장음표시 사용
91쪽
Cognatio est ius sanguinis, unde descendentes omnes ex uno stipite sunt cognati, quasi connati , idest simul nati, hoc est ex eodem sanguine nati. Agnatio autem est cognatio procedens ex masculino sexu conseruans familiam. Cognatio vero ex foeminino sexu procedens non dicitur agnatio, sed simpliciter cognatio. Unde valet consequentia . est agnatus, ergo cognatus: non tamen valet et contra, cognatus est ; ergo agnatus; quia agnatio est Iuris ciuilis inuentum , & ius additum cognationi. Sic filius fratris est agnatus & cognatus, quia est de eadem familia r sed filius sororis est solum cognatus , quia est se eodem sanguine snon tamen est agnatus , quia est de alia familia, nempe patris sui. In successionibus autem ab intestato, & tutelis hodie est: sublata omnis differentia agnationis, & cognationis, ut diximu
Quamuis regularIter in tessatus dicatur is , qui tessamentum non fecit, vel si secit illud tamen est nullum , vel irritum , vςl ruptum , tamen dicitur in hoc propofito etiam intestatus decedereis parens, qui nihil de tutela dispositit, vel si disposuit, tamen vel tutor mortuus est vivo testatore, vel alias non habuit effectum σα propterea in omnibus istis casibus deficiente testamentario, vel quis testamentario ad tutorem Iegitimum deueniendum est.
Habetur ex hoc textu, quod agnatio tollitur per quamlibee capitis diminutionem, quia est Iuris ciuilis inuentum , & ita conistrario Iuris ciuilis inuento tolli potest iuxta textum in I. nihil la triama f. de reg. iuri ubi dicitur . nisu tam natuνale est, quam unumquodque eo genera vinculi dissolui, quo ligatur. Cognatio autem non toto
litur , quia iura languinis nulIo contrario iure tolli possitne l. iura sanguinis is de reg. isti effectus tamen cognationis tolli possunt, &tolluntur per maximam & mediam capitis diminutionen3 . Sic tollitur ius successionis, de tutelae . Quod re intelligatur, sequitur
92쪽
CAput hie accipitur ciuiliter. Sic in C. babetur titulus , de capia
Capitis diminutio est prioris status commutatio, quae tribus modis contingere potest; quoniam aut est maxima, aut minor, seu media, aut minima. S. Maxima , cum g. seq. De maxima, & media diximus supti in s. cam autem vib. d. hu patri pota solu. S. Minima . Minima vero eapitis diminutio est, quando retinetur ciuitas ct libertas, tamen mutatur flatus , quod accidit filijsfamilias, qui emancipantur , vel patribusfamilias, qui arrogantur , cum illi fiant sui iuris,& issi cum sint sui iuris, fiant alieni iuris, dcita mutant statum. S. Seruus autem. Seruus autem manumissus non dicitur capite minui, quia priuatio supponit habitum di sed in seruo non suit habitus capitis, quia serui de Iure ciuili habentur pro nullis ι. quod attinet, O l.sem uitutem 1. de reg. iur. S incipit seruus habere caput, cum manua
mittitur; unde nil mirum, si non dicitur capite minui. g. auibus autem . Dignitate moti non dicuntur capite minui, quia dignitaο nodest status, de quo loquimur . S. Luod autem. Ius cognationis stiluitur per maximam, & mediam capitis db
93쪽
minutionem r non vero per minima ut diximus ιn s. m. tinpraeced.
Τutela desertur ad agnatos gradatim, sicut successio, ut qui proximiores sunt in gradu , praeserantur , ut diximus in prine. eiυμ- tin practa.
De Legitima Patronorum Tutela .
