장음표시 사용
51쪽
ues Romanos, di plenam libertatem eonsequi, sublatis deditiotiis, di latinis ..imo vale ut omnes Giis ingenni, di possint deferore anulos aureos , ut in auth. M liberii de cetero amato aurea non in derans . De modis manumittendi seruos apua Romanos , de de solemnitatibus , quae in eis requirebantur, videte olaotimum, & Mysesing erum hic, de auctores ab ipsis relatos.
'Suibus ex causis manumittere non licet .
SVne tamen aliquae cauis . quae manumissionem Impediunt, de quibus agitur in hoc titulo in quo duae causae assignantur. Prima est fratre. Secunda est desectus aetatis in manumittente. 'Et quoad primam , tunc noni licet manumittere seruos , quando qnis in flaudem ereditorum manamitteret , quio tunc manumissim nulla est; actus enim factus contra prohibitionem iuriu est nullus L min dubium C. de legib. Nec obstat regula quod quilibet possit disponere de rebus suis ad libitum L in in amandata C. mandat. quia respondetur regulam hanc habere loeum teteris paribus, id est quando non sequitur praeiudicium tertit', prout sequitur in casu nostro , in quo ex ista manumissione sequitur praeiudicium creditorum , imo non diceretur dispone re de re sua ,sed potius de re aliena , quando Dominus soluen- - non est; unde dictrer grauatus aere aIieno .:
ε - S. Licet autem .' Nihilominus miserationis causa permittitur illi, qui soluendo non est, dare in testamento libertatem mi ex seruis suis , qui sit eius heres necessarius, de soluae creditoribus, vendendo hona defuncti nomine suo,ne iniuria defunctim iniciatur . imo si seruus d facere nolet , possunt vendere ipsi creditores nomine serui heredis , de fibi satisfacere Sed non pruest testator nisi unum seruum here dem nominare, de si plures nominati erit, primo nominatus heres erit, re liber , quia primo nominatus dicitur magis dilectus. Quod totum intelligitur si in eo testamento testator neminem allum heredem nominauerit , aut si instituerit aliquem , qui tamen ex quacumque causa heres non extiterit.
52쪽
Quod si testator instituerit seruum suum heredem . nec dixerit
esse liberum, tamen intelligitur , quia qui vult conlaqueus , vult etiam eius necessarium antecedens. sed non potest seraus ut se uus esse heres ad rex. in ιquod attinet f. de reg, iur. ergo vult eum
esse liberum ad tex. in taui D risdictio F delini . omin fadis . Quod procedit etiam in eo Domino , qui soluendo est , ii instituat hereisdem seruum suum. Et ille dicitur esse soluenda , qui eotu . idest integrum debitum soluere possit: & e coatra is Regulatuerautem praesumitur quis soluendo l. sutiendo, ubi Alcians de Min.
In fraudem autem creditorum dicitur quis manumittere, quaddo habet animum fraudandi , & re vera sequitur fraus; quod si unum deficialiteare manumissio; unde si minus habuit an unum fraudandi creditores, sunt tamen alia bona in hereditate , ex quisbus possunt creditores sibi satisfacere . ina missio valet. fraus autem semper sumitur in malam partem e ciolus vero etiam in bonam; vade dicitur dolus bonus. de dolus nisi . l. i. s. non fuit si deda. I. . Dices. In textu fit maxima vis in animo.& tamen mimus non spectatur l. cogitationis F. de paenis, ubi dicitur, cogitationis P cenam nemo patitur Respondetur quod aut cogitatio manet intra se , di tune nisi spectatur , ciun solus Deus sit scrutator cordium a aut egrediatur extra se. ad opus externum, At tunc spectaturis Ita fit . - . L cogitationis . In nostro autem tex. animus egreditur extrale
quia ex ipsa manumissione facta fraudantur creditores a S. Eadem Dy- , Alia causa impediens manumissionem est desectus aetatis Inamanumittente, quando stilicet Dominus est minor viginti annis, quia tunc per dispositionem legis Aeliae gentiae non potest manu. mittere seruum suum. iasi diductat causa liusta apud Concilium,
illaque ab eo approbata . Concilium autem est selectorum Virorum coadunatio.- Et iussae causae. φnumerantur in hoc texis, s ini ι. iasta f. de manumisi, vindictis Quaeres quomodo potest quis manumittere patrem, vel ma-
53쪽
appareat quomodo possit eos habere seruos lRespondetur ut ingloss. hic in verb. Patrem, quae satis clard hoe . indieat. Videte illam .
