiae, & mercede laborum, & operarum. Sed aedificator malae fidei , qui sciebat solum esse alienum, statim tenetur dimittere possessionem, postea vero poterit petere pretium . Haec autem opinio intelligitur procedere ex aequitater secus autem de rigore iuris; de rigore enim aedificator malae fidei amittiemateriam , & sumptus L si is, contra quem C. de adisic. priuat. Inspecta tamen aequitate expensas recuperabit, & materiae astimationem, non ut valuit, sed ut valet d. l. pland aequitas enim non patitur quem locupletari cum aliena iactura l. nam hoc natura F. de rex. iuri Vnde siue sit in bona fide, siue in mala , recuperabit necessarias,& utiles expensas, ut supra diximus, non autem voluptua.
Regula autem huius nostri textus non habet locum in Ecclesia as quis enim aedificauerit Ecclesiam in alieno solo, ipfius Ecclesiae non erit Dominus nec Dominus soli, nec aedificatori sed solum ipse aedificans erit Patronus illius Ecclesiae per aedificationem, de Dominus soli si pretium soli non repetat, acquiret ipse quoquo Iuspatronatus illius Ecclesiae per fundationem. glossi in ean. Apost ficos I a. quam a. in ve . construxisse, per vos videnda.
Habetur in hoe textu quod planta cedit solo, si radices egerit, cuius rei arbitri sunt rustici, quorum relationi stare debet Iudex; nam standum est Peritis in arte t. inter artifices 1 desuation. Et si in confinibus posita sit arbor, & ab utraque parte radices egerit, est communis eorum, qui sunt Domini illorum confinium; nam dum radices egerit, intelligitur facta pars ipsius fundi, ex quo alimentum percipit laedes in m. Lqua ratione F de aeqvir.rendomia. Idem dicitur de iis , quae sata sunt, quia cedunt solo: sed datur