VI sum est de Iegitima agnatorum Pitela, quae venit ex verbis explessis legum duodecim tabularum . Verum quia est alia legitima tutela , quae venit per interpretationem ex mente earundem legum , quae dicitur patronorum , merito ponitur hie titulus, post quem ponitur alter titulus de legitima parentum tutela , quae neque venit ex verbis, neque ex mente legis, sed solum ex similitudine casus. Pro qua re intelligenda. Sciendum est, quod in Iure aliud est declarare, aliud interpretari. Declaratio fit quando adsunt verba legis in aliquo casu , sed verba iunt obscura, ex eo quia non exprimitur mens, seu ratio legis; unde verba illa indigent declaratione. Interpretatio fit quando non sunt verba legis in aliquo casu , est tamen eadem ratio cum alio casu expresso per verba legis; & tunc dicitur esse ex mente legis , 3e fit interpretatio intensiva. Sic dicitne ubi miis Iitat eadem ratio militat eadem iuris dispositio l.illud Fad ι. Aquil Si uero in aliquo casu non adsunt verba legis, nec est identitas rationis, sed solum quaedam similitudo casus, tunc fit interpretatio extensiua, & dicitur extensio legis L non possunt θ. de legib. ubi dicitur , non possunt omnes casus in Iure decidi : sed ubi non est decisus , de similibus ad similia procedendum est. Hoc posito. legitima agnatorum tutela est liaducta a legibus duodecim tabularum per verba expressa , scilicet, quibus testamentortitor daιus non est, Mirati tutores sunto , quae tamen verba indigent declaratione, ex eo quia mens, seu ratio legis non exprimitur ;vnde declaratio fit assignando rationem, quae ratio est , quia si pupilli morerentur , agnati succederent I ergo ipsi sint rutores,
quia ubi est commodum successionis, ibi debet esse in eommodum tutelae, per regulam, qui sensit commodum, debet sentire im
94쪽
eommodum, & e contra L secundum naturam f. de reg. iura c. qui sentis , de reg. iur. in Sumitur mens legis in patronis, de ita fit interpretatio intens, ua, videlicet si morerentur pupilli manumissi, succederet patroisnus; ergo patronus fiat tutor per identitatem rationis; quamuis hoc non procederet in patrona , quia apsa succederet quidem, non tamen esset tutrix, quia sceminae non possunt esse tu trices , nisi Mater, & Αuia filiorum ,& nepotum suorum, si tamen renunciauerint secundis nuptiis, ex S. C. Velleiano, quod prohibet ipsas obligari autb. matri, O auia C. quanssimul. σc. tutes. funiphsve supra diximus. Imo Mater , & Auia praeseruatur omnibus tutor,bus legitimis, nisi testator prohibuerit ipsaS esse tutrices.
EX Similitudine casus procedit tutela parentum, quia parenS, qui emancipauerat filium suum de Iure Quiritum , id est per
aes, & libram &c. ei non succedebat, sed succedebat extraneus manumissor ,& ita deficiebat mens , seu ratis legis. Verum similitudo erat , quod sicut patronus, qui inanumisit seruum suum pupillum , fieret eius tutor: ita parens, qui emancipauit filium suum pupillum, fieri debeat eius tutor non considerando modum manumissionis, seu emancipationis di sed soIum ipsum actum . Hodie haee tutela non est amplius legitima, sed est essecta noua legitima . quia ex noua constitutisne Iustiniani Pater suceedit filio emancipato, ut in atitb. de heres. ab intest. venient. Et quod ex nouis legibus prouenit, legitimum nouum nuncupatur s. I. infra de S. C. Orphician.
FI duciaria tutela contingebat in duobus casibus. Primus est , quando parens habens plures fiIios maiores,' di unum pupillum, emancipabat pupillum, & fiebat eius legit, mu4 tutor . Nortuo patre, frater maior non poterat esse sui sta tris
95쪽
tris pupilli legitimus tutor agnatus, quia emancipatio agnati nem substulerat: nec etiam legitimus tutor patronus, quia ipsum non manumisserat: nec minus legitimus tutor parens, quia ipsum non emancipauerat: tamen propter illam coniunctionem sanguinis lex confidebat de illo,& vocabat ipsum ad tutelam,& dice-hatur tutor fiduciarius. Alter casus est: Si pater habebat filium suum in potestate , de nepotem pupillum ex eo emancipauerat, fiebat eius legitimus tutor ; sed ipso auo mortuo, tunc pater pupilli fiebat tutor illius e sed non poterat esse legitimus tutor agnatus, nec legitimus tutor Patronus , nec legitimus tutor parens , ob rationem supradictam et tamen fiebat tutor fiduciarius proptet illam maximam sauguinis
Ex hoe textu quaeritur, quare mortuo patrono legitimo tutore liberti sui pupilli, filii eiusdem patroni fiant etiam legitimi it tores eiusdem liberti pupilli: non autem pater mortuo auo fiat legitimus tutor filii sui pupilli : vel frater mortuo patre fiat legitimus tutor fratris sui pupilli, sed solum fiant tutores fiduciariti xt supra diximus. Respondetur rationem esse, quia filii illius patroni deiuncti iure hereditario habuissent illum seruum pupillum in potestate, & dominio , si a patrono non fuisset manumissus, ct ideo iure hereditario continuent eandem legitimam tutelam. Pater vero recepisset filium suum in potestate post mortem Aut non iure hereditario , sed proprio iure, quia Pater est. & frater pupillus mortuo Patre non re incidisset in potestatem sui statris maioris, sed fuisset efffectus sui iuris; & ideo neque pater, neque frater in casibus propositis fuissent effecti tutores legitimi, sed solum fiduciarij.