S. Semel autem ., Quod si causa manumissionis est a Concilio approbata, quamuis non sit vera, idest iusta, tamen manumissio tenet. Ex quo eo Iligitur verum aliquando significare linum , & falsum iniusti a alioquin si causa fuisset falsa , idest mendax, retractatur libertas, quia quod salsum, di mendax est, nihil est . glossin princ. in aum. de ιnstram cauthel. o M. g. Fin.
Ex prohibitione legis Aeliae Sentiae eueniebat magnum absu dum a nam minor viginti, maior quatuordecim annis poterat facere testamentum, & de omnibus bonis suis disponere , di tamen non poterat dare alietii seruo libertatem: Vnde Imperator corri-Ψens legem Aeliam Sentiam dicit, quod maior septemdecim annis possit manumittere in testamento seruos suos . De Remina vero dubitarunt D D. N voluerunt in decimo sexto anno completo, Vt statuatur medium tempus inter viginti, di duodecim annos, cum scemina possit testari post duodecimum annum. Sed adhuc remanebat idem absurdum, cum maior quatuordecim posset te Diari,& si erat minor septeindecim, non poterat dare libertatem seritis suis . Unde idem Iustinianus nouissimὰ disposuit, quod inaea aetate, in qua quis potest facere testamentum, possit etiam ad libitum omnes seruos suos manumittere, sublatis tam legi Aelia Sentia , quam quibuscumque aliis legibus incontrarium facientibus . Ita in s. I. auth. Ῥι sponsal. largitan
D. lege fusia caninia tollenda . ΤLT. VII
QVoniam inter eeteras eausas, quae manumissionem impediunt , erat etiam lex quaedam a Furio, seu Fusio Caniniolata impediens manumissionem certis modis, ideo sequitur presens tit. . Et dicitur tollenda, quia Imperator illam tollit tamquam
54쪽
quam inuidam, & inhumanam ; disponebat enim, quod qui haheret tres seruos v.g. non posset in testamento manumittere nisi duos: qui haberet quinque non nisi tres &c. & ita certum numeri rum praescribebat; quod non habebat locum in manumission facta inter vivos. Quapropter Imperator disposuit licere unicuique non solum inter vivos, sed etiam in testamento manu mi tere omnes seruos suos ad libitum , considerans actum pietatis ;quae ratio militat non solum inter uiuos, sed etiam in ultimis v luntatibuS . Ex hoc tex. colligitur valere argumentum a contractibus ad ultimas voluntates, & ab actibus inter vivos ad actus causa moristis , si tamen militet eadem ratio in utroque casu : seeus si diuersa; quia ubi militat eadem ratio militat eadem Iuris dispositio Ialludis ad legem Aquil. D r. 1 de fonte,de ubi militat diuersa ratio militat diuersa Iuris dispositio t. adigere 1. de Iur vir. Euerard.
in sua centur. in loco a contractibus ad ultimas voluntvies .
Dι his , qui sunt sui, vel alieni Iuris . Τ I T. VIII.
ALtera diuisio personarum est de Iure ciuili , scilicet quod quidam sunt sui, di quidam alieni Iuris. Et illi sunt sui I
ris, qui non sunt in potestate dominorum, nee in potestate parentum; Vnde habetur sermo de his, qui sunt alieni Iuris, ut per eontrarium intelligatur qui sint sui Iuris, cognito enim uno co uariorum cognoscitur , di aliud g. I. inse. de tutet.
g. In potestate , cum ceteris S g. seqq.
In potestate Dominorum sunt serui de Iure gentium , quae potestas maxima erat etiam apud Romanos, sicut& parentum in liberos ; nam poterat Dominus impune necare seruos suos, & Pa. ter filios suos l. in suis is de liberi oe positam. Postea utraque potestas coercita est, ut non nisi modice liceat eos eastigare I. unis. C. de emendat. feruor. & I. Unic. C. de emendat. propinquor. Permissum tamen est Patri ex necessitate famis filium suum vendere , ita tamen ut emptor deinde cogatur oblato pretio, vel
aequali mancipio d. filium in pristinam libertatem reponere L s. C. de Patrib. qai filios distram Noa tamen potest Pater filium suum pia
55쪽
pignotare contra glam in L La. in Derb. vendiderit. Et ratio est quia facilius pignoraret, quaai venderet etiam sine extrema Miscessitate; quod esset cum maximo fili j detrimento . Ita Iason in LL in suis n. 28. Neque enim in hoc est constitutus Iudex a lege inter patrem , & filium , quae stat paternae assertioni, cum non praeis sumat lex Patrem esse adeo inhumanum, ut velit filium suuin venis dere, nisi positus vere sit in extrema necessitate, cum plus Pater
diligat filium, quam se ipsum l. isti quidem in m. ct ibi glux in
verb. magis j de eo quod meti eaus. Quae praesumptio cessaret in pignoratione, cum per ipsam filius seruus non fieret, sed solum maneret sub iure recipientis ipsum in pignus , di sic facillime
Si vero seruus ob saeuitiam Domini ad Ecclesiam, vel ad st
tuam Principis confugerit, debet Magultatus cognoscere causam et & si grauiter actum cum seruo repererit, debet cogere D minum ad vendendum ilIum t si vero sine iusta causa seruus ad Ecclesiam, vel ad statuam Principis confugerit, debet Magistra tus illum reddere Domino suo . Ex hoc colligitur primo quod immunitas Ecclesiarum est etiam de Iure ciuili; quae olim extendebatur ad ambitum per triginta, vel quadraginta passus , quadraginta, ubi asseruabatur diu. noctuque Saninissimum Eucharistiae Sacramentum et triginta , ubi non asseruabatur. Sed hodie innuunitas ambitus non seruatur ob frequentiam Ecclesiarum , quia quilibet reus esset tutus domisiae. Sunt tamen . qui non gaudent hac immunitate , ut ince diarii, publici latrones &c. ut in constitutione Gregori 1 xxv. lata super immunitate Ecclesiarum, quam commentatus est Alexander Ambrosinus.
Colligitur secundo quod statua Principis erat loco asyli. Sic
de consuetudine meretrix petens condemnatiam in maritum , eum liberabat, & Cardinales occurrentes condemnatis, eos pariter liberabant. Cohellius in suo nata de notiti Cardinatatus eap.
I 6. priuil. 27. & Iul. Clar. in sua praxi s. m. quaest. 98. versic. quaero etiam a s ver ita ulterius quaero, secundum diminilouem ab ipso ibi allatam . Quae priuilegia in desuetudinem abierunt, quia dabant occasionem delinquendi. Ιmo hodie clamantes franchitias palatia Principiant, di statitas, grauissimis paenis asticiuntur, ex constit r7. IuliI III. η7. Pij IV. aa. Gregoris XIII. o. Sixti Ria demum Innocent ij XI. lata I a. MaiI 1687.
Colligitur demum, quod licet nemo cogatur emere, vel ven. dere L nec eme e C. de r. delιb. cogittar tamen ob publicana utilita. Diuiti sed by Corale
56쪽
De Patria potestate . TIT. IX.