Hodie tamen non est amplius fiduciaria, sed est effecta noua legitima , cum tam pater filio emancipato ab Auo , quam se tres fratri emancipato a patre succedant de Iure Civili, ex noua constitutione is d. auth, de heredib. ab intest. venientib. & ita debet
esse tutela legitima, seu noua legitima g. Fin. Circa aetatem requisitam in tutore , & curatore diximus in S. furiosus, supra. Di restam. tuton dari pis
96쪽
79 De Attiliano Tutore, oe eo , qui ea lege Iulia , Ο Titia dabatur.
D Ictum est de testamentaria, de quasi testamentaria, de legitima , & fiduciaria tutela, sequitur de dativa, quoniam praedictis cessantibus debent agnati, & cognati ipsius pupilli, vel
mater, & auia accedere ad Magistratu in & petere tutorem pupillis suis, alias priuantur eorum successione s. penulti inst. de S. C. Terduian. Mater autem non potest esse tu trix , quando testator prohibuit eam esse tutricem ; quod intelligitur de quocunque alio prohibito a testatore, ut dicunt DD. communiter.
Petitur etiam tutor a Magistratu casu quo testamento datus fit, sed sub eonditione, aut ex certa die, ne interim pupillus siedestitutus defensore : sed pollea existente conditione, aut die, deficit dativus , de incipit testamentarius . Item petitur existenteis etiam testamentario, ad actum aditionis hereditatis, quia hereditate adhuc non adita quae scripta sunt in testamento non habent effectum l. si nemo la I. g. de testamenti tutel. oe l. se nemos de rei iur. & tunc alius dandus est tutor a Magistratu , qui si pupillus si infans , ipse tutor datus nomine pupilli adibit: si vero sit nia-ior infante, & tunc adibit pupillus aulioritate illius tutoris dati. I. si infanti C. de iur. de lib. Qua hereditate adita dativus cessat, dc testamentarius incipit post decretam administationem .
Item si tutor testamentatius , vel Iegitimus sit eaptus ab hosti. bus, quia tutor non est , ex quo seruus est adtex. in l. 3. in m. f. deverb. signific. s. si ab hostibus, i r. quib. mod. tutelis fixit. alius pete dus est a Magistratu, & dandus, qui reuerso testamentario, vel legitimo, delinie esse tutor, quia illi iure postliminii tutelam recipiunt .s.Sed
97쪽
φ. Sed ex his , cum ceteris S g. seqq.
Cum Consules caeperunt dare tutores ex inquisitione , & deinde Praetores ex constitutionibus Principum , desierunt dari tutorex ex l. Attilia ,& Iulia , R Titia; unde hodie non est amplius Tutor Attilianus , Iulianus , & Titianus , sed Iustinianeus, quia Iustiis manus nouissime disposuit , quod si facultates pupilli non excedant quingentos solidos , seu aureos, ut habet Theophilus, possint Defensores Ciuitatum cum praesentia Episcopi dare tuto es sine iussu Praelidum: si vero excedant, non possunt dare nisi praeiaeedente iussu Praesidum. Et hoc seruatur in Prouinclis, Romae vero clat Praefectus Vrbi, in cuius locum successit Gubernator, MPraetor Urbanus, in cuius locum successit Senator, ut inquit Grais uat. in addition. ad Vestrium in tit. de Gubernatore , ct de Senatore Vrbis. In s.fin. dicitur quod tutela aequitate naturali inducta est , quae finita debet reddi ratio administrationis .
QVoniam Tutores , de quibus dictum , est , in actibus pupilis
lorum, debent interponere auctoritatem, ideo sequitur praesens tit. Interponere auctoritatem est fieri auctor actus, qui geritur , quod contingit in superiore unde Magistratus , tutor, ac paren Sauctoritatem interponunt. ceteri dicuntur praestare consensum ς
sed pater interponit aliquando iussum ad habilitandum filium ad aliquem actum , ut ad adeundam hereditatem illi relictam, sicut etiam Dominus respectu serui l. si Dis mihi F. iussum V. de acquiris
heredit. Discrimen autem est inter auctoritatem, iussum, consensum, Miatthabitionem, quia iussiis praecedere debet, Di in prine. Dpriden isti auctoritas debet in ipso actu interponi per verba denotantia auctoritatem , ut auctoritatem praesto, auctoro &c. probatur in F. tutον ius. eod. & dicitui in d. xitissum. consensus notest praecedere,
potest in ipso actu interponi. de potest sequi, ut patet a ratillabi tio temper debet sequi c. ratibabitionem de rer. iuri in λ
98쪽
Auctoritas tutoris necessaria est pupillis in illis actibus, in quihus possunt facere deteriorem suam conditionem , quia possunt
quidem ipsi facere meliorem suam conditionem sine auctoritateratoris r non tamen possunt facere deteriorem ; & propterea contrahentes sine tutoris auctoritate non obligantur: sed alid cum eis contrahentes obligantur. Sed si tutoris auctoritas intercedat, pupilli obligantur a quod si conditio eorum facta sit deterior , habent postea regressum contra tutorem per actionem tutelae dire.
Quaeres numquid pupilli sine auctoritate tutoris contrahentes obligentur saltem naturaliter Respondetur quod si sunt infantes, idest minores septennio, nullo modo obligantur, quia nullum habent consen Ium L m nex rijs1. de rei ian Si vero sine maiores infante , obIigantur naturaliter, niti lex natiuitatem obligationis impediat, ut si dixerit lex quod nullo modo obligentur, quia licet lex non possit tollere naturalem obligationem inductam, potest tamen per prohibitionem impedire ne nascatur, idest ne producat exceptionem , quae est effectus iptius obligationis naturalis , quae in iure conticera hilis est. Ita Torniel l. in L Gallus f de liber. s posth. v. g. si pupillus sine interuentu tutoris promisit Titio decem, certum est quod Titius non potest agere ad ista decem sibi promissa i sed si pupillus ae iacto sine auctoritate tutoris illa soluat, & deinde tuo tor pupilli nomine illa repetat a Titio , non poterit Titius se tueri exceptione , dicendo non teneor restituere, quia licet non potuissem cogere te ad soluendum , tamen tu soluendo fecisi i quod debebas, nam illa decem mihi promisisti, di nihil est tam naturale, quam promissa teruare . Non habet Titius , inquam, hanc exceptionem , quae oritur ex Obligatione naturali, nisi lex impediat hunc effectum, prout impeciit in isto casu fauore pupillorum. Vnde certa est conclusio quod contractus factus cum pupillo sine tutoris auctoritate est nullus, si ipse petat declarari nullum . Ita GOnaal. Ivpeν 8. reg. Cantat. glos. 3 6. n. 9o. σ seqq. qui idem sirmat in Ecelesia , si contrahat sine auctoritate Superioris. S. Neque tamen.