QVi sunt alieni Iuris quidam sunt in potestate dominorum,& quidam in potestate parentum; De his qui sunt in po-
teitate dominorum, iam supra satis dictum est. Modo vide dum est de his, qui sunt i in potestate parentum ,& ita sequitur praesens tie.' Patria potestas est Ius, quod habet Parens in liberos suos, e ius Iuris plures sunt essectus, quos videri poteritis inglog. g. Ius
autem infra hoc eod. ii in eod. verb. ius autem, ubi clare & distincte recensentur ἐDicit Imperator in hoe rex. quod in potestate nostra sunt liberi nostri, quos ex iustis nuptiis procreauimus. Loquitur ipse in persona omnium ciuium Romanorum. Et cum dicit, liberi, i relliguntur omnes descendentes, quia liberorum appellatione veniunt omnes descendentes t. tibereνum is de verb. signis sieuti appellatione parentum veniunt ascendentes omnes tam masculi,quam sceminae l. appellatione parentum f. eod. tit. de Deo. signis quamuisseeundum subiectam materiam, ubi agitur de patria potestato, non veniant foeminae , quia foeminae non habent liberos in potestare s. foemina inst. de adoptionib. Colligitur ex textu quod qui non sunt ex iustis nuptiis procreati , non sunt in potestate parentum , nisi ab illis legitimentur, ut in I fr. infri tu . seq. Item qui non dum sunt procreati , idest cum foetus non dum est animatus , non dicuntur esse in potestate parentum.
Dicit textus quod Ius patriae potestatis proprium est Ciuium Romanorum . Hoc autem Ius est totum id, quod a Iure civili fuit additum patriae potestati naturali, quod consistit in illis e sectibus , qui enumerantur is glossabis in verb. ius autem per vos videnda . Cives autein Romani ab initio suerunt omnes. qui
57쪽
Romae habitabant, & inter ciues recepti erant. Deinde alii mapuli finitimi obtinuerunt Ius Ciuitatis Romanae. Postea deuictis alijs nationibus, fuit idcm Ius illis tributum , adeo ut deinde Anatoninus Imperator concesserit omnibus, qui e sient sub Imperio Romano , Ius Ciuitatis Romanae, ita ut frueretuur omnibus praea rogatiuis competentibus ciuibus Romanis s quod hodie explicat Bartol. in I.hostes f. de captis quem sequuntur ciam muniter DD. deis here intelligi de omnibus, qui obeoru ut Ecclesiae Romanae, ita
ut possint vivere secundum iura Ciuitatis Romanae, di frui praea rogativis, & priuilegijs ivium Romanorum . f. Finis Est ad notandum ex hoe tex. quod filius natus ex legitimo mast
trimonio est in potestate sui Patris : S nepos ex eodem tillo ex I gitimo matrimonio natus, est in potestate sui Aui, di sic deinceps omnes descendentes sunt in potestate primi parentis, si sint legia timi, & non emancipati, vel nati ex non emancipatis. Et ratici est, quia actio, di pastio non possunt esse in eodem subiecto ad rex in ι. Vranius Τ de fidei Frib. Vnde si filius est in potestate Patris. ει ita patitur, non poterit alios in potestate habere,& ita agere . . unde dicitur in L fu e eniet j. ad legem IAI' de adulteri quod qui est in potestate unius, alium in potestate habere non potest . Est pariter adnotat dum quod nepos meus ex filia mea, quam habeo in potestate, non est in mea potestate : sed in potetiale P
tris sui, vel Aui paterni, si illum habeat, aliis est sui iuris. Nee obstat quod filia mea sit in mea potestate, quia respondetur quod
in tantum Pater dicitur habere nepotem in Potestate, in quam
tum filius ipsius deberet habere suum filium in potestate , cuius exercitium transfunditur in patrem quousque vivit. Sed filia non potest habere suum filium in potestate, cum sceminae non habeant liberos in potestate ve supradiximus, etiam si foemina esset sui i riS; ergo neque auus potest habere nepotem ex silia sua in potesta. te ς nam propter quod unum quodque tale, di illud magis auth. multo magis C. de sacros. Eccles
58쪽
DIctum est de patria potestate. Verum quia patria potestas
inducitur per nuptias, merito sequitur titi de nuptijs . Nuptiae , seu matrimonium , quod idem est , definitur in s. ηuptiη supra tin praximo , scilicet matrimonium est viri, & mulieris coniunctio, indiuiduam vitae consuetudinem continens. Et dum dicitur , coniunctio, intelligitur principaliter quoad animos, qui matrimonium non concubitus, sed consensus iacit L nuptias is de reg. iura L eum bis status I. st diuortium vers. s mulieν g de dοηat, inurvir. oe uxor. ι. D. C. de repud. o F. nuptias itaque auib. de nupt. Nuptiae autem dictae sunt a nubendo , idest velando, quia vela tae mulieres debent incedere ad domum mariti, in signum quod debent esse sit bditae viris suis ean. foemina 3 o. quo. s. can. mulier de bct 3 3. quast. s. cuius subiectionis signum naturale sunt comae; vus de mulieres non debent sibi comam amputare , quia eis illam de dit Deus in signum subiectionis, & illam amputando, videtantur Velle resoluere hoe ius sit biectionis can. qaacunque 3 O. dist. Dicuntur autem nuptiae matrimonium , & non patrimonium tum ad euitandam aequivocationem , cum patrimonium com muniter appellentur bona paterna: tum quia maiora sunt onera matris, quam patris; proles enim est matri onerosa ante Pa eum , dolorosa in partu, & laboriosa post partum e. m. de conuersis l. unde dictum est matrimonium , quasi matris onus o Uxore S autem dictae sunt ab ungendo, ut putat Seruius in εἰ Aeneid. quasi unxores , ex eo quod antequam limen domus mariti transirent, postes auuerrucandorum , idest expellendorum malo rum causa ungerent, prout etiam scribit Plinius lib. 28. cap. s. Uxoris autem nomen est genus tam ad eas, quae siebant matres familias, quam ad eas , quae fiebant matronae , quam etiam adeas , quae nubebant per farreationem . Pro cuius rei intelligentia. Sciendum est, quod matrimonium de Iure gentium solo con sensu contrahebatur. Sed Populus Romanus, ut proprio Ιur viveret, tres nuptiarum species seruabat. Prima erat in partem rori, cum uxor veniebat solum in partem tori , idest lecti coniuga lis , & nihil amplius,& ista vocabatur matrona . Secunda erat Perκ libram, idest per fictam quandam coemptionem, cum inui
59쪽
eem se emebant eoniuges, interposita stipesatione per ha e verba, promittis te futurum coniugem patrem familias λ promitto . pro mittis te futuram coniugem matrem familias ' promitto , Et tunc
uxor in manum, mancipiumque viri conueniebat, omniumque
eius fortunarum fiebat particeps ,& marito suo intectato ut heres suecedebat , de maritus vicissim illi, di huiusmodi uxores matresfamilias vocabantur. Tertia species erat, cum adhibito Iibo sa reo , certa sacrificii solemnitate, nuptiae conrrahebantur; qua solemnitate soli Sacerdotes utebantur in contrahendis nuptiis. Et ista speetes matrimonii dicebatur 'per farreationem , quod non nisi per diffarreationem dissoluebatuI. Diffarreatio autem erat aliud sacrificii genus, quo nuptiae per farreationem contractae contrario ritu dissoluebantur- Ita Boetius in Topic. Cisen Cum autem Populias Romanus Christianae Religioni nomen dedisset, solo consensu coepit eontrahere matrimonium , deletis omnibus supradictis ritibus, & superstitionis solemnitatibus , coepitque pariter in materia matrimonii seruare Ius canonicum , quod disponebat, ut fieret in