PupilIus fine auctoritate tutoris non potest adire hereditatem . nec intere bonorum possessionem , qua dicitur hereditas praetoria, neque iideicommissum accipere. Primo quia potest facere deteriuLcm suam conditionem, cum plura incommoda soleant latere
99쪽
in hereditatibuq . Secundo quia obligaretur i nam heres adeundo dicitur quasi contrahere cum creditoribus hereditarijs,& ita obtrugari ad Iegata, & ad fideleommissa, di ad cetera onera heredit ria f. heres isse. de obligat. quae ex quas contrare nast. Sed verior , de uniuersalior affertur ratio , scilicet quia pupillus in tota pupillari aetate non intelligit actum aditionis, quem heres intelligere debee t. pupillus f. de acquir. hered. & propterea etiam si hereditas esset Iucrosa , & opulenta , per hanc rationem nec ipsam potest adire pupillus sine auctoritate tutoris. Pro quo est aduertendum, quod Iicet in littera Iustiniani legatur, quamuis illis lucrosa sit, ne ullum damnum habeaηι : tamen in littera Theophili legitur, quamuis illis ιuerosa sit, nee ullum damnMm habeat. S sic nec opulentam potest adire sine tutore ex praedicta ratione. & hanc litteram Theophili
sequitur Anton. Augustinus tiL 3. emendati Inri eap. 7. Vnde valet
illa ratio, scilicet quia pupillus non intelligit actum aditionis , quem heres intelligere debet, ut in d. l. pupillus, s L praecedent.
S. Tutor . Auctoritas debet interponi a tutore in ipso actu , eum interponere auctoritatem sit fieri auctor illius actus,qui geritur t tamen in continenti interposita sufficit per regulam, quae incontinenti mini, censentur inesse l. lecto Isse certi petat. ra .
Noto quod si inter tutorem , de pupillum lis moueatur, non datur praetorius tutor, ut olim, sed datur curator ad illam litem. Hodie tamen hic textus est correctus, quia nullus debitor, vel ereditor pupilli potest esse eius tutor, vel curator, M in avth. vi hi, qai se obligat. baber. perbιbent res minor. Limitatur hoc , quando esset tutor testamentarius, vel debitor, aut creditor in modica summa: vel si superueniat causa litis post tutelam susceptam, quia tunc non remouetur tutor , sed procedit dispositio huius textus. Bart. in d. autb. Et propterea mater si habeat litem cum pupillo , non remouetur a tutela, sed datur illi adiunctus, ut communiter
100쪽
VI sum est de omnibus speciebus tutelarum. Verum quia quae eunque illa sit , necesse est finiri, merito ponitur praesens titi
Primo itaque finitur tutela pubertate . quando autem diceretur pubertas , erant tres opiniones. Prima erat Proculeiorum ; qui volebant υt finiretur in decimo quarto anno completo in masculis, ct in duodecimo compIeto in keminis. Secunda erat Cassianorum, qui volebant ut inspiceretur habitudo corporum. Tertia etat Priscianorum , qui utrumque requirebant. Ita Vlpian in fragm. tit. de tutes. sed Iustinianus reprobans impudicam inspectio. nem corporum, dicens hoc este indignum callitate suorum tem Porum , sequitur Proculatorum sententiam, de ita finitur hodie in masculis in decimoquarto anno completo, in sceminis in duo.
sed si quis antea fiat pubes, quod probatur ex potentia coeundi, idest generandi. seu concipiendi , cum effectu subsequuto, tune
antea etiam finitur tutela e. puberes , o ibi gloss. in υπb. generare, de desponsat. iis L quia tunc malitia supplet aetati. Foemina autem citius pubescit quam masculus , quia citius perficitur, ut inquit Bart. in l. omnes C. de his , qui Mn. aetat. impetrau.
I. Item finitur . secundo finitur tutela ante pubertatem, fi pupillus fuerit armogatus, quia cum transeat in potestatem arrogatoris, non indigee amplius tutore.
Tertio finitur si pupillus fuerit deportatus. Sed quaeres , quomodo pupillus pote it deportari, si non pote ii delinquere ,& poena non potest esse , ubi non est delictum l. sancimus C. de poenis . Respondetur quod aut pupillus est infans, & nullo modo potet puniri , quia nullo modo potest delinquere, cuni non habeat consensuna et aut est maior infante , & tunc cum habeat aliquem consensum, potest delinquere: tamen si non est doli capax , non punitur L in negotiis 1. de reg. iur. Vnde inquit Iul. Clar. ιο sua praxia crimiηaI. s. m. quaest. Oo. In princi quod ut pupillus puniri posisit , tria concurrere debent. Primo quod delictum sit in commi