faciem Ecclesiae, idest, vel in Ecclesia ipsa , vel coram cognatis, vel coram Presbytero. Postea vero Concilium Tridentinum dedit sormam , ut contrahatur e ram Parocho, & duobus, vel tribus testibus, alias matrimonium dicatur clandestinum , & nullum . Potest etiam contrahi coram alio Presbytero de licentia Parochi, vel Episcopi. Ita sess. 24. in decreto de reformati matrim. Praescribit etiam Concilium quod fiant trinae denunciationes per treS dies festos continuos praecedentes in Ecclesia, quae si omittantur, matrimonium dicitur cland estinum i sed non dicitur nullum . Circa sp salia autem Conc. nihil in nouauit , & propterea sponsalia clandestina , quae fiunt de nocte, vel non praesentibus testibus non sunt nulla, sed seruatur
Hispositis, inquit texr. quod iustas, idest legitimas nuptias inter se ciues Romani, idest liberi , & Christiani , contrahunt , seruantes legum , sed hodie Canonum, di Concilii Trid. praecepta; unde serui inter se non matrimonium , sed contubernium contrahere dicebantur: hodie vero de Iure Canonico etiam serui si sint Christiani, conti aliunt inter se verum matrimonium 'e. I. de conivg. Ieruor. Et masculi contrahentes matrimonium debent esse puberes, idest maiores quatuordecim annis et sceminae vero viri potentes, idest maiores duodecim. Sed de Iure Canonico si probetur potentia coeundi ante hanc aetatem , quae non
potest probari nisi pcr euidentiam ex effectu subsequuto, cum sit
60쪽
praesumptio Iuris , & de Iure , quod nemo ante hanc aetatem sit potens, quae non admittit Probationem in contrarium , nisi euidentiam, poterunt etiam ante contrahere matrimonium . Ita Nauarta in Manual. eap. 22. n. as. Et quamuis per principium nostri textus necesse sit praecedere Patris iussum , dc consensum . quod etiam de Iure Canonico antiquo requirebatur et hodie tamen non requiritur: quoniam si filius sine Patris consensu conistrahat , matrimonium est validum, quamuis peccet, quia non honorat parentes in tam graui negotio. Nec possunt hodie parentes irrita facere matrimonia liberorum legitime contracta: de si quis contrarium dixerit, est anathema, Onc. Trid. self, a
Matrimonium duplex est, ratum , de consumatum . Ratum est quando fuit praestitus consensus mutuus, sed non dum sequuta est copula . Consumatum dicitur post copulam sequu tam . Et primum differt a secundo, quia primum potest dissolui per Papae dispensationem, vel per ingressum Religionis alterius ex coniugibus, etiam altero inuito, emissa tamen solemni professione c. ex parte tua , de conues. coniugatori: secundum vero nullo
modo dissolui potest. S, Vnde. Cetat hodie distieultas de filio, seu filia patris furiosi, prout
in textu, cum de Iure Canonico possint filii hodie sine consensu Patris contrahere matrimonium, ea, quae seruabantur de iure ci uili, videte interis ipsius gloss
S. Ergo, usque ad g. Afinitatis.
Colligitur ex his fg. quod sunt aliqua impedimenta circa main trimonium contrahendum, quae impedimenta sunt in duplici dis. ferentia: alia enim dicuntur impedimenta impedientia tantum, &non dirimentia : alia vero impedientia, & dirimentia. Impedimenta impedientia tantum sunt illa, quae impediunt ne matrimonium fiat: tamen si fiat, non dirimunt matrimonium . V. g. contrahere matrimonium sine consensu parentum et omitteretrinas de nunciationes in Eeclesia per tres dies festos p racedentes contrahere tempore vetito, id est accipere benedictionem nuptiarum, vel solemniter traducere sponsam a prima Dominica Aduentus usque ad Epiphaniam , de a die cinerum usque ad